تازه‌های علمی
688 subscribers
38 photos
3 videos
2.08K links
🔹 پوشش آخرین یافته‌ها از اعماق کیهان‌ و فیزیک تا دنیای ژنتیک، نوآوری‌های مهندسی، باستان‌شناسی و هوش مصنوعی، همه به زبانی قابل فهم.
Download Telegram
🔺 چت‌جی‌پی‌تی چگونه یک حوزه علمی را متحول کرد؟

🔹 انتشار ChatGPT در نوامبر ۲۰۲۲ انقلابی در حوزه پردازش زبان طبیعی (NLP) ایجاد کرد. این مدل که بر پایه فناوری GPT-3.5 ساخته شده بود، توانایی خیره‌کننده‌ای در تولید متن شبه‌انسانی نشان داد. اما این موفقیت با چالش‌هایی همراه بود: بسیاری از پروژه‌های تحقیقاتی دانشگاهی یک‌شبه منسوخ شدند و محققان با سوالاتی درباره آینده حوزه خود مواجه شدند.

🔹 پیش از ChatGPT، بحث‌های داغی بین دانشمندان درباره توانایی واقعی مدل‌های زبانی بزرگ (LLMها) در «درک معنا» وجود داشت. برخی مانند امیلی بندر، استاد دانشگاه واشنگتن، معتقد بودند این مدل‌ها فقط «طوطی‌های آماری» هستند که بدون درک مفاهیم، متن تولید می‌کنند. در مقابل، طرفداران فناوری ادعا می‌کردند این مدل‌ها به سطحی از هوش نزدیک شده‌اند.

پردازش زبان طبیعی (NLP)
شاخه‌ای از هوش مصنوعی است که به تعامل بین کامپیوترها و زبان انسان می‌پردازد. مدل‌های زبانی بزرگ مانند GPT-3 با تحلیل حجم عظیمی از متن‌های اینترنتی، الگوهای زبانی را یاد می‌گیرند و متن‌های جدید تولید می‌کنند. اما سوال اصلی این است: آیا این مدل‌ها واقعاً معنای کلمات را می‌فهمند یا فقط کلمات را به صورت مکانیکی کنار هم می‌چینند؟

🔹 با معرفی ChatGPT، بسیاری از وظایف کلاسیک NLP مانند ترجمه ماشینی و پاسخ به سوالات، به سطحی فراتر از انتظارات رسیدند. این موضوع باعث شد دانشجویان دکتری و محققان تازه‌کار به دنبال مسیرهای تحقیقاتی جدید بگردند، چون پروژه‌های سنتی دیگر جذابیت گذشته را نداشتند.

🔹 صنعت نیز به سرعت به سمت این فناوری حرکت کرد. شرکت‌هایی مانند گوگل و مایکروسافت بودجه‌های کلانی به توسعه مدل‌های بزرگتر اختصاص دادند. این رقابت دسترسی به مدل‌های پیشرفته را برای محققان دانشگاهی سخت کرد و تمرکز از تحقیقات بنیادی به سمت کاربردهای عملی تغییر یافت.

انتقال یادگیری (Transfer Learning) تکنیکی است که در آن یک مدل ابتدا روی داده‌های عمومی آموزش می‌بیند و سپس برای انجام وظایف خاص تنظیم می‌شود. این روش پایه عملکرد ChatGPT است که با آموزش اولیه روی اینترنت، توانایی انجام کارهای متنوعی پیدا می‌کند.

🔹 امروز، دو سال پس از ChatGPT، جامعه علمی هنوز بر سر تأثیرات بلندمدت این فناوری اختلاف نظر دارد. برخی معتقدند این یک تحول اساسی در درک ماشین از زبان است، در حالی که دیگران هشدار می‌دهند وابستگی به مدل‌های ناشفاف می‌تواند به پیشرفت علم آسیب بزند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #پردازش_زبان_طبیعی #فناوری
🔺 داروی معجزه‌آسا اوزِم‌پیک ممکن است بیماری کبدی را معکوس کند، طبق یک مطالعه جدید

🔹 داروی سماگلوتاید، که در ابتدا برای درمان دیابت و اکنون برای کاهش وزن تجویز می‌شود و تحت نام های تجاری Ozempic، Wegovy و Rybelsus به فروش می رسد، ممکن است کاربرد دیگری نیز داشته باشد: متوقف کردن و حتی معکوس کردن بیماری‌های کبدی. در یک آزمایش بالینی که شامل 800 شرکت‌کننده از 37 کشور و به مدت 72 هفته انجام شد، محققان بین‌المللی دریافتند که دوز هفتگی سماگلوتاید در درمان استئاتوهپاتیت وابسته به اختلال متابولیک (MASH) که یک نوع جدی بیماری کبد چرب است، در تقریباً دو سوم بیماران مؤثر است. سماگلوتاید ماده اصلی داروی اوزِم‌پیک (برای دیابت) و وزووی (برای کاهش وزن) است.

🔹 نتایج این مطالعه که توسط دکتر آرون سانیال از دانشگاه کمنسل و دکتر فیلیپ نیوسوم از کالج کینگ لندن رهبری شد، نشان می‌دهد که سماگلوتاید می‌تواند به بهبود سلامت کبد کمک کرده و مشکلات متابولیک اساسی که باعث بیماری می‌شوند را برطرف کند.

استئاتوهپاتیت وابسته به اختلال متابولیک (MASH) به بیماری‌ای اطلاق می‌شود که در آن چربی در کبد تجمع می‌یابد و این بیماری معمولاً ناشی از تغذیه بیش از حد است و می‌تواند منجر به التهاب و اسکار در کبد شود. اگر تأثیر سماگلوتاید بر این بیماری تأیید شود، می‌تواند به عنوان گزینه درمانی جدید برای این بیماری و سایر شرایط متابولیک همراه با آن شناخته شود.

🔹 این یافته‌ها می‌توانند تحولی بزرگ در درمان بیماری‌های کبدی و متابولیک ایجاد کنند، به‌ویژه اینکه این بیماری‌ها با مشکلات قلبی، کلیوی و متابولیک در ارتباط هستند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#دارو #بیماری_کبدی #Ozempic #سلامت
1
🔺 پایان حیات روی زمین: ابررایانه‌ها زمان احتمالی را پیش‌بینی کردند

🔹 پژوهشگران ناسا و دانشگاه توهوی ژاپن با شبیه‌سازی رایانه‌ای، سرنوشت نهایی حیات روی زمین را بررسی کردند. بر اساس این مطالعه، خورشید طی ۱ میلیارد سال آینده به تدریج داغ‌تر شده و زمین را غیرقابل سکونت می‌کند. دمای سطحی سیاره به حدی می‌رسد که حتی مقاوم‌ترین موجودات زنده نیز از بین خواهند رفت.

