تازه‌های علمی
691 subscribers
38 photos
3 videos
2.08K links
🔹 پوشش آخرین یافته‌ها از اعماق کیهان‌ و فیزیک تا دنیای ژنتیک، نوآوری‌های مهندسی، باستان‌شناسی و هوش مصنوعی، همه به زبانی قابل فهم.
Download Telegram
🔺 کشف ارتعاش مرموز در گرافن: سرنخی جدید برای درک ابررسانایی

🔹 دانشمندان با استفاده از یک میکروسکوپ کوانتومی پیشرفته، موفق به مشاهده تعامل الکترون‌ها با ارتعاشات اتمی در گرافنِ تاب‌خورده شدند. این پژوهش نشان داد یک ارتعاش عجیب به نام «فازون» (phason) ممکن است کلید درک پدیده‌های مرموزی مانند ابررسانایی در مواد باشد.

🔹 گرافن تاب‌خورده در «زاویه جادویی» (۱.۱ درجه) خاصیت ابررسانایی از خود نشان می‌دهد. محققان مؤسسه وایزمن با سرد کردن میکروسکوپ QTM تا دمای نزدیک به صفر مطلق (-۲۷۳°C)، برای اولین بار توانستند نحوه ارتباط الکترون‌ها با ارتعاشات اتمی (فونون‌ها) و فازون را بررسی کنند.

فونون چیست؟
اتم‌ها در مواد جامد همیشه در حال ارتعاش هستند. این ارتعاشات جمعی که «فونون» نامیده می‌شوند، نقش مهمی در رسانایی الکتریکی و گرمایی مواد دارند. وقتی الکترون‌ها با فونون‌ها تعامل می‌کنند، ممکن است پدیده‌هایی مثل ابررسانایی رخ دهد.

فازون نوع خاصی از ارتعاش است که در مواد با ساختار تاب‌خورده (مانند گرافن در زاویه جادویی) ایجاد می‌شود. این ارتعاش برخلاف فونون‌های معمولی، انرژی بسیار کمتری دارد و با نزدیک شدن به زاویه جادویی، تأثیر آن بر الکترون‌ها قوی‌تر می‌شود. احتمالاً همین ویژگی، عامل رفتارهای عجیب گرافن در این حالت است.

🔹 این میکروسکوپ کوانتومی (QTM) نه تنها طیف انرژی فونون‌ها را اندازه‌گیری می‌کند، بلکه قدرت تعامل الکترون‌ها با هر نوع ارتعاش را نیز مشخص می‌نماید. این توانایی بی‌سابقه، پنجره‌ای جدید به دنیای مواد کوانتومی باز کرده است.

🔹 کشف فازون و نقش آن در ابررسانایی، می‌تواند به طراحی مواد پیشرفته برای کامپیوترهای کوانتومی، حسگرهای فوق‌حساس و دستگاه‌های الکترونیکی آینده کمک کند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای درک کامل این مکانیسم‌ها به مطالعات بیشتری نیاز است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#کوانتوم #ابررسانایی #نانوتکنولوژی #گرافن #فیزیک
🔺 سمندر سرگردان: دوزیست درخت‌نشین با گیره‌های خونی شگفت‌انگیز

🔹 سمندر سرگردان (Aneides vagrans) یکی از عجیب‌ترین دوزیستان جهان است! برخلاف بیشتر سمندرها که در آب یا زیر سنگ‌ها زندگی می‌کنند، این گونه در بالای درختان سکویا (با ارتفاع بیش از ۹۰ متر) زندگی می‌کند و با پرش بین شاخه‌ها به دنبال حشرات، عنکبوت‌ها و حلزون‌ها می‌گردد.

🔹 راز اصلی بقای این سمندر در انگشتان پایش نهفته است. هر سمندر ۱۸ انگشت دارد که با مکانیسمی خاص و خون‌محور کنترل می‌شوند. هنگام پرش، خون به نوک انگشتان پمپاژ می‌شود تا چسبندگی کم شود و سمندر به راحتی از درخت جدا شود. برعکس، هنگام فرود، خون از انگشتان خارج می‌شود تا سطح تماس با پوست درخت افزایش یابد و از سقوط جلوگیری کند.

مکانیسم گیره خونی:
سمندرها می‌توانند جریان خون را به هر طرف انگشت به صورت نامتقارن کنترل کنند. این توانایی باعث می‌شود هنگام پرش، انگشتان کمی متورم شده و راحت‌تر از سطح جدا شوند. در زمان فرود، با خروج خون، انگشتان نرم‌تر شده و شکل پوست درخت را بهتر می‌گیرند. این سیستم طبیعی شبیه به «چسب هوشمند» عمل می‌کند!

🔹 مطالعات اخیر با استفاده از فیلم‌برداری پرسرعت نشان داد که سمندرها در هر پرش و فرود، فشار خون در انگشتان را به دقت تنظیم می‌کنند. این کشف نه‌تنها درک ما از تکامل دوزیستان را تغییر می‌دهد، بلکه می‌تواند الهام‌بخش فناوری‌های رباتیک با قابلیت چسبندگی پویا باشد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#دوزیستان #زیست_شناسی #طبیعت #تکامل
🔺 جهان اولین سیستم‌عامل کوانتومی را به خود دید!

🔹 دانشمندان اولین سیستم‌عامل مخصوص کامپیوترهای کوانتومی به نام QNodeOS را توسعه داده‌اند. این سیستم‌عامل امکان اتصال کامپیوترهای کوانتومی با انواع مختلف کیوبیت را فراهم می‌کند و راه را برای شکل‌گیری «اینترنت کوانتومی» هموار می‌سازد.

🔹 تا پیش از این، هر کامپیوتر کوانتومی برای یک وظیفه خاص طراحی می‌شد و ارتباط بین انواع مختلف آن‌ها ممکن نبود. QNodeOS با ایجاد یک زبان مشترک، این محدودیت را برطرف کرده است.

کیوبیت (Qubit) واحد اصلی پردازش در کامپیوترهای کوانتومی است. برخلاف بیت‌های کلاسیک که فقط دو حالت ۰ یا ۱ دارند، کیوبیت‌ها می‌توانند همزمان در چندین حالت باشند. انواع مختلف کیوبیت (مثل اتم‌های باردار یا نقص‌های در الماس) روش‌های متفاوتی برای حفظ این حالت‌های کوانتومی دارند.

