#አስገራሚ የእርድ ጥቅሞችና አጠቃቀም
እርድ (Turmeric) በምግብ ዝግጅትም ሆነ በባህላዊ ሕክምና ውስጥ ለብዙ ሺህ ዓመታት ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ተክል ነው። ዋነኛው ንቁ ንጥረ ነገር ከርኩሚን (Curcumin) በመባል ይታወቃል።

#የእርድ ዋና ዋና ጥቅሞችና አጠቃቀሞች እንደሚከተለው ቀርበዋል
1. #.የጤና ጥቅሞች
እርድ ለሰውነታችን የሚሰጠው የጤና ጠቀሜታ እጅግ ሰፊ ነው፦
* ፀረ-ብግነት (Anti-inflammatory) ባህሪ፡ በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ቁስለቶችንና የሕዋስ መቆጣትን በመከላከል ረገድ ከፍተኛ ሚና አለው። በተለይ ለመገጣጠሚያ ህመም (Arthritis) ፍቱን ነው።
#የሰውነት በሽታ የመከላከል አቅምን ማሳደግ፡ እንደ አንቲኦክሲዳንት (Antioxidant) በማገልገል ሰውነታችን በሽታዎችን እንዲቋቋም ይረዳል።
#ለጨጓራና ለምግብ መፈጨት፡ የምግብ መፈጨት ሂደትን ያፋጥናል፣ የሆድ መነፋትንና ጋዝን ይቀንሳል።
#ለልብ ጤንነት፡ የደም ዝውውርን በማስተካከልና በደም ውስጥ የሚገኘውን መጥፎ ኮሌስትሮል በመቀነስ የልብ ህመም ተጋላጭነትን ይቀንሳል።
#ለአንጎል ጤና፡ የአንጎል ሴሎች እንዳይሞቱና የማስታወስ ችሎታ እንዲሻሻል ይረዳል።

2 #ለቆዳ ውበት ያለዉ ጥቅም
እርድ በቆዳ እንክብካቤ ረገድ ተመራጭ ነው፦
#ብጉርን ለመከላከል፡ የባክቴሪያ መራባትን ስለሚከላከል ብጉር እንዳይወጣና የወጣውም ቶሎ እንዲድን ያደርጋል።
#ለፊት ብሩህነት፡ የፊት ቆዳ ላይ ያሉ ጥቁር ነጥቦችን በማጥፋት ቆዳ እንዲያበራና እንዲለሰልስ ይረዳል።
#ቁስልን ቶሎ ለማዳን፡ የተቆረጠ ወይም የተላጠ ቆዳ ላይ ሲቀባ ኢንፌክሽንን የመከላከልና የማዳን አቅም አለው።

3. #የአጠቃቀም ዘዴዎች
እርድን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፦
አጠቃቀም | ዝርዝር መግለጫ

#በምግብ ውስጥ | እንደ ወጥ፣ ሩዝ እና ጥብስ ባሉ ምግቦች ላይ እንደ ቅመም መጨመር (ከጥቁር አዝሙድ ወይም ቁንዶ በርበሬ ጋር ቢወሰድ ሰውነታችን በደንብ ይመጥለዋል)።

#እንደ መጠጥ "የወርቅ ወተት" (Golden Milk): ለብ ባለ ወተት ውስጥ ግማሽ የሻይ ማንኪያ እርድና ማር ጨምሮ ማታ ከመተኛት በፊት መጠጣት።

#ለፊት ማስክ | እርድን ከማር፣ ከሎሚ ወይም ከእርጎ ጋር በመቀላቀል ለ20 ደቂቃ ፊት ላይ ቀብቶ መታጠብ።

#ለሕክምና | ለጉሮሮ ህመም ለብ ባለ ውሃ ውስጥ ጨውና እርድ ጨምሮ መጉመጥመጥ።

⚠️ #ጥንቃቄዎች
ምንም እንኳን እርድ ተፈጥሯዊ ቢሆንም የሚከተሉትን ነጥቦች ማስተዋል ያስፈልጋል
#መጠን፡ ከመጠን በላይ መጠቀም የጨጓራ መቆጥቆጥ ሊያስከትል ይችላል።
#ለነፍሰ ጡሮች፡ ከፍተኛ መጠን ያለው የእርድ ክኒኖችን ከመውሰድ መቆጠብ አለባቸው (በምግብ ውስጥ ያለው ግን ችግር የለውም)።
#የደም ማቅጠኛ፡ የደም ማቅጠኛ መድሃኒት የሚወስዱ ሰዎች እርድ ደምን የማቅጠን ባህሪ ስላለው ሀኪም ማማከር ይኖርባቸዋል።

#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#አስገራሚ የሔል ጥቅሞች ሔል (Cardamom) በምግብ ዝግጅትም ሆነ ለጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ ካላቸው ቅመሞች አንዱ ነው። ሔል "የቅመማ ቅመም ንግሥት" በመባልም ይታወቃል።