خورشید چگونه زمین را نابود می‌کند؟
خورشید مانند یک «کوره هسته‌ای» عمل می‌کند و با افزایش سن، میزان انرژی ساطع‌شده از آن بیشتر می‌شود. این فرآیند به آرامی جو زمین را تخریب کرده و سطح سیاره را خشک و سوزان می‌کند.

🔹 نشانه‌های اولیه این روند هم‌اکنون قابل مشاهده است:
- کاهش سطح اکسیژن جو زمین
- تشدید طوفان‌های خورشیدی
- ذوب سریع‌تر یخ‌های قطبی نسبت به پیش‌بینی‌های قبلی


🔹 تغییرات آب‌وهوایی ناشی از فعالیت‌های انسانی نیز این روند را تسریع می‌کند. دانشمندان هشدار می‌دهند که ممکن است شرایط محیطی زودتر از زمان پیش‌بینی‌شده (۱ میلیارد سال) بحرانی شود.

راه‌های مقابله با این سرنوشت:
- ساخت سامانه‌های پشتیبانی حیات مصنوعی
- ایجاد زیستگاه‌های زیرزمینی یا گنبدهای محافظ
- برنامه‌ریزی برای مهاجرت به سیارات دیگر مانند مریخ

🔹 اگرچه این پیش‌بینی‌ها مربوط به آینده‌ای بسیار دور است، اما محققان معتقدند مطالعه این فرآیندها به درک بهتر چالش‌های کنونی تغییرات اقلیمی کمک می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #تغییرات_اقلیمی #آینده_زمین
🔺 مشاهده اتم‌های «آزاد» برای اولین بار: تأیید نظریه ۱۰۰ ساله کوانتومی

🔹 فیزیکدانان MIT موفق شدند برای اولین بار اتم‌های منفرد را در فضای آزاد رصد کنند. این دستاورد، پیش‌بینی‌های نظریه «موج دوبروی» را که در سال ۱۹۲۴ مطرح شده بود، پس از یک قرن تأیید کرد.

موج دوبروی چیست؟
لوئی دوبروی، فیزیکدان فرانسوی، پیشنهاد داد که ذرات ریز (مانند اتم‌ها) می‌توانند همزمان خصوصیات موج و ذره را داشته باشند. این ایده پایه مکانیک کوانتومی شد، اما مشاهده مستقیم آن تاکنون ممکن نبود.

🔹 روش جدید محققان:
1- به دام انداختن اتم‌های سدیم در دمای نزدیک به صفر مطلق (-۲۷۳°C)
2- استفاده از لیزر برای ثابت کردن موقعیت اتم‌ها
3- تابش لیزر فلورسنت برای عکسبرداری از اتم‌های منفرد

🔹 دو نوع ذره در این آزمایش بررسی شدند:
- بوزون‌ها (مانند اتم‌های سدیم): مانند موج رفتار کرده و به هم می‌چسبند.
- فرمیون‌ها (مانند اتم‌های لیتیوم): از هم دوری می‌کنند و پراکنده می‌شوند.

چرا این کشف مهم است؟
این مشاهده مستقیم، درک ما از رفتار عجیب ذرات در دنیای کوانتوم را بهبود می‌بخشد. همچنین روش جدید «میکروسکوپ اتم‌نگار» می‌تواند برای مطالعه پدیده‌های ناشناخته مانند «اثر کوانتومی هال» استفاده شود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فیزیک_کوانتوم #فیزیک #کوانتوم
🔺 شناسایی بدافزار جدید مرتبط با گروه هکری روسی توسط گوگل

🔹 گوگل در ۷ مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که یک بدافزار جدید به نام "LOSTKEYS" را شناسایی کرده است که به گروه هکری روسی Cold River تعلق دارد. این بدافزار قادر است فایل‌ها را سرقت کرده و اطلاعات سیستم را به مهاجمین ارسال کند. گروه Cold River به سرقت اطلاعات حساس از اهداف برجسته مانند دولت‌های ناتو و سازمان‌های غیردولتی معروف است. در این مورد، هدف اصلی این حملات جمع‌آوری اطلاعات برای منافع استراتژیک روسیه بوده است.

🔹 بدافزار LOSTKEYS به عنوان یک ابزار جدید در زرادخانه گروه Cold River ظاهر شده است که در سرقت اطلاعات، از جمله دسترسی به ایمیل‌ها و لیست مخاطبین، کاربرد دارد. این گروه اخیراً اهدافی همچون مشاوران دولتی، خبرنگاران و افراد مرتبط با اوکراین را هدف قرار داده است.

گروه Cold River از طریق ارسال ایمیل‌های فیشینگ، به دسترسی‌های حساس دست می‌یابد و پس از آن فایل‌های موجود در سیستم‌های هدف را به سرقت می‌برد. به عبارت ساده‌تر، این بدافزار به مهاجمین اجازه می‌دهد که بدون نیاز به مراجعه به سیستم‌های پیچیده، به اطلاعات حساس دسترسی پیدا کنند.

🔹 گوگل با استفاده از تحقیقاتی که روی این تهدیدات انجام داده، امنیت محصولات خود را تقویت کرده و به کاربران هشدارهایی برای افزایش حفاظت از دستگاه‌هایشان ارائه داده است. برای مقابله با این تهدیدات، توصیه می‌شود که کاربران از برنامه‌های حفاظتی پیشرفته گوگل و مرورگر Chrome برای امنیت بیشتر استفاده کنند.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#امنیت_سایبری #تهدیدات_دیجیتال #بدافزار
🔺 اولین کامپیوتر کوانتومی مبتنی بر سیلیکون که با پریز برق معمولی کار می‌کند!

🔹 یک استارتاپ به نام «اکوال۱» اولین کامپیوتر کوانتومی جهان را معرفی کرده که با پریز معمولی برق کار می‌کند و نیازی به سیستم‌های خنک‌کننده فوق‌پیشرفته ندارد. این دستگاه شش کیوبیتی به‌راحتی در رک‌های مراکز داده جای می‌گیرد و اندازه‌ای مشابه سرورهای گرافیکی (GPU) دارد.

🔹 برخلاف کامپیوترهای کوانتومی دیگر، «بل-۱» مجهز به سیستم خنک‌کننده داخلی است که دمای آن را تا ۰.۳ کلوین (منفی ۲۷۲.۸۵ درجه سلسیوس) کاهش می‌دهد. این دستگاه از کیوبیت‌های اسپینی مبتنی بر سیلیکون استفاده می‌کند که کوچک‌تر از کیوبیت‌های رایج هستند و امکان تولید انبوه با فناوری‌های موجود ساخت تراشه را فراهم می‌کنند.

