#የቀረፋ አስገራሚ ጥቅሞች
ቀረፋ (Cinnamon) ከጣዕሙ ባሻገር ለጤና እጅግ በርካታ ጥቅሞች ያሉት ቅመም ነው። የቀረፋን ዋና ዋና ጥቅሞችና አጠቃቀሙን በሚከተለው መልኩ በዝርዝር ማየት ይቻላል።

#የቀረፋ የጤና ጥቅሞች
#ለስኳር በሽታ መከላከያ፦ ቀረፋ የደም ውስጥ ስኳር መጠንን በመቀነስ ረገድ ይታወቃል። የሰውነት የኢንሱሊን ስሜትን (Insulin Sensitivity) በመጨመር ስኳር ወደ ሴሎች እንዲገባ ይረዳል።

#ለልብ ጤንነት፦ መጥፎ የተባለውን ኮሌስትሮል (LDL) በመቀነስና የደም ዝውውርን በማስተካከል ለልብ በሽታ የመጋለጥ እድልን ይቀንሳል።

#ፀረ-ባክቴሪያና ፀረ-ፈንገስ፦ በውስጡ ባለው 'Cinnamaldehyde' የተባለ ንጥረ ነገር አማካኝነት ኢንፌክሽኖችን የመከላከል አቅም አለው።

#ለአንጎል ጤንነት፦ እንደ አልዛይመር እና ፓርኪንሰን ያሉ የአንጎል በሽታዎችን ለመከላከል እንደሚረዳ ጥናቶች ያመለክታሉ።

#ፀረ-እብጠት (Anti-inflammatory)፦ በሰውነት ውስጥ የሚፈጠሩ እብጠቶችንና ሕመሞችን የመቀነስ ባህሪ አለው።

#ለክብደት መቀነስ፦ የምግብ መፈጨት ሥርዓትን በማፋጠንና የረሃብ ስሜትን በመቀነስ ለክብደት መቀነስ አስተዋጽኦ ያደርጋል።

#የቀረፋ አጠቃቀም መንገዶች
ቀረፋን በዱቄት ወይም በቅርፊት መልክ በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል

1. #በሻይ መልክ
ጥቂት የቀረፋ ዱቄት ወይም ቅርፊት በውሃ ውስጥ አንትክትኮ መጠጣት። ለተሻለ ጣዕምና ጥቅም ጥቂት ማርና ሎሚ መጨመር ይቻላል።

2. #ከምግብ ጋር
* በቁርስ ወቅት በገንፎ፣ በአጃ (Oats) ወይም በዮገርት ላይ በመነስነስ።
* በስጋ ወጥ ወይም በተለያዩ የምግብ አይነቶች ላይ እንደ ቅመም በመጨመር።

3. #ከቡና ጋር
የቡናው ጣዕም እንዲጣፍጥና ለጤና ተስማሚ እንዲሆን ጥቂት የቀረፋ ዱቄት መጨመር።

4. #ለቆዳ ጤንነት
ለብጉርና ለቆዳ ጥራት ቀረፋን ከማር ጋር በመቀላቀል እንደ ማስክ (Mask) መጠቀም ይቻላል። (ማሳሰቢያ፦ ከመጠቀምዎ በፊት በትንሽ የቆዳ ክፍል ላይ ሞክረው አለርጂ አለመኖሩን ያረጋግጡ።

#ጥንቃቄዎች
#ጠቃሚ ማሳሰቢያ፦ማንኛውም ነገር ከልክ ሲያልፍ ጉዳት አለው። በቀን ከ 1 የሻይ ማንኪያ በላይ ቀረፋ መጠቀም ለጉበት ጉዳት ሊዳርግ ይችላል። በተለይ የደም ማቅጠኛ መድኃኒት የሚወስዱ ሰዎች ወይም ነፍሰ ጡር እናቶች ከመጠቀማቸው በፊት ሐኪም ማማከር አለባቸው።

#በየቀኑ ከ5 እስከ 10 ኪሎ ግራም የሚመዝን ቦርሳ ተሸክሞ ለ30 ደቂቃ በእግር መጓዝ በዘመናዊው የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ዓለም "Rucking" ተብሎ የሚጠራ ሲሆን፣ በጣም ውጤታማና በርካታ ጥቅሞች ያሉት ተግባር ነው።

#ይህ ልምምድ የሚሰጣቸው ዋና ዋና ጥቅሞች እነሆ

1. #የልብና የደም ዝውውር ጤንነት (Cardiovascular Health)
ተራ የእግር ጉዞ ከሚያቃጥለው ካሎሪ ይልቅ፣ ክብደት ተሸክሞ መጓዝ የልብ ምትን በእጅጉ ይጨምራል።
* የካሎሪ መቃጠል፦ በክብደት መጓዝ ከተራ የእግር ጉዞ በ3 እጥፍ የሚበልጥ ካሎሪን ለማቃጠል ይረዳል።

#የልብ ጥንካሬ፦ ልብ ደም ወደ ጡንቻዎች ለማድረስ ጠንክሮ እንዲሰራ ስለሚያደርገው የልብን የመቆም አቅም (Stamina) ያሳድጋል።

2. #የጡንቻ ጥንካሬና ግንባታ
ይህ ልምምድ የሰውነትን የታችኛውና የላይኛው ክፍል ጡንቻዎችን በአንድ ላይ ያጠናክራል።
* የእግር ጡንቻዎች፦ ጭን፣ ባትና መቀመጫ ላይ ያሉ ጡንቻዎች ክብደቱን ለመሸከም ሲታገሉ ይጠነክራሉ።

#የጀርባና የትከሻ ጡንቻዎች፦ ቦርሳውን ደግፈው የሚይዙት የጀርባና የትከሻ ጡንቻዎች ስለሚሰሩ የሰውነት አቋምን (Posture) ለማስተካከል ይረዳሉ።
* የሆድ ጡንቻ (Core)፦ ሰውነት ሚዛኑን ጠብቆ እንዲጓዝ ለማድረግ የሆድና የወገብ ጡንቻዎች በከፍተኛ ሁኔታ ይሳተፋሉ።

3. #የአጥንት ጥንካሬ
ክብደት ተሸክሞ መንቀሳቀስ በአጥንት ላይ ጤናማ ጫና ስለሚፈጥር የአጥንትን እፍጋት (Bone Density) ይጨምራል። ይህም በዕድሜ መግፋት የሚመጣን የአጥንት መሳሳትና መሰባበር ይከላከላል።

4. #የአእምሮ ጤና
* ውጥረት መቀነስ፦ ለ30 ደቂቃ በንጹህ አየር ውስጥ መጓዝ ጭንቀትንና ድብርትን የሚቀንሱ ሆርሞኖች (Endorphins) እንዲመነጩ ያደርጋል።
* ተግባራዊ ጥንካሬ፦ የዕለት ተዕለት ሸክሞችን (እንደ ግሮሰሪ ቦርሳ) በቀላሉ የመሸከም አቅምን ያዳብራል።

#ጥንቃቄ ሊደረግባቸው የሚገቡ ነጥቦች
ጉዳይ |መደረግ ያለበት

#የቦርሳ አመጣጠን | ክብደቱ በጀርባዎ ላይ እኩል መቀመጡና እና ቦርሳው ወደ ታች እንዳይንጠለጠል ማረጋገጥ።
#ጫማ | ቁርጭምጭሚትን የሚደግፍና ለስላሳ የሆነ የስፖርት ጫማ ማድረግ።
#አጀማመር | መጀመሪያ በትንሽ ክብደት (ለምሳሌ 3-5 ኪሎ) ጀምሮ ሰውነት ሲላመድ ወደ 10 ኪሎ ማሳደግ።
#የሰውነት አቋም | ደረትን ነፋ አድርጎና ትከሻን ቀና አድርጎ መጓዝ (መጎበት የለብዎትም

#ማሳሰቢያ፦ የጀርባ ወይም የጉልበት ህመም ካለብዎት ይህን ልምምድ ከመጀመርዎ በፊት ሐኪም ማማከር ይመከራል።

#የሴት ልጅ