تازه‌های علمی
713 subscribers
38 photos
3 videos
2.11K links
🔹 پوشش آخرین یافته‌ها از اعماق کیهان‌ و فیزیک تا دنیای ژنتیک، نوآوری‌های مهندسی، باستان‌شناسی و هوش مصنوعی، همه به زبانی قابل فهم.
Download Telegram
🔺 کهکشان «بولزآی» با حلقه‌های خیره‌کننده پس از برخورد کهکشانی

🔹 تلسکوپ فضایی هابل ناسا تصویری خارق‌العاده از کهکشانی به نام بولزآی (با نام رسمی LEDA 1313424) ثبت کرده است که پس از برخورد مستقیم یک کهکشان کوتوله آبی با هسته آن، ۹ حلقه متمایز در اطراف آن تشکیل شده است. این پدیده نادر، دیدگاه اخترشناسان را درباره تعاملات کهکشانی تغییر داده و نشان می‌دهد چگونه برخوردهای شدید می‌توانند ساختار کهکشان‌ها را دگرگون کنند.

🔹 حدود ۵۰ میلیون سال پیش، یک کهکشان کوتوله آبی با سرعت بالا از مرکز کهکشان بولزآی عبور کرد و امواجی از گاز و غبار را به بیرون فرستاد. این امواج باعث فشرده‌سازی مواد و تشکیل ستاره‌های جدید شدند، که به شکل حلقه‌هایی در اطراف کهکشان ظاهر شدند. این حلقه‌ها شبیه به امواجی هستند که وقتی سنگی را در آب می‌اندازید، ایجاد می‌شوند.

این اولین بار است که یک کهکشان با ۹ حلقه متمایز شناسایی می‌شود. قبلاً حداکثر دو یا سه حلقه در کهکشان‌های حلقوی دیده شده بود. این کشف نه‌تنها نظریه‌های موجود درباره تشکیل حلقه‌های کهکشانی را تأیید می‌کند، بلکه سؤالات جدیدی درباره فیزیک برخوردهای کهکشانی مطرح می‌کند.

🔹 ایماد پاشا، دانشجوی دکترا در دانشگاه ییل و محقق اصلی این مطالعه، می‌گوید: «این کشف کاملاً تصادفی بود. وقتی کهکشانی با چند حلقه واضح را دیدم، مجذوب آن شدم و تصمیم گرفتم آن را بررسی کنم».

حلقه‌ها چگونه تشکیل شدند؟ برخورد کهکشان کوتوله با سرعت بالا باعث شد مواد در کهکشان بولزآی به شدت جابه‌جا شوند. این جابه‌جایی امواجی از گاز و غبار ایجاد کرد که به تدریج به بیرون گسترش یافتند و حلقه‌ها را تشکیل دادند. هر حلقه نشان‌دهنده موجی از فشرده‌سازی است که منجر به تشکیل ستاره‌های جدید شده است.

🔹 پیتر ون داکوم، استاد دانشگاه ییل و یکی از نویسندگان این مطالعه، می‌گوید: «ما بولزآی را در لحظه‌ای بسیار خاص از تاریخ آن مشاهده می‌کنیم. فقط در بازه زمانی کوتاهی پس از برخورد است که یک کهکشان می‌تواند این تعداد حلقه داشته باشد».

🔹 کهکشان بولزآی با قطر ۲۵۰ هزار سال نوری، بیش از دو برابر کهکشان راه‌شیری است. این اندازه بزرگ باعث می‌شود حلقه‌های آن حتی چشم‌نوازتر به نظر برسند.

آینده تحقیقات کهکشانی: این کشف راه را برای مطالعات بیشتر درباره تعاملات کهکشانی باز می‌کند. تلسکوپ‌های پیشرفته‌تر، مانند تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومان ناسا، می‌توانند به اخترشناسان کمک کنند تا بفهمند چنین رویدادهایی چقدر نادر هستند و چگونه بر تکامل کهکشان‌ها تأثیر می‌گذارند.

🔹 ون داکوم می‌گوید: «با شروع فعالیت‌های علمی تلسکوپ رومان، اشیاء جالب مانند بولزآی بسیار راحت‌تر شناسایی خواهند شد. ما خواهیم فهمید که چنین رویدادهای شگفت‌انگیزی چقدر نادر هستند».

🔹 این تحقیق نه‌تنها نظریه‌های موجود درباره تشکیل حلقه‌های کهکشانی را تأیید می‌کند، بلکه سؤالات جدیدی درباره برخوردهای کهکشانی مطرح می‌کند.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #کهکشان #هابل #کیهان‌شناسی #فضا
🔺 کشف اولین ویروس هنیپا در آمریکای شمالی: آیا باید نگران همه‌گیری جدید باشیم؟ 🔬

🔹 محققان دانشگاه کوئینزلند خبر از کشف یک عضو جدید از خانواده «هنیپا ویروس‌ها» داده‌اند! این ویروس که «کمپ هیل» نام دارد، در بدن موش‌های کوتوله دم‌کوتاه در آلابامای آمریکا شناسایی شده است. این کشف، به دلیل سابقه خطرناک سایر اعضای این خانواده، نگرانی‌هایی را درباره احتمال گسترش جهانی و سرایت آن به انسان‌ها برانگیخته است. «هنیپا ویروس‌ها»، از جمله ویروس‌های بدنام «هندرا» و «نیپا»، به خاطر ایجاد بیماری‌های سخت و مرگ‌ومیر بالا در انسان‌ها و حیوانات شناخته می‌شوند.

🔹 دکتر ریس پری، یکی از اعضای تیم تحقیق، با اشاره به خطر بالقوه این ویروس می‌گوید: «خانواده «هنیپا ویروس‌ها» پیش از این در نقاط دیگر جهان فاجعه به بار آورده‌اند. برای مثال، ویروس «هندرا» که اولین بار در بریزبن استرالیا شناسایی شد، نرخ مرگ‌ومیر وحشتناک ۷۰ درصدی دارد! ویروس «نیپا» نیز در شیوع‌های جنوب شرق آسیا، جان ۴۰ تا ۷۵ درصد مبتلایان را گرفته است.»

کشف «کمپ هیل» چه پیامی برای ما دارد؟
شناسایی یک «هنیپا ویروس» در آمریکای شمالی، آن هم برای اولین بار، نشان می‌دهد که این خانواده از ویروس‌ها ممکن است بسیار گسترده‌تر از تصورات ما باشند. نکته نگران‌کننده‌تر، شباهت این ویروس به «لانگیا ویروس» است که پیش از این، انتقال آن از موش‌ها به انسان‌ها به اثبات رسیده بود. آیا «کمپ هیل» هم می‌تواند به انسان‌ها سرایت کند؟

🔹 دکتر آریل ایزاکس، از دیگر محققان این پروژه، در مورد گام‌های بعدی تحقیق توضیح می‌دهد: «اکنون تمرکز ما بر روی بررسی پروتئین‌های سطحی ویروس است؛ پروتئین‌هایی که نقش کلیدی در ورود ویروس به سلول‌های میزبان ایفا می‌کنند. این بررسی به ما کمک خواهد کرد تا شناخت عمیق‌تری از این خانواده ویروسی پیدا کنیم و به دنبال راه‌هایی برای مقابله با آن‌ها باشیم.»

«هنیپا ویروس‌ها» چقدر می‌توانند برای ما خطرناک باشند؟
«هنیپا ویروس‌ها» به طور بالقوه می‌توانند باعث بروز بیماری‌های شدید تنفسی و عصبی در انسان‌ها شوند. ویروس‌هایی مانند «هندرا» و «نیپا» که نامشان لرزه بر اندام می‌اندازد، نرخ مرگ‌ومیر بسیار بالایی دارند و متاسفانه، هنوز درمان موثری برای آن‌ها پیدا نشده است. در حال حاضر، تنها راه مقابله، ارائه مراقبت‌های حمایتی و مدیریت عوارض بیماری است.

🔹 با این حال، هنوز نمی‌دانیم که «کمپ هیل» تا چه حد می‌تواند برای انسان‌ها خطرناک باشد. برای درک بهتر این ویروس و راه‌های انتقال احتمالی آن، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

چگونه می‌توانیم از خودمان محافظت کنیم؟ 🛡
- از تماس مستقیم با حیوانات وحشی، به‌ویژه موش‌ها و خفاش‌ها، اکیداً خودداری کنید.
- بهداشت فردی را جدی بگیرید و دستان خود را به طور مرتب با آب و صابون بشویید.
- در صورت مشاهده علائمی مانند تب، سردرد یا مشکلات تنفسی، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

🔹 این کشف، یادآوری می‌کند که ویروس‌های جدید می‌توانند در هر نقطه‌ای از جهان ظهور کنند و این موضوع، ضرورت نظارت و تحقیقات مداوم برای پیشگیری از همه‌گیری‌های احتمالی در آینده را نشان می‌دهد.