کیوبیت اسپینی نوعی کیوبیت است که از اسپین (چرخش) الکترون‌ها در سیلیکون برای ذخیره اطلاعات کوانتومی استفاده می‌کند. این روش نسبت به کیوبیت‌های ابررسانا یا یونی، نیاز کمتری به تجهیزات خنک‌کننده فوق‌سرد دارد و امکان ساخت سیستم‌های کوچک‌تر را فراهم می‌کند.

🔹 تراشه «یونیتیQ 6-Qubit» در قلب این سیستم، علاوه بر کیوبیت‌ها، شامل پردازنده‌های کلاسیک (Arm CPU) و واحدهای پردازش هوش مصنوعی (NPU) است. این ترکیب نیاز به هماهنگی پیچیده بین بخش‌های کلاسیک و کوانتومی را از بین می‌برد.

زمان همدوسی به مدت زمانی گفته می‌شود که یک کیوبیت می‌تواند همزمان در دو حالت وجود داشته باشد. هرچه این زمان طولانی‌تر باشد، انجام محاسبات کوانتومی دقیق‌تر امکان‌پذیر است. کیوبیت‌های سیلیکونی این دستگاه زمان همدوسی بالایی دارند.

🔹 این کامپیوتر از سیستم اصلاح خطای هوش مصنوعی توسعه‌یافته با همکاری Arm استفاده می‌کند و قابلیت ارتقا به نسخه‌های قوی‌تر با تعداد کیوبیت‌های بیشتر را دارد. نسخه فعلی شش کیوبیتی آن برای تحقیقات اولیه و آزمایشی مناسب است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#کامپیوتر_کوانتومی #فناوری_نو #هوش_مصنوعی
🔺 چرا برخی مغزها با محیط‌های شلوغ مشکل دارند؟ راز اینسولا کشف شد!

🔹 پژوهش جدید نشان می‌دهد مغز افرادی که در محیط‌های پرسر و صدا به سختی صحبت‌ها را می‌شنوند، حتی در حالت استراحت هم فعال‌تر کار می‌کند! دانشمندان دانشگاه بوفالو با اسکن مغزی دریافتند بخشی به نام «اینسولا» در این افراد ارتباط قوی‌تری با مناطق شنوایی دارد. اینسولا مسئول یکپارچه‌سازی اطلاعات حسی، احساسی و فکری است.

🔹 جالب‌تر اینکه، این الگوی مغزی ممکن است به «زوال عقل» مرتبط باشد! از آنجا که اینسولا در مراحل اولیه زوال عقل هم دچار تغییر می‌شود، این کشف می‌تواند توضیح دهد چرا کاهش شنوایی با مشکلات حافظه ارتباط دارد.

اینسولا مانند یک پل عمل می‌کند! وقتی صداهای مزاحم زیاد است، مغز مجبور می‌شود برای تشخیص صحبت‌ها از اینسولا کمک بگیرد. این کار مداوم مثل فشار آوردن دائمی به یک موتور است و ممکن است به مرور زمان به مغز آسیب برساند.

🔹 خبر خوب: قرار گرفتن در معرض محیط‌های پرچالش شنوایی (مثل تمرین در مکان‌های شلوغ) ممکن است مثل ورزش برای مغز مفید باشد و توانایی پردازش صدا را بهبود بخشد!

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مغز_و_شنوایی #سلامت_مغز #علم_اعصاب
🔺 اولین ربات بازرسی مقاوم در برابر تشعشعات هسته‌ای برای محافظت از سیلوهای موشکی آمریکا رونمایی شد

🔹 شرکت «بانس ایمجینگ» آمریکا، رباتی مجهز به دوربین ۳۶۰ درجه ساخته که می‌تواند در محیط‌های حساس هسته‌ای بدون ایجاد اختلال الکترومغناطیسی، عملیات کنترل و بازرسی انجام دهد. این سیستم «Recce360» نام دارد و اولین دوربین تاکتیکی تاییدشده برای محافظت از تأسیسات هسته‌ای است.

🔹 این ربات با کابل نوری ضدضربه به اپراتور متصل می‌شود و هیچ سیگنال رادیویی منتشر نمی‌کند. بدنه فلزی و لنزهای مسی آن نیز از نشت هرگونه تشعشع الکترومغناطیسی جلوگیری می‌کنند. این ویژگی برای کار در نزدیکی جنگافزارهای هسته‌ای حیاتی است.

سیگنال‌های الکترومغناطیسی امواجی هستند که توسط دستگاه‌های الکترونیکی مانند وای‌فای یا بلوتوث تولید می‌شوند. این امواج می‌توانند روی سیستم‌های حساس هسته‌ای اختلال ایجاد کنند. ربات Recce360 با حذف این سیگنال‌ها، امنیت تأسیسات را افزایش می‌دهد.

🔹 ربات Recce360 در آزمایش‌های سخت محیطی «Dash 12» موفق عمل کرده و می‌تواند در تاریکی مطلق یا فضای محدود، تصاویر پانوراما ثبت کند. از این سیستم علاوه بر تأسیسات هسته‌ای، در بازرسی پناهگاه‌های نظامی، نیروگاه‌ها و مراکز امنیتی دیگر نیز استفاده می‌شود.

کابل نوری از رشته‌های شیشه‌ای یا پلاستیکی ساخته می‌شود که داده‌ها را با نور منتقل می‌کند. این فناوری نسبت به سیم‌های معمولی سرعت بالاتر و تداخل کمتری دارد.

🔹 شرکت سازنده همچنین نمونه اولیه یک دوربین حرارتی ۳۶۰ درجه به نام «Thermal Camera Spike» را معرفی کرده که برای نظارت بر محیط‌های نظامی و شناسایی تهدیدها طراحی شده است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#ربات_نظامی #امنیت_هسته‌ای #فناوری_نظامی
🔺 مشاهده‌ی یک پدیده عجیب نسبیتی که اینشتین پیش‌بینی کرده بود!

🔹 دانشمندان برای اولین بار موفق شدند یک توهم بصری پیش‌بینی‌شده توسط نظریه نسبیت خاص اینشتین را در آزمایشگاه بازسازی کنند. این پدیده که «اثر ترل-پنروز» نام دارد، نشان می‌دهد اجسام سریع‌الحرکت نه فشرده‌شده، بلکه چرخانده‌شده به نظر می‌رسند!

🔹 فیزیک‌دانان دانشگاه‌های «TU Wien» و «وین» با استفاده از لیزرهای فوق‌سریع و دوربین‌های ویژه، شرایطی ایجاد کردند که نور با سرعت تنها ۲ متر بر ثانیه حرکت کند (به جای ۳۰۰ میلیون متر بر ثانیه!). این کاهش سرعت مجازی به آن‌ها اجازه داد تا نحوه بازتاب نور از اجسام پرسرعت را دقیقاً شبیه‌سازی کنند.