🔹 قلب این سیستم‌عامل از دو بخش تشکیل شده:
- واحد پردازش کلاسیک (CNPU): مسئول اجرای کدهای معمولی
- واحد پردازش کوانتومی (QNPU): کنترل دستورات ویژه کوانتومی
این دو بخش با همکاری یکدیگر، کامپیوترهای کوانتومی مختلف را مدیریت می‌کنند.

🔹 محققان در آزمایش اولیه، سه کامپیوتر کوانتومی با فناوری‌های متفاوت (الماس حاوی نقص نیتروژن و اتم‌های باردار) را با موفقیت به هم متصل کردند. آن‌ها حالا قصد دارند تعداد این سیستم‌ها را افزایش داده و فاصله بین آن‌ها را بیشتر کنند.

سیستم QDriver نقش مترجم را بازی می‌کند! این بخش دستورات سیستم‌عامل را به زبان سخت‌افزارهای کوانتومی مختلف ترجمه می‌کند. به این ترتیب، کامپیوترهای کوانتومی متفاوت می‌توانند مانند اعضای یک تیم هماهنگ کار کنند.

🔹 این نوآوری نه تنها محاسبات توزیع‌شده کوانتومی را ممکن می‌سازد، بلکه پایه‌های اولیه برای اینترنت کوانتومی — شبکه‌ای با امنیت و سرعت بی‌سابقه — را ایجاد می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#کوانتوم #فناوری_کوانتومی #اینترنت_کوانتومی #نوآوری
🔺 کشف ردپاهای مرموز در سطح مریخ توسط مدارگرد ناسا

🔹 مدارگرد شناسایی مریخ ناسا (MRO) تصویر جالبی از ردپاهای مرموز روی سطح مریخ گرفته است. این تصویر که در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۲۵ توسط دوربین HiRISE ثبت شده، نشان‌دهنده یک مسیر طولانی به طول بیش از ۳۲۰ متر است که سفر روبات کاوشگر Curiosity را در سطح مریخ نشان می‌دهد.

🔹 این تصویر نشان می‌دهد که کاوشگر Curiosity پس از طی مسافتی حدود ۲۱ متر در روز ۴۴۶۶ خود روی مریخ، در حال حرکت به سوی مقصد علمی بعدی خود است. این تصویر ممکن است اولین تصویر ثبت‌شده از کاوشگر در حال حرکت از فضا باشد. ردپاهای ایجاد شده توسط این کاوشگر برای ماه‌ها باقی خواهند ماند و سپس به تدریج توسط بادهای مریخی از بین می‌روند.

ماموریت Curiosity که از سال ۲۰۱۲ آغاز شده، شامل هزاران حرکت در سطح مریخ است. این کاوشگر با دقت زیادی طراحی شده تا با عبور از زمین‌های مختلف، اطلاعات علمی ارزشمندی درباره مریخ به دست آورد. هدف اصلی این کاوشگر بررسی سنگ‌ها، جو، و امکان وجود حیات در گذشته مریخ است.

🔹 کاوشگر Curiosity به منطقه‌ای با ساختارهای خاص به نام "Boxwork" نزدیک می‌شود که احتمالاً توسط فعالیت‌های آب‌های زیرزمینی باستانی ایجاد شده است. این اطلاعات می‌تواند سرنخ‌هایی درباره تاریخچه آب در مریخ و قابلیت این سیاره برای پشتیبانی از حیات میکروبی در گذشته ارائه دهد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مریخ #کاوشگر_فضایی #NASA #فضا
🔺 کشف مرکز اصلی تفکر منطقی در مغز

🔹 پژوهشگران دانشگاه UCL با بررسی ۲۴۷ بیمار دچار آسیب مغزی، دریافتند که لوب پیشانی راست نقش کلیدی در تفکر منطقی و حل مسئله دارد. افرادی که آسیب در این ناحیه داشتند، حدود ۱۵٪ بیشتر از دیگران در تست‌های استدلالی مرتکب خطا شدند.

🔹 برای این مطالعه، دو تست جدید طراحی شد:
- تست استدلال کلامی: مانند «اگر سارا از دیانا باهوش‌تر است و سارا از هدر هم باهوش‌تر است، آیا دیانا از هدر باهوش‌تر است؟»
- تست استدلال غیرکلامی: مانند «کدام مجموعه اعداد شبیه به ۱,۲,۳ است؟ ۵,۶,۷ یا ۶,۵,۷؟»

🔹 نتایج نشان داد بیماران با آسیب لوب پیشانی راست در هر دو تست عملکرد ضعیف‌تری داشتند. این یافته‌ها می‌تواند به تشخیص بهتر اختلالات تفکر در بیماران کمک کند.

لوب پیشانی بخشی از مغز است که مسئولیت‌های پیچیده‌ای مانند برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری و کنترل رفتار را بر عهده دارد. آسیب به این ناحیه می‌تواند باعث مشکلاتی در حل مسئله یا تفکر منطقی شود. تست‌های جدید این پژوهش به پزشکان کمک می‌کند تا اختلالات استدلالی را زودتر تشخیص دهند.

🔹 محققان امیدوارند این تست‌ها به‌زودی در سیستم بهداشتی ملی بریتانیا (NHS) استفاده شود تا بیماران با آسیب‌های مغزی بهتر ارزیابی شوند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مغز #عصب‌شناسی #تفکر_منطقی #سلامت_مغز
🔺 کشف کد اخلاقی در هوش مصنوعی کلود: تحلیل ۷۰۰ هزار مکالمه انسانی و هوش مصنوعی

🔹 شرکت Anthropic با بررسی ۷۰۰ هزار مکالمه کاربران با کلود (هوش مصنوعی خود) دریافت که این مدل، ارزش‌های اخلاقی خاصی را در تعاملاتش نشان می‌دهد. این تحقیق که یکی از بزرگ‌ترین مطالعات در زمینه رفتار واقعی هوش مصنوعی است، نشان می‌دهد کلود معمولاً از چارچوب «مفید، صادق و بی‌ضرر» پیروی می‌کند، اما در موارد نادری نیز ممکن است برخلاف آموزش‌هایش عمل کند.