[منبع]
#ویروس #سلامتی #همه‌گیری #هنیپا_ویروس
🔺 آمریکا قوی‌ترین ماده زرهی تاریخ را با ۱۰۰ تریلیون پیوند در هر سانتی‌متر مربع ساخت

🔹 یه تیم تحقیقاتی از دانشگاه نورث‌وسترن تونسته یه ماده جدید و فوق‌العاده قوی بسازن که می‌تونه در آینده برای ساخت زره‌های سبک و مقاوم یا حتی تجهیزات نظامی استفاده بشه. این ماده یه جور پلیمر دوبعدیه که پیوندهای مکانیکی خیلی زیادی داره؛ یعنی در هر سانتی‌متر مربع، ۱۰۰ تریلیون پیوند مکانیکی وجود داره که تا حالا بی‌سابقه بوده.

🔹 این ماده از مولکول‌های X شکل ساخته شده که مثل حلقه‌های زنجیر به هم قفل شدن. این ساختار باعث شده هم انعطاف‌پذیر باشه و هم خیلی مقاوم. وقتی یه نیروی کم بهش وارد می‌شه، مثل یه ماده نرم و انعطاف‌پذیر عمل می‌کنه، ولی اگه نیروی بیشتری بهش وارد بشه، سفت و محکم می‌شه و مقاومتش بیشتر می‌شه. به این خاصیت می‌گن «سخت شدن تحت فشار».

🔹 نکته جالب اینه که این ماده رو می‌شه به راحتی در مقیاس بزرگ تولید کرد. حتی تونستن حدود نیم کیلو ازش بسازن که نشون می‌ده این روش خیلی کاربردی و قابل توسعه‌ست. محققا حتی این ماده رو با یه نوع فیبر قوی مثل کِولار (که تو زره‌های ضدگلوله استفاده می‌شه) ترکیب کردن و دیدن که فقط با اضافه کردن ۲.۵ درصد از این پلیمر، مقاومت اون فیبر خیلی بیشتر شده.

حالا بیایم یه کم ساده‌تر توضیح بدیم. این ماده یه جور پلاستیک خیلی قویه که از مولکول‌های خاصی ساخته شده. این مولکول‌ها مثل حلقه‌های زنجیر به هم وصل شدن، اما نه به صورت معمولی، بلکه طوری که انگار تو هم قفل شدن. این باعث می‌شه ماده هم نرم و انعطاف‌پذیر باشه و هم وقتی فشار زیادی بهش وارد می‌شه، خیلی محکم بشه. فکر کن مثل یه کش باشه که وقتی آروم می‌کشی، راحت کش میاد، ولی اگه محکم بکشی، یه دفعه سفت می‌شه و دیگه کش نمیاد. این خاصیت برای ساخت زره یا تجهیزات ایمنی خیلی مهمه، چون هم باید سبک باشه و هم بتونه جلوی ضربه‌های شدید رو بگیره.

🔹 خلاصه که این کشف می‌تونه تو صنایع مختلف، از تجهیزات نظامی گرفته تا چیزای دیگه مثل لباس‌های محافظ، کاربرد داشته باشه. البته هنوز باید تحقیقات بیشتری روش انجام بشه، ولی همین الان هم یه قدم بزرگ به حساب میاد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فناوری #مواد_پیشرفته #زره #علوم_مواد #نوآوری #تکنولوژی_نظامی
🔺 فرودگر ماه‌گرد خصوصی پس از تصمیم دشوار ناسا، مشتری جدیدی پیدا کرد

🔹 سال گذشته برای شرکت Astrobotic، یک شرکت خصوصی فعال در زمینه فناوری فضایی، سال خوبی نبود. این شرکت پس از سال‌ها تأخیر، بالاخره فضاپیمای Peregrine (پرگرین) خود را در ژانویه سال گذشته پرتاب کرد. اما چند ساعت پس از پرتاب، مشکلی در سیستم پیشرانه فضاپیما به وجود آمد و سوخت آن نشت کرد. مهندسان شرکت تلاش زیادی کردند تا مشکل را حل کنند، اما نتوانستند فضاپیما را به ماه برسانند. در نهایت، Peregrine به جو زمین بازگشت و در آن سوخت.

🔹 این اتفاق باعث شد ناسا در مورد مأموریت بعدی Astrobotic، یعنی فرودگر Griffin (گریفین)، نگران شود. Griffin قرار بود یک ربات کاوشگر به نام VIPER (وایپر) را در سال ۲۰۲۵ به قطب جنوب ماه ببرد. اما پس از مشکلات Peregrine، ناسا این مأموریت را لغو کرد. این تصمیم برای جامعه فضایی یک شکست بزرگ بود، اما Astrobotic تسلیم نشد و به دنبال مشتری جدیدی برای Griffin گشت.

🔹 در همین حال، شرکت کوچکی به نام Venturi Astrolab در کالیفرنیا در حال توسعه یک ماه‌نورد بزرگ به نام FLEX (فلکس) بود. این شرکت قبلاً با اسپیس‌ایکس توافق کرده بود که FLEX را در سال ۲۰۲۶ به ماه بفرستد. اما وقتی فرصتی برای استفاده از Griffin پیش آمد، Astrolab تصمیم گرفت یک نمونه اولیه کوچک‌تر به نام FLIP (فلیپ) را با Griffin به ماه بفرستد. FLIP قرار است فناوری‌هایی مانند باتری‌ها، چرخ‌ها و نرم‌افزارهای پروازی را در شرایط سخت ماه آزمایش کند.

اهمیت این خبر: این داستان نشان می‌دهه که حتی پس از شکست‌های بزرگ، فرصت‌های جدیدی هم وجود داره. Astrobotic پس از از دست دادن مأموریت VIPER، به جای تسلیم شدن، به دنبال راه‌های جدیدی برای ادامه کارش گشت و در نهایت با Astrolab همکاری کرد. این همکاری نه تنها به پیشرفت فناوری‌های فضایی کمک می‌کنه، بلکه می‌تونه راه را برای مأموریت‌های آینده به ماه باز کنه.

🔹 این اتفاق همچنین نشون می‌دهه که همکاری بین شرکت‌های خصوصی و سازمان‌های دولتی مثل ناسا چقدر می‌تونه مفید باشه. ناسا با حمایت از این شرکت‌ها، در حال ایجاد یک اکوسیستم جدید برای سفر به ماهه. این کار نه تنها هزینه‌ها رو کاهش می‌ده، بلکه نوآوری رو هم افزایش می‌ده.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فضا #ناسا #ماه #فناوری_فضایی #اکتشافات_فضایی
🔺 ارتباط موارد جدید اسکیزوفرنی با مصرف سنگین ماری‌جوانا سه برابر شده است

🔹 یه تحقیق جدید تو کانادا نشون داده که تعداد افرادی که به خاطر مصرف زیاد ماری‌جوانا دچار اسکیزوفرنی می‌شن، تو چند سال اخیر سه برابر شده. این تحقیق روی بیش از ۱۳.۵ میلیون پرونده پزشکی تو استان انتاریو بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۲ انجام شده.

🔹 محققا دیدن که قبل از قانونی شدن ماری‌جوانا برای استفاده غیرپزشکی تو کانادا (سال ۲۰۱۸)، حدود ۳.۷ درصد از موارد جدید اسکیزوفرنی به مصرف ماری‌جوانا ربط داشت، ولی بعد از قانونی شدن، این عدد به ۱۰.۳ درصد رسیده.

🔹 این مشکل بیشتر تو جوون‌ها، مخصوصاً مردای بین ۱۹ تا ۲۴ سال، دیده شده. تو این گروه سنی، نزدیک ۱۹ درصد از موارد جدید اسکیزوفرنی به مصرف زیاد ماری‌جوانا مربوط بوده.

🔹 محققا می‌گن این نشون می‌ده مصرف سنگین ماری‌جوانا، به‌خصوص تو جوونایی که مغزشون هنوز در حال رشده، می‌تونه خطر ابتلا به اسکیزوفرنی یا روان‌پریشی رو بیشتر کنه. البته این تحقیق فقط روی کسایی که برای مشکل مصرف ماری‌جوانا به بیمارستان رفتن تمرکز کرده، پس ممکنه تعداد واقعی حتی بیشتر باشه.