🔹 در آزمایش انجام‌شده، یک مکعب و کره با سرعت بالا حرکت داده شدند. تصاویر ثبت‌شده نشان دادند مکعب به‌جای فشرده شدن، چرخانده به نظر می‌رسد و کره نیز شکل گرد خود را حفظ می‌کند، اما قطب شمال آن جابه‌جا شده است!

اثر لورنتس چیست؟
طبق نظریه نسبیت خاص، اجسام نزدیک به سرعت نور در جهت حرکت فشرده می‌شوند. اما این فشردگی در عکس دیده نمی‌شود! چون نور از نقاط دورتر جسم دیرتر به دوربین می‌رسد. این تأخیر باعث می‌شود مغز ما جسم را چرخانده تفسیر کند، نه فشرده!

چرا این آزمایش مهم است؟
این اولین بار است که پیش‌بینی ۶۵ ساله فیزیک‌دانان دربارهٔ تأثیر نسبیت بر ادراک بصری در آزمایشگاه تأیید می‌شود. این کشف به درک بهتر پدیده‌های نجومی مانند مشاهده اجرام پرسرعت در فضا کمک می‌کند.

🔹 جالب است بدانید الهام‌بخش این آزمایش، همکاری بین هنر و علم بود! سال‌ها قبل، یک هنرمند اسپانیایی با استفاده از تکنیک‌های عکاسی سریع، ایده اولیه این پژوهش را مطرح کرده بود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نسبیت #فیزیک #پدیده_های_نجومی
🔺 کشف نقش پنهان دوپامین در اضطراب

🔹 پژوهشگران بیمارستان مونت سینای نیویورک دریافتند دو نوع گیرنده دوپامین (D1 و D2) در بخش شکمی هیپوکامپ مغز موش‌ها، نقش کلیدی در تنظیم رفتارهای «نزدیک‌شدن» و «اجتناب» در شرایط استرس دارند. فعال‌سازی گیرنده‌های D2 باعث کاهش ترس در موش‌ها شد، در حالی که گیرنده‌های D1 اثر متضادی داشتند.

🔹 هیپوکامپ شکمی ناحیه‌ای از مغز است که در پردازش احساسات و پاسخ به استرس نقش دارد. این تحقیق نشان می‌دهد دوپامین، که پیش‌تر بیشتر با نقشش در سیستم پاداش و انگیزه شناخته می‌شد، در تنظیم هیجانات نیز اهمیت دارد.

دوپامین یک ماده شیمیایی در مغز است که به عنوان «پیام‌رسان عصبی» عمل می‌کند. گیرنده‌های D1 و D2 مانند کلیدهایی هستند که با دریافت دوپامین، واکنش‌های مختلفی در سلول‌های عصبی ایجاد می‌کنند. هیپوکامپ نیز بخشی از مغز است که در حافظه، یادگیری و تنظیم احساسات نقش دارد.

🔹 در این تحقیق، موش‌هایی که گیرنده‌های D2 آن‌ها فعال شد، رفتارهای اجتنابی کمتری نشان دادند و کمتر می‌ترسیدند. این یافته می‌تواند راه‌های جدیدی برای درمان اختلالاتی مانند اضطراب، افسردگی و اعتیاد باز کند.

وقتی مغز با موقعیت‌های استرس‌زا (مثل انتخاب بین به دست آوردن غذا در محیط خطرناک) مواجه می‌شود، هیپوکامپ شکمی با کمک دوپامین، تصمیم می‌گیرد که آیا باید به موقعیت نزدیک شد یا از آن دوری کرد. اختلال در این سیستم ممکن است به رفتارهای افراطی مانند اجتناب بیش‌ازحد (در اضطراب) یا تمایل خطرناک به پاداش (در اعتیاد) بینجامد.

🔹 این پژوهش گامی مهم در درک نقش پیچیده دوپامین در مغز است و نشان می‌دهد تنظیم دارویی گیرنده‌های خاص دوپامین می‌تواند راه‌حلی برای اختلالات روانی باشد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#عصب_شناسی #روانشناسی #سلامت_روان #دوپامین
🔺 دانشمندان سرن با برخورددهنده هادرونی بزرگ، سرب را به طلا تبدیل کردند!

🔹 دانشمندان در سرن (CERN) در آزمایش‌های پرسرعت با برخورددهنده هادرونی بزرگ (LHC)، موفق شدند سرب را به طلا تبدیل کنند! این پدیده که زمانی فقط یک افسانه باستانی بود، حالا به واقعیت علمی تبدیل شده است.

🔹 در این آزمایش، هسته‌های سرب با سرعتی نزدیک به نور به هم برخورد داده شدند. میدان‌های الکترومغناطیسی قوی ایجادشده در این برخوردها، ساختار اتم‌های سرب را تغییر داد و در موارد نادر، سه پروتون از هسته سرب خارج شد و آن را به طلا تبدیل کرد!

تبدیل سرب به طلا در واقع تغییر عدد اتمی (تعداد پروتون‌ها) است. سرب ۸۲ پروتون دارد و طلا ۷۹ پروتون. با خارج شدن سه پروتون، سرب به طلا تبدیل می‌شود. البته این طلا فقط برای کسری از ثانیه پایدار می‌ماند و سپس از بین می‌رود.

🔹 در اوج آزمایش‌ها، حدود ۸۹ هزار اتم طلا در هر ثانیه تولید شد، اما جرم کل آن‌ها آنقدر کم بود که حتی با میکروسکوپ هم دیده نمی‌شد! بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸، حدود ۸۶ میلیارد اتم طلا ساخته شد، اما وزن کل آن‌ها فقط ۲۹ پیکوگرم (۳۰ میلیون برابر سبک‌تر از یک ذره گردوغبار) بود.

🔹 این آزمایش نه‌تنها یک دستاورد علمی جذاب است، بلکه به درک بهتر رفتار ذرات و طراحی برخورددهنده‌های آینده کمک می‌کند. هرچند نمی‌توان از این روش طلای واقعی تولید کرد، اما رویای دیرینه کیمیاگران را محقق کرده است!

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سرن #فیزیک #کیمیاگری_مدرن #طلای_کوانتومی
👍1
🔺 مغز شما حرکات را مثل نقشه جغرافیایی سازماندهی می‌کند!

🔹 پژوهش جدید مؤسسه ماکس پلانک نشان می‌دهد مغز انسان ارتباط بین حرکات و نتایج آن‌ها را در ساختاری شبیه «نقشه شناختی» ذخیره می‌کند. این نقشه‌ها در هیپوکامپ (بخشی از مغز که مسئول حافظه و جهتیابی است) تشکیل می‌شوند و با سیستم حرکتی مغز ارتباط برقرار می‌کنند تا تصمیم‌گیری و رفتارهای هدفمند را ممکن سازند.

