ضریب برش (Crop Factor)

ضریب برش اهمیت زیادی دارد و نشان می‌دهد که هنگام گرفتن عکس چه مقدار از تصویر شما بریده می شود. ضریب برش در دوربین های فول فریم برابر با عدد 1 می باشد.
اگر دوربین شما ضریب برش ۲ دارد، به این معنی است که سنسور یک دوربین فول فریم دو برابر بزرگتر از سنسور دوربین شماست.

" هرچه عدد ضریب شکست کوچکتر باشد یعنی سنسور دوربین شما بزرگتر است و سنسور بزرگتر یعنی تصویر بزرگتر"

فاصله کانونی موثر

فاصله کانونی یک لنز بر روی یک دوربین فول فریم برابر است با همان فاصله کانونی، اما فاصله کانونی یک لنز بر روی یک سنسور کراپ (Cropped Sensor) برابر است با: فاصله کانونی x ضریب برش

به عنوان مثال میدان دید یک لنز 50 میلی متری بر روی یک دوربین با ضریب برش 1.5 برابر است با میدان دید یک لنز 75 میلی متری !

جدول بالا فاصله کانونی موثر برای انواع ضریب برش‌ها را نشان میدهد.

تاثیر ابعاد سنسور بر عمق میدان

هر چقدر ابعاد یک سنسور بزرگتر باشد عمق میدان نیز کاهش می‌یابد. در واقع یک دوربین با سنسور بزرگتر عکسهایی با عمق میدان کمتری نسبت به یک دوربین با سنسور کوچکتر تولید میکند.

دنیای تصاویر متحرک (Motion Picture)

به دنیای تصاویر متحرک اصطلاحا موشن پیکچر (motion picture) گفته میشود و به دنیای تصاویر ثابت Still میگویند.

" ابعاد فیلم‌های Still با Motion Picture متفاوت میباشد"

قبلا گفتیم ابعاد یک فیلم 35 میلی متری عکاسی برابر است با 36x24 میلی متر اما ابعاد یک فیلم 35 میلی متری فیلمبرداری برابر است با 22x16 میلی متر.

"فیلم ۳۵ میلی‌متری به‌دلیل ارزان‌تر و سبک‌تر بودن، محبوب‌ترین و پر استفاده ترین نوع فیلم در صنعت فیلمسازی میباشد"

فیلم 70 میلی متری (Motion Picture)

فیلم 70 میلی متری یا همان 65 میلی متری یک نوع فیلم عریض میباشد که از نظر ابعاد تقریبا 3.5 برابر یک فیلم 35 میلی متری موشن پیکچر میباشد. فیلم 65 بزرگترین قطع در سینما میباشد و استفاده از این فیلم‌ها بسیار گران قیمت است و در تاریخ سینما عنوان‌های بسیار کمی با این فیلم‌ها ساخته شده‌اند.
از معروف ترین فیلم‌هایی که به طور کامل با این قالب فیلم ساخته شده است می‌توان به فیلم‌های: لورنس عربستان، ادیسه فضایی، هشت نفرت انگیز، دانکرک و همچنین مستندهای باراکا و سامسارا اشاره کرد.

ابعاد یک فیلم 65 میلی‌متری برابر است با 52.63x23.01 mm

"تصاویری که توسط یک فیلم 65 میلی‌متری ضبط میشود بسیار با کیفیت تر از یک فیلم 35 میلی‌متری میباشد"

قبلا گفتیم دوربین‌های دیجیتال (چه عکاسی و چه فیلمبرداری) با اینکه به سرعت جای فیلم‌ها را گرفته‌اند اما در بحث ابعاد حسگر بسیار عقب تر از فیلم‌ها میباشند.
اما اخیرا کمپانی مطرح ARRI دوربینی را تحت عنوان "ARRI Alexa 65" ساخته که عدد 65 در این اسم گذاری به فیلم 65 میلی متری اشاره دارد.
ابعاد حسگر این دوربین کمی بزرگتر از یک فیلم 65 میلی متری میباشد و بزرگترین حسگر را در بین تمامی دوربین های فیلمبرداری به خود اختصاص داده است. رزولوشن این دوربین 6.5K میباشد.