🔹 یه نکته مهم دیگه اینه که اسکیزوفرنی معمولاً با علائمی مثل پارانویا (توهم ترس و بدبینی) همراهه. مثلاً فرد فکر می‌کنه همه دور و برش دشمنش هستن و این باعث می‌شه از بقیه جدا بشه یا حتی گاهی پرخاشگر بشه.

بیایم یه کم ساده‌تر توضیح بدیم. اسکیزوفرنی یه بیماری روانی جدیه که باعث می‌شه فرد توهم بزنه یا چیزایی ببینه و بشنوه که واقعی نیستن. حالا این تحقیق می‌گه مصرف زیاد ماری‌جوانا، به‌خصوص تو جوونایی که مغزشون هنوز کامل رشد نکرده، می‌تونه احتمال ابتلا به این بیماری رو بیشتر کنه. ظاهراْ مصرف ماری‌جوانا یه جورایی می‌تونه تعادل مغز رو به هم بزنه و باعث این مشکلات بشه.

🔹 این تحقیق یه هشدار جدیه که مصرف ماری‌جوانا، حتی اگه تو بعضی جاها قانونی شده، برای همه بی‌خطر نیست و می‌تونه هزینه‌های زیادی برای سلامت روان، خانواده‌ها و جامعه داشته باشه.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامت_روان #ماری_جوانا #اسکیزوفرنی #تحقیقات_پزشکی
🔺 کشف یک سیاره غول‌پیکر با جرمی ۱۲ برابر مشتری!

🔹 فضاپیمای گایا که متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) است، موفق به کشف یک سیاره غول‌پیکر با جرمی ۱۲ برابر مشتری و یک کوتوله قهوه‌ای شده است. این سیاره که Gaia-4b نام دارد، به دور ستاره‌ای کوچک‌تر از خورشید می‌چرخد و ۲۴۴ سال نوری از زمین فاصله دارد. کوتوله قهوه‌ای نیز Gaia-5b نامیده شده و ۱۳۴ سال نوری از ما دور است. این کشف‌ها پس از تأیید توسط ابزارهای دیگر به رسمیت شناخته شدند.

🔹 سیاره Gaia-4b یک غول گازی سرد است که هر ۵۷۰ روز زمینی یک بار به دور ستاره‌اش می‌چرخد. ستاره میزبان این سیاره تنها ۶۴ درصد جرم خورشید را دارد، که باعث می‌شود Gaia-4b یکی از بزرگ‌ترین سیاره‌های شناخته‌شده حول یک ستاره کوچک باشد. از سوی دیگر، کوتوله قهوه‌ای Gaia-5b حدود ۲۱ برابر جرم مشتری را دارد و به دور ستاره‌ای با جرمی حدود ۳۴ درصد خورشید می‌چرخد.

کوتوله‌های قهوه‌ای اجرامی هستند که نه کاملاً ستاره‌اند و نه سیاره. آن‌ها جرم کافی برای شروع فرآیند همجوشی هسته‌ای (که در ستاره‌ها اتفاق می‌افتد) را ندارند، اما از سیاره‌ها بسیار بزرگ‌ترند. به همین دلیل به آن‌ها "ستاره‌های ناکام" هم می‌گویند.

🔹 این کشف‌ها با استفاده از تکنیک «لرزش ستاره‌ای» (Astrometry) انجام شده‌اند. این روش بر اساس تأثیر گرانشی سیارات بر ستاره‌های میزبانشان کار می‌کند. وقتی یک سیاره به دور ستاره‌ای می‌چرخد، گرانش آن باعث می‌شود ستاره به شکل مارپیچی کمی بلرزد. دانشمندان با تحلیل این لرزش‌ها می‌توانند وجود سیارات را تشخیص دهند.

جالب اینجاست که سیارات بزرگ حول ستاره‌های کوچک، پدیده‌ای نسبتاً نادر هستند. اما وقتی چنین سیاره‌ای وجود داشته باشد، لرزش ایجاد‌شده در ستاره به‌اندازه‌ای بزرگ است که تشخیص آن آسان‌تر می‌شود. این دقیقاً همان چیزی است که در مورد Gaia-4b اتفاق افتاده است.

🔹 فضاپیمای گایا از سال ۲۰۱۳ تاکنون با استفاده از دو تلسکوپ نوری، آسمان را زیر نظر گرفته است. دقت بالای این فضاپیما در رصد حرکات ستاره‌ها، دانشمندان را امیدوار کرده که داده‌های آن بتواند به کشف هزاران سیاره جدید منجر شود. اگرچه گایا در ۱۵ ژانویه ۲۰۲۵ به دلیل اتمام سوخت بازنشسته شد، اما داده‌های آن هنوز هم در حال تحلیل هستند و انتظار می‌رود در آینده نزدیک اکتشافات بیشتری از این مأموریت منتشر شود.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #سیارات #فضا #کشف_جدید #گایا #کوتوله_قهوه‌ای
🔺 دنباله‌دار G3 (ATLAS) در آسمان شیلی: نمایشی خیره‌کننده بالای بزرگ‌ترین تلسکوپ آینده جهان

🔹 دنباله‌دار C/2024 G3 (ATLAS)، که به عنوان «دنباله‌دار بزرگ سال ۲۰۲۵» شناخته می‌شود، در ماه گذشته در آسمان شب بالای رصدخانه پارانال در شیلی، جایی که بزرگ‌ترین تلسکوپ جهان در حال ساخت است، ظاهر شد. این دنباله‌دار با دم درخشان و زیبایش، تصاویر خیره‌کننده‌ای را ایجاد کرد که توسط عکاسان و ستاره‌شناسان ثبت شد.

🔹 این دنباله‌دار در نزدیکی تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) و محل ساخت تلسکوپ فوق‌العاده بزرگ (ELT) دیده شد. ELT پس از تکمیل، بزرگ‌ترین تلسکوپ جهان خواهد بود که قادر به رصد کیهان در نور مرئی است. دنباله‌دار G3 (ATLAS) به دلیل قابلیت دیده شدن در روز و نمایش‌های شبانه‌اش، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.

🔹 در تصاویر ثبت‌شده، دم دنباله‌دار به‌وضوح دیده می‌شود که از ذرات غبار و گاز تشکیل شده و توسط بادهای خورشیدی از هسته‌ی دنباله‌دار دور می‌شوند. این پدیده زمانی رخ می‌دهد که مواد جامد در اثر گرمای خورشید به گاز تبدیل می‌شوند. دنباله‌دار در تاریخ ۱۳ ژانویه ۲۰۲۵ به نزدیک‌ترین نقطه به خورشید (حضیض خورشیدی) رسید و اکنون در حال دور شدن از خورشید است.

دنباله‌دارها اجرام آسمانی هستند که از یخ، غبار و گاز تشکیل شده‌اند. وقتی به خورشید نزدیک می‌شوند، گرمای خورشید باعث تبخیر بخشی از مواد آن‌ها می‌شود و یک دم درخشان ایجاد می‌کند. این دم همیشه در جهت مخالف خورشید قرار دارد، زیرا توسط بادهای خورشیدی به بیرون رانده می‌شود. دنباله‌دار G3 (ATLAS) یکی از درخشان‌ترین دنباله‌دارهای سال‌های اخیر است و فرصت خوبی برای علاقه‌مندان به نجوم فراهم کرده تا این پدیده زیبا را مشاهده کنند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #دنباله‌دار #تلسکوپ #کیهان #فضا
🔺 کلسترول «خوب» ممکن است برای سلامت چشم مضر باشد

🔹 بر اساس یک مطالعه جدید، کلسترول HDL که به عنوان کلسترول خوب شناخته می‌شود و برای سلامت قلب مفید است، ممکن است خطر ابتلا به گلوکوم (آب سیاه) را در افراد بالای ۵۵ سال افزایش دهد. در مقابل، کلسترول LDL که به عنوان کلسترول «بد» شناخته می‌شود، ممکن است با کاهش خطر گلوکوم مرتبط باشد.

🔹 این مطالعه که در مجله British Journal of Ophthalmology منتشر شده است، داده‌های بیش از ۴۰۰,۰۰۰ شرکت‌کننده در پروژه تحقیقاتی UK Biobank را تحلیل کرد. شرکت‌کنندگان به طور متوسط ۱۴ سال تحت نظارت بودند و سطح چربی‌های خون آن‌ها اندازه‌گیری شد. حدود ۲٪ از شرکت‌کنندگان در طول این مدت به گلوکوم مبتلا شدند.