🔹 محققان با استفاده از واقعیت مجازی و تصویربرداری fMRI دریافتند که مغز، حرکات مشابه را در این نقشه‌ها نزدیک به هم قرار می‌دهد. این سازماندهی بر نحوه انتخاب و درک ما از حرکات تأثیر می‌گذارد. برای مثال، فشار دادن یک دکمه روی کیبورد یا رادیو، با وجود نتیجه متفاوت، در نقشه مغز نزدیک به هم ثبت می‌شوند.

هیپوکامپ معمولاً برای نقشه‌برداری از محیط فیزیکی (مثل مسیریابی) استفاده می‌شود، اما این تحقیق نشان می‌دهد همین بخش، نقشه‌ای از حرکات و نتایج آن‌ها نیز می‌سازد. نقشه شناختی مانند یک طرح کلی است که به مغز کمک می‌کند بین گزینه‌های مختلف سریع‌تر تصمیم بگیرد. مثلاً وقتی چند راه برای رسیدن به یک هدف دارید، مغز با مقایسه موقعیت هر حرکت در این نقشه، بهترین گزینه را انتخاب می‌کند.

🔹 این یافته‌ها دیدگاه سنتی درباره تفکیک حافظه (مانند حافظه declarative و procedural) را به چالش می‌کشد. به نظر می‌رسد برنامه‌ریزی حرکات هدفمند، نتیجه همکاری شبکه‌های عصبی پیچیده است که حافظه، ادراک و کنترل حرکتی را به هم مرتبط می‌کنند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#عصب_شناسی #مغز_و_حافظه #دانش_مغز
🔺 چگونه مغز تحت تأثیر «همرنگی با جامعه» تصمیم می‌گیرد؟

🔹 پژوهش‌ها نشان می‌دهند مغز انسان هنگام تصمیم‌گیری، به شدت تحت تأثیر نظر دیگران قرار می‌گیرد. بخشی به نام «کورتکس اُربیتوفرونتال» (OFC) که مسئول قضاوت ارزشی و کنترل رفتار است، نقش کلیدی در این فرآیند دارد.

🔹 در یک آزمایش در سال ۲۰۱۲، شرکت‌کنندگان فهرستی از آهنگ‌های موردعلاقه خود را انتخاب کردند. سپس به آن‌ها گفته شد «کارشناسان موسیقی» نظرات متفاوتی دارند. نتایج نشان داد بسیاری از افراد پس از اطلاع از نظر کارشناسان، انتخاب‌های خود را تغییر دادند. جالب اینجا بود که هرچه حجم ماده خاکستری در OFC فرد کمتر بود، احتمال تغییر نظر او بیشتر می‌شد!

کورتکس اُربیتوفرونتال (OFC): این ناحیه در پشت پیشانی قرار دارد و مانند یک مدیر داخلی، اطلاعات اجتماعی و احساسی را پردازش می‌کند. وقتی دیگران با نظر ما مخالف هستند، OFC فعال می‌شود و به ما کمک می‌کند بین حفظ عقیده شخصی یا همرنگی با جامعه تصمیم بگیریم.

🔹 یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۳ نشان داد با وجود گسترش شبکه‌های اجتماعی، سطح همرنگی اجتماعی از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۲ تغییر محسوسی نکرده است. اما دانشمندان هشدار می‌دهند که ماهیت تأثیرگذاری اجتماعی در فضای دیجیتال پیچیده‌تر شده و نیاز به بررسی دقیق‌تر دارد.

🔹 مطالعات جدید با فناوری fMRI ثابت کرده‌اند وقتی انتظارات ما از نتیجه یک عمل برآورده نمی‌شود (مثلاً انتخاب موسیقی موردعلاقه‌مان توسط دیگران رد می‌شود)، OFC و نواحی مرتبط با پردازش حسی به سرعت واکنش نشان می‌دهند. این یافته‌ها می‌تواند به درمان بیماری‌هایی مانند اوتیسم یا اسکیزوفرنی که با اختلال در انعطاف‌پذیری تصمیم‌گیری همراه است، کمک کند.

چرا همرنگی اجتماعی مهم است؟
مغز برای بقا در جامعه تکامل یافته است. در گذشته، پذیرش توسط گروه به معنی دسترسی به منابع و امنیت بود. امروز هم اگرچه شرایط تغییر کرده، اما مکانیسم‌های عصبی قدیمی همچنان فعالند. OFC مانند یک نقشه‌بردار، موقعیت ما را در شبکه اجتماعی ارزیابی می‌کند و به ما می‌گوید چه زمانی هماهنگ شدن با دیگران مفید است!

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#عصب_شناسی #مغز_و_تصمیم_گیری #روانشناسی_اجتماعی
🔺 جایگزین ساده‌تر برای روزه‌داری متناوب (Fasting)

🔹 مطالعه جدید نشان می‌دهد محدود کردن مصرف کربوهیدرات دو روز در هفته می‌تواند فواید مشابه روزه‌داری متناوب (مانند روش ۵:۲) را داشته باشد، بدون نیاز به کاهش شدید کالری!

🔹 در روزه‌داری متناوب، بدن پس از چند ساعت غذا نخوردن، از چربی‌ها به عنوان منبع انرژی استفاده می‌کند. این تغییر سوخت‌سازی باعث بهبود «انعطاف متابولیک» می‌شود که با کاهش خطر بیماری‌های قلبی، دیابت و مقاومت به انسولین مرتبط است.

🔹 محققان دانشگاه ساری انگلستان با آزمایش روی ۱۲ فرد دارای اضافه‌وزن دریافتند که یک روز مصرف کم‌کربوهیدرات (مانند نان، برنج و سیب‌زمینی) همان تأثیرات مثبت روزه‌داری را روی سوخت‌وساز بدن دارد. پس از این روز، بدن در پردازش وعده‌های پرچرب و پرقند عملکرد بهتری نشان می‌دهد.

انعطاف متابولیک یعنی توانایی بدن در سوخت‌رسانی از کربوهیدرات‌ها بعد از غذا و استفاده از چربی‌ها در حالت گرسنگی. بهبود این توانایی کلید سلامت متابولیک است.

🔹 مزیت اصلی این روش:
- عدم نیاز به شمارش کالری
- کاهش احتمال کمبود مواد مغذی
- مناسب برای افرادی که نمی‌خواهند وزن کم کنند

روزه‌داری متناوب ۵:۲ یعنی ۵ روز غذای معمولی و ۲ روز محدودیت شدید کالری (حدود ۵۰۰-۶۰۰ کالری). در روش جدید به جای کم کردن کالری، فقط کربوهیدرات‌ها را دو روز در هفته محدود می‌کنید.