شرکت ARRI در بنر تبلیغاتی وبسایت خود با افتخار نوشته است:
"بازگشت به دوره طلایی فیلم‌های عریض 65 میلی متری"

چارت مقایسه ابعاد حسگر در دوربین‌های فیلمبرداری (دیجیتال و فیلم)

در این چارت دوربین Alexa 65 دارای بزرگترین حسگر در بین تمامی دوربین‌های دیجیتال میباشد و بزرگترین حسگر در این چارت مربوط میشود به فیلم 70 میلی متری شرکت آی مکس.

شرکت آی‌مکس (IMAX)

شرکت آی‌مکس یک شرکت تولید دوربین و پروژکتور و توسعه فیلم میباشد که در سال 1968 در کانادا تاسیس شد. کلمه IMAX مخفف کلمه "Image Maximum" میباشد.
در واقع IMAX یک سیستم انحصاری متشکل از دوربین‌های سطح بالا (عمدتا فیلم)، قالب‌های فیلم، پروژکتورهای فیلم و تئاترهایی است که به داشتن صفحه نمایش بسیار بزرگ و بلند و صندلی‌های شیب دار معروف میباشد.

فیلم 70 میلی متری IMAX

قبلا گفتیم یک فیلم 70 میلی متری با ابعاد 52.63x23.01mm تقریبا 3.5 برابر یک فیلم 35 میلی متری موشن پیکچر میباشد.
اما IMAX استاندارد مخصوص به خود را دارد و یکی از دلایل معروفیت IMAX فرمت فیلم 70 میلی متری این شرکت میباشد که 10 بار از فیلم 35 میلی متری موشن و 3 بار از فیلم 70 میلی متری سنتی بزرگ تر میباشد!

ابعاد این فیلم برابر است با 70.40x52.61 mm

لیست معروف‌ترین فیلم‌هایی که تنها بعضی از سکانس‌های آن توسط فرمت IMAX 70mm گرفته شده است:

1. The Dark Knight (2008)
2. The Dark Knight Rises (2012)
3. Lucy (2014)
4. Interstellar (2014)
5. Dunkirk (2017)
6. Tenet (2020)
7. No Time to Die (2021)

تغییر نسبت ابعاد (Aspect Ratio) در فیلم‌های IMAX

یکی از اصول اساسی یک فیلم نسب ابعاد میباشد که کارگردان باید آن را رعایت کند.
سوالی که شاید برای شما هم پیش بیاید این است که فیلمی که فقط بعضی از سکانس‌های آن توسط فرمت اصلی IMAX ضبط میشود، آیا در سراسر فیلم نسبت ابعاد یا همان Aspect Ratio یکسانی دارد؟ در کمال تعجب جواب خیر میباشد !

عکس بالا یک اسکرین شات از فیلم The Dark Knight نسخه بلوری IMAX میباشد که نشان می‌دهد نسبت تصویر در سراسر فیلم یکسان نمیباشد! و صحنه‌هایی که با فرمت بزرگ و اصلی آی مکس گرفته شده‌اند تمام صفحه ولی سایر سکانس‌ها دارای نوار مشکی در بالا و پایین صفحه میباشند! (این موضوع در مورد خود سینماهای آی‌مکس هم صدق میکنه!)

نکته: صحنه‌ هایی که با فرمت بزرگ آی‌مکس گرفته میشوند دارای نسبت 1.43 میباشند که مربعی‌تر هستند و این نسبت پهن و مربعی فقط در سینماهای خود آی‌مکس قابل مشاهده میباشد و در نسخه‌های بلوری این نسبت عریض‌تر شده (کراپ میشود) و به 16:9 کاهش می‌یابد زیرا نمایشگرها عموما دارای نسبت عریض 16:9 میباشند.