🔹 نتایج نشان داد افرادی که بالاترین سطح کلسترول HDL را داشتند، ۱۰٪ بیشتر در معرض خطر ابتلا به گلوکوم بودند. در مقابل، افرادی با بالاترین سطح کلسترول LDL، ۸٪ کمتر در معرض خطر گلوکوم قرار داشتند. همچنین، سطح بالای تری‌گلیسیرید (نوع دیگری از چربی خون) با ۱۴٪ کاهش خطر گلوکوم همراه بود.

گلوکوم یا آب سیاه یک بیماری چشمی است که در آن فشار داخل چشم افزایش می‌یابد و به عصب بینایی آسیب می‌زند. این بیماری یکی از علل اصلی نابینایی در جهان است. اگرچه کلسترول HDL معمولاً به عنوان «خوب» شناخته می‌شود زیرا به حذف کلسترول LDL از رگ‌ها کمک می‌کند، اما این مطالعه نشان می‌دهد که ممکن است اثرات متفاوتی بر سلامت چشم داشته باشد.

🔹 محققان هنوز به طور دقیق نمی‌دانند چرا کلسترول HDL خطر گلوکوم را افزایش می‌دهد. یکی از فرضیه‌ها این است که سطح بالای HDL ممکن است باعث تغییر در جریان خون به سمت عصب بینایی یا افزایش فشار داخل چشم شود. با این حال، این ارتباط فقط در افراد بالای ۵۵ سال مشاهده شد.

🔹 این یافته‌ها ممکن است بر نحوه مدیریت کلسترول در بیماران در معرض خطر گلوکوم تأثیر بگذارد. اگر مطالعات بعدی این نتایج را تأیید کنند، پزشکان ممکن است نیاز به تجدید نظر در تجویز داروهای کاهش‌دهنده کلسترول برای این بیماران داشته باشند.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامت_چشم #کلسترول #گلوکوم #پزشکی #تحقیقات
🔺 مغز ممکن است حاوی مقادیر بیشتری میکروپلاستیک نسبت به سایر اندام‌ها باشد

🔹 بر اساس یک مطالعه جدید، بافت مغز ممکن است حاوی مقادیر بیشتری میکروپلاستیک نسبت به سایر اندام‌های بدن باشد. محققان از دانشگاه نیومکزیکو، دانشگاه ایالتی اوکلاهما، دانشگاه دوک و دانشگاه دل واله در کلمبیا، نمونه‌های مغز، کبد و کلیه از ۴۷ جسد را بررسی کردند.

🔹 نتایج این مطالعه که در مجله Nature Medicine منتشر شد، نشان داد که نمونه‌های مغز به طور متوسط ۱۰ برابر بیشتر از سایر اندام‌ها حاوی میکروپلاستیک هستند. مقدار متوسط میکروپلاستیک در بافت مغز حدود ۴۸۰۰ میکروگرم بر گرم بود که معادل مقدار موجود در یک قاشق پلاستیکی استاندارد است.

🔹 دکتر استفانی ویدمر، متخصص سم‌شناسی پزشکی و پزشکی اورژانس، که در این مطالعه مشارکت نداشت، به ABC News گفت که یافته‌های این مطالعه هنوز دلیلی برای نگرانی عمده نیست. او اشاره کرد که میکروپلاستیک‌ها به طور گسترده در محیط زیست وجود دارند و این اولین مطالعه‌ای نیست که حضور آن‌ها را در بافت‌های انسانی نشان می‌دهد.

میکروپلاستیک‌ها ذرات کوچک پلاستیکی هستند که معمولاً کمتر از ۵ میلی‌متر اندازه دارند. این ذرات می‌توانند از طریق غذا، آب و حتی هوا وارد بدن انسان شوند. اگرچه اثرات دقیق آن‌ها بر سلامت انسان هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند که ممکن است بر سیستم ایمنی و سایر عملکردهای بدن تأثیر منفی بگذارند.

🔹 این مطالعه همچنین نمونه‌های مغز از افراد مبتلا به زوال عقل را بررسی کرد و سطح بالاتری از میکروپلاستیک‌ها را در آن‌ها یافت. محققان حدس می‌زنند که این میکروپلاستیک‌ها ممکن است در دیواره رگ‌های خونی و سلول‌های ایمنی تجمع کرده باشند. با این حال، این مطالعه ثابت نمی‌کند که میکروپلاستیک‌ها باعث بیماری‌هایی مانند زوال عقل می‌شوند یا چگونه وارد مغز می‌شوند.

🔹 پلی‌اتیلن، رایج‌ترین نوع پلاستیک که در همه چیز از ظروف پلاستیکی تا کفپوش و دستگاه‌های پزشکی یافت می‌شود، ۷۵٪ از میکروپلاستیک‌های موجود در نمونه‌های مغز را تشکیل می‌داد.

محققان اذعان کردند که روش‌های تشخیصی مورد استفاده ممکن است ذرات بسیار کوچک‌تر را از دست داده یا مواد را اشتباه شناسایی کرده باشند. همچنین، حجم کوچک نمونه‌ها محدودیت‌هایی در نتیجه‌گیری درباره چگونگی و زمان ورود این پلاستیک‌ها به بدن ایجاد می‌کند.

🔹 دکتر ویدمر افزود که این حوزه تحقیقاتی هنوز در مراحل اولیه است و اگرچه شواهدی وجود دارد که بار میکروپلاستیک در بافت‌های انسانی بالا است، اما این اعداد ممکن است دقیق نباشند و نویسندگان مطالعه نیز به این موضوع اذعان کرده‌اند.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #محیط_زیست #میکروپلاستیک #مغز
🔺 کووید-۱۹ ممکن است باعث افزایش خطر حمله قلبی حتی پس از بهبودی شود

🔹 یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که ویروس کووید-۱۹ می‌تواند باعث تسریع تجمع پلاک در شریان‌های کرونری شود و خطر حمله قلبی و سکته مغزی را حتی پس از بهبودی افزایش دهد. این مطالعه که در مجله Radiology منتشر شده است، تأکید می‌کند که التهاب ناشی از کووید-۱۹ می‌تواند اثرات طولانی‌مدتی بر سیستم قلبی-عروقی داشته باشد.

🔹 محققان از روش تصویربرداری سی‌تی آنژیوگرافی کرونری (CCTA) برای بررسی تغییرات در بافت اطراف شریان‌های کرونری استفاده کردند. آن‌ها علائم التهاب، تجمع پلاک و وجود انسدادهای پرخطر را در ۸۰۳ بیمار که بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ تحت تصویربرداری قرار گرفته بودند، تحلیل کردند. از این تعداد، ۶۹۰ بیمار به کووید-۱۹ مبتلا شده بودند.

🔹 نتایج نشان داد که حجم پلاک در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ سریع‌تر افزایش یافته و احتمال تبدیل شدن این پلاک‌ها به پلاک‌های پرخطر (که می‌توانند باعث لخته شدن خون شوند) بیشتر بود. همچنین، التهاب شریان‌های کرونری در این بیماران بیشتر مشاهده شد. خطر نارسایی قلبی، حمله قلبی یا سکته مغزی در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ تقریباً سه برابر بیشتر از افراد غیرمبتلا بود.

التهاب ناشی از کووید-۱۹ می‌تواند باعث رشد مداوم پلاک‌ها، به ویژه پلاک‌های غیرکلسیفیه (که از کلسترول و چربی تشکیل شده‌اند) شود. این پلاک‌ها بیشتر مستعد پارگی هستند و می‌توانند جریان خون را مسدود کنند، که منجر به حمله قلبی یا سکته مغزی می‌شود. این اثرات می‌توانند تا یک سال پس از عفونت ادامه یابند، حتی اگر بیماران به طور کامل بهبود یافته باشند.

🔹 دکتر جونبو گه، نویسنده ارشد این مطالعه، تأکید کرد که استراتژی‌های مدیریتی مؤثر برای بیماران بهبودیافته از کووید-۱۹ ضروری است. این شامل نظارت منظم بر سلامت قلب، تغییر سبک زندگی و در برخی موارد استفاده از داروهای ضدالتهاب یا استاتین‌ها برای کاهش التهاب و پیشگیری از پیشرفت پلاک‌ها است.