🔹 پژوهشگران در حال بررسی طرح «محدودیت متناوب کربوهیدرات» هستند که می‌تواند بدون کاهش وزن، فواید سلامتی روزه‌داری را ارائه دهد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #تغذیه_سالم #روزه_متناوب #کاهش_وزن
🔺 چین به رکورد ملی دست یافت: راکتور «کینشان» ۷۳۸ روز بدون توقف کار کرد

🔹 نیروگاه هسته‌ای «کینشان فاز ۳» در چین با ۷۳۸ روز کار مداوم، رکورد ملی این کشور را شکست. هرچند رکورد جهانی همچنان متعلق به راکتور دارلینگتون کانادا با ۱,۱۰۶ روز فعالیت بی‌وقفه است.

🔹 این راکتور از نوع CANDU-۶ است که با آب سنگین کار می‌کند و امکان سوخت‌رسانی بدون نیاز به خاموشی را فراهم می‌آورد. عملکرد آن تاکنون باعث کاهش مصرف ۴.۱۹ میلیون تُن زغال‌سنگ و جلوگیری از انتشار ۱۰.۹۸ میلیون تُن کربن شده است.

راکتورهای CANDU-۶ چگونه کار می‌کنند؟
- از اورانیوم طبیعی (بدون غنی‌سازی) به عنوان سوخت استفاده می‌کنند.
- آب سنگین (حاوی دوتریوم) به عنوان کندکننده واکنش‌ها عمل می‌کند.
- طراحی افقی و لوله‌های سوخت متعدد اجازه می‌دهند حتی در حین کار، سوخت جدید اضافه شود.

🔹 چین برنامه نوسازی این راکتورها را آغاز کرده که شامل تعویض ۴۸۰ لوله سوخت و هزاران قطعه فرسوده است. این پروژه پیچیده، عمر مفید راکتور را از ۳۰ به ۶۰ سال افزایش می‌دهد.

چرا این دستاورد مهم است؟
- راکتورهای هسته‌ای با کارکرد مداوم، پایدارترین منبع انرژی پاک محسوب می‌شوند.
- کاهش وابستگی به زغال‌سنگ، گامی کلیدی در مبارزه با آلودگی هوا و گرمایش زمین است.
- فناوری کانادایی CANDU ثابت می‌کند حتی راکتورهای قدیمی با نوسازی می‌توانند دهه‌ها فعال بمانند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#انرژی_پاک #فناوری_هسته‌ای #محیط_زیست #نوآوری
🔺 کشف فسیل یک عنکبوت غول‌پیکر که شاید روزگاری دایناسورها را تعقیب می‌کرد!

🔹 دانشمندان در استرالیا فسیل یک عنکبوت باستانی به نام «مگامونودنشیوم مکلاسکای» را کشف کردند که پنج برابر بزرگ‌تر از عنکبوت‌های درختی امروزی است! طول بدن این عنکبوت ۲۳.۳۱ میلی‌متر (کمی بیش از ۱ اینچ) است و به خانواده نادری از عنکبوت‌ها به نام «باریکلیده» تعلق دارد.

🔹 این فسیل در منطقه «مک‌گراتس فلت» پیدا شده که میلیون‌ها سال پیش یک جنگل بارانی پررونق بود، اما امروزه به دشتی خشک تبدیل شده است. تغییرات آب‌وهوایی و خشک‌شدن تدریجی استرالیا احتمالاً دلیل انقراض این گونه در این قاره است.

این عنکبوت «غول‌پیکر» دایناسورها را شکار می‌کرد؟
عنوان خبر اغراق دارد! این عنکبوت با وجود اندازه بزرگ‌تر نسبت به گونه‌های امروزی، تنها حدود ۲.۵ سانتیمتر طول داشته و قطعاً نمی‌توانسته دایناسورها را شکار کند. احتمالاً منظور این است که این عنکبوت همزمان با دایناسورها در دوره میوسن زندگی می‌کرده و شکارچی حشرات یا جانداران کوچک آن دوره بوده است.

🔹 عنکبوت‌های زنده‌ای از خانواده باریکلیده امروزه در جنگل‌های بارانی سنگاپور و پاپوآ گینه نو زندگی می‌کنند. این نشان می‌دهد که اجداد آن‌ها زمانی در استرالیا هم وجود داشته‌اند، اما با تغییر اقلیم منقرض شده‌اند.

دوره میوسن: دوره زمین‌شناسی بین ۲۳ تا ۵ میلیون سال پیش که در آن تغییرات اقلیمی گسترده رخ داد. فسیل‌های این دوره به دانشمندان کمک می‌کند تا تأثیر تغییرات آب‌وهوایی بر حیات جانوری را درک کنند.

🔹 این فسیل به‌قدری سالم است که حتی موهای ریز روی پاها و چنگال‌های عنکبوت نیز قابل مشاهده است! دانشمندان با میکروسکوپ الکترونی توانستند جزئیات دقیقی از ساختار بدن این عنکبوت را بررسی کنند.

🔹 تاکنون فقط چهار فسیل عنکبوت در کل استرالیا کشف شده بود. به همین دلیل، این کشف جدید به عنوان یک نقطه عطف در مطالعه فرگشت عنکبوت‌ها شناخته می‌شود.

چرا فسیل عنکبوت نادر است؟
بدن عنکبوت‌ها به دلیل ساختار نرم و فاقد استخوان، به ندرت به صورت فسیل حفظ می‌شود. شرایط خاصی مثل دفن سریع در گل یا خاکستر آتشفشانی برای فسیل‌شدن آن‌ها لازم است.

🔹 این کشف نه‌تنها اطلاعاتی درباره تاریخچه عنکبوت‌ها ارائه می‌دهد، بلکه سرنخ‌هایی از تأثیر تغییرات آب‌وهوایی بر انقراض گونه‌ها در میلیون‌ها سال پیش را هم آشکار می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فسیل #عنکبوت #فرگشت #تغییرات_آب_وهوایی #طبیعت
🔺 دستگاه جدیدی که در لحظه مواد مخدر خطرناک را شناسایی می‌کند

🔹 دانشمندان دانشگاه باث انگلیس دستگاهی کوچک و قابل حمل ساخته‌اند که می‌تواند مواد مخدر خطرناک را حتی در مقادیر بسیار کم شناسایی کند. این دستگاه با فشار یک دکمه، ترکیبات خطرناک مانند اُپیوئیدهای مصنوعی و بنزودیازپین‌ها را در چند ثانیه تشخیص می‌دهد.

🔹 این فناوری در حال حاضر در انگلیس، نروژ و نیوزیلند در حال آزمایش است و هدف آن کاهش آسیب‌های ناشی از مصرف مواد مخدر با اطلاع‌رسانی دقیق به افراد است. دستگاه جدید می‌تواند هم نوع مواد و هم مقدار هر ترکیب را مشخص کند.