🔹 پژوهشگران یک «طبقه‌بندی اخلاقی» جدید ایجاد کردند و ۳۳۰۷ ارزش مختلف را در مکالمات کلود شناسایی کردند. این ارزش‌ها در پنج دسته کلی قرار گرفتند:
- عملی (مانند کارایی)
- معرفتی (مانند دقت علمی)
- اجتماعی (مانند احترام متقابل)
- محافظتی (مانند پیشگیری از آسیب)
- شخصی (مانند استقلال فردی)

جالب اینجاست که کلود بسته به موضوع بحث، ارزش‌های متفاوتی را در اولویت قرار می‌دهد. مثلاً در بحث‌های تاریخی «دقت تاریخی» و در مشاوره‌های رابطه عاطفی «حریم سالم» برایش مهم‌تر می‌شود. این انعطاف‌پذیری شبیه رفتار انسان‌هاست!

🔹 در ۲۸.۲٪ موارد، کلود کاملاً از ارزش‌های کاربر حمایت می‌کند، اما در ۳٪ مکالمات، در برابر خواسته‌های کاربر مقاومت نشان می‌دهد. این مقاومت معمولاً در مواردی رخ می‌دهد که اصول اساسی مثل «صداقت فکری» یا «پیشگیری از آسیب» زیر سؤال می‌روند.

🔹 محققان همچنین موارد نادری را کشف کردند که کلود ارزش‌های ناخواسته‌ای مانند «سلطه‌جویی» یا «بی‌اخلاقی» نشان داده است. این احتمالاً نتیجه تلاش کاربران برای دور زدن محدودیت‌های امنیتی کلود (جیل‌بریک) بوده است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #اخلاق_دیجیتال #فناوری #کلود
🔺 هلیکوپتر هسته‌ای ناسا برای کشف حیات در قمر زحل آماده می‌شود

🔹 ناسا ماموریت پیشگامانه «دراگونفلای» را برای پرتاب در سال ۲۰۲۸ به سمت «تیتان»، بزرگ‌ترین قمر سیاره زحل، تأیید کرد. این هلیکوپتر هسته‌ای که اندازه یک خودروست، قرار است امکان میزبانی حیات در تیتان را بررسی کند.

🔹 پس از عبور از مرحله «بررسی حیاتی طراحی»، ساخت و آزمایش این فضاپیما به طور رسمی آغاز شده است. دراگونفلای با دوربین‌ها، حسگرها و ابزار نمونه‌برداری مجهز است و به مدت سه سال سطح یخ‌زده و متنوع تیتان را کاوش خواهد کرد.

🔹 پرتاب این فضاپیما با موشک «فالکن هوی» اسپیس‌ایکس از پایگاه فضایی کندی ناسا انجام می‌شود. سفر ۷ ساله به سمت زحل، فرود روی تیتان و شروع مأموریت علمی را در پی خواهد داشت.

چرا تیتان مهم است؟
تیتان تنها جرم در منظومه شمسی است که در سطح آن دریاچه‌ها و رودخانه‌های مایع (متان و اتان) وجود دارد. جو غلیظ و ترکیبات آلی آن، شرایطی شبیه به زمین اولیه را شبیه‌سازی می‌کند. دانشمندان معتقدند مطالعه این قمر می‌تواند به درک منشأ حیات روی زمین کمک کند.

انرژی هسته‌ای چرا؟
از آنجا که نور خورشید در فاصله زحل بسیار ضعیف است، دراگونفلای از یک ژنراتور هسته‌ای برای تأمین انرژی استفاده می‌کند. این سیستم با واپاشی پلوتونیوم، گرمای لازم برای تولید برق را فراهم می‌کند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فضا #ناسا #تیتان #کشف_حیات #فناوری_هسته‌ای
🔺 کشف قدیمی‌ترین مورچه جهان در فسیل ۱۱۳ میلیون ساله برزیلی

🔹 دانشمندان فسیل یک مورچه بالدار با آرواره‌های داس‌مانند را در سنگ‌آهک شمال شرق برزیل کشف کردند. این مورچه که Vulcanidris cratensis نام دارد، حدود ۱۱۳ میلیون سال پیش در دوره کرتاسه و همزمان با دایناسورها زندگی می‌کرد.

🔹 این گونه متعلق به گروه منقرض‌شده «مورچه‌های جهنمی» است که آرواره‌های تیز و حرکتی عمودی داشتند. طول این مورچه حدود ۱.۳۵ سانتیمتر و دارای نیشی شبیه به زنبور بود.

🔹 فسیل کشف‌شده ۱۳ میلیون سال قدیمی‌تر از نمونه‌های قبلی در فرانسه و میانمار است و اطلاعات جدیدی درباره فرگشت مورچه‌ها ارائه می‌دهد.

مورچه‌های جهنمی چه ویژگی‌هایی داشتند؟
- آرواره‌های آن‌ها به جای حرکت افقی (چپ و راست)، عمودی (بالا و پایین) حرکت می‌کرد.
- این ویژگی منحصر به فرد به آن‌ها اجازه می‌داد طعمه را سوراخ یا محکم نگه دارند.
- برخلاف مورچه‌های امروزی، هیچ گونه زنده‌ای از این گروه باقی نمانده است.

چرا این کشف مهم است؟
- قدمت فسیل نشان می‌دهد مورچه‌ها احتمالاً ۱۶۸ تا ۱۲۰ میلیون سال پیش فرگشت یافته‌اند.
- این کشف تأیید می‌کند که مورچه‌ها بسیار پیش‌تر از دوره کرتاسه روی زمین حضور داشتند.
- منطقه کشف فسیل، اکوسیستمی پررونق با دایناسورها، خزندگان پرنده و حشرات متنوع بود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فسیل #فرگشت #حشرات #دایناسور #دیرینه_شناسی
🔺 تاتوی خرس‌های آبی! دانشمندان موجودات میکروسکوپی را خالکوبی کردند

🔹 محققان چینی با استفاده از پرتو الکترونی، طرح‌های میکروسکوپی (مثل مربع، خط و حتی لوگو دانشگاه) را روی بدن خرس‌های آبی (Tardigrades) حکاکی کردند! این موجودات ریز ۰.۵ میلی‌متری که به «سخت‌جان‌ترین جاندار زمین» معروفند، حتی پس از تاتو زنده ماندند!