🔹 این یافته‌ها هشدار مهمی برای سیستم‌های بهداشتی در سراسر جهان است، زیرا با افزایش تعداد بهبودیافتگان از کووید-۱۹، بار بیماری‌های قلبی-عروقی نیز ممکن است به طور قابل توجهی افزایش یابد. محققان پیشنهاد می‌کنند که تحقیقات بیشتری برای درک مکانیسم‌های بیولوژیکی این اثرات و توسعه راهکارهای پیشگیرانه انجام شود.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#کووید۱۹ #سلامت_قلب #پزشکی
🔺 کشف سیاه‌چاله‌های «غیرممکن» توسط تلسکوپ جیمز وب: آیا ماده‌ای نادر پاسخ این معماست؟

🔹 تلسکوپ فضایی جیمز وب اخیراً سیاه‌چاله‌هایی را کشف کرده که به نظر می‌رسد با نظریه‌های فعلی ما درباره تشکیل سیاه‌چاله‌ها سازگار نیستند. این سیاه‌چاله‌ها بسیار بزرگ‌تر و قدیمی‌تر از حد انتظار هستند و دانشمندان را به این فکر واداشته‌اند که آیا وجود یک شکل نادر و فرضی از ماده به نام «ماده QCD» می‌تواند توضیح‌دهنده این پدیده باشد؟

🔹 بر اساس نظریه‌های فعلی، سیاه‌چاله‌ها معمولاً از فروپاشی ستاره‌های عظیم تشکیل می‌شوند. اما سیاه‌چاله‌های کشف‌شده توسط جیمز وب در کهکشان‌های بسیار دور و جوان قرار دارند و جرم آن‌ها به اندازه‌ای است که به نظر می‌رسد فرصت کافی برای رشد تا این حد را نداشته‌اند. این موضوع باعث شده دانشمندان به دنبال توضیحات جایگزین باشند.

ماده QCD (ماده کرومودینامیک کوانتومی) یک شکل فرضی از ماده است که ممکن است در شرایط بسیار خاص، مانند لحظات اولیه پس از بیگ‌بنگ، وجود داشته باشد. این ماده می‌تواند به طور مستقیم به سیاه‌چاله‌ها تبدیل شود، بدون اینکه نیاز به فروپاشی ستاره‌ها باشد. اگر این ماده واقعاً وجود داشته باشد، می‌تواند توضیح دهد که چگونه سیاه‌چاله‌های عظیم در زمان‌های بسیار کوتاه پس از تشکیل جهان به وجود آمده‌اند.

🔹 محققان پیشنهاد می‌کنند که ماده QCD ممکن است در اوایل جهان تشکیل شده و سپس به سرعت به سیاه‌چاله‌های اولیه تبدیل شده باشد. این سیاه‌چاله‌ها می‌توانند به عنوان «دانه‌های اولیه» برای تشکیل سیاه‌چاله‌های بزرگ‌تر عمل کرده باشند. این فرضیه اگر درست باشد، می‌تواند نه تنها معمای سیاه‌چاله‌های کشف‌شده توسط جیمز وب، بلکه سایر سوالات بی‌پاسخ در کیهان‌شناسی را نیز توضیح دهد.

منظور از «دانه‌های اولیه» در این متن، سیاه‌چاله‌های کوچکی است که ممکن است در اوایل تشکیل جهان به وجود آمده باشند. این سیاه‌چاله‌ها می‌توانند به عنوان نقطه شروع یا هسته اولیه برای تشکیل سیاه‌چاله‌های بزرگ‌تر عمل کنند.

🔹 با این حال، اثبات وجود ماده QCD و نقش آن در تشکیل سیاه‌چاله‌ها نیاز به تحقیقات بیشتری دارد. تلسکوپ جیمز وب و سایر رصدخانه‌های پیشرفته ممکن است در آینده نزدیک سرنخ‌های بیشتری در این زمینه ارائه دهند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سیاهچاله #کیهان #تلسکوپ_جیمز_وب #نجوم #ماده_QCD
🔺 کشف جت رادیویی عظیم از یک کوازار (Quasar) در ابتدای تشکیل جهان

🔹 تلسکوپ‌های سراسر جهان موفق به شناسایی یک جت رادیویی عظیم شده‌اند که از یک کوازار در فاصله‌ای بسیار دور، مربوط به اولین یک میلیارد سال تشکیل جهان، ساطع می‌شود. این جت رادیویی، با عرضی دو برابر کهکشان راه‌شیری، بزرگ‌ترین جت رادیویی است که تاکنون در چنین فاصله‌ای از ابتدای جهان کشف شده است.

🔹 کوازارها از درخشان‌ترین اجرام جهان هستند و زمانی تشکیل می‌شوند که گاز و غبار به داخل یک سیاه‌چاله سقوط می‌کنند و انرژی عظیمی آزاد می‌کنند. این کوازار خاص، زمانی شکل گرفته که جهان تنها ۹ درصد سن فعلی خود را داشته است. جت رادیویی این کوازار حداقل ۲۰۰ هزار سال نوری عرض دارد و به دلیل شدت و بزرگی آن، از زمین قابل مشاهده است.

کوازار یا اختروش‌ها مثل فانوس‌های کیهانی هستند که به ما کمک می‌کنند تا بخش‌های دور و تاریک جهان را ببینیم. این جت رادیویی عظیم به دانشمندان کمک می‌کند تا درک بهتری از چگونگی تشکیل و تکامل کهکشان‌ها و سیاه‌چاله‌ها در ابتدای جهان داشته باشند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #کیهان‌شناسی #کوازار #سیاه‌چاله #جهان_اولیه
🔺 سازگاری شگفت‌انگیز ساکنان فلات تبت با ارتفاعات بالا

🔹 انسان‌ها هنوز در حال تکامل هستند و خود را با محیط‌های مختلف وفق می‌دهند. یکی از جالب‌ترین نمونه‌های این تکامل، در فلات تبت دیده می‌شود. در این منطقه، سطح اکسیژن هوا به دلیل ارتفاع بالا، بسیار کمتر از مناطق دیگر است. با این حال، جوامع انسانی که هزاران سال است در این منطقه زندگی می‌کنند، توانسته‌اند خود را با این شرایط سخت تطبیق دهند.

🔹در مطالعه‌ای که بر روی ۴۱۷ زن ۴۶ تا ۸۶ ساله در نپال و در ارتفاعات بالای ۳۵۰۰ متر انجام شد، محققان دریافتند که بدن ساکنان تبت تغییراتی کرده تا بتواند اکسیژن کم‌تر موجود در هوا را بهتر استفاده کند. این تغییرات شامل سطح هموگلوبین (پروتئین موجود در گلبول‌های قرمز که اکسیژن را حمل می‌کند) و اشباع اکسیژن در خون است. جالب اینجاست که زنانی که بیشترین تعداد فرزند زنده به دنیا آورده‌اند، سطح هموگلوبین متوسطی داشتند، اما اشباع اکسیژن در خونشان بسیار بالا بود. این ویژگی‌ها به آن‌ها کمک می‌کند تا اکسیژن را به طور مؤثرتری به سلول‌ها و بافت‌های بدن برسانند.

🔹 علاوه بر این، مطالعات ژنتیکی نشان داده‌اند که ژن EPAS1، که در تنظیم پاسخ بدن به کمبود اکسیژن نقش دارد، در جمعیت تبتی به‌طور قابل‌توجهی متفاوت است. این ژن به تبتی‌ها کمک می‌کند تا با سطح اکسیژن پایین در ارتفاعات بالا سازگار شوند.

به زبان ساده، بدن مردم تبت طوری تغییر کرده که بتواند با اکسیژن کم‌تر بهتر کار کند. این تغییرات به آن‌ها کمک می‌کند تا در ارتفاع بالا زندگی سالم‌تری داشته باشند و فرزندان بیشتری به دنیا بیاورند. این یک نمونه عالی از تکامل طبیعی است که در حال حاضر در حال رخ دادن است.

🔹 این تحقیق نشان می‌دهد که حتی امروز هم انسان‌ها در حال تکامل هستند و خود را با محیط‌های چالش‌برانگیز تطبیق می‌دهند. این یافته‌ها به ما کمک می‌کند تا بهتر درک کنیم که چگونه انسان‌ها در طول زمان تغییر می‌کنند و با شرایط مختلف سازگار می‌شوند.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#فرگشت #تکامل #سلامتی #فلات_تبت #تطبیق_پذیری
🔺 بخش «باستانی» مغز به شما می‌گوید چه زمانی دست از غذا خوردن بکشید

🔹 تحقیقات جدید روی موش‌ها نشان می‌دهد که نورون‌های خاصی در ساقه مغز (یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های مغز) کنترل می‌کنند که ما چه مقدار غذا می‌خوریم. این نورون‌ها که به نام نورون‌های «کوله‌سیستوکینین» (CCK) شناخته می‌شوند، سیگنال‌های مختلفی را که هنگام غذا خوردن تولید می‌شوند، ادغام می‌کنند و باعث می‌شوند احساس سیری کنیم و دیگر نخواهیم غذا بخوریم.