اُپیوئیدهای مصنوعی مانند فنتانیل و نیتازن‌ها حتی در مقادیر بسیار کم می‌توانند کشنده باشند. این مواد گاهی در قرص‌هایی که به عنوان بنزودیازپین (مثل والیوم) فروخته می‌شوند، مخفیانه وجود دارند و خطر اُوردوز را افزایش می‌دهند.

🔹 دستگاه از دو روش «طیف‌سنجی فلورسانس» و «بازتابندگی» استفاده می‌کند. نور به نمونه تابانده می‌شود و الگوی بازتاب یا نور ساطع‌شده توسط مواد، با کمک یک الگوریتم هوش مصنوعی تحلیل می‌شود. این روش دقت آزمایشگاه را در یک دستگاه کوچک فراهم می‌کند.

طیف‌سنجی فلورسانس: وقتی نور به یک ماده می‌تابد، برخی مواد نور را جذب و سپس با طول موج متفاوتی منتشر می‌کنند. این «نور منتشرشده» مانند اثرانگشت برای شناسایی مواد عمل می‌کند.

🔹 سازمان‌هایی مانند پلیس انگلیس و مرکز «لوپ» از این دستگاه برای بررسی سریع مواد در محل استفاده کرده‌اند. در یک مورد، این دستگاه توانست ظرف ۳۶ ساعت پس از یک مرگ مشکوک، وجود نیتازن در قرص‌ها را تشخیص دهد و هشدار عمومی صادر کند.

🔹 پروفسور کریس پادنی، سرپرست این تحقیق می‌گوید:
«گفتن "مواد مصرف نکنید" جواب نمی‌دهد. با دادن اطلاعات دقیق به مردم، آن‌ها می‌توانند تصمیمات سالم‌تری بگیرند.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #فناوری #پیشگیری #علوم_پزشکی
🔺 خرید ۳ میلیارد دلاری OpenAI که آینده هوش مصنوعی را متحول می‌کند!

🔹 شرکت OpenAI پلتفرم توسعه هوش مصنوعی «ویندرسرف» را به مبلغ ۳ میلیارد دلار خریداری کرد. این خرید بزرگترین گام OpenAI برای رقابت با شرکت‌هایی مانند گوگل و Anthropic و پیشرفت به سمت «هوش مصنوعی عمومی» (AGI) است.

🔹 ویندرسرف دومین پلتفرم بزرگ توسعه هوش مصنوعی است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد مدل‌های هوش مصنوعی را سریع‌تر بسازند و اجرا کنند. ادغام این پلتفرم با OpenAI، امکان ساخت ابزارهای کدنویسی هوشمندتر و کاهش خطاها را فراهم می‌کند.

هوش مصنوعی عمومی (AGI): نوع پیشرفته‌ای از هوش مصنوعی که می‌تواند مانند انسان هر کاری را یاد بگیرد و انجام دهد. دستیابی به AGI یکی از اهداف اصلی OpenAI است.

🔹 این خرید نشان می‌دهد شرکت‌های فناوری چقدر به پلتفرم‌های اختصاصی برای توسعه هوش مصنوعی وابسته شده‌اند. OpenAI با این حرکت، داده‌های کاربران و امکانات سفارشی‌سازی ویندرسرف را در اختیار می‌گیرد تا مدل‌های خود را بهبود بخشد.

پلتفرم توسعه یکپارچه (IDE): محیطی نرم‌افزاری که به برنامه‌نویسان اجازه می‌دهد کد بنویسند، تست کنند و اجرا کنند. ادغام ویندرسرف با OpenAI، سرعت ساخت ابزارهای هوش مصنوعی را افزایش می‌دهد.

🔹 رقبایی مانند گوگل ممکن است مجبور شوند پلتفرم‌های مشابهی مانند «کرسور» را خریداری کنند تا از OpenAI عقب نمانند. شرکت Anthropic هم که به پلتفرم‌های خارجی وابسته است، باید استراتژی خود را تغییر دهد.

🔹 مزایای اصلی این خرید برای OpenAI:
- امکان ساخت ابزارهای کدنویسی خودکار برای کاهش خطاها
- دسترسی به داده‌های کاربران برای آموزش بهتر مدل‌های هوش مصنوعی
- تسریع نوآوری در حوزه هوش مصنوعی و نزدیک‌تر شدن به AGI

🔹 کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند این خرید موجی از ادغام شرکت‌های فناوری و خرید پلتفرم‌های تخصصی را در پی داشته باشد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #OpenAI #فناوری #نوآوری #کدنویسی
🔺 چین مشکل آتش‌سوزی باتری خودروهای برقی را برای همیشه حل کرد!

🔹 دولت چین از ژوئیه ۲۰۲۶ استاندارد امنیتی جدیدی برای باتری خودروهای برقی معرفی می‌کند. بر این اساس، باتری‌ها حتی در صورت خرابی شدید هم نباید آتش بگیرند یا منفجر شوند. شرکت غول‌آسای «CATL» اعلام کرده باتری «Qilin» خود را مطابق با این استاندارد ساخته است.

🔹 این باتری‌ها با فناوری «سلول-به-بسته» (حذف ماژول‌های میانی) ساخته شده‌اند که تراکم انرژی را افزایش و خطر آتش‌سوزی را کاهش می‌دهد. تست‌های جدید شامل مقاومت در برابر ضربه، عملکرد ایمن پس از شارژ سریع و عدم انتشار گازهای سمی است.

«فرار حرارتی» (Thermal Runaway) زمانی رخ می‌دهد که یک سلول معیوب در باتری، گرما تولید کند و این گرما به سلول‌های مجاور سرایت کند. این واکنش زنجیره‌ای می‌تواند در نهایت به آتش‌سوزی یا انفجار منجر شود. استاندارد جدید چین حتی در این شرایط بحرانی هم آتش نمی‌گیرد!

🔹 چین با این اقدام نه‌تنها نگرانی خریداران خودروهای برقی را کاهش می‌دهد، بلکه احتمالاً استانداردهای جهانی باتری را نیز متحول خواهد کرد. CATL که تامین‌کننده باتری برندهایی مانند مرسدس بنز و استلانتیس است، نقش کلیدی در گسترش این فناوری دارد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#خودرو_برقی #فناوری_سبز #باتری #امنیت
🔺 انسان محصول ادغام دو جمعیت باستانی است!

🔹 تحقیقات جدید نشان می‌دهد گونه انسان هوشمند (Homo sapiens) ممکن است نه از یک شاخه تکاملی، بلکه از ادغام ژنتیکی دو جمعیت مختلف در آفریقا شکل گرفته باشد. دانشمندان دانشگاه کمبریج و ویسکانسین-مدیسن با بررسی DNA انسان‌های مدرن، دریافتند حدود ۲۰٪ از ژن‌های ما متعلق به یک جمعیت منقرض‌شده است که حدود ۱.۵ میلیون سال پیش از نیاکان ما جدا شدند، اما ۳۰۰ هزار سال پیش دوباره با آنها آمیخته شدند.