🔹 چطور این کار را انجام دادند؟
- خرس‌های آبی را خشک کردند تا وارد حالت «نیمه‌مرگ» (کریپتوبیوز) شوند.
- آن‌ها را در دمای -۱۴۳°C منجمد و با لایه‌ای از ماده‌ای معطر به نام انیسول پوشاندند.
- با پرتو الکترونی، طرح‌ها را روی بدن آن‌ها حک کردند.
- پس از گرم کردن، بخش‌های واکنش‌نداده تبخیر شد و فقط طرح تاتو باقی ماند.
- در نهایت، خرس‌های آبی دوباره آبدار شدند و زنده ماندند!

اهمیت این کار:
- ربات‌های زنده میکروسکوپی: این فناوری می‌تواند برای ساخت حسگرهای زیستی یا ربات‌های میکروسکوپی ترکیبی از سلول‌های زنده و الکترونیک استفاده شود.
- حفظ نمونه‌های زیستی: کاربرد در کریوپرزرویشن (نگهداری بافت‌ها در دمای بسیار پایین).
- فضانوردی: مطالعه مقاومت خرس‌های آبی در شرایط سخت فضایی.

🔰 آیا می‌دانستید؟
خرس‌های آبی می‌توانند ۱۰ سال بدون آب و حتی در خلأ فضایی زنده بمانند! 🚀
- خرس آبی (Tardigrade): موجود میکروسکوپی که در شرایط سخت (فضا، تشعشع، خشکی) زنده می‌ماند.
- کریپتوبیوز: حالتی شبیه به خواب که موجود زنده متابولیسم خود را تقریباً متوقف می‌کند.
- یخ‌نگاری (Ice Lithography): تکنیک استفاده از پرتو الکترون برای حکاکی روی سطوح منجمد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تکنولوژی_زیستی #خرس_آبی #کشف_علمی #نانوفناوری
🔺 انسان‌ها و اختاپوس‌ها ۵۱۸ میلیون سال پیش یک نیای مشترک داشتند!

🔹 پژوهش جدید نشان می‌دهد هوش بالای اختاپوس‌ها و دیگر سرپایان (مثل ماهی مرکب) ممکن است ریشه در نیای مشترک آن‌ها با انسان‌ها داشته باشد. این نیای مشترک حدود ۵۱۸ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد.

🔹 کلید این کشف، مولکول‌های کوچکی به نام «مایکرو آران‌ای» (miRNA) است که مانند یک کنترلر، فعالیت ژن‌ها را تنظیم می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهد سرپایان در طول فرگشت، تعداد این مولکول‌ها را به شکل چشمگیری افزایش داده‌اند. این افزایش به رشد مغز پیچیده و نورون‌های متنوع در آن‌ها کمک کرده است.

مایکرو آران‌ای چیست؟
مایکرو آران‌ای‌ها مولکول‌های ریزی هستند که به سلول‌ها می‌گویند «چگونه از ژن‌ها استفاده کنند». مثلاً ممکن است به یک سلول مغزی دستور دهند به جای تبدیل شدن به سلول پوستی، ویژگی‌های خاص عصبی را توسعه دهد. افزایش تعداد این مولکول‌ها در سرپایان، تنوع سلول‌های مغزی و در نتیجه هوش بالاتر را ممکن کرده است.

🔹 جالب اینجاست که انسان‌ها و اختاپوس‌ها مسیر فرگشتی کاملاً جداگانه‌ای داشته‌اند، اما هر دو با گسترش miRNA به مغزهای پیچیده رسیده‌اند. دانشمندان این پدیده را «فرگشت همگرا» می‌نامند؛ یعنی طبیعت برای حل مشکل پیچیدگی، راه‌حل‌های مشابهی را در گونه‌های کاملاً متفاوت آزمایش می‌کند!

فرگشت همگرا چیست؟
به زبان ساده، وقتی دو گونه غیر مرتبط (مثلاً انسان و اختاپوس) به طور مستقل ویژگی‌های مشابهی را توسعه می‌دهند، به آن فرگشت همگرا می‌گویند. مثال کلاسیک آن بال پرندگان و خفاش‌هاست که هر دو برای پرواز تکامل یافته‌اند، اما ساختار متفاوتی دارند.

🔹 این کشف درک ما از هوش در جانداران را تغییر می‌دهد. اختاپوس‌ها بدون ستون فقرات و با ساختار بدن کاملاً متفاوت، توانایی حل مسئله، استفاده از ابزار و حتی بازی کردن دارند. حالا می‌دانیم که بخشی از این هوش، مدیون سازوکارهای مولکولی مشترک با انسان‌هاست!

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فرگشت #هوش_جانوران #زیست‌شناسی #دیرینه_شناسی
🔺 موفقیت DeepSeek: نوآوری در هوش مصنوعی با انگیزه بیشتر!

🔹 در ژانویه ۲۰۲۵، یک شرکت نسبتاً ناشناخته چینی به نام DeepSeek با مدل زبانی DeepSeek-R1 غول‌های آمریکایی مانند OpenAI را شوکه کرد! این مدل شاید در معیارهای عملکرد کمی ضعیف‌تر بود، اما در بهینه‌سازی مصرف سخت‌افزار و انرژی پیشرفت چشمگیری داشت.

🔹 چرا DeepSeek موفق شد؟
۱. بهینه‌سازی حافظه KV-Cache: کاهش مصرف حافظه GPU با فشرده‌سازی داده‌های کلید-مقدار در لایه‌های توجه.
۲. مدل ترکیبی متخصصان (MoE): فعال‌سازی فقط بخش‌های ضروری شبکه عصبی برای هر درخواست، نه کل شبکه!
۳. یادگیری تقویتی هوشمند: آموزش مدل با داده‌های ارزان‌تر و استفاده از تگ‌های <think> و <answer> برای بهبود پاسخ‌ها.