🔹 این نورون‌ها به سیگنال‌هایی مانند میزان غذایی که در دهان حس می‌شود، پر بودن معده و سطح هورمون‌های گرسنگی در خون پاسخ می‌دهند. این هورمون‌ها با مصرف غذا و متابولیسم بدن تغییر می‌کنند.

به زبان ساده، این نورون‌ها مثل یک سیستم هشدار عمل می‌کنند و به مغز می‌گویند که چه زمانی دیگر کافی است و باید دست از غذا خوردن بکشیم. این مکانیسم در موش‌ها کشف شده، اما از آنجایی که ساقه مغز انسان شباهت زیادی به موش دارد، احتمالاً همین سیستم در انسان‌ها هم وجود دارد.

🔹 محققان با استفاده از فناوری‌های ژنتیکی، نورون‌های CCK را در موش‌ها فعال و غیرفعال کردند و مشاهده کردند که وقتی این نورون‌ها فعال می‌شوند، موش‌ها کمتر غذا می‌خورند. همچنین، دارویی به نام «اگزندین-۴» که در دسته داروهای مشابه «اوزمپیک» و «وگووی» (داروهای درمان دیابت نوع ۲ و چاقی) قرار دارد، توانست این نورون‌ها را فعال کند و باعث توقف غذا خوردن در موش‌ها شود.

🔹 این یافته‌ها می‌توانند راه‌های جدیدی برای درمان چاقی و تنظیم رفتار غذایی در انسان‌ها ارائه دهند. البته، این تحقیقات هنوز در مراحل اولیه است و نیاز به مطالعات بیشتری روی انسان‌ها دارد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#سلامتی #مغز #تغذیه #چاقی
تازه‌های علمی
🔺 برخورد سیارک تازه کشف‌شده با زمین در سال ۲۰۳۲؟ 🔹یه سیارک جدید کشف شده که ممکنه سال ۲۰۳۲ به زمین برخورد کنه! البته احتمال این برخورد خیلی کمه، حدود ۱ درصد. دانشمندان ناسا و سازمان فضایی اروپا این سیارک رو زیر نظر دارن تا ببینن چی می‌شه. 🔹 اسم این سیارک…
🔺 احتمال برخورد سیارک با زمین در سال ۲۰۳۲ دو برابر شد

🔹 به گفته ناسا، احتمال برخورد یک سیارک به نام 2024 YR4 به زمین در سال ۲۰۳۲ کمی بیشتر شده و از حدود ۱ درصد به ۲.۳ درصد رسیده است. این سیارک که سال گذشته کشف شده، تا ۹۰ متر قطر دارد و در ۲۲ دسامبر ۲۰۳۲ از کنار زمین عبور خواهد کرد. با اینکه احتمال برخورد بیشتر شده، اما باز هم خیلی کم است (حدود یک در ۴۳) و ناسا انتظار دارد با بررسی‌های بیشتر، این احتمال کمتر هم بشود.

🔹 این سیارک در حال حاضر در مقیاس خطر برخورد تورینو، رتبه ۳ را دارد. این مقیاس از ۰ تا ۱۰ است که ۱۰ به معنای نابودی تمدن است. قبلاً هم سیارک‌هایی بوده‌اند که اول رتبه بالایی داشتند، ولی بعداً با اطلاعات بیشتر، رتبه‌شان پایین آمده است.

🔹 پروفسور برایان کاکس، فیزیکدان مشهور، در واکنش به این خبر گفته که اگر این احتمال بالا بماند، بشر باید برای فرستادن یک ماموریت انحراف مسیر سیارک تصمیم بگیرد. او این وضعیت را مثل یک «آزمایش» از طرف جهان برای سنجش توانایی انسان‌ها در گرفتن تصمیمات منطقی دانسته است. سازمان فضایی اروپا (ESA) هم برای اولین بار در تاریخ خود، به این سیارک واکنش نشان داده و آن را در صدر فهرست سیارک‌های پرخطر قرار داده است.

منظور از «ماموریت انحراف»، برنامه‌ایه که توش سعی می‌کنن مسیر یه سیارک رو تغییر بدن تا به زمین برخورد نکنه. این کار می‌تونه با روش‌های مختلفی انجام بشه، مثل برخورد دادن یه فضاپیما به سیارک یا استفاده از انفجارهای هسته‌ای.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #فضا #سیارک #زمین #ناسا #برایان_کاکس #ESA
🔺 آفریقا در حال تقسیم شدن: یک اقیانوس جدید با سرعتی غیرمنتظره در حال شکل‌گیری است

🔹 قاره آفریقا در حال تجربه یک تغییر بزرگ زمین‌شناسی است. نیروهای تکتونیکی (زمین‌ساختی) در حال جدا کردن بخش‌هایی از این قاره هستند و این فرآیند ممکن است منجر به شکل‌گیری یک اقیانوس جدید شود. سیستم شکاف شرق آفریقا، که از موزامبیک تا دریای سرخ امتداد دارد، در حال ایجاد تغییرات عمده در جغرافیای این منطقه است. دانشمندان قبلاً فکر می‌کردند این فرآیند ده‌ها میلیون سال طول بکشد، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که ممکن است این اتفاق در کمتر از یک میلیون سال رخ دهد، یا حتی زودتر!.

🔹 صفحات تکتونیکی آفریقا و سومالی با سرعت حدود ۰٫۸ سانتی‌متر در سال در حال دور شدن از هم هستند. این حرکت آهسته اما پیوسته باعث ایجاد شکاف‌های بزرگ در شرق آفریقا شده است. به عنوان مثال، در منطقه آفار اتیوپی، یک شکاف ۶۰ کیلومتری با عمق ۱۰ متر ایجاد شده است. این شکاف‌ها نشانه‌های اولیه شکل‌گیری یک اقیانوس جدید هستند که ممکن است روزی بخش‌هایی از شرق آفریقا را از بقیه قاره جدا کند.

🔹 دانشمندان می‌گویند این فرآیند ممکن است با وقوع زمین‌لرزه‌ها یا فعالیت‌های آتشفشانی سریع‌تر هم شود. در سال ۲۰۰۵، بیش از ۴۲۰ زمین‌لرزه در مدت کوتاهی باعث ایجاد یک شکاف بزرگ در اتیوپی شد. این اتفاق نشان داد که تغییرات زمین‌شناسی می‌توانند بسیار سریع‌تر از آنچه فکر می‌کنیم رخ دهند.

به زبان ساده‌تر: زمین از چندین صفحه بزرگ به نام صفحات تکتونیکی تشکیل شده که مثل پازل به هم چسبیده‌اند. این صفحات همیشه در حال حرکت هستند، اما خیلی آهسته. در شرق آفریقا، دو صفحه در حال دور شدن از هم هستند و این دور شدن باعث ایجاد شکاف‌های بزرگ می‌شود. اگر این فرآیند ادامه پیدا کند، روزی آب‌های اقیانوس هند به این شکاف‌ها نفوذ می‌کنند و یک اقیانوس جدید به وجود می‌آورند. این اتفاق ممکن است خیلی دور به نظر برسد، اما برای زمین‌شناسان، این یک فرصت نادر است تا بتوانند شکل‌گیری یک اقیانوس را به طور زنده مطالعه کنند!

🔹 این تغییرات می‌توانند تأثیرات بزرگی روی جغرافیا، اقتصاد و اکوسیستم آفریقا داشته باشند. مثلاً کشورهایی مثل زامبیا و اوگاندا که الان محصور در خشکی هستند، ممکن است به اقیانوس دسترسی پیدا کنند. این موضوع می‌تواند فرصت‌های تجاری جدیدی ایجاد کند، اما در عین حال چالش‌هایی مثل تغییرات آب‌وهوایی و نیاز به سازگاری با شرایط جدید را هم به همراه دارد.

🔹 دانشمندان همچنان در حال مطالعه این پدیده هستند تا بهتر بفهمند چه زمانی و چگونه این تغییرات رخ خواهند داد. این فرآیند به ما یادآوری می‌کند که زمین همیشه در حال تغییر است و ما فقط ساکنان موقتی این سیاره هستیم.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین‌شناسی #آفریقا #تکتونیک #اقیانوس_جدید #علوم_زمین
🔺 مریخ‌لرزه‌ها معمای ۵۰ ساله سیاره سرخ را حل می‌کنند

🔹 دانشمندان با بررسی لرزه‌های مریخ که توسط کاوشگر اینسایت ناسا ثبت شده، به یه کشف جالب رسیدن. به نظر می‌رسه دلیل اینکه چرا مریخ دو نیمه کاملاً متفاوت داره، به خاطر اتفاقات درونی خود سیاره‌ست، نه برخورد یه جسم بزرگ فضایی.