#የሔል ዋና ዋና ጥቅሞች እና የአጠቃቀም ዘዴዎች ዝርዝር እነሆ፦
1. #የሔል ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
* ለጥሩ የምግብ መፈጨት፦ ሔል ሆድ መንፋትን፣ ጋዝን እና ቁርጠትን ይቀንሳል።
#የምግብ ፍላጎትን ከመክፈቱም በላይ ለጨጓራ ምቾት ተመራጭ ነው።
#የአፍ ጠረንን ለማስተካከል፦ ሔል ባክቴሪያን የመከላከል አቅም ስላለው መጥፎ የአፍ ጠረንን ለማጥፋት ይረዳል። ጥቂት የሔል ፍሬዎችን ማኘክ ለአፍ ትኩስነትን ይሰጣል።

#ለደም ግፊት ቁጥጥር፦ ጥናቶች እንደሚያሳዩት ሔል የሽንት መውረጃን በማፋጠን (diuretic effect) የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳል።

#ለትንፋሽ ጤና፦ ሔል የሳንባን የአየር መተላለፊያ መንገዶችን በማዝናናት ለአስም ወይም ለሳይነስ ችግር ላለባቸው ሰዎች መተንፈስን ያቀልላል።

#ፀረ-ኦክሲዳንት (Antioxidant)፦ በውስጡ ባሉት ንጥረ ነገሮች አማካኝነት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ መርዛማ ነገሮችን ለማስወገድ እና እብጠትን (inflammation) ለመቀነስ ይረዳል።

2. #የሔል አጠቃቀም ዘዴዎች
ሔልን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፡-
#በባህላዊ መጠጦች ውስጥ
ለቡና፦ በኢትዮጵያ ቡና ሲፈጭ ወይም ሲቀዳ ሔል መጨመር የተለመደ ነው። ለየት ያለ መዓዛና ጣዕም ይሰጣል።

#ለሻይ፦ ሻይ በሚፈላበት ጊዜ አንድ ወይም ሁለት ፍሬ ሔል ሰበር አድርጎ በመጨመር "ሔል ሻይ" ማዘጋጀት ይቻላል።

#በምግብ ዝግጅት
* ለወጥና ለሩዝ፦ በተለይ ለጥብስ፣ ለዶሮ ወጥ እና ለተለያዩ የሩዝ አይነቶች (እንደ ቢሪያኒ) ሔል ተወዳጅ ቅመም ነው።

#ለጥራጥሬዎች፦ ምስር ወይም አተር ወጥ ሲሰራ መዓዛውን ከፍ ለማድረግ ይጨመራል።

#ለጣፋጭ ምግቦች
* ኬክ፣ ኩኪስ እና የተለያዩ በወተት የሚሰሩ ጣፋጮች ላይ ተፈጭቶ ሲጨመር ልዩ ጣዕም ይሰጣቸዋል።

3. #ጥንቃቄ እና ማከማቻ
#አዘገጃጀት፦ ሔልን መጠቀም ከመፈለግዎ በፊት በቅርፊቱ ውስጥ ያለውን ጥቁር ፍሬ መፍጨት ይሻላል። ተፈጭቶ ከቆየ መዓዛው ቶሎ ሊበን ይችላል።
#አቀማመጥ፦ መዓዛው እንዳይጠፋ አየር በማያስገባ እቃ (container) ውስጥ ቀዝቃዛና ጨለማ ቦታ ማስቀመጥ ይመከራል።
#ማሳሰቢያ፦ ምንም እንኳን ሔል ለጤና ጠቃሚ ቢሆንም፣ ከፍተኛ የሐሞት ጠጠር (Gallstones) ያለባቸው ሰዎች ከመጠን በላይ ባይጠቀሙ ይመከራል። #ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#ሳውና (Sauna) እና ስቲም (Steam Room) ሁለቱም በሙቀት አማካኝነት ለሰውነት ከፍተኛ የጤና ጥቅሞችን የሚሰጡ ቢሆንም፣ የሚሰሩበት መንገድ ይለያያል። ሳውና ደረቅ ሙቀት ሲሆን፣ ስቲም ደግሞ እርጥበት ያለው (የእንፋሎት) ሙቀት ነው።

#የሁለቱንም ዋና ዋና ጥቅሞች እንደሚከተለው በዝርዝር
1. #ለልብና ለደም ዝውውር ጤና
ሁለቱም የሰውነት ሙቀትን በመጨመር የልብ ምት እንዲጨምር ያደርጋሉ። ይህ ደግሞ፦
#የደም ዝውውርን ያሻሽላል፦ የደም ስሮች እንዲለጠጡ በማድረግ ደም በሰውነታችን ውስጥ በቀላሉ እንዲዘዋወር ይረዳል።
#የደም ግፊትን ይቀንሳል፦ አዘውትሮ ሳውና መጠቀም ለረጅም ጊዜ የሚቆይ የደም ግፊት መቀነስን እንደሚያመጣ ጥናቶች ያሳያሉ።

2. #ለቆዳ ጤና እና ውበት
በተለይ ስቲም (Steam) ለቆዳ ልዩ ጥቅም አለው፦
#የቆዳ ቀዳዳዎችን ይከፍታል፦ በእንፋሎት አማካኝነት የቆዳ ቀዳዳዎች ስለሚከፈቱ በውስጣቸው የታመቀ ቆሻሻ እና ቅባት ይወገዳል።
#ቆዳ እንዲያበራ ያደርጋል፦ የደም ዝውውር ወደ ቆዳ ስለሚጨምር ቆዳችን ጤናማ እና ብሩህ እንዲሆን ይረዳል።

3. #ለጡንቻ እና ለጅማት ህመም
* ፈጣን ማገገም፦ ከአካል ብቃት እንቅስቃሴ በኋላ የሚከሰትን የጡንቻ መቁሰል ወይም ህመም ይቀንሳሉ።
* መገጣጠሚያን ያላላሉ፦ እንደ አርትራይተስ ያሉ የመገጣጠሚያ ህመም ላለባቸው ሰዎች ጥንካሬን (Stiffness) በመቀነስ እረፍት ይሰጣሉ።

4. #ለአእምሮ ጤና እና ለጭንቀት (Stress)
* ዘና ለማለት (Relaxation)፦ ሙቀቱ ሰውነታችን "ኢንዶርፊን" የተባለ የደስታ ሆርሞን እንዲያመነጭ ስለሚያደርግ የጭንቀት ስሜትን ይቀንሳል።
* ጥሩ እንቅልፍ፦ ከሳውና ወይም ስቲም በኋላ የሰውነት ሙቀት ቀስ እያለ ሲቀዘቅዝ ጥልቅ እንቅልፍ እንዲወስደን ይረዳል።

5. #የመተንፈሻ አካላት ጤና (በተለይ ስቲም)
* አፍንጫና ሳንባን ያጸዳል፦ የእንፋሎት ሙቀት የታፈነ አፍንጫን ለመክፈት እና በደረት አካባቢ የሚገኝ አክታን ለማቅለል ይረዳል። ለሳይነስ እና ለጉንፋን መፍትሄ ይሆናል።

⚠️ #ጥንቃቄዎች
* ፈሳሽ መጠጣት፦ በላብ አማካኝነት ብዙ ፈሳሽ ስለሚወጣ ከመግባትህ በፊትና ከወጣህ በኋላ በቂ ውሃ መጠጣት አለብህ።
* የቆይታ ጊዜ፦ መጀመሪያ ለሚጀምር ሰው ከ 5-10 ደቂቃ በላይ መቆየት የለበትም። ቢበዛ እስከ 15-20 ደቂቃ ብቻ መቆየት ይመከራል።

#ጤና ሁኔታ፦ እርጉዝ ሴቶች፣ የልብ ህመም ያለባቸው ወይም በጣም ከፍተኛ/ዝቅተኛ የደም ግፊት ያለባቸው ሰዎች ከመጠቀማቸው በፊት ሐኪም ማማከር አለባቸው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#የበሽታ መከላከል አቅምን (Immunity) ለማሳደግ የዕለት ተዕለት የአኗኗር ዘይቤ እና የአመጋገብ ሁኔታ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ።
#ሰውነትዎ በሽታ አምጪ ተህዋስያንን በተሻለ ሁኔታ እንዲከላከል የሚከተሉትን ነጥቦች መተግበር ጠቃሚ ነው

1. #የተመጣጠነ ምግብ መመገብ
የሰውነትን የመከላከል አቅም የሚገነቡት በዋናነት የምንመገባቸው ምግቦች ናቸው።

#ቫይታሚን C ያላቸው ምግቦች፦ እንደ ብርቱካን፣ ሎሚ፣ ፓፓያ፣ ቃሪያ እና ጥቅል ጎመን።
#ዚንክ (Zinc) ያላቸው ምግቦች፦ ጥራጥሬዎች (ባቄላ፣ አተር)፣ ለውዝ እና ስጋ።

#ተፈጥሯዊ ቅመሞች፦ ነጭ ሽንኩርት፣ ዝንጅብል እና እርድ (Turmeric) ጸረ-ባክቴሪያ ባህሪ አላቸው።

2. #በቂ እንቅልፍ ማግኘት
ሰውነታችን ራሱን የሚጠግነው እና በሽታ የመከላከል ሴሎችን የሚያመርተው በእንቅልፍ ወቅት ነው። ለአንድ አዋቂ ሰው በቀን ከ7-9 ሰዓት መተኛት ይመከራል። እንቅልፍ ማጣት ለበሽታ የመጋለጥ እድልን ይጨምራል።

3. #የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
መካከለኛ የሆነ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ (ለምሳሌ በቀን ለ30 ደቂቃ መራመድ) የደም ዝውውርን በማፋጠን የበሽታ መከላከል ሴሎች በሰውነት ውስጥ በቀላሉ እንዲንቀሳቀሱ ይረዳል።

4. #ውጥረትን (Stress) መቀነስ
ከፍተኛ የጭንቀት ስሜት የሰውነትን የመከላከል አቅም የሚያዳክመውን "ኮርቲሶል" የተባለ ሆርሞን እንዲመነጭ ያደርጋል። ስለዚህ፦
* ጥልቅ ትንፋሽ መውሰድ።
* መዝናናት።
* ከጓደኞች እና ቤተሰብ ጋር ጊዜ ማሳለፍ።

5. #በቂ ውሃ መጠጣት
ውሃ መጠጣት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ መርዛማ ነገሮች በሽንት እና በላብ መልክ እንዲወገዱ ይረዳል። እንዲሁም የሰውነት ፈሳሽ ሚዛኑን እንዲጠብቅ ያደርጋል።

#ተጨማሪ ጠቃሚ ምክሮች
#ሲጋራና አልኮልን መቀነስ፦ እነዚህ ነገሮች
የሰውነትን የተፈጥሮ መከላከያ ያዳክማሉ።

#ንጽህናን መጠበቅ፦ እጅን በሳሙና መታጠብ ወደ ሰውነት የሚገቡ ተህዋስያንን ይቀንሳል።

#ማሳሰቢያ፦ ማንኛውንም የቪታሚን ክኒኖችን (Supplements) ከመውሰድዎ በፊት የጤና ባለሙያ ማማከር አስፈላጊ ነው።

የጉልበት ድርቀትን (Joint stiffness/Osteoarthritis) ለመከላከልና የጅማትን ጤንነት ለመጠበቅ የሚረዱ ምግቦች በዋነኝነት እብጠትን የሚቀንሱ (Anti-inflammatory) እና የ cartilage (ለስላሳ አጥንት) እድገትን የሚደግፉ መሆን አለባቸው።

ሊመገቧቸው የሚገቡ ዋና ዋና የምግብ ዓይነቶች ዝርዝር እነሆ

1. ኦሜጋ-3 ፋቲ አሲድ ያላቸው ምግቦች
እነዚህ ምግቦች በጉልበት መገጣጠሚያ ላይ የሚፈጠርን እብጠት በመቀነስ ረገድ ከፍተኛ ሚና አላቸው።
#ዓሳ፦ በተለይ ሳልሞን (Salmon)፣ ማክሬል (Mackerel) እና ሰርዲን (Sardines)።
* ለውዝ እና የቅባት እህሎች፦ እንደ ወልnut (Walnuts)፣ ተልባ (Flaxseeds) እና ቺያ ሲድስ (Chia seeds)።

2. ቫይታሚን ሲ (Vitamin C) ያላቸው ፍራፍሬዎች
ቫይታሚን ሲ ለኮላጅን (Collagen) መፈጠር አስፈላጊ ነው። ኮላጅን ደግሞ ለመገጣጠሚያዎች ጥንካሬና የመለጠጥ ባህሪ ወሳኝ ነው።
* ብርቱካን፣ ሎሚ፣ ፓፓያ፣ እንጆሪ (Strawberries) እና ቂጥኝ (Bell peppers)።

3. ቅመማ ቅመሞች
* እርድ (Turmeric)፦ በውስጡ 'Curcumin' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው እንደ ተፈጥሯዊ ማስታገሻ ያገለግላል።
* ዝንጅብል፦ በመገጣጠሚያዎች ላይ የሚፈጠርን ሕመም የመቀነስ ብቃት አለው።

4. አረንጓዴ ቅጠላቅጠሎች
እነዚህ ምግቦች አንቲኦክሲዳንት (Antioxidants) ያላቸው በመሆኑ አጥንትን ከጉዳት ይከላከላሉ።
* ቆስጣ (Spinach)፣ ካሌ (Kale) እና ብሮኮሊ (Broccoli)። ብሮኮሊ 'Sulforaphane' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው የ cartilage መጎዳትን ሊያዘገይ ይችላል።

5. ጥራጥሬዎችና ሙሉ እህሎች
* ባቄላ፣ አተርና ምስር፦ ለጡንቻና ለጅማት ጥገና የሚሆን ፕሮቲንና ማዕድናት ይዘዋል።
* ገብስ፣ አጃ (Oats) እና ኦትሜል፦ በደም ውስጥ ያለውን እብጠት ሊቀንሱ ይችላሉ።

6. ጤናማ ዘይቶች
* የወይራ ዘይት (Extra Virgin Olive Oil)፦ በውስጡ 'Oleocanthal' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው እንደ ibuprofen አይነት የሕመም ማስታገሻነት ተግባር ይሰራል።

ተጨማሪ ምክሮች፦
* ውሃ በበቂ ሁኔታ መጠጣት፦ የጉልበት ፈሳሽ (Synovial fluid) እንዲመረትና መገጣጠሚያው እንዲቀባባ ይረዳል።
* ክብደት መቀነስ፦ በጉልበት ላይ የሚወርደውን ጫና ለመቀነስ ይረዳል።
* የፀሐይ ብርሃን፦ ለቫይታሚን ዲ (Vitamin D) መገኘትና ለአጥንት ጥንካሬ አስፈላጊ ነው።

#የቀይ ስር (Beetroot)፣ የብርቱካን እና የዝንጅብል ድብልቅ ጭማቂ ለጤና እጅግ በጣም ጠቃሚ ከሆኑ መጠጦች አንዱ ነው። ይህ መጠጥ "የተፈጥሮ ሃይል ሰጪ" ተብሎ ሊጠራ ይችላል።

#ዝርዝር ጥቅሞቹንና አዘገጃጀቱን እንደሚከተለው

1. #የድብልቁ የጤና ጥቅሞች
* የደም ግፊትን ለመቀነስ፦ ቀይ ስር በውስጡ 'Nitrates' ስለሚይዝ የደም ስሮችን በማስፋት የደም ግፊትን ዝቅ ያደርጋል።

#የሰውነትን በሽታ የመከላከል አቅም ለመጨመር፦ ብርቱካን በቫይታሚን ሲ (Vitamin C) የበለፀገ በመሆኑ ከጉንፋንና መሰል በሽታዎች ይከላከላል።

#ለጉበት ጤንነትና መርዛማ ነገሮችን ለማስወገድ (Detox)፦ ቀይ ስር ጉበትን የማፅዳት ከፍተኛ አቅም ሲኖረው፣ ዝንጅብል ደግሞ የምግብ መፈጨትን ያፋጥናል።

#የደም ማነስን ለመከላከል፦ በቀይ ስር ውስጥ የሚገኘው ብረት (Iron) እና በብርቱካን ውስጥ ያለው ቫይታሚን ሲ (ብረት በሰውነታችን ውስጥ በቀላሉ እንዲመጠጥ ስለሚረዳ) ለደም ማነስ ፍቱን ነው።

#ለቆዳ ጤንነት፦ የፀረ-አንቲኦክሲዳንት (Antioxidant) ይዘታቸው ከፍተኛ ስለሆነ ቆዳ እንዲያበራና የእርጅና ምልክቶች እንዲዘገዩ ያደርጋል።
#የሰውነት መቆጣትን (Inflammation) ለመቀነስ፦ ዝንጅብል በሰውነት ውስጥ ያሉ ህመሞችንና መቆጣቶችን የመቀነስ ተፈጥሯዊ ባህሪ አለው።

2. #የሚያስፈልጉ ግብዓቶች
ይህ መጠን ለሁለት ሰው ይበቃል፡
* ቀይ ስር፡ 2 መካከለኛ (የተላጠ)
* ብርቱካን፡ 3 ትልልቅ (የተላጠ)
* ዝንጅብል፡ 1 ትንሽ ቁራጭ (እንደ ፍላጎትዎ መጠን)
* ውሃ፡ ግማሽ ብርጭቆ (ከተፈለገ ብቻ)

3. #የአዘገጃጀት ቅደም ተከተል
#ማጽዳትና መቆራረጥ፦ ቀይ ስሩን፣ ብርቱካኑንና ዝንጅብሉን በደንብ አጥበው ይላጡ። ከዚያም ለጁስ ማሽኑ እንዲመች አድርገው ይቆራርጡ።
#መጭመቅ፦ የጁስ ማሽን (Juicer) ካለዎት ሁሉንም አንድ ላይ ይጨምሩ። ማሽኑ ጭማቂውንና ፋይበሩን ለይቶ ያወጣዋል።
#በብሌንደር (Blender) ከሆነ፦ ማሽኑ ጁሰር ካልሆነ፣ ሁሉንም ግብዓቶች በብሌንደር ውስጥ ይጨምሩ። በደንብ እንዲደቅ ትንሽ ውሃ ይጨምሩበት።

#ማጥለል፦ በብሌንደር የተፈጨውን ድብልቅ በወንፊት ወይም በስስ ጨርቅ በመጠቀም ጭማቂውን ብቻ ያጥልሉት።
* ማቅረብ፦ ጁሱ እንደተዘጋጀ ወዲያውኑ ቢጠጣ የተሻለ ንጥረ-ነገር ይገኛል። ቀዝቃዛ እንዲሆን ከፈለጉ በረዶ መጨመር ይችላሉ።

#ጠቃሚ ማሳሰቢያ
ቀይ ስር ከጠጡ በኋላ ሽንትዎ ወይም ሰገራዎ ወደ ቀይ ቀለም ሊቀየር ይችላል፤ ይህ የተለመደና ምንም የሚያስደነግጥ ነገር የለውም። ነገር ግን የኩላሊት ጠጠር ችግር ያለባቸው ሰዎች ቀይ ስር ከመጠን በላይ ባይወስዱ ይመከራል።

#አረንጓዴ ቃሪያ (Green Bell Pepper) በውስጡ በያዘው ከፍተኛ የቪታሚንና የሚነራል ይዘት ለጤናችን እጅግ በርካታ ጥቅሞች አሉት። ዋና ዋናዎቹን ጥቅሞች እና የአመጋገብ ዘዴዎች እንደሚከተለው ማየት ይቻላል።

#የአረንጓዴ ቃሪያ ጥቅሞች
#የሰውነት በሽታ መከላከያን ይገነባል፦ አረንጓዴ ቃሪያ በቪታሚን ሲ (Vitamin C) የበለፀገ ነው። ይህም ነጭ የደም ሴሎች ጠንክረው እንዲሰሩ በማድረግ ሰውነታችን በሽታዎችንና ኢንፌክሽኖችን እንዲከላከል ይረዳል።

#ለዓይን ጤንነት፦ በውስጡ ‘ሉቲን’ (Lutein) የተባለ ንጥረ ነገር ይዟል። ይህም ዕድሜ እየገፋ ሲሄድ የሚመጣን የዓይን እይታ መቀነስና የዓይን ሞራን ለመከላከል ይረዳል።

#ለደም ማነስ (Anemia) መፍትሄ፦ አረንጓዴ ቃሪያ መጠነኛ የብረት (Iron) ይዘት ያለው ቢሆንም፣ በውስጡ ያለው ከፍተኛ የቪታሚን ሲ ይዘት ከሌሎች ምግቦች የምናገኘውን ብረት ሰውነታችን በቀላሉ እንዲመጥ ይረዳል።

#ለልብ ጤንነት፦ በውስጡ የሚገኘው ‘ፎሌት’ እና ቪታሚን ቢ6 በደም ውስጥ የሚገኘውን ‘ሆሞሲስቲን’ የተባለ ንጥረ ነገር መጠን በመቀነስ ለልብ ህመም የመጋለጥ እድልን ይቀንሳል።

#ለቆዳና ለፀጉር፦ የቪታሚን ሲ ይዘቱ ለኮላጅን (Collagen) መመረጥ ወሳኝ በመሆኑ፣ ቆዳ እንዳይሸበሸብና ፀጉር እንዳይሰባበር ያደርጋል።
የአመጋገብ ዘዴዎች
አረንጓዴ ቃሪያን በተለያዩ መንገዶች በመመገብ ጥቅሙን ማግኘት ይቻላል

#ጥሬውን (በሰላጣ መልክ)፦ ቃሪያው ሳይበስል ሲበላ በውስጡ ያሉት ቪታሚኖች አይጠፉም። በትንንሹ ከትፎ ከቲማቲም፣ ከሽንኩርትና ከጥራጥሬዎች ጋር በመቀላቀል መመገብ ይመከራል።

#በጥብስ ወይም በወጥ፦ በተለይ ለስጋ ጥብስ፣ ለቆላ ድንች ወይም ለተለያዩ የአትክልት ወጦች መጨረሻ ላይ በመጨመር የምግቡን ጣዕምና አልሚ ምግብነት ይጨምራል።

#በእንቁላል፦ ጠዋት ለቁርስ የሚሰራ እንቁላል ፍርፍር ውስጥ ከትፎ በመጨመር መመገብ ይቻላል።
* ተቀጥላ (Garnish)፦ እንደ ፓስታ እና ሩዝ ላሉ ምግቦች በላይ ላይ በመነስነስ ለጌጥም ለጤናም መጠቀም ይቻላል።

#ማሳሰቢያ፦ አንዳንድ ሰዎች ላይ ቃሪያ የጨጓራ መቃጠል ስሜት ሊፈጥር ስለሚችል፣ የጨጓራ ችግር ካለብዎት በመጠኑ መጠቀም ወይም አብስሎ መመገብ ይመረጣል።

🤲🏿🤲🏿 تقبل الله منا ومنكم صـالح الأعمال🤲🏿 

              🌙🌟 عيدكم مبــــارك🌙🌟

#የደም ግፊትን በምግብ ለመቆጣጠር የጨው (ሶዲየም) መጠንን መቀነስ እና እንደ ፖታሺየም፣ ማግኒዥየም እና ካልሲየም ያሉ ማዕድናትን የያዙ ምግቦችን መጨመር ትልቅ ሚና ይጫወታል።

#ከዚህ በታች የደም ግፊትን ለመቀነስ የሚረዱ ዋና ዋና ምግቦች ዝርዝር ቀርቧል

1. #አትክልቶችና ቅጠላቅጠሎች
አረንጓዴ ቅጠላቅጠሎች፦ እንደ ቆስጣ እና ጥቅል ጎመን ያሉ ቅጠሎች በፖታሺየም የበለጸጉ በመሆናቸው ኩላሊታችን በሽንት አማካኝነት ጨውን (ሶዲየምን) እንዲያስወግድ ይረዳሉ።
* ጥን beetroot (ቢትሩት)፦ ቢትሩት በውስጡ "ናይትሬት" የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው የደም ስሮችን በማስፋት የደም ዝውውር እንዲቀላጠፍና ግፊት እንዲቀንስ ያደርጋል።

2. #ፍራፍሬዎች
* ሙዝ፦ በጣም የታወቀው የፖታሺየም ምንጭ ሲሆን፣ በቀን አንድ ወይም ሁለት ሙዝ መመገብ የሶዲየምን መጥፎ ተጽዕኖ ለመከላከል ይረዳል።
* የቤሪ ዝርያዎች (Berries)፦ እንደ እንጆሪ ያሉ ፍራፍሬዎች "ፍላቮኖይድ" የተባለ ንጥረ ነገር ስላላቸው የደም ግፊት እንዳይጨምር ይከላከላሉ።
* ሎሚ እና ብርቱካን፦ የሲትረስ ዝርያ ያላቸው ፍራፍሬዎች የደም ስሮችን በማለስለስ ግፊትን የመቀነስ አቅም አላቸው።

3. #ጥራጥሬዎችና ለውዝ
* አጃ (Oats)፦ አጃ በውስጡ "ቤታ-ግሉካን" የተባለ ፋይበር ስላለው ለልብ ጤንነትና ለደም ግፊት መረጋጋት በጣም ጠቃሚ ነው።
* ጥሬ ለውዝ እና ፍሬዎች፦ ዱባ ፍሬ፣ የተልባ ፍሬ እና የሱፍ ፍሬ በማግኒዥየም የበለጸጉ በመሆናቸው የደም ስር ጡንቻዎች እንዲዝናኑ ያደርጋሉ።

4. #ሌሎች ጠቃሚ ምግቦች
* ነጭ ሽንኩርት፦ የተፈጥሮ አንቲባዮቲክ ከመሆኑም ባለፈ የደም ስሮች እንዲለጠጡ በማድረግ የደም ግፊትን ዝቅ ያደርጋል።
* ቅባት ያላቸው ዓሦች፦ እንደ ሳልመን ያሉ የባህር ምግቦች በውስጣቸው ባለው ኦሜጋ-3 ፋቲ አሲድ አማካኝነት እብጠትን በመቀነስ ግፊትን ይቆጣጠራሉ።

#እርጎ (Yogurt)፦ ዝቅተኛ ቅባት ያለው እርጎ የካልሲየም ምንጭ በመሆኑ ለደም ግፊት ቁጥጥር ይመከራል።
ተጨማሪ ምክሮች
#ጨው መቀነስ፦ የተዘጋጁ (ታሸጉ) ምግቦችንና ጨው የበዛባቸውን ምግቦች ማስወገድ።
* እንቅስቃሴ፦ በቀን ቢያንስ ለ30 ደቂቃ ያህል የእግር ጉዞ ማድረግ ከምግብ ጋር ተዳምሮ ከፍተኛ ለውጥ ያመጣል።
* ውሃ መጠጣት፦ በቂ ውሃ መጠጣት ደም እንዳይወፍርና የደም ዝውውር እንዲቀልጥ ይረዳል።

#ማሳሰቢያ፦ ከፍተኛ የደም ግፊት ካለብዎ ወይም መድኃኒት እየወሰዱ ከሆነ፣ ማንኛውንም የምግብ ለውጥ ከማድረግዎ በፊት ሐኪምዎን ማማከርዎ አለበት
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#አብሽ (Fenugreek) በጤናው ዘርፍም ሆነ በምግብ ዝግጅት ውስጥ ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ተክል ነው። ዘሩም ሆነ ቅጠሉ በርካታ ጠቃሚ ንጥረ ነገሮችን ይዘዋል።

#የአብሽን ዋና ዋና ጥቅሞች እና የአጠቃቀም ዘዴዎች እንደሚከተለው በዝርዝር ቀርበዋል፦
የአብሽ የጤና ጥቅሞች

#የደም ስኳር መጠንን ለመቆጣጠር፦ አብሽ በውስጡ የሚገኘው ከፍተኛ የፋይበር (Fiber) መጠን ስኳር ወደ ደም ውስጥ የሚገባበትን ፍጥነት ስለሚቀንስ ለስኳር ታካሚዎች እጅግ ጠቃሚ ነው።
* ለጥሩ የምግብ መፈጨት፦ በፋይበር የበለጸገ በመሆኑ የሆድ ድርቀትን ይከላከላል፣ የምግብ መፈጨት ሂደትን ያፋጥናል።

* የኮሌስትሮል መጠንን ለመቀነስ፦ በደም ውስጥ የሚገኘውን መጥፎ ኮሌስትሮል (LDL) ለመቀነስ እንደሚረዳ ጥናቶች ያመለክታሉ።

* ለጡት ወተት ማመንጫ፦ አብሽ ለሚያጠቡ እናቶች የጡት ወተት መጠን እንዲጨምር በማድረግ በባህላዊ ህክምና በስፋት ጥቅም ላይ ይውላል።

* የሰውነት ክብደትን ለመቀነስ፦ አብሽ በውስጡ የያዘው ፋይበር ሆድ ቶሎ እንዳይርበው በማድረግ የምግብ ፍላጎትን ለመቀነስ ይረዳል።

* ለቆዳ እና ለፀጉር ጤና፦ የአብሽ ዱቄት ከማር ወይም ከሌሎች ነገሮች ጋር ተቀላቅሎ ለፊት ጭምብል (Face mask) ሲሆን ለቆዳ ጥራትና ለፀጉር ጥንካሬ ይረዳል።

#የአብሽ አጠቃቀም ዘዴዎች
አብሽን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፦
* በመጠጥ መልክ (አብሽ ጭማቂ)፦
* አብሹን በደንብ አጥቦ ለሊቱን ሙሉ በውሃ ውስጥ ማዘፍዘፍ።

* በማግስቱ ጠዋት አብሹን በመፍጨት ወይም በማዋሃድ ከነ ውሃው መጠጣት። (ለደም ስኳር እና ለክብደት መቀነስ በጣም ውጤታማው ዘዴ ነው)።
* በምግብ ውስጥ፦

* የደረቀውን የአብሽ ዱቄት በወጥ፣ በሾርባ ወይም በሰላጣ ላይ በመነስነስ መጠቀም ይቻላል።
* በተለይ በኢትዮጵያ ምግብ አዘገጃጀት ውስጥ ለጥጥ፣ ለሽሮ እና ለተለያዩ ወጦች ልዩ ጣዕም እንዲሰጥ ተደርጎ ይጨመራል።
* የአብሽ ሻይ፦
* የአብሽ ዘሩን በውሃ ውስጥ ለጥቂት ደቂቃዎች በማፍላት፣ እንደ ሻይ በሙቅ መጠጣት ይቻላል። ለጣዕም ጥቂት ሎሚ መጨመር ይቻላል።
* ለቆዳ/ለፀጉር፦
* የአብሽ ዱቄቱን ከውሃ ጋር አዋህዶ ለብ ባለ ውሃ በተለይ ፀጉርን በመቀባት ለ30 ደቂቃ አቆይቶ መታጠብ የፀጉር መነቃቀልን ይከላከላል።
ጥንቃቄዎች
* ሽታ፦ አብሽ አዘውትሮ መጠቀም በሰውነት ላብ እና በሽንት ላይ ጠንከር ያለ ሽታ ሊያመጣ ይችላል።
* ለነፍሰ ጡሮች፦ ነፍሰ ጡር የሆኑ እናቶች አብሽን ከመጠን በላይ ከመጠቀማቸው በፊት ሀኪም ማማከር አለባቸው (ማህፀን የማነቃቃት ባህሪ ስላለው)።
* የመድሃኒት መጋጨት፦ የደም ስኳር መድሃኒት የሚወስዱ ሰዎች አብሽ ስኳርን የማውረድ አቅም ስላለው ከመጠን በላይ እንዳይወርድ ጥንቃቄ ማድረግ አለባቸው።

#የነቢዩ ኢብራሂም (ዐ.ሰ) እና የኢስማዒል (ዐ.ሰ) ዱአ
ይህ ዱአ ቤተሰብን ለአላህ ታዛዥ ለማድረግና ትውልድን ለማስተካከል የሚደረግ ታላቅ ዱአ ነው።
(ሱረቱ አል-በቀራህ 2:128)፦ رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُّسْلِمَةً لَّكَ
"ረበና ወጅዓልና ሙስሊመይኒ ለከ ወሚን ዙሪያቲና ኡመተን ሙስሊመተን ለከ"
* ትርጉም፦ "ጌታችን ሆይ! ላንተ ታዛዦች (ሙስሊሞች) አድርገን፤ ከዘሮቻችንም ላንተ ታዛዥ የሆኑ ሕዝቦችን (አድርግልን)።

#የነቢዩ ዘከሪያ (ዐ.ሰ) ዱአ
ብቸኝነትን ለማስቀረትና መልካም ትውልድን ለመተካት የተደረገ ዱአ ነው።
(ሱረቱ አሊ-ዒምራን 3:38)፦ رَبِّ هَبْ لِي مِن لَّدُنكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ
ፈ"ረቢ ሀብ ሊ ሚን ለዱንከ ዙሪያተን ጠይበተን ኢነከ ሰሚኡ ዱዓእ"
* ትርጉም፦ "ጌታዬ ሆይ! ካንተ ዘንድ መልካምን ዝርያ ለእኔ ስጠኝ፤ አንተ ዱአን ሰሚ ነህና።

#የነቢዩ ሙሳ (ዐ.ሰ) ዱአ
ይህ ዱአ በችግርና በብቸኝነት ወቅት የሚደረግ ሲሆን፣ ነቢዩ ሙሳ ይህን ካሉ በኋላ ነው ትዳርና ስራ ያገኙት።
(ሱረቱ አል-ቀሰስ 28:24)፦ رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
"ረቢ ኢኒ ሊማ አንዘልተ ኢለየ ሚን ኸይሪን ፈቂር"
* ትርጉም፦ "ጌታዬ ሆይ! እኔ ወደ እኔ ከምታወርደው ከማንኛውም በጎ ነገር (ሲሳይ) ፈላጊ ነኝ።

#የአላህ ባሪያዎች (ዒባዱ አረህማን) ዱአ
ይህ ዱአ በትዳር ውስጥ ደስታንና የዓይን ማረፊያን ለማግኘት የሚጠየቅበት ምርጥ ዱአ ነው።
(ሱረቱ አል-ፉርቃን 25:74)፦ رَبَّنَا هَبْ لኑ مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ
ረበና ሀብ ለና ሚን አዝዋጂና ወዙሪያቲና ቁረተ አዕዩን"
* ትርጉም፦ "ጌታችን ሆይ! ከሚስቶቻችንና ከዘሮቻችን ለዓይኖች መርጊያን (ደስታን) ለእኛ ስጠን።

#የነቢዩ ዘከሪያ (ዐ.ሰ) ዱአ
ይህ ደግሞ በብቸኝነት እንዳይቀሩ የለመኑበት ዱአ ነው።
*
(ሱረቱ አል-አንቢያ 21:89)፦ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنتَ خَيርُ الْوَارِثِينَ
* "ረቢ ላ ተዘርኒ ፈርደን ወአንተ ኸይሩል ዋሪሲን"
* ትርጉም፦ "ጌታዬ ሆይ! ብቻዬን አትተወኝ፤ አንተም ከወራሾች ሁሉ በላጭ ነህ።

እነዚህን ዱአዎች አላህ ዱአን ይቀበላል ተብሎ በሚታሰብባቸው ሰዓቶች (ለምሳሌ በሶላት ስግደት/ሱጁድ ላይ፣ በመጨረሻው የሌሊት ክፍለ ጊዜ እና በጁምዓ ቀን) ደጋግመው ይጠቀሙባቸው።