درس اصلی چیست؟
- گاهی محدودیت‌ها (مثل کمبود سخت‌افزار پیشرفته) می‌توانند موتور محرکه نوآوری باشند!
- شرکت OpenAI و گوگل هنوز پیشرو هستند، اما انحصار آن‌ها در حال شکسته شدن است.
- آینده هوش مصنوعی به چندقطبی‌بودن و همکاری جهانی وابسته است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#هوش_مصنوعی #نوآوری #DeepSeek
🔺 باتری با عمر ۵۷۰۰ سال در بریتانیا ساخته شد!

🔹 محققان دانشگاه بریستول و سازمان انرژی اتمی بریتانیا باتری جدیدی ساخته‌اند که بدون نیاز به شارژ مجدد تا ۵۷۰۰ سال کار می‌کند. این باتری از کربن-۱۴ (یک ایزوتوپ رادیواکتیو) استفاده می‌کند که درون پوششی الماس قرار گرفته است. انرژی آزادشده از واپاشی رادیواکتیو کربن-۱۴ به برق تبدیل می‌شود.

🔹 کربن-۱۴ مورد نیاز از بلوک‌های گرافیتی راکتورهای هسته‌ای استخراج می‌شود. این بلوک‌ها پیش از این زباله هسته‌ای محسوب می‌شدند، اما حالا به منبعی ارزشمند تبدیل شده‌اند. پوشش الماس از انتشار تشعشعات مضر جلوگیری می‌کند و باتری پس از پایان عمر هم به‌راحتی بازیافت می‌شود.

واپاشی رادیواکتیو فرآیندی طبیعی است که در آن اتم‌های ناپایدار با انتشار ذرات، انرژی آزاد می‌کنند. نیمه‌عمر کربن-۱۴ (زمان لازم برای کاهش نصف ماده) ۵۷۰۰ سال است. یعنی این باتری حتی پس از هزاران سال، نیمی از انرژی خود را حفظ می‌کند!

🔹 کاربردهای احتمالی:
- پزشکی: تامین انرژی دستگاه‌های کاشتنی مثل ضربان‌ساز بدون نیاز به تعویض باتری.
- فضا: تامین انرژی فضاپیماها در ماموریت‌های طولانی‌مدت که نور خورشید در دسترس نیست.
- محیط‌زیست: کاهش زباله‌های هسته‌ای و تولید انرژی پاک با عمر بسیار طولانی.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#انرژی_پاک #فناوری_هسته‌ای #پایداری_محیطی #نوآوری
🔺 آمریکا از پیشرفته‌ترین ناو جنگی جهان با برد ۱۸۵۰ کیلومتر رونمایی کرد

🔹 شرکت دفاعی «یوریکا» با همکاری یک شرکت استرالیایی، ناو جنگی خودرانِ «بنگال اِم‌سی» را طراحی کرده است. این ناو می‌تواند ۴۴ تُن تجهیزات (مثل موشک و پهپاد) را با سرعت بیش از ۹۰ کیلومتر بر ساعت حمل کند و تا ۱۸۵۰ کیلومتر بدون توقف حرکت کند.

🔹 بنگال اِم‌سی اولین شناور نظامی خودران در جهان است که قابلیت شلیک موشک‌های کروز «توماهاوک» و موشک‌های ضد کشتی «اِن‌اِس‌اِم» را دارد. این فناوری نیاز به ناوهای بزرگ و پرهزینه را کاهش می‌دهد.

کشتی اثرسطحی (SES) نوعی شناور سریع است که با ایجاد بالشتک هوا بین بدنه و آب، اصطکاک را کم کرده و سرعتش را افزایش می‌دهد. این طراحی به بنگال اِم‌سی اجازه می‌دهد هم سریع حرکت کند و هم بار بیشتری حمل کند.

🔹 کاربردهای اصلی:
- نقشه‌برداری و جنگ الکترونیک: جمع‌آوری اطلاعات از منطقه درگیری
- حمله به کشتی‌های دشمن: با موشک‌های پیشرفته
- حمل نیرو و تجهیزات: جابه‌جایی سریع سربازان در مناطق ساحلی
- مرکز نگهداری و پرواز پهپادها: پرتاب و کنترل پهپادهای نظامی

🔹 این ناو با سیستم ناوبری خودران و مصرف سوخت بهینه، گزینه مناسبی برای کشورهایی است که به دنبال افزایش قدرت نظامی با هزینه کمتر هستند. پیش‌بینی می‌شود ناوهای بنگال اِم‌سی به زودی در نیروی دریایی آمریکا و متحدانش مانند ناتو و ژاپن استفاده شوند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نظامی #فناوری_خودران #مهندسی_دریا #نوآوری
🔺 کاهش ۲۰ درصدی خطر زوال عقل با دو نوع ورزش!

🔹 تحقیقات جدید نشان می‌دهد انجام منظم دو نوع ورزش می‌تواند خطر ابتلا به زوال عقل را تا ۲۰٪ کاهش دهد. این ورزش‌ها شامل فعالیت‌های هوازی (مثل پیاده‌روی سریع) و تمرینات قدرتی (مثل وزنه‌زدن) هستند.

🔹 براساس بررسی ۵۸ مطالعه، افرادی که به طور منظم ورزش می‌کنند، ۲۰٪ کمتر از دیگران در معرض زوال عقل قرار دارند. حتی کارهای روزمره مانند باغبانی، تمیزکاری خانه یا بالا رفتن از پله هم به عنوان فعالیت بدنی مؤثر شناخته می‌شوند!

زوال عقل یک اختلال مغزی است که حافظه، تفکر و مهارت‌های اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. حدود ۵۷ میلیون نفر در جهان به این بیماری مبتلا هستند.

🔹 جالب است بدانید:
- یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ نشان داد سالمندانی که کارهای خانه را انجام می‌دهند، حجم ماده خاکستری مغزشان بیشتر است. این بخش از مغز مسئول پردازش اطلاعات است.
- ۶ ماه تمرین قدرتی (مثل وزنه‌زدن) می‌تواند از مناطق آسیب‌پذیر مغز در برابر آلزایمر تا یک سال محافظت کند.