🔹 برخلاف مدل قدیمی که انسان‌ها را شاخه‌های مجزا در نظر می‌گرفت، این مطالعه نشان می‌دهد جمعیت‌های انسانی بارها از هم جدا شده و دوباره ادغام می‌شدند. این فرآیند تحت تأثیر تغییرات آب‌وهوایی مانند عصر یخبندان رخ داده است.

«گونه اشباح» چیست؟
تا پیش از این، دانشمندان فکر می‌کردند برخی تفاوت‌های ژنتیکی در انسان‌های باستانی ناشی از آمیزش با یک گونه ناشناخته («گونه اشباح») است. اما مدل جدید توضیح می‌دهد که این تفاوت‌ها نتیجه جدا شدن و دوباره پیوستن زیرگروه‌های انسانی در طول زمان است، نه وجود یک گونه مرموز!

🔹 دو ادغام بزرگ در تاریخ انسان:
- حدود ۱۲۰ هزار سال پیش: شکل‌گیری مردم خویسان در آفریقای جنوبی که هنوز بالاترین تنوع ژنتیکی جهان را دارند.
- حدود ۱۰۰ هزار سال پیش: شکل‌گیری جمعیت‌های غرب و شرق آفریقا که بعداً به دیگر قاره‌ها مهاجرت کردند.

چرا این کشف مهم است؟
این تحقیق درک ما از درخت فرگشت انسان را تغییر می‌دهد. به جای شاخه‌های جدا، انسان‌های اولیه بیشتر شبیه یک شبکه به هم پیوسته بودند که دائماً با هم تعامل ژنتیکی داشتند. این موضوع تنوع بالای ژنتیکی در انسان‌های امروزی را توضیح می‌دهد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فرگشت_انسانی #ژنتیک #تاریخ_بشری
🔺 جهان زودتر از آنچه فکر می‌کردیم فرومی‌پاشد: ۱۰ به توان ۷۸ سال دیگر!

🔹 محققان هلندی با محاسبات جدید نشان دادند که جهان بسیار سریع‌تر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، فرومی‌پاشد. آن‌ها با بررسی تابش هاوکینگ‌مانند، دریافتند که آخرین بقایای ستاره‌ای حدود ۱۰ به توان ۷۸ سال دیگر ناپدید می‌شوند. این زمان بسیار کوتاه‌تر از برآورد قبلی ۱۰ به توان ۱۱۰۰ سال است.

🔹 این تحقیق توسط هاینو فالکه، متخصص سیاه‌چاله، مایکل وندریک، فیزیک‌دان کوانتوم، و والتر ون سایکوم، ریاضی‌دان، از دانشگاه رادبود انجام شده است. آن‌ها در مقاله‌ای در سال ۲۰۲۳ نشان دادند که نه تنها سیاه‌چاله‌ها، بلکه اجرام دیگری مانند ستاره‌های نوترونی نیز می‌توانند از طریق فرآیندی شبیه تابش هاوکینگ «تبخیر» شوند.

🔹 محققان دریافتند که اگر تنها تابش هاوکینگ‌مانند در نظر گرفته شود، پایان جهان حدود ۱۰ به توان ۷۸ سال دیگر فرا می‌رسد. این زمان برای فرومی‌پاشیدن کوتوله‌های سفید، پایدارترین اجرام آسمانی، محاسبه شده است. برآوردهای قبلی که این اثر را در نظر نمی‌گرفتند، عمر کوتوله‌های سفید را ۱۰ به توان ۱۱۰۰ سال پیش‌بینی کرده بودند.

🔹 فالکه، نویسنده اصلی این تحقیق، گفت: «پایان نهایی جهان بسیار زودتر از آنچه انتظار می‌رفت فرا می‌رسد، اما خوشبختانه هنوز زمان بسیار زیادی باقی است.»

تابش هاوکینگ پدیده‌ای است که در سال ۱۹۷۵ توسط فیزیک‌دان مشهور استیون هاوکینگ پیش‌بینی شد. بر اساس این نظریه، ذرات و تابش می‌توانند از سیاه‌چاله‌ها فرار کنند. در لبه یک سیاه‌چاله، دو ذره موقت تشکیل می‌شوند و قبل از ادغام، یکی از ذرات به داخل سیاه‌چاله کشیده می‌شود و ذره دیگر فرار می‌کند. این فرآیند باعث می‌شود سیاه‌چاله به آرامی به ذرات و تابش تبدیل شود و در نهایت ناپدید شود.

🔹 محققان محاسبات خود را با دقت و البته با کمی شوخی انجام دادند. آن‌ها دریافتند که فرآیند تابش هاوکینگ‌مانند به طور نظری برای سایر اجرام با میدان گرانشی نیز صدق می‌کند. محاسبات نشان داد که زمان تبخیر یک جرم تنها به چگالی آن بستگی دارد.

🔹 به طور شگفت‌انگیز، ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌های ستاره‌ای هر دو در مدت زمان یکسانی، یعنی ۱۰ به توان ۶۷ سال، فرومی‌پاشند. این موضوع غیرمنتظره بود، زیرا سیاه‌چاله‌ها میدان گرانشی قوی‌تری دارند و باید سریع‌تر تبخیر شوند. اما وندریک، یکی از نویسندگان این تحقیق، توضیح داد: «سیاه‌چاله‌ها سطح ندارند و بخشی از تابش خود را دوباره جذب می‌کنند که این فرآیند را کند می‌کند.»

🔹 محققان همچنین محاسبه کردند که ماه و انسان چقدر طول می‌کشد تا از طریق تابش هاوکینگ‌مانند تبخیر شوند. این زمان برای هر دو ۱۰ به توان ۹۰ سال است. البته آن‌ها به طور ظریف اشاره کردند که فرآیندهای دیگری ممکن است باعث ناپدید شدن انسان و ماه سریع‌تر از این زمان محاسبه‌شده شوند.

وان سایکوم، استاد ریاضی دانشگاه رادبود، افزود:
«این تحقیق همکاری هیجان‌انگیزی بین رشته‌های مختلف است و ترکیب اخترفیزیک، فیزیک کوانتوم و ریاضی به بینش‌های جدیدی منجر می‌شود. با پرسیدن چنین سوالاتی و بررسی موارد شدید، می‌خواهیم نظریه را بهتر درک کنیم و شاید روزی راز تابش هاوکینگ را حل کنیم.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#اخترفیزیک #کیهان‌شناسی #تابش_هاوکینگ #ستاره‌شناسی