🔹 از دهه ۱۹۷۰ می‌دونستیم که مریخ به دو بخش اصلی تقسیم شده: دشت‌های شمالی که حدود دو سوم نیمکره شمالی رو پوشوندن و ارتفاعشون خیلی کمه، و ارتفاعات جنوبی که بقیه سیاره رو تشکیل دادن و خیلی بلندترن (حدود ۵ کیلومتر بالاتر از دشت‌های شمالی). حتی پوسته مریخ هم تو نیمه جنوبی ضخیم‌تره. به این تفاوت بزرگ بین دو نیمه مریخ می‌گن «دوگانگی مریخی».

🔹 دو تا نظریه اصلی برای این دوگانگی وجود داشت: یکی اینکه یه اتفاق درونی تو مریخ باعثش شده، و دیگری اینکه یه برخورد بزرگ فضایی (مثل یه ماه کوچیک یا چند تا سیارک بزرگ) سطح مریخ رو این شکلی کرده. ولی چون این اتفاق خیلی خیلی قدیم افتاده، مشخص کردن دقیق دلیلش سخت بوده.

🔹 حالا تو یه تحقیق جدید، دانشمندان اومدن داده‌های لرزه‌نگار اینسایت رو بررسی کردن. این دستگاه لرزه‌های مریخ رو ثبت می‌کنه و به دانشمندا کمک می‌کنه بفهمن امواج لرزه‌ای چطوری تو سیاره حرکت می‌کنن. محققان می‌خواستن ببینن آیا مدرکی هست که نشون بده دلیل این دوگانگی، اتفاقات درونی مریخ بوده یا نه.

🔹 اینسایت دقیقاً روی مرز بین دشت‌های شمالی و ارتفاعات جنوبی مریخ قرار داره. این موقعیت عالی به دانشمندا کمک کرد تا مقایسه کنن که امواج لرزه‌ای چطوری تو بخش‌های مختلف سیاره حرکت می‌کنن.

🔹 نتایج نشون داد که امواج لرزه‌ای تو ارتفاعات جنوبی سریع‌تر انرژیشون رو از دست می‌دن. به نظر می‌رسه بهترین دلیلش اینه که سنگ‌های مذاب زیر ارتفاعات جنوبی داغ‌تر از سنگ‌های مذاب زیر دشت‌های شمالی هستن. این تفاوت دما نشون می‌ده که احتمالاً دلیل دوگانگی مریخی، نیروهای درونی خود سیاره بوده، نه یه برخورد خارجی.

بزبان ساده: مریخ انگار دو تا نیمه داره که از زمین تا آسمون با هم فرق دارن. یه نیمه‌ش مثل دشته، صاف و پایینه، یه نیمه‌ش مثل کوهستان، پر از تپه و ماهوره و بالاست. دانشمندا ۵۰ ساله دنبال این بودن که بفهمن چرا مریخ اینجوریه. دو تا حدس اصلی داشتن: یا یه چیزی از داخل خود مریخ باعثش شده، یا یه سنگ آسمونی خیلی بزرگ بهش خورده و این شکلی شده. حالا با کمک دستگاه لرزه‌نگار اینسایت، انگار دارن به جواب نزدیک می‌شن. مثل اینکه فهمیدن زیر اون قسمت کوهستانی مریخ، انگار آتیش بیشتره! این نشون می‌ده شاید دلیل این دوگانگی، اتفاقات زیرپوستی خود مریخ باشه.

🔹 دانشمندان فکر می‌کنن این تفاوت دما می‌تونه به خاطر فعالیت‌های تکتونیکی خیلی قدیمی تو مریخ باشه که دیگه الان وجود نداره. می‌گن یه زمانی مریخ مثل زمین صفحه‌های تکتونیکی متحرک داشته. حرکت این صفحه‌ها و سنگ‌های مذاب زیرشون می‌تونسته باعث ایجاد دوگانگی بشه. بعد که این صفحه‌ها از حرکت ایستادن، این دوگانگی همونجا ثابت مونده و انگار مریخ یه درپوش سفت و سخت روی قسمت مذاب درونش گذاشته.

🔹 تو این حالت، ماگما (همون سنگ مذاب) زیر نیمه جنوبی دائم داره به پوسته فشار میاره بالا، ولی زیر نیمه شمالی انگار داره میره پایین‌تر به سمت هسته سیاره. این می‌تونه دلیل ضخیم‌تر بودن پوسته مریخ تو نیمه جنوبی رو هم توضیح بده.

🔹 البته هنوز زوده که بگیم برخورد خارجی کاملاً منتفی شده، چون بعضی از تحقیقات جدید نشون می‌دن که اون نظریه هم هنوز می‌تونه درست باشه. دانشمندا می‌گن برای اینکه جواب قطعی رو پیدا کنیم، به داده‌های لرزه‌ای بیشتری از مریخ و همینطور مدل‌های دقیق‌تری از نحوه تشکیل مریخ نیاز داریم. ولی این تحقیق جدید یه قدم مهم تو حل این معمای قدیمی مریخ به حساب میاد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#مریخ #علوم_فضایی #زلزله_مریخی #ناسا #نجوم
حلقه‌ی اینشتینِ کامل: پدیده‌ای نادر و شگفت‌انگیز در فضا

🔹 اخترشناسان اخیراً یک حلقه‌ی نوری کامل و بسیار نادر را در اطراف کهکشان NGC 6505 کشف کرده‌اند. این پدیده که به نام «حلقه‌ی اینشتین» شناخته می‌شود، توسط تلسکوپ فضایی اقلیدس (Euclid) متعلق به آژانس فضایی اروپا (ESA) رصد شده است. حلقه‌های اینشتین قبلاً هم دیده شده‌اند، اما این نمونه به دلیل کامل بودن و نزدیکی به زمین بسیار خاص و نادر است.

🔹 حلقه‌ی اینشتین زمانی ایجاد می‌شود که نور یک کهکشان دورتر، تحت تأثیر گرانش یک کهکشان نزدیک‌تر، خمیده و بزرگ‌نمایی می‌شود. در این مورد، نور کهکشانی که ۴.۴۲ میلیارد سال نوری از ما فاصله دارد، توسط کهکشان NGC 6505 که تنها ۵۹۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد، خمیده شده و به شکل یک حلقه‌ی کامل درآمده است. این پدیده نه تنها زیباست، بلکه برای مطالعه‌ی کهکشان‌های دور دست نیز بسیار مفید است.

برای درک بهتر این پدیده، فضا را مثل یک تشک ترامپولین تصور کنید. اگر یک توپ سنگین مثل توپ بولینگ (مثل یک کهکشان) روی تشک بگذارید، تشک خم می‌شود. حالا اگر یک تیله (مثل نور یک کهکشان دور) روی تشک بغلتانید، مسیر آن به دلیل خمیدگی تشک تغییر می‌کند. در فضا هم جرم زیاد کهکشان‌ها باعث خمیدگی فضا-زمان می‌شود و نور کهکشان‌های دورتر را منحرف و بزرگ‌نمایی می‌کند. به این اثر «عدسی گرانشی» می‌گویند.

🔹 این کشف نه تنها زیبا و نادر است، بلکه نشان می‌دهد که تلسکوپ اقلیدس به خوبی کار می‌کند. این تلسکوپ برای مطالعه‌ی ماده‌ی تاریک و انرژی تاریک طراحی شده است، که بیشتر جهان را تشکیل می‌دهند اما دیده نمی‌شوند. کشف این حلقه‌ی اینشتین در اطراف کهکشانی که از سال ۱۸۸۴ شناخته شده بود، نشان می‌دهد که هنوز چیزهای زیادی برای کشف در جهان وجود دارد.

🔹 اخترشناسان پیشنهاد کرده‌اند که این پدیده به نام «عدسی آلتیری» نام‌گذاری شود، به افتخار برونو آلتیری، اخترشناسی که این حلقه را در داده‌های تلسکوپ اقلیدس کشف کرد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #فضا #حلقه_اینشتین #تلسکوپ_اقلیدس #کیهان‌شناسی
🔺 دانشمندان: هسته داخلی زمین احتمالا تغییر شکل داده است!

🔹 یه گروه از دانشمندان میگن هسته داخلی زمین احتمالا تو 20 سال گذشته تغییر شکل داده. معمولا فکر می‌کنیم هسته داخلی مثل یه توپه، اما ممکنه لبه‌هاش تا 100 متر یا بیشتر تغییر ارتفاع داده باشن.

🔹 هسته زمین مثل قلب تپنده سیاره‌مونه، چون یه میدان مغناطیسی تولید می‌کنه که از زندگی روی زمین در برابر تشعشعات سوزان خورشید محافظت می‌کنه. هسته داخلی مستقل از هسته خارجی مایع و بقیه سیاره می‌چرخه. بدون این حرکت، زمین می‌میره و مثل مریخ خشک و بی‌حاصل می‌شه، چون مریخ میلیاردها سال پیش میدان مغناطیسیش رو از دست داد.

محققان امواج شوک ناشی از زلزله‌ها رو اندازه می‌گیرن، چون این امواج از داخل سیاره رد می‌شن. نحوه حرکت این امواج نشون می‌ده که از چه نوع موادی رد شدن، از جمله هسته داخلی، و کمک می‌کنه تا یه تصویری از زیر پاهامون داشته باشیم.

🔹 این تغییر شکل ممکنه جایی اتفاق بیفته که لبه هسته داخلی جامد با هسته خارجی فلزی مایع خیلی داغ تماس پیدا می‌کنه. دانشمندان در اصل دنبال این بودن که چرا هسته داخلی قبل از اینکه دوباره تو سال 2010 سرعتش زیاد بشه، سرعتش نسبت به چرخش زمین کم شده بود.

🔹 تحلیل جدید الگوهای امواج لرزه‌ای زلزله‌هایی رو بررسی کرده که بین سال‌های 1991 تا 2023 تو یه مکان تکرار شدن. این کار کمک کرده تا نشون داده بشه که هسته داخلی تو طول زمان چطور تغییر می‌کنه. به نظر می‌رسه این تغییر شکل تو مرز هسته داخلی و خارجی اتفاق می‌افته، جایی که هسته داخلی نزدیک نقطه ذوبه. جریان مایع هسته خارجی و همچنین کشش میدان گرانشی ناهموار ممکنه باعث تغییر شکل بشه.

هسته زمین یه بخش جامد از نیکل و آهن تو مرکزش داره که تو یه لایه مایع داغ شناوره. حالا فکر کن این هسته داخلی مثل یه توپ پلاستیکی باشه که تو یه ظرف پر از آب داغ می‌چرخه. اگه جریان آب یا نیروی جاذبه یه کم نامتعادل باشه، ممکنه این توپ تو بعضی جاها فشرده بشه یا کش بیاد و شکلش عوض بشه. این چیزیه که دانشمندا فکر می‌کنن داره تو هسته زمین اتفاق می‌افته. این تغییر شکل می‌تونه روی میدان مغناطیسی زمین، که مثل یه سپر محافظ برای ما عمل می‌کنه، تأثیر بذاره. اگه این سپر ضعیف بشه، اشعه‌های خورشید می‌تونن به زمین آسیب بزنن و زندگی رو سخت‌تر کنن.

🔹 درسته که این یافته‌ها احتمالا تاثیری تو زندگی روزمره ما ندارن، اما دانشمندان می‌خوان بدونن وسط زمین چه خبره. ممکنه این تغییرات با تغییرات میدان مغناطیسی زمین مرتبط باشن.

[منبع] [منبع]
🆔 @Science_Focus
#زمین‌شناسی #هسته_زمین #میدان_مغناطیسی #زلزله #تغییرات_زمین
🔺 کشف بزرگترین ساختار شناخته شده در جهان: کیپو (Quipu) با طول ۱.۳ میلیارد سال نوری

🔹 اخیراً ستاره‌شناسان یک ساختار عظیم کیهانی به نام «کیپو» را کشف کرده‌اند که با طول ۱.۳ میلیارد سال نوری، بزرگترین ساختار شناخته شده در جهان است. این ساختار که به نام سیستم ثبت داده‌های اینکاها (طناب‌های گره‌دار) نامگذاری شده، از یک رشته اصلی بلند تشکیل شده که چندین رشته کوچک‌تر از آن منشعب می‌شوند.

🔹 کیپو حدود ۲۰۰ کوادریلیون برابر جرم خورشید دارد و یکی از پرجرم‌ترین ساختارهای کیهانی مشاهده شده است. دانشمندان موسسه مکس پلانک این ساختار را حین بررسی خوشه‌های کهکشانی در فاصله ۴۲۵ تا ۸۱۵ میلیون سال نوری از زمین کشف کردند.

🔹 علاوه بر کیپو، محققان چهار ابَرساختار عظیم دیگر را نیز شناسایی کرده‌اند. این پنج ابَرساختار در مجموع ۴۵٪ خوشه‌های کهکشانی شناخته شده، ۳۰٪ کهکشان‌های قابل مشاهده و ۲۵٪ ماده جهان را در خود جای داده‌اند، در حالی که تنها ۱۳٪ حجم آن را اشغال می‌کنند.

برای درک بهتر اندازه کیپو، تصور کنید که کهکشان راه شیری ما مثل یک سکه است. در این مقیاس، کیپو به اندازه یک زمین فوتبال خواهد بود! این ساختار آنقدر بزرگ است که نور برای طی کردن طول آن به ۱.۳ میلیارد سال زمان نیاز دارد. جالب است بدانید که این ساختارهای عظیم دائمی نیستند و با گذشت میلیاردها سال، به دلیل انبساط جهان، به تدریج به ساختارهای کوچک‌تر تجزیه خواهند شد.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#نجوم #کیهان‌شناسی #فضا #کیپو
🔺 دانشمندان با تلسکوپ جیمز وب تصویر خیره‌کننده‌ای از شکل‌گیری یک ستاره تازه متولد شده ثبت کردند

🔹 تلسکوپ فضایی جیمز وب تصویری خیره‌کننده از یک ستاره نو متولد شده به نام HH30 ثبت کرده که جزئیات بی‌سابقه‌ای از شکل‌گیری این ستاره را نشان می‌دهد. این ستاره در فاصله 450 سال نوری از ما در صورت فلکی ثور قرار دارد.

صورت فلکی ثور یکی از صور فلکی قدیمی و شناخته‌شده در نجوم است که به شکل یک گاو نر نشان داده می‌شود. این صورت فلکی در نیمکره شمالی آسمان قرار دارد و یکی از صور فلکی مهم در نجوم باستانی به شمار می‌رفت. ثور همچنین به خاطر داشتن خوشه ستاره‌ای هیادها و سحابی خرچنگ معروف است.

🔹 این تصویر جدید که به عنوان عکس ماه انتخاب شده، دیسک پیش‌سیاره‌ای اطراف این ستاره را به صورت لبه‌ای نشان می‌دهد که با یک جریان گازی و غباری مخروطی شکل و یک جت باریک که به فضای بیرون می‌زند، همراه است.

🔹 تلسکوپ جیمز وب با ابزارهای فروسرخ قدرتمند خود می‌تواند از طریق غبار به مطالعه شکل‌گیری ستارگان، کهکشان‌ها و حتی جو سیارات فراخورشیدی بپردازد.

🔹 مشاهدات تلسکوپ هابل قبلاً نمایشی خیره‌کننده از دیسک غباری این ستاره را نشان داده بود، اما تلسکوپ جیمز وب اکنون جزئیات بی‌سابقه‌ای از این سیستم را آشکار کرده است.

🔹 تیمی از اخترشناسان تصاویر تلسکوپ جیمز وب، هابل و آرایه میلی‌متری آتاکاما را ترکیب کردند تا ظاهر دیسک را در طول موج‌های مختلف مطالعه کنند.

🔹 این مشاهدات نشان داد که دانه‌های غبار کوچک در ناحیه وسیع‌تری پخش شده‌اند، در حالی که دانه‌های بزرگ‌تر در یک ناحیه باریک در صفحه دیسک قرار دارند. این یافته‌ها به درک فرآیند شکل‌گیری سیارات کمک می‌کند.

🔹 مطالعه اخیر نه تنها رفتار دانه‌های غبار را در HH30 آشکار کرد، بلکه ساختارهای مختلفی را نیز درون یکدیگر آشکار ساخت، از جمله یک جت باریک با سرعت بالا که از دیسک مرکزی بیرون می‌زند.

🔹 این مطالعه به ما کمک می‌کند تا درباره چگونگی تشکیل سیستم‌های سیاره‌ای فراخورشیدی و همچنین منشأ منظومه شمسی خود بیشتر بدانیم.

[منبع]
🆔 @Science_Focus
#تلسکوپ_جیمزوب #ستاره_شناسی #کیهان #ستارگان #سیارات