🔹 نمونه ورزش‌های پیشنهادی:
۱. هوازی (کاردیو):
- پیاده‌روی تند
- شنا
- دوچرخه‌سواری
- رقص

۲. قدرتی:
- وزنه‌زدن
- باغبانی سنگین (حفر خاک، جابه‌جایی گلدان)
- تمرینات با وزن بدن (شنا سوئدی، درازونشست)

نکته:
- حداقل ورزش هفتگی: ۷۵ دقیقه فعالیت شدید (مثل دویدن) یا ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط.
- حتی تقسیم این زمان به جلسات ۴ دقیقه‌ای، ۳ بار در روز (مثلاً صبح، ظهر، عصر) هم مؤثر است.

مثال:
- صبح: ۴ دقیقه بارفیکس + تکیه به دیوار
- ظهر: ۴ دقیقه شنا سوئدی + پلانک
- عصر: ۴ دقیقه اسکات + حرکت بازو یا سرشانه با دمبل


[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی_مغز #ورزش #پیشگیری_از_زوال_عقل
🔺 کشف ابر عظیم هیدروژن در نزدیکی منظومه شمسی!

🔹 دانشمندان ابر غول‌پیکری از هیدروژن به نام «اِئوس» (Eos) را در فاصله ۳۰۰ سال نوری از زمین کشف کردند. این ابر که ۱۳.۶ میلیارد سال قدمت دارد، نزدیک‌ترین ساختار از این نوع به زمین است و می‌تواند اسرار شکل‌گیری ستاره‌ها را فاش کند.

🔹 این ابر برای اولین بار با استفاده از نور فرابنفش کشف شد، چون مولکول‌های هیدروژن موجود در آن از خود نور ضعیفی ساطع می‌کنند. این روش جدید، پنجره‌ای تازه برای رصد جهان مولکولی باز کرده است.

هیدروژن مولکولی چیست؟
هیدروژن ساده‌ترین و فراوان‌ترین عنصر جهان است. وقتی دو اتم هیدروژن به هم می‌پیوندند، مولکول هیدروژن (H₂) تشکیل می‌دهند. این مولکول‌ها سوخت اصلی برای تولد ستاره‌ها هستند.

فلورسنس در نور فرابنفش:
مولکول‌های هیدروژن در ائوس با جذب نور ستاره‌های اطراف، انرژی گرفته و آن را به شکل نور فرابنفش ساطع می‌کنند. این پدیده شبیه درخشش رنگ‌های شب‌نماست که بعد از جذب نور، می‌درخشند!

🔹 ائوس ۳۴۰۰ برابر خورشید جرم دارد و وسعت آن در آسمان به اندازه ۴۰ ماهِ کامل است! اما نگران نباشید؛ این ابر تا ۶ میلیون سال آینده به کلی ناپدید می‌شود.

🔹 این کشف نشان می‌دهد چگونه فناوری‌های جدید می‌توانند ساختارهایی را آشکار کنند که میلیاردها سال در تاریکی پنهان بوده‌اند. دانشمندان حالا امیدوارند با همین روش، ابرهای مشابه را حتی در دورترین نقاط کیهان رصد کنند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #کیهان_شناسی
🔺 اسپیس‌ایکس ۲۵۰امین مأموریت استارلینک را با موفقیت پرتاب کرد! 🚀

🔹 شرکت اسپیس‌ایکس در تاریخ ۲۷ آوریل، راکت فالکون ۹ حامل ۲۳ ماهواره استارلینک را از پایگاه کیپ کاناورال فلوریدا به فضا فرستاد. ۱۳ عدد از این ماهواره‌ها قابلیت اتصال مستقیم به تلفن‌های همراه را دارند!

🔹 حدود ۸ دقیقه پس از پرتاب، مرحله اول راکت به‌سلامت روی کشتی پهپادی «Just Read the Instructions» در اقیانوس اطلس فرود آمد. این بیستمین فرود موفقیت‌آمیز برای این بوستر خاص بود که ۱۳ بار آن برای مأموریت‌های استارلینک استفاده شده است.

بوستر قابل استفاده مجدد چیست؟
بوستر مرحله اول راکت، بخشی است که پس از جدا شدن، به زمین بازمی‌گردد و برای پرتاب‌های بعدی استفاده می‌شود. این فناوری مثل «بازیافت راکت» عمل می‌کند و هزینه پرتاب را کاهش می‌دهد.

🔹 این مأموریت، ۲۵۰امین پرتاب اختصاصی استارلینک از سال ۲۰۱۹ تاکنون بود. شبکه استارلینک اکنون بیش از ۷۲۰۰ ماهواره فعال در مدار زمین دارد و به رشد خود ادامه می‌دهد.

استارلینک چه کاربردی دارد؟
این پروژه اینترنت پرسرعت ماهواره‌ای را به نقاط دورافتاده زمین ارائه می‌دهد. ماهواره‌های جدید با قابلیت اتصال مستقیم به موبایل، دسترسی به اینترنت را حتی بدون آنتن‌های زمینی ممکن می‌سازند.

🔹 فالکون ۹ در سال ۲۰۲۵ تاکنون ۴۸ بار پرتاب شده که ۳۱ مورد آن برای استارلینک بوده است. اسپیس‌ایکس قصد دارد تا سال ۲۰۲۷، حدود ۴۲ هزار ماهواره به مدار زمین بفرستد!

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#فضا #فناوری #اسپیس‌ایکس #استارلینک #نجوم
🔺 پژوهش جدید: آیا گرانش از نظریه اطلاعات کوانتومی نشأت می‌گیرد؟

🔹 چارچوب نظری جدیدی توسط جینسترا بیانکونی، فیزیکدان ریاضی از دانشگاه کوئین مری لندن، پیشنهاد شده که گرانش ممکن است از آنتروپی (بی‌نظمی) نشأت بگیرد. این نظریه در مجله Physical Review D منتشر شده و دیدگاه تازه‌ای درباره ارتباط عمیق بین هندسه، مکانیک کوانتومی و فیزیک آماری ارائه می‌کند.

