🇮🇷 عملیات کربلای ۵

🗓 زمان و مکان: ۱۹ دی ۱۳۶۵ تا اوایل فروردین ۱۳۶۶. محور شلمچه، شرق بصره، کانال ماهی، نهر جاسم و کانال زوجی.

🎯 هدف اصلی: تصرف بصره یا حداقل تهدید جدی و قطع ارتباط آن با بغداد. ششمین تلاش بزرگ برای رسیدن به بصره بود.

🎯 هدف اعلام‌شده: انهدام ماشین جنگی عراق، تغییر موازنه جنگ و ایجاد فشار برای پایان شرافتمندانه جنگ.

👍 فرماندهی: سپاه پاسداران به فرماندهی محسن رضایی. ارتش پشتیبانی آتش توپخانه و هوانیروز ارائه داد، اما طراحی و اجرا عمدتاً با سپاه بود.

🇮🇷 استعداد نیرو: بیش از ۲۰۰ گردان (حدود ۲۲۰ هزار نفر در مجموع مراحل) شامل چندین لشکر و تیپ مستقل سپاه و بسیج. عملیات در شرایطی شروع شد که بسیاری از فرماندهان میانی و حتی برخی فرماندهان ارشد با زمان‌بندی و حتی اصل عملیات مخالفت داشتند، اما رضایی اصرار کرد.

🇮🇷 نیروهای ایرانی با عبور از آب‌گرفتگی‌ها و استحکامات پیچیده عراق (پنتاگون، کانال ماهی و خطوط چندلایه) توانستند در روزهای اول پیشروی کنند، شلمچه را آزاد کنند، حدود ۷۵ کیلومتر مربع را تصرف کنند و تا ۱۰ کیلومتری بصره برسند.

🇮🇷 اما هدف اصلی محقق نشد. عراق با پاتک‌های سنگین، آتش توپخانه وسیع و استفاده گسترده از سلاح شیمیایی، پیشروی را متوقف کرد. نبرد به جنگ فرسایشی خونین تبدیل شد که به سوم جنگ ایران و عراق معروف شد.

🔥 برخلاف رقم اعلامی ایران مبنی بر ۷۶۵۱ شهید و بیش از ۴۰,۰۰۰ مجروح، آمار شهداء بشدت بالاتر بوده و این رقم جعلی ادعایی موجب شد خانوادگان شهدا و جانبازان و شاهدان عینی، به آن حمله کنند. برآوردهای آکادمیک از میزان شهدای ایران در این عملیات چیزی بین ۲۰ تا ۵۰ هزار نفر است! در سوی مقابل عراق نیز تلفات بالایی متحمل شد و آن هم حوالی ۲۰ هزار کشته و چند ده هزار مجروح داد. در طول کربلای ۵ سردارانی مانند حسین خرازی و اسماعیل دقایقی شهید شدند که موجب ضربه بزرگی به پیکره فرماندهی میدانی ایران شد. همچنین بسیاری از یگان‌های سپاه و بسیج نیز متلاشی شدند.

🇮🇷 چرا کربلای ۵ تاریک‌تر از کربلای ۴ است؟

کربلای ۴ (اوایل دی ۶۵) لو رفت سریع متوقف شد و تلفاتش (هرچند سنگین) در مقیاس کوچک‌تری ماند. بعداً بعضی‌ها (از جمله خود رضایی) سعی کردن آن را عملیات فریب جا بزنند تا زمینه کربلای ۵ فراهم شود، ادعایی که با واکنش شدید همرزمان و خانواده‌های شهدا روبه‌رو شد.

اما کربلای ۵:

۱- با علم به آمادگی دشمن و با اصرار فرمانده کل سپاه شروع شد.
۲- ماه‌ها طول کشید و به جنگ فرسایشی تبدیل شد.
۳- هدف استراتژیک اصلی یعنی فتح بصره شکست خورد.
۴- تلفات انسانی آن در مقیاس بسیار بزرگ‌تری بود.
۵- دستاورد ارضی محدود یعنی آزادسازی شلمچه و چند کیلومتر پیشروی، در برابر خون ریخته‌شده، تناسب نداشت.
۶- این عملیات یکی از عوامل اصلی فرسودگی نیروی انسانی ایران و نزدیک‌تر شدن به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ بود.

🇮🇷 کربلای ۵ را آغاز پایان جنگ می‌نامند اما نه به خاطر پیروزی درخشان، بلکه به خاطر هزینه انسانی وحشتناکی که دیگر قابل تحمل نبود. واقعیت روی زمین، چیز دیگری بود: یکی از خونین‌ترین و پرهزینه‌ترین نبردهای تاریخ جنگ ایران و عراق که با وجود رشادت بی‌نظیر رزمندگان، به خاطر تصمیم‌گیری‌های سطح بالا، به فاجعه‌ای بزرگ‌تر از کربلای ۴ تبدیل شد.

پایان/