یک قسمت کوتاه از فیلم The Dark Knight نسخه بلوری آی‌مکس که به خوبی میتونید تغییر نسبت ابعاد را مشاهده کنید!

"این تغییر در نسبت ابعاد به دلیل فیلمبرداری توسط دوربین‌های مختلف میباشد و یک فیلم معمولا توسط دو یا چندین دوربین مختلف فیلمبرداری میشود"

نکته: معمولا سکانس‌های نمادین (Iconic) و چشم‌اندازها (Landscape) توسط فرمت بزرگ آی‌مکس (IMAX 15/70) گرفته میشوند.

آی‌مکس و مستندهای کوتاه

شرکت آی‌مکس در سال 1968 در کانادا تاسیس شد. اولین فیلم IMAX یک مستند کوتاه به نام Tiger Child بود که در سال 1970 در ژاپن ساخته شد.
تنها فیلم‌هایی که به طور کامل توسط فرمت اصلی آی‌مکس ساخته شده‌اند، فیلم‌های کوتاه مستند بوده است که بیش از 270 عنوان تا به امروز توسط همین فرمت تولید شده‌اند!

" فرمت آی‌مکس تا سال‌ها برای تولید مستندهای کوتاه استفاده میشد "

کریستوفر نولان و IMAX

شاید نقطه عطف ورود آی‌مکس به سینما را بتوان فیلم شوالیه‌ی تاریکی ساخته کارگردان سرشناس یعنی کریستوفر نولان دانست. از آن زمان، فیلم‌های بیشتری با این فرمت ساخته شدند و کریستوفر نولان بیش از همه‌ی کارگردان‌ها به فرمت مذکور علاقه نشان داد.

" شوالیه تاریکی اولین فیلم در تاریخ سینما بود که به‌صورت اختصاصی با دوربین‌های IMAX و فرمت ۷۰ میلی‌متری مخصوص آن‌ها ساخته شد. (البته بعضی از سکانس‌ها) "

البته در فیلم Dunkirk تقریبا 75 درصد صحنه‌های فیلم توسط فرمت اصلی IMAX ضبط شده‌اند که رکورد بیشترین استفاده از فرمت آی‌مکس در یک عنوان سینمایی میباشد.

ویژگی دوربین‌های IMAX

جالبه بدونید تکنولوژی های به کار رفته در دوربین‌های آنالوگ IMAX قدمتی 120 ساله دارند! این دوربین‌ها بسیار سنگین هستند و سر و صدای زیادی تولید میکنند و برای صحنه‌های گفتگو مناسب نیستند، و عمدتا برای مناظر و صحنه‌های بدون دیالوگ استفاده میشود.
البته چیزی که یک دوربین IMAX به ارمغان می‌آورد کیفیت بسیار بالای فیلمبردای میباشد که معادل دیجیتال آن برابر است با 18K در حالی که بالاترین کیفیت فیلمبرداری در دوربین‌های دیجیتالی به 8K میرسد.

" وزن یک دوربین IMAX حدود 100 کیلوگرم میباشد! "

دوربین‌های IMAX در هر بار استفاده فقط میتوانند تا 2 دقیقه فیلمبرداری کنند!

این دوربین‌ها اجاره‌ای (Rental) هستند و اجاره‌ یک دوربین IMAX حدودا هفته‌ای 16 هزار دلار میباشد !

اگه به عکاسی طبیعت علاقه دارید پیشنهاد میکنم حتما از وبسایت Alex Burke دیدن کنید، من که خودم عاشق عکساشم.
نکته: الکس تمام عکسهاش رو با دوربین نگاتیو قطع بزرگ میگیره که باعث میشه عکساش واقعا طبیعی و بکر باشه!

لینک وبسایت:
https://www.alexburkephoto.com/

یک نمونه از عکسهای Alex Burke