🔹 این نسخه اصلاح‌شده از نظریه گرانش، بینش‌های جدیدی از نظریه اطلاعات کوانتومی را درباره ارتباط شناخته‌شده بین مکانیک آماری و گرانش که در ویژگی‌های ترمودینامیکی سیاه‌چاله‌ها ریشه دارد، ارائه می‌دهد.

آنتروپی مفهومی در علم فیزیک است که میزان بی‌نظمی یا تصادفی بودن یک سیستم را نشان می‌دهد. در نظریه اطلاعات کوانتومی، آنتروپی با میزان اطلاعاتی که در یک سیستم کوانتومی ذخیره شده، ارتباط دارد. این پژوهش جدید پیشنهاد می‌کند که گرانش (همان نیرویی که باعث می‌شود اجسام به سمت زمین سقوط کنند) ممکن است در سطح بنیادی، نتیجه قوانین حاکم بر اطلاعات و آنتروپی باشد. به زبان ساده‌تر، این نظریه می‌گوید شاید فضا و زمان و نیروی گرانش، نتیجه نحوه سازماندهی اطلاعات در جهان هستند، نه چیزی که از ابتدا وجود داشته است.

این ایده یادآور جمله معروف جان ویلر، فیزیکدان برجسته است که گفته بود: «ماده به فضا می‌گوید چگونه خم شود، و فضا به ماده می‌گوید چگونه حرکت کند.» پژوهش بیانکونی این مفهوم را به سطح عمیق‌تری می‌برد و پیشنهاد می‌کند که شاید خود فضا-زمان و گرانش، ظهوری از قوانین اطلاعات کوانتومی باشند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فیزیک #کوانتوم #گرانش #نظریه_اطلاعات #سیاه‌چاله
🔺 شیرین‌کننده مصنوعی اریتریتول ممکن است به مغز و رگ‌های خونی آسیب بزند

🔹 تحقیقات جدید نشان می‌دهد اریتریتول، یک شیرین‌کننده کم‌کالری محبوب، ممکن است با مختل کردن تولید اکسید نیتریک در مغز، سلامت رگ‌های خونی را تحت تأثیر قرار دهد. سلول‌های در معرض این ماده استرس اکسیداتیو بیشتری نشان داده و اکسید نیتریک کمتری تولید می‌کنند که می‌تواند جریان خون را مختل کند.

🔹 این یافته‌ها می‌تواند توضیحی برای تحقیقات قبلی باشد که مصرف اریتریتول را با افزایش خطر سکته قلبی و مغزی مرتبط دانسته‌اند. اگرچه این ماده به عنوان جایگزین سالمتر شکر تبلیغ می‌شود، کارشناسان هشدار می‌دهند برای درک کامل اثرات بلندمدت آن بر رگ‌ها نیاز به تحقیقات بیشتری است.

استرس اکسیداتیو زمانی رخ می‌دهد که تعادل بین رادیکال‌های آزاد (مواد مضر) و آنتی‌اکسیدان‌ها (مواد محافظ) در بدن به هم می‌خورد. اکسید نیتریک یک ترکیب مهم است که به گشادشدن رگ‌های خونی کمک می‌کند و جریان خون را بهبود می‌بخشد. کاهش این ماده می‌تواند باعث تنگی رگ‌ها و مشکلات قلبی شود.

🔹 در این تحقیق، سلول‌های رگ‌های خونی کوچک مغز انسان در معرض مقدار اریتریتول موجود در یک نوشیدنی معمولی قرار گرفتند. نتایج نشان داد این سلول‌ها ۳۰٪ اکسید نیتریک کمتر و استرس اکسیداتیو بیشتری تولید می‌کنند.

🔹 اریتریتول در محصولاتی مانند نوشیدنی‌های انرژی‌زا، تنقلات و پروتئین‌بارها به عنوان جایگزین شکر استفاده می‌شود. اگرچه این ماده روی سطح قند خون تأثیر کمتری دارد، اما یافته‌های جدید نگرانی‌هایی درباره ایمنی آن ایجاد کرده است.

رادیکال‌های آزاد مولکول‌های ناپایداری هستند که به سلول‌ها آسیب می‌زنند. آنتی‌اکسیدان‌ها مانند سیستم دفاعی بدن عمل کرده و این رادیکال‌ها را خنثی می‌کنند. وقتی تعادل بین این دو به هم می‌خورد، استرس اکسیداتیو رخ می‌دهد که با پیری زودرس و بیماری‌هایی مثل دیابت و مشکلات قلبی مرتبط است.

🔹 پژوهشگران دانشگاه کلرادو توصیه می‌کنند مردم مصرف روزانه اریتریتول را کنترل کنند. این مطالعه در نشست سالانه انجمن فیزیولوژی آمریکا ارائه شده است.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #تغذیه_سالم #قلب_و_عروق #علم_اعصاب
🔺 انفجار یک «بمب سیاهچاله‌ای» در آزمایشگاه!

🔹 برای اولین بار، دانشمندان موفق شدند یک «بمب سیاهچاله‌ای» را در محیط آزمایشگاهی ایجاد کنند. این آزمایش که بر پایه نظریه راجر پنروز (فیزیکدان مشهور) در سال ۱۹۶۹ طراحی شده، به درک بهتر سیاهچاله‌ها و پتانسیل انرژی آن‌ها کمک می‌کند.

🔹 در این آزمایش از یک سیستم شبیه‌ساز استفاده شده که رفتار سیاهچاله‌های واقعی را تقلید می‌کند. محققان به جای سیاهچاله واقعی، از یک استوانه چرخان و سیم‌پیچ‌های مغناطیسی برای ایجاد شرایط مشابه افق رویداد سیاهچاله و به دام انداختن انرژی استفاده کردند. انفجار ایجادشده در این آزمایش کاملاً کنترل‌شده و بی‌خطر است.

افق رویداد مرزی است که پس از آن، هیچ چیزی—حتی نور—نمی‌تواند از گرانش سیاهچاله فرار کند. در این آزمایش، سیستم طراحی‌شده مانند یک «سیاهچاله اسباب‌بازی» عمل می‌کند و به دانشمندان اجازه می‌دهد بدون خطر، رفتار انرژی در نزدیکی افق رویداد را مطالعه کنند.

