#ስብ የሚበዛበት ስጋ (በተለይም የቀይ ስጋ ስብ) መመገብ ለጤና ጠንቅ ሊሆኑ የሚችሉ በርካታ ጉዳቶች አሉት። እነዚህም በዋናነት ከልብ ጤና እና ከሰውነት ሜታቦሊዝም ጋር የተያያዙ ናቸው።

#ዋና ዋናዎቹ የጤና ጉዳቶች የሚከተሉት ናቸው፡

1. #ለልብ እና ለደም ቧንቧ በሽታዎች መጋለጥ
ስብ የበዛበት ስጋ ከፍተኛ መጠን ያለው ሳቹሬትድ ፋት (Saturated Fat) ይይዛል። ይህ ስብ በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ ኮሌስትሮል (LDL) እንዲጨምር ያደርጋል።

#የደም ቧንቧ መጥበብ፦ ኮሌስትሮል በደም ቧንቧ ግድግዳዎች ላይ በመከማቸት ደም እንዳይፈስ እንቅፋት ይፈጥራል።

#ለልብ ድካም እና ለስትሮክ (Stroke)፦ የደም ዝውውር መገታት ለድንገተኛ የልብ ህመም ወይም ለጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ ይዳርጋል።

2. #ለደም ግፊት መጨመር
ከፍተኛ ስብ ያለው ምግብ መመገብ የደም ቧንቧዎችን ጥንካሬ ስለሚቀንስ እና ስለሚያጠባቸው፣ ልብ ደም ለማሰራጨት ከፍተኛ ኃይል እንድትጠቀም ይገፋፋታል። ይህም ለከፍተኛ የደም ግፊት በሽታ ዋነኛ መንስኤ ነው።

3. #ለክብደት መጨመር (ውፍረት)
ስብ ከካርቦሃይድሬት ወይም ከፕሮቲን አንጻር ሲታይ በእጥፍ የሚበልጥ ካሎሪ ይይዛል።
* ተጨማሪው ካሎሪ በሰውነት ውስጥ እንደ ስብ ስለሚከማች ለከፍተኛ ውፍረት (Obesity) ይዳርጋል።
* ከመጠን በላይ መወፈር ደግሞ ለሌሎች ተያያዥ የጤና ችግሮች በር ይከፍታል።

4. #ለስኳር በሽታ (Type 2 Diabetes)
ከመጠን በላይ ስብ መመገብ የሰውነት ሴሎች ለኢንሱሊን (Insulin) ያላቸውን ምላሽ እንዲቀንሱ ያደርጋል። ይህ Insulin Resistance ተብሎ የሚጠራ ሲሆን፣ በደም ውስጥ ያለው የስኳር መጠን እንዲመጣጠን ባለመቻሉ ለስኳር በሽታ ይዳርጋል።

5.#ለካንሰር የመጋለጥ እድል
አንዳንድ ጥናቶች እንደሚጠቁሙት፣ በተለይም የተቀነባበሩ (Processed) እና ስብ የበዛባቸው ቀይ ስጋዎችን በብዛት መመገብ ለኮሎን (የአንጀት) ካንሰር የመጋለጥ እድልን ሊጨምር ይችላል።

6. #በጉበት ላይ የሚፈጠር ስብ (Fatty Liver)
ከመጠን በላይ የሆነ የስብ ክምችት በጉበት ውስጥ ሊቀመጥ ይችላል። ይህም ጉበት ስራውን በአግባቡ እንዳይሰራ እና ከጊዜ በኋላ ለጉበት መቁሰል (Cirrhosis) ሊያጋልጥ ይችላል።

#ጠቃሚ ምክር፦ ስጋ በሚገዙበት ወይም በሚመገቡበት ጊዜ ስቡ ተለይቶ የወጣለትን (Lean meat) መምረጥ፣ ወይም ስጋውን ከመብሰሉ በፊት የሚታየውን ስብ ቆርጦ ማስወገድ ለጤና ተመራጭ ነው።
#ተጨማሪ መረጃ በኮመንት ሥር ያለውን የቴሌግራም ሊንክ ይጫኑ

#ቫይታሚንና #የግሉተን #በሰላጣ #ለአንጀት #የዝንጅብል #ልልብ #ጥቅሞቹንና #የአዘገጃጀት #ለሀይል #የሴሊያክ

#ፆምን መፆም የሚያስገኛቸው አስገራሚ የጤና ጥቅሞች
የፆም (በተለይም የረመዳን ፆም) ጥቅሞች በሳይንሱ ዓለም ከፍተኛ ትኩረት እየተሰጣቸው የመጡ ጉዳዮች ናቸው። የረመዳን ፆም ከሌሎች የፆም አይነቶች ለየት የሚያደርገው "Intermittent Fasting" (የተቆራረጠ ፆም) ከሚባለው ሳይንሳዊ እሴት ጋር መመሳሰሉ ነው።

#ሳይንስ የረመዳን ፆምን ጥቅሞች በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ይተነትነዋል

1. #የሴሎች መታደስ (Autophagy)
በፆም ወቅት ሰውነታችን አሮጌና የተጎዱ ሴሎችን በማስወገድ በአዲስ የመተካት ሂደት ውስጥ ያልፋል። ይህ ሂደት ኦቶፋጂ (Autophagy) ይባላል። ይህም ሰውነት ራሱን ከበሽታ እንዲከላከልና የእርጅና ሂደትን እንዲቀንስ ይረዳዋል።

2. #የኢንሱሊን መጠን መስተካከል
በፆም ወቅት በደም ውስጥ ያለው የኢንሱሊን መጠን ይቀንሳል። ይህም፦
* ሰውነታችን የተከማቸ ስብን በቀላሉ እንዲያቃጥል ያደርጋል።
* ለአይነት 2 ስኳር በሽታ ያለንን ተጋላጭነት ይቀንሳል።
* የኢንሱሊን ስሜታዊነትን (Insulin Sensitivity) ያሻሽላል።

3. #ለልብ ጤንነት
ጥናቶች እንደሚያመለክቱት፣ የረመዳን ፆም፦
* መጥፎ የተባለውን ኮሌስትሮል (LDL) ይቀንሳል።
* የደም ግፊትን ለማስተካከል ይረዳል።
* በደም ውስጥ ያለውን ትሪግሊሰራይድ (Triglycerides) መጠን በመቀነስ ለልብ ጤንነት አስተዋፅኦ ያደርጋል።

4. #ለአእምሮ ንቃትና ጤና
ፆም በአእምሮ ውስጥ BDNF የተባለ ፕሮቲን እንዲመረት ያደርጋል። ይህ ፕሮቲን፦
* የአእምሮ ሴሎች እንዲያድጉና እንዲጠገኑ ይረዳል።

* ትኩረትንና የማስታወስ ችሎታን ይጨምራል።
* ከጭንቀትና ከድብርት የመከላከል አቅምን ያጠናክራል።

#ማስታወሻ፦ የረመዳን ፆም "Dry Fasting" (ውሃም ጭምር የማይጠጣበት) በመሆኑ፣ የኩላሊት ጠጠርን ለመከላከልና ሰውነት እንዳይደርቅ በኢፍጣር እና በሱሁር መካከል በቂ ውሃ መጠጣት በሳይንሱ ይመከራል።

#ለየት ያለ ሳይንሳዊ እውነታ
የረመዳን ፆም የሰውነትን የሜታቦሊዝም ሥርዓት በማስተካከል "Inflammation" ወይም በሰውነት ውስጥ የሚፈጠርን ቁስለት/እብጠት የመቀነስ ከፍተኛ አቅም እንዳለው በቤተ ሙከራ ተረጋግጧል።

#ተጨማሪ መረጃ በኮመንትሥር ያለውን የቴሌግራም ሊንክ ይጫኑ

#አስገራሚ የሽሮ ጥቅሞች
ሽሮ ወጥ በኢትዮጵያውያን ዘንድ ተወዳጅ ብቻ ሳይሆን፣ እጅግ በርካታ የጤና ጥቅሞች ያሉት የምግብ አይነት ነው። ሽሮ የሚዘጋጀው ከአተር፣ ከባቄላ ወይም ከሽንብራ በመሆኑ ለሰውነታችን አስፈላጊ የሆኑ ንጥረ ነገሮችን በውስጡ ይዟል።

#ዋና ዋና የሽሮ ወጥ ጥቅሞች የሚከተሉት ናቸው፡

1. #ከፍተኛ የፕሮቲን ምንጭ
ሽሮ የሚዘጋጅባቸው ጥራጥሬዎች (በተለይ ሽንብራ እና አተር) ከፍተኛ የፕሮቲን መጠን አላቸው። ይህም የሰውነትን ሕዋሳት ለመገንባት እና ለመጠገን ይረዳል። በተለይ ስጋ በማይበላባቸው የጾም ወቅቶች ለሰውነታችን ተመራጭ የፕሮቲን ምንጭ ነው።

2. #ለምግብ መፈጨት ሥርዓት (Fiber)
ሽሮ በውስጡ ከፍተኛ የፋይበር (Fiber) መጠን ይዟል። ይህ ፋይበር፡
* የምግብ መፈጨት ሂደት እንዲፋጠን ያደርጋል።
* የሆድ ድርቀትን ይከላከላል።
* የአንጀት ጤንነትን ይጠብቃል።

3. #ለልብ ጤንነት እና ለደም ግፊት
ሽሮ ዝቅተኛ የስብ መጠን (Saturated fat) ያለው ሲሆን፣ በውስጡ የሚገኙት ማዕድናት የደም ግፊትን ለመቀነስና የልብን ጤንነት ለመጠበቅ ይረዳሉ። በተጨማሪም በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ ኮሌስትሮል ለመቀነስ አስተዋፅኦ አለው።

4. #ለክብደት ቁጥጥር
ሽሮ በፋይበር እና በፕሮቲን የበለፀገ ስለሆነ፣ ከተመገቡት በኋላ ቶሎ የመጥገብ ስሜት እንዲሰማ ያደርጋል። ይህም ብዙ ምግብ እንዳይበሉ በማድረግ የሰውነት ክብደትን ለመቀነስ ወይም ለመቆጣጠር ይረዳል።

5. #ለደም ስኳር ቁጥጥር
ሽሮ "Complex Carbohydrate" በመሆኑ፣ በደም ውስጥ ያለው ስኳር በድንገት ከፍ እንዳይል ያደርጋል። ይህ በተለይ ለስኳር ህመምተኞች ተመራጭ ምግብ ያደርገዋል።

6. #ጠቃሚ ማዕድናት እና ቪታሚኖች
ሽሮ በውስጡ በርካታ ማዕድናትን ይዟል፡
* ብረት (Iron): የደም ማነስን ለመከላከል ይረዳል።
* ፎሊክ አሲድ (Folate): ለሕዋሳት እድገት ጠቃሚ ነው።
ማግኒዥየም እና ፖታሺየም: ለጡንቻ እና ለነርቭ ሥራ አስፈላጊ ናቸው።

#ማሳሰቢያ: ሽሮ ሲዘጋጅ የሚጨመረው የዘይት መጠን እና የጨው መጠን መጠነኛ ቢሆን የጤና ጥቅሙን ሙሉ ያደርገዋል።

#ኮሮሪማ (Ethiopian Cardamom) በኢትዮጵያ ምግብ ዝግጅት ውስጥ ትልቅ ቦታ ያለውና ለጤናም እጅግ ጠቃሚ የሆነ ቅመም ነው።

#ኮሮሪማን መጠቀም የምንችልባቸው መንገዶችና የሚሰጣቸው ጥቅሞች እንደሚከተለው ቀርበዋል

#የኮሮሪማ የጤና ጥቅሞች
#ለሆድ ዕቃ ጤንነት፦ የምግብ መፈጨት ሥርዓትን ያሻሽላል፣ የሆድ መነፋትንና ጋዝን ያስወግዳል።
* ለአፍ ጤንነት፦ መጥፎ የአፍ ጠረንን በማጥፋትና በአፍ ውስጥ የሚፈጠሩ ባክቴሪያዎችን በመከላከል ረገድ ውጤታማ ነው።

#ለልብ ጤንነት፦ የደም ግፊትን ለመቀነስና የደም ዝውውርን ለማስተካከል ይረዳል።
* ፀረ-ባክቴሪያ፦ በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ኢንፌክሽኖችን የመከላከል አቅም አለው።
* ለአተነፋፈስ፦ አስምና መሰል የሳንባ ችግሮች ላለባቸው ሰዎች የመተንፈሻ ቱቦን በማጽዳት ረገድ ይጠቅማል።

#በምን በምን ምግቦች ውስጥ ብንጨምረው የተሻለ ነው?

#ኮሮሪማ ልዩ መዓዛና ጣዕም ስላለው በሚከተሉት ውስጥ ብንጨምረው ይመረጣል

#በወጥ ዝግጅት፦ በተለይ ለዶሮ ወጥ፣ ለቀይ ወጥ (የሥጋና የሽንብራ) እና ለምንቼት አቢሽ የማይተካ ጣዕም ይሰጣል።

#በቅቤ ማንጠሪያ፦ ለምግብነት የሚውል ቅቤ ሲነጠር ኮሮሪማ ዋነኛው ግብዓት ነው። ይህም ለቅቤው ልዩ መዓዛ ከመስጠቱ ባለፈ ቅቤው ቶሎ እንዳይበላሽ (እንዳያረጅ) ይረዳል።

#በቡናና በሻይ፦ የቡና ዱቄት ሲፈጭ አብሮ በመጨመር ወይም ሻይ ሲፈላ ውስጥ በመጨመር ልዩ መዓዛና የጤና ጥቅም ማግኘት ይቻላል።

#ለጥሬ ሥጋና ለክትፎ፦ ክትፎ ሲዘጋጅ ከሚጥሚጣ ጋር በመቀላቀል ለየት ያለ ጣዕም ይሰጠዋል።
#ለበርበሬና ለሽሮ፦ በርበሬና ሽሮ ሲዘጋጅ አብሮ እንዲፈጭ ይደረጋል።

#አጠቃቀም ላይ ጠቃሚ ምክር
#ኮሮሪማ መዓዛው እንዳይጠፋ ለማድረግ፣ ፍሬውን ከሽፋኑ አውጥተው በቀላል እሳት አማስሎ (ሊቆላ ተቃርቦ) በዱቄት መልክ ፈጭቶ መጠቀም የተሻለ ውጤት ያስገኛል።

#አስገራሚ የእርድ ጥቅሞችና አጠቃቀም
እርድ (Turmeric) በምግብ ዝግጅትም ሆነ በባህላዊ ሕክምና ውስጥ ለብዙ ሺህ ዓመታት ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ተክል ነው። ዋነኛው ንቁ ንጥረ ነገር ከርኩሚን (Curcumin) በመባል ይታወቃል።

#የእርድ ዋና ዋና ጥቅሞችና አጠቃቀሞች እንደሚከተለው ቀርበዋል
1. #.የጤና ጥቅሞች
እርድ ለሰውነታችን የሚሰጠው የጤና ጠቀሜታ እጅግ ሰፊ ነው፦
* ፀረ-ብግነት (Anti-inflammatory) ባህሪ፡ በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ቁስለቶችንና የሕዋስ መቆጣትን በመከላከል ረገድ ከፍተኛ ሚና አለው። በተለይ ለመገጣጠሚያ ህመም (Arthritis) ፍቱን ነው።
#የሰውነት በሽታ የመከላከል አቅምን ማሳደግ፡ እንደ አንቲኦክሲዳንት (Antioxidant) በማገልገል ሰውነታችን በሽታዎችን እንዲቋቋም ይረዳል።
#ለጨጓራና ለምግብ መፈጨት፡ የምግብ መፈጨት ሂደትን ያፋጥናል፣ የሆድ መነፋትንና ጋዝን ይቀንሳል።
#ለልብ ጤንነት፡ የደም ዝውውርን በማስተካከልና በደም ውስጥ የሚገኘውን መጥፎ ኮሌስትሮል በመቀነስ የልብ ህመም ተጋላጭነትን ይቀንሳል።
#ለአንጎል ጤና፡ የአንጎል ሴሎች እንዳይሞቱና የማስታወስ ችሎታ እንዲሻሻል ይረዳል።

2 #ለቆዳ ውበት ያለዉ ጥቅም
እርድ በቆዳ እንክብካቤ ረገድ ተመራጭ ነው፦
#ብጉርን ለመከላከል፡ የባክቴሪያ መራባትን ስለሚከላከል ብጉር እንዳይወጣና የወጣውም ቶሎ እንዲድን ያደርጋል።
#ለፊት ብሩህነት፡ የፊት ቆዳ ላይ ያሉ ጥቁር ነጥቦችን በማጥፋት ቆዳ እንዲያበራና እንዲለሰልስ ይረዳል።
#ቁስልን ቶሎ ለማዳን፡ የተቆረጠ ወይም የተላጠ ቆዳ ላይ ሲቀባ ኢንፌክሽንን የመከላከልና የማዳን አቅም አለው።

3. #የአጠቃቀም ዘዴዎች
እርድን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፦
አጠቃቀም | ዝርዝር መግለጫ

#በምግብ ውስጥ | እንደ ወጥ፣ ሩዝ እና ጥብስ ባሉ ምግቦች ላይ እንደ ቅመም መጨመር (ከጥቁር አዝሙድ ወይም ቁንዶ በርበሬ ጋር ቢወሰድ ሰውነታችን በደንብ ይመጥለዋል)።

#እንደ መጠጥ "የወርቅ ወተት" (Golden Milk): ለብ ባለ ወተት ውስጥ ግማሽ የሻይ ማንኪያ እርድና ማር ጨምሮ ማታ ከመተኛት በፊት መጠጣት።

#ለፊት ማስክ | እርድን ከማር፣ ከሎሚ ወይም ከእርጎ ጋር በመቀላቀል ለ20 ደቂቃ ፊት ላይ ቀብቶ መታጠብ።

#ለሕክምና | ለጉሮሮ ህመም ለብ ባለ ውሃ ውስጥ ጨውና እርድ ጨምሮ መጉመጥመጥ።

⚠️ #ጥንቃቄዎች
ምንም እንኳን እርድ ተፈጥሯዊ ቢሆንም የሚከተሉትን ነጥቦች ማስተዋል ያስፈልጋል
#መጠን፡ ከመጠን በላይ መጠቀም የጨጓራ መቆጥቆጥ ሊያስከትል ይችላል።
#ለነፍሰ ጡሮች፡ ከፍተኛ መጠን ያለው የእርድ ክኒኖችን ከመውሰድ መቆጠብ አለባቸው (በምግብ ውስጥ ያለው ግን ችግር የለውም)።
#የደም ማቅጠኛ፡ የደም ማቅጠኛ መድሃኒት የሚወስዱ ሰዎች እርድ ደምን የማቅጠን ባህሪ ስላለው ሀኪም ማማከር ይኖርባቸዋል።

#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#አስገራሚ የሔል ጥቅሞች ሔል (Cardamom) በምግብ ዝግጅትም ሆነ ለጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ ካላቸው ቅመሞች አንዱ ነው። ሔል "የቅመማ ቅመም ንግሥት" በመባልም ይታወቃል።

#የሔል ዋና ዋና ጥቅሞች እና የአጠቃቀም ዘዴዎች ዝርዝር እነሆ፦
1. #የሔል ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
* ለጥሩ የምግብ መፈጨት፦ ሔል ሆድ መንፋትን፣ ጋዝን እና ቁርጠትን ይቀንሳል።
#የምግብ ፍላጎትን ከመክፈቱም በላይ ለጨጓራ ምቾት ተመራጭ ነው።
#የአፍ ጠረንን ለማስተካከል፦ ሔል ባክቴሪያን የመከላከል አቅም ስላለው መጥፎ የአፍ ጠረንን ለማጥፋት ይረዳል። ጥቂት የሔል ፍሬዎችን ማኘክ ለአፍ ትኩስነትን ይሰጣል።

#ለደም ግፊት ቁጥጥር፦ ጥናቶች እንደሚያሳዩት ሔል የሽንት መውረጃን በማፋጠን (diuretic effect) የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳል።

#ለትንፋሽ ጤና፦ ሔል የሳንባን የአየር መተላለፊያ መንገዶችን በማዝናናት ለአስም ወይም ለሳይነስ ችግር ላለባቸው ሰዎች መተንፈስን ያቀልላል።

#ፀረ-ኦክሲዳንት (Antioxidant)፦ በውስጡ ባሉት ንጥረ ነገሮች አማካኝነት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ መርዛማ ነገሮችን ለማስወገድ እና እብጠትን (inflammation) ለመቀነስ ይረዳል።

2. #የሔል አጠቃቀም ዘዴዎች
ሔልን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፡-
#በባህላዊ መጠጦች ውስጥ
ለቡና፦ በኢትዮጵያ ቡና ሲፈጭ ወይም ሲቀዳ ሔል መጨመር የተለመደ ነው። ለየት ያለ መዓዛና ጣዕም ይሰጣል።

#ለሻይ፦ ሻይ በሚፈላበት ጊዜ አንድ ወይም ሁለት ፍሬ ሔል ሰበር አድርጎ በመጨመር "ሔል ሻይ" ማዘጋጀት ይቻላል።

#በምግብ ዝግጅት
* ለወጥና ለሩዝ፦ በተለይ ለጥብስ፣ ለዶሮ ወጥ እና ለተለያዩ የሩዝ አይነቶች (እንደ ቢሪያኒ) ሔል ተወዳጅ ቅመም ነው።

#ለጥራጥሬዎች፦ ምስር ወይም አተር ወጥ ሲሰራ መዓዛውን ከፍ ለማድረግ ይጨመራል።

#ለጣፋጭ ምግቦች
* ኬክ፣ ኩኪስ እና የተለያዩ በወተት የሚሰሩ ጣፋጮች ላይ ተፈጭቶ ሲጨመር ልዩ ጣዕም ይሰጣቸዋል።

3. #ጥንቃቄ እና ማከማቻ
#አዘገጃጀት፦ ሔልን መጠቀም ከመፈለግዎ በፊት በቅርፊቱ ውስጥ ያለውን ጥቁር ፍሬ መፍጨት ይሻላል። ተፈጭቶ ከቆየ መዓዛው ቶሎ ሊበን ይችላል።
#አቀማመጥ፦ መዓዛው እንዳይጠፋ አየር በማያስገባ እቃ (container) ውስጥ ቀዝቃዛና ጨለማ ቦታ ማስቀመጥ ይመከራል።
#ማሳሰቢያ፦ ምንም እንኳን ሔል ለጤና ጠቃሚ ቢሆንም፣ ከፍተኛ የሐሞት ጠጠር (Gallstones) ያለባቸው ሰዎች ከመጠን በላይ ባይጠቀሙ ይመከራል። #ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#ሳውና (Sauna) እና ስቲም (Steam Room) ሁለቱም በሙቀት አማካኝነት ለሰውነት ከፍተኛ የጤና ጥቅሞችን የሚሰጡ ቢሆንም፣ የሚሰሩበት መንገድ ይለያያል። ሳውና ደረቅ ሙቀት ሲሆን፣ ስቲም ደግሞ እርጥበት ያለው (የእንፋሎት) ሙቀት ነው።

#የሁለቱንም ዋና ዋና ጥቅሞች እንደሚከተለው በዝርዝር
1. #ለልብና ለደም ዝውውር ጤና
ሁለቱም የሰውነት ሙቀትን በመጨመር የልብ ምት እንዲጨምር ያደርጋሉ። ይህ ደግሞ፦
#የደም ዝውውርን ያሻሽላል፦ የደም ስሮች እንዲለጠጡ በማድረግ ደም በሰውነታችን ውስጥ በቀላሉ እንዲዘዋወር ይረዳል።
#የደም ግፊትን ይቀንሳል፦ አዘውትሮ ሳውና መጠቀም ለረጅም ጊዜ የሚቆይ የደም ግፊት መቀነስን እንደሚያመጣ ጥናቶች ያሳያሉ።

2. #ለቆዳ ጤና እና ውበት
በተለይ ስቲም (Steam) ለቆዳ ልዩ ጥቅም አለው፦
#የቆዳ ቀዳዳዎችን ይከፍታል፦ በእንፋሎት አማካኝነት የቆዳ ቀዳዳዎች ስለሚከፈቱ በውስጣቸው የታመቀ ቆሻሻ እና ቅባት ይወገዳል።
#ቆዳ እንዲያበራ ያደርጋል፦ የደም ዝውውር ወደ ቆዳ ስለሚጨምር ቆዳችን ጤናማ እና ብሩህ እንዲሆን ይረዳል።

3. #ለጡንቻ እና ለጅማት ህመም
* ፈጣን ማገገም፦ ከአካል ብቃት እንቅስቃሴ በኋላ የሚከሰትን የጡንቻ መቁሰል ወይም ህመም ይቀንሳሉ።
* መገጣጠሚያን ያላላሉ፦ እንደ አርትራይተስ ያሉ የመገጣጠሚያ ህመም ላለባቸው ሰዎች ጥንካሬን (Stiffness) በመቀነስ እረፍት ይሰጣሉ።

4. #ለአእምሮ ጤና እና ለጭንቀት (Stress)
* ዘና ለማለት (Relaxation)፦ ሙቀቱ ሰውነታችን "ኢንዶርፊን" የተባለ የደስታ ሆርሞን እንዲያመነጭ ስለሚያደርግ የጭንቀት ስሜትን ይቀንሳል።
* ጥሩ እንቅልፍ፦ ከሳውና ወይም ስቲም በኋላ የሰውነት ሙቀት ቀስ እያለ ሲቀዘቅዝ ጥልቅ እንቅልፍ እንዲወስደን ይረዳል።

5. #የመተንፈሻ አካላት ጤና (በተለይ ስቲም)
* አፍንጫና ሳንባን ያጸዳል፦ የእንፋሎት ሙቀት የታፈነ አፍንጫን ለመክፈት እና በደረት አካባቢ የሚገኝ አክታን ለማቅለል ይረዳል። ለሳይነስ እና ለጉንፋን መፍትሄ ይሆናል።

⚠️ #ጥንቃቄዎች
* ፈሳሽ መጠጣት፦ በላብ አማካኝነት ብዙ ፈሳሽ ስለሚወጣ ከመግባትህ በፊትና ከወጣህ በኋላ በቂ ውሃ መጠጣት አለብህ።
* የቆይታ ጊዜ፦ መጀመሪያ ለሚጀምር ሰው ከ 5-10 ደቂቃ በላይ መቆየት የለበትም። ቢበዛ እስከ 15-20 ደቂቃ ብቻ መቆየት ይመከራል።

#ጤና ሁኔታ፦ እርጉዝ ሴቶች፣ የልብ ህመም ያለባቸው ወይም በጣም ከፍተኛ/ዝቅተኛ የደም ግፊት ያለባቸው ሰዎች ከመጠቀማቸው በፊት ሐኪም ማማከር አለባቸው።
#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#የበሽታ መከላከል አቅምን (Immunity) ለማሳደግ የዕለት ተዕለት የአኗኗር ዘይቤ እና የአመጋገብ ሁኔታ ወሳኝ ሚና ይጫወታሉ።
#ሰውነትዎ በሽታ አምጪ ተህዋስያንን በተሻለ ሁኔታ እንዲከላከል የሚከተሉትን ነጥቦች መተግበር ጠቃሚ ነው

1. #የተመጣጠነ ምግብ መመገብ
የሰውነትን የመከላከል አቅም የሚገነቡት በዋናነት የምንመገባቸው ምግቦች ናቸው።

#ቫይታሚን C ያላቸው ምግቦች፦ እንደ ብርቱካን፣ ሎሚ፣ ፓፓያ፣ ቃሪያ እና ጥቅል ጎመን።
#ዚንክ (Zinc) ያላቸው ምግቦች፦ ጥራጥሬዎች (ባቄላ፣ አተር)፣ ለውዝ እና ስጋ።

#ተፈጥሯዊ ቅመሞች፦ ነጭ ሽንኩርት፣ ዝንጅብል እና እርድ (Turmeric) ጸረ-ባክቴሪያ ባህሪ አላቸው።

2. #በቂ እንቅልፍ ማግኘት
ሰውነታችን ራሱን የሚጠግነው እና በሽታ የመከላከል ሴሎችን የሚያመርተው በእንቅልፍ ወቅት ነው። ለአንድ አዋቂ ሰው በቀን ከ7-9 ሰዓት መተኛት ይመከራል። እንቅልፍ ማጣት ለበሽታ የመጋለጥ እድልን ይጨምራል።

3. #የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ
መካከለኛ የሆነ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ (ለምሳሌ በቀን ለ30 ደቂቃ መራመድ) የደም ዝውውርን በማፋጠን የበሽታ መከላከል ሴሎች በሰውነት ውስጥ በቀላሉ እንዲንቀሳቀሱ ይረዳል።

4. #ውጥረትን (Stress) መቀነስ
ከፍተኛ የጭንቀት ስሜት የሰውነትን የመከላከል አቅም የሚያዳክመውን "ኮርቲሶል" የተባለ ሆርሞን እንዲመነጭ ያደርጋል። ስለዚህ፦
* ጥልቅ ትንፋሽ መውሰድ።
* መዝናናት።
* ከጓደኞች እና ቤተሰብ ጋር ጊዜ ማሳለፍ።

5. #በቂ ውሃ መጠጣት
ውሃ መጠጣት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ መርዛማ ነገሮች በሽንት እና በላብ መልክ እንዲወገዱ ይረዳል። እንዲሁም የሰውነት ፈሳሽ ሚዛኑን እንዲጠብቅ ያደርጋል።

#ተጨማሪ ጠቃሚ ምክሮች
#ሲጋራና አልኮልን መቀነስ፦ እነዚህ ነገሮች
የሰውነትን የተፈጥሮ መከላከያ ያዳክማሉ።

#ንጽህናን መጠበቅ፦ እጅን በሳሙና መታጠብ ወደ ሰውነት የሚገቡ ተህዋስያንን ይቀንሳል።

#ማሳሰቢያ፦ ማንኛውንም የቪታሚን ክኒኖችን (Supplements) ከመውሰድዎ በፊት የጤና ባለሙያ ማማከር አስፈላጊ ነው።

የጉልበት ድርቀትን (Joint stiffness/Osteoarthritis) ለመከላከልና የጅማትን ጤንነት ለመጠበቅ የሚረዱ ምግቦች በዋነኝነት እብጠትን የሚቀንሱ (Anti-inflammatory) እና የ cartilage (ለስላሳ አጥንት) እድገትን የሚደግፉ መሆን አለባቸው።

ሊመገቧቸው የሚገቡ ዋና ዋና የምግብ ዓይነቶች ዝርዝር እነሆ

1. ኦሜጋ-3 ፋቲ አሲድ ያላቸው ምግቦች
እነዚህ ምግቦች በጉልበት መገጣጠሚያ ላይ የሚፈጠርን እብጠት በመቀነስ ረገድ ከፍተኛ ሚና አላቸው።
#ዓሳ፦ በተለይ ሳልሞን (Salmon)፣ ማክሬል (Mackerel) እና ሰርዲን (Sardines)።
* ለውዝ እና የቅባት እህሎች፦ እንደ ወልnut (Walnuts)፣ ተልባ (Flaxseeds) እና ቺያ ሲድስ (Chia seeds)።

2. ቫይታሚን ሲ (Vitamin C) ያላቸው ፍራፍሬዎች
ቫይታሚን ሲ ለኮላጅን (Collagen) መፈጠር አስፈላጊ ነው። ኮላጅን ደግሞ ለመገጣጠሚያዎች ጥንካሬና የመለጠጥ ባህሪ ወሳኝ ነው።
* ብርቱካን፣ ሎሚ፣ ፓፓያ፣ እንጆሪ (Strawberries) እና ቂጥኝ (Bell peppers)።

3. ቅመማ ቅመሞች
* እርድ (Turmeric)፦ በውስጡ 'Curcumin' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው እንደ ተፈጥሯዊ ማስታገሻ ያገለግላል።
* ዝንጅብል፦ በመገጣጠሚያዎች ላይ የሚፈጠርን ሕመም የመቀነስ ብቃት አለው።

4. አረንጓዴ ቅጠላቅጠሎች
እነዚህ ምግቦች አንቲኦክሲዳንት (Antioxidants) ያላቸው በመሆኑ አጥንትን ከጉዳት ይከላከላሉ።
* ቆስጣ (Spinach)፣ ካሌ (Kale) እና ብሮኮሊ (Broccoli)። ብሮኮሊ 'Sulforaphane' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው የ cartilage መጎዳትን ሊያዘገይ ይችላል።

5. ጥራጥሬዎችና ሙሉ እህሎች
* ባቄላ፣ አተርና ምስር፦ ለጡንቻና ለጅማት ጥገና የሚሆን ፕሮቲንና ማዕድናት ይዘዋል።
* ገብስ፣ አጃ (Oats) እና ኦትሜል፦ በደም ውስጥ ያለውን እብጠት ሊቀንሱ ይችላሉ።

6. ጤናማ ዘይቶች
* የወይራ ዘይት (Extra Virgin Olive Oil)፦ በውስጡ 'Oleocanthal' የተባለ ንጥረ ነገር ስላለው እንደ ibuprofen አይነት የሕመም ማስታገሻነት ተግባር ይሰራል።

ተጨማሪ ምክሮች፦
* ውሃ በበቂ ሁኔታ መጠጣት፦ የጉልበት ፈሳሽ (Synovial fluid) እንዲመረትና መገጣጠሚያው እንዲቀባባ ይረዳል።
* ክብደት መቀነስ፦ በጉልበት ላይ የሚወርደውን ጫና ለመቀነስ ይረዳል።
* የፀሐይ ብርሃን፦ ለቫይታሚን ዲ (Vitamin D) መገኘትና ለአጥንት ጥንካሬ አስፈላጊ ነው።

#የቀይ ስር (Beetroot)፣ የብርቱካን እና የዝንጅብል ድብልቅ ጭማቂ ለጤና እጅግ በጣም ጠቃሚ ከሆኑ መጠጦች አንዱ ነው። ይህ መጠጥ "የተፈጥሮ ሃይል ሰጪ" ተብሎ ሊጠራ ይችላል።

#ዝርዝር ጥቅሞቹንና አዘገጃጀቱን እንደሚከተለው

1. #የድብልቁ የጤና ጥቅሞች
* የደም ግፊትን ለመቀነስ፦ ቀይ ስር በውስጡ 'Nitrates' ስለሚይዝ የደም ስሮችን በማስፋት የደም ግፊትን ዝቅ ያደርጋል።

#የሰውነትን በሽታ የመከላከል አቅም ለመጨመር፦ ብርቱካን በቫይታሚን ሲ (Vitamin C) የበለፀገ በመሆኑ ከጉንፋንና መሰል በሽታዎች ይከላከላል።

#ለጉበት ጤንነትና መርዛማ ነገሮችን ለማስወገድ (Detox)፦ ቀይ ስር ጉበትን የማፅዳት ከፍተኛ አቅም ሲኖረው፣ ዝንጅብል ደግሞ የምግብ መፈጨትን ያፋጥናል።

#የደም ማነስን ለመከላከል፦ በቀይ ስር ውስጥ የሚገኘው ብረት (Iron) እና በብርቱካን ውስጥ ያለው ቫይታሚን ሲ (ብረት በሰውነታችን ውስጥ በቀላሉ እንዲመጠጥ ስለሚረዳ) ለደም ማነስ ፍቱን ነው።

#ለቆዳ ጤንነት፦ የፀረ-አንቲኦክሲዳንት (Antioxidant) ይዘታቸው ከፍተኛ ስለሆነ ቆዳ እንዲያበራና የእርጅና ምልክቶች እንዲዘገዩ ያደርጋል።
#የሰውነት መቆጣትን (Inflammation) ለመቀነስ፦ ዝንጅብል በሰውነት ውስጥ ያሉ ህመሞችንና መቆጣቶችን የመቀነስ ተፈጥሯዊ ባህሪ አለው።

2. #የሚያስፈልጉ ግብዓቶች
ይህ መጠን ለሁለት ሰው ይበቃል፡
* ቀይ ስር፡ 2 መካከለኛ (የተላጠ)
* ብርቱካን፡ 3 ትልልቅ (የተላጠ)
* ዝንጅብል፡ 1 ትንሽ ቁራጭ (እንደ ፍላጎትዎ መጠን)
* ውሃ፡ ግማሽ ብርጭቆ (ከተፈለገ ብቻ)

3. #የአዘገጃጀት ቅደም ተከተል
#ማጽዳትና መቆራረጥ፦ ቀይ ስሩን፣ ብርቱካኑንና ዝንጅብሉን በደንብ አጥበው ይላጡ። ከዚያም ለጁስ ማሽኑ እንዲመች አድርገው ይቆራርጡ።
#መጭመቅ፦ የጁስ ማሽን (Juicer) ካለዎት ሁሉንም አንድ ላይ ይጨምሩ። ማሽኑ ጭማቂውንና ፋይበሩን ለይቶ ያወጣዋል።
#በብሌንደር (Blender) ከሆነ፦ ማሽኑ ጁሰር ካልሆነ፣ ሁሉንም ግብዓቶች በብሌንደር ውስጥ ይጨምሩ። በደንብ እንዲደቅ ትንሽ ውሃ ይጨምሩበት።

#ማጥለል፦ በብሌንደር የተፈጨውን ድብልቅ በወንፊት ወይም በስስ ጨርቅ በመጠቀም ጭማቂውን ብቻ ያጥልሉት።
* ማቅረብ፦ ጁሱ እንደተዘጋጀ ወዲያውኑ ቢጠጣ የተሻለ ንጥረ-ነገር ይገኛል። ቀዝቃዛ እንዲሆን ከፈለጉ በረዶ መጨመር ይችላሉ።

#ጠቃሚ ማሳሰቢያ
ቀይ ስር ከጠጡ በኋላ ሽንትዎ ወይም ሰገራዎ ወደ ቀይ ቀለም ሊቀየር ይችላል፤ ይህ የተለመደና ምንም የሚያስደነግጥ ነገር የለውም። ነገር ግን የኩላሊት ጠጠር ችግር ያለባቸው ሰዎች ቀይ ስር ከመጠን በላይ ባይወስዱ ይመከራል።

#አረንጓዴ ቃሪያ (Green Bell Pepper) በውስጡ በያዘው ከፍተኛ የቪታሚንና የሚነራል ይዘት ለጤናችን እጅግ በርካታ ጥቅሞች አሉት። ዋና ዋናዎቹን ጥቅሞች እና የአመጋገብ ዘዴዎች እንደሚከተለው ማየት ይቻላል።

#የአረንጓዴ ቃሪያ ጥቅሞች
#የሰውነት በሽታ መከላከያን ይገነባል፦ አረንጓዴ ቃሪያ በቪታሚን ሲ (Vitamin C) የበለፀገ ነው። ይህም ነጭ የደም ሴሎች ጠንክረው እንዲሰሩ በማድረግ ሰውነታችን በሽታዎችንና ኢንፌክሽኖችን እንዲከላከል ይረዳል።

#ለዓይን ጤንነት፦ በውስጡ ‘ሉቲን’ (Lutein) የተባለ ንጥረ ነገር ይዟል። ይህም ዕድሜ እየገፋ ሲሄድ የሚመጣን የዓይን እይታ መቀነስና የዓይን ሞራን ለመከላከል ይረዳል።

#ለደም ማነስ (Anemia) መፍትሄ፦ አረንጓዴ ቃሪያ መጠነኛ የብረት (Iron) ይዘት ያለው ቢሆንም፣ በውስጡ ያለው ከፍተኛ የቪታሚን ሲ ይዘት ከሌሎች ምግቦች የምናገኘውን ብረት ሰውነታችን በቀላሉ እንዲመጥ ይረዳል።

#ለልብ ጤንነት፦ በውስጡ የሚገኘው ‘ፎሌት’ እና ቪታሚን ቢ6 በደም ውስጥ የሚገኘውን ‘ሆሞሲስቲን’ የተባለ ንጥረ ነገር መጠን በመቀነስ ለልብ ህመም የመጋለጥ እድልን ይቀንሳል።

#ለቆዳና ለፀጉር፦ የቪታሚን ሲ ይዘቱ ለኮላጅን (Collagen) መመረጥ ወሳኝ በመሆኑ፣ ቆዳ እንዳይሸበሸብና ፀጉር እንዳይሰባበር ያደርጋል።
የአመጋገብ ዘዴዎች
አረንጓዴ ቃሪያን በተለያዩ መንገዶች በመመገብ ጥቅሙን ማግኘት ይቻላል

#ጥሬውን (በሰላጣ መልክ)፦ ቃሪያው ሳይበስል ሲበላ በውስጡ ያሉት ቪታሚኖች አይጠፉም። በትንንሹ ከትፎ ከቲማቲም፣ ከሽንኩርትና ከጥራጥሬዎች ጋር በመቀላቀል መመገብ ይመከራል።

#በጥብስ ወይም በወጥ፦ በተለይ ለስጋ ጥብስ፣ ለቆላ ድንች ወይም ለተለያዩ የአትክልት ወጦች መጨረሻ ላይ በመጨመር የምግቡን ጣዕምና አልሚ ምግብነት ይጨምራል።

#በእንቁላል፦ ጠዋት ለቁርስ የሚሰራ እንቁላል ፍርፍር ውስጥ ከትፎ በመጨመር መመገብ ይቻላል።
* ተቀጥላ (Garnish)፦ እንደ ፓስታ እና ሩዝ ላሉ ምግቦች በላይ ላይ በመነስነስ ለጌጥም ለጤናም መጠቀም ይቻላል።

#ማሳሰቢያ፦ አንዳንድ ሰዎች ላይ ቃሪያ የጨጓራ መቃጠል ስሜት ሊፈጥር ስለሚችል፣ የጨጓራ ችግር ካለብዎት በመጠኑ መጠቀም ወይም አብስሎ መመገብ ይመረጣል።