🔹 این موفقیت می‌تواند راه را برای اکتشافات جدید در زمینه مکانیک کوانتوم و روش‌های نوین استخراج انرژی باز کند. برای مثال، درک چگونگی به دام انداختن و آزادسازی انرژی در این سیستم، ممکن است ایده‌هایی برای فناوری‌های آینده انرژی ارائه دهد.

🔹 نظریه پنروز پیشنهاد می‌کند که با استفاده از چرخش سیاهچاله، می‌توان انرژی تولید کرد. در آزمایش جدید، دانشمندان نشان دادند که چگونه انرژی تزریق‌شده به سیستم، مشابه فرآیند پنروز، تقویت و آزاد می‌شود.

فرآیند پنروز روشی نظری است که در آن با استفاده از چرخش سریع سیاهچاله، می‌توان انرژی بیشتری از آن استخراج کرد. این آزمایش ثابت کرد که حتی در مقیاس کوچک آزمایشگاهی نیز چنین پدیده‌ای قابل شبیه‌سازی است.

🔹 اگرچه استفاده عملی از سیاهچاله‌ها بعید به نظر می‌رسد، اما این تحقیق به درک بهتر پدیده‌هایی مانند امواج گرانشی و رفتار ماده در شرایط شدید کمک می‌کند. ویتور کاردوسو، محقق دانشگاه لیسبون، می‌گوید:
«مطالعه این سیستم‌ها ممکن است به کشف ذرات یا پدیده‌های کوانتومی ناشناخته بینجامد.»


[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فیزیک_کوانتوم #انرژی_پاک #نجوم #اخترفیزیک
🔺 مواد شیمیایی در پلاستیک‌های خانگی با مرگ‌ومیر ناشی از بیماری قلبی مرتبط است

🔹 براساس یک مطالعه جدید، مواد شیمیایی مصنوعی به نام «فتالات (phthalate)» که در محصولات مصرفی مانند ظروف نگهداری غذا، شامپو، لوازم آرایشی، عطر و اسباب‌بازی کودکان یافت می‌شود، ممکن است در سال ۲۰۱۸ به بیش از ۱۰٪ مرگ‌های جهانی ناشی از بیماری قلبی در افراد ۵۵ تا ۶۴ ساله کمک کرده باشد.

🔹 فتالات‌ها با ایجاد التهاب در رگ‌های قلبی، سرعت پیشرفت بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهند. این مواد با اختلال در ترشح هورمون‌هایی مانند تستوسترون، خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را به ویژه در مردان بالا می‌برند. مطالعات پیشین نیز فتالات را با مشکلاتی مانند ناباروری، آسم و سرطان مرتبط دانسته‌اند.

فتالات‌ها گروهی از مواد شیمیایی هستند که برای نرم‌تر کردن پلاستیک و افزایش انعطاف‌پذیری آن استفاده می‌شوند. این مواد در بدن انسان مانند هورمون‌ها عمل می‌کنند و می‌توانند سیستم غدد درون‌ریز را مختل کنند.

🔹 در این مطالعه جهانی، تمرکز اصلی بر نوعی فتالات به نام DEHP بود که مسئول ۳۶۸,۷۶۴ مرگ ناشی از بیماری قلبی در سال ۲۰۱۸ شناخته شد. آفریقا با ۳۰٪ بیشترین سهم و شرق آسیا و خاورمیانه با ۲۵٪ در رتبه بعدی قرار دارند.

🔹 کارشناسان توصیه می‌کنند برای کاهش مواجهه با فتالات:
- از ظروف شیشه‌ای، استیل ضدزنگ یا سرامیک برای نگهداری غذا استفاده کنید.
- غذاهای فرآوری‌شده کمتری مصرف کنید.
- از گرم کردن پلاستیک در مایکروویو خودداری کنید.
- محصولات معطر شیمیایی (مانند شوینده‌ها و خوشبوکننده هوا) را محدود کنید.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #محیط_زیست #پلاستیک
🔺 چین با مانور «قلاب گرانشی» دو ماهواره را نجات داد 🛰

🔹 دو ماهواره چینی پس از ۱۲۳ روز گیرکردن در مدار نامناسب، با استفاده از روشی خلاقانه نجات یافتند. این ماهواره‌ها که در مارس ۲۰۲۴ پرتاب شده بودند، به دلیل نقص فنی در مرحله بالایی راکت، در مدار پایین‌تر از برنامه قرار گرفتند و کنترل آنها از دست رفت.

🔹 مهندسان مرکز فناوری و مهندسی استفاده از فضا (CSU) با انجام مانور «قلاب گرانشی»، از جاذبه زمین، ماه و خورشید برای هدایت ماهواره‌ها به مدار صحیح استفاده کردند. این روش نه تنها مأموریت را نجات داد، بلکه فناوری جدیدی برای ناوبری در اعماق فضا معرفی کرد.

قلاب گرانشی (Gravitational Slingshot) یک تکنیک فضایی است که در آن فضاپیما از گرانش اجرام بزرگی مانند سیاره‌ها یا ماه برای افزایش سرعت یا تغییر مسیر خود استفاده می‌کند. این روش مثل پرتاب یک سنگ با کمک کش لاستیکی است؛ جاذبه اجرام آسمانی به عنوان «کش» عمل کرده و انرژی لازم برای حرکت فضاپیما را فراهم می‌کند.

🔹 این دو ماهواره بخشی از یک منظومه ماهواره‌ای برای ناوبری خودکار فضاپیماها هستند. این سیستم می‌تواند موقعیت فضاپیماها را در ۳ ساعت شناسایی کند، درحالی که روش‌های فعلی مبتنی بر زمین ۲ تا ۳ روز زمان نیاز دارند.

🔹 این موفقیت گامی مهم برای برنامه‌های چین در اکتشاف ماه و ایستگاه تحقیقاتی بین‌المللی قمری (ILRS) است. ناوبری خودکار برای مأموریت‌های سرنشین‌دار به ماه (برنامه‌ریزی شده برای ۲۰۳۰) حیاتی خواهد بود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فضا #فناوری #ماهواره #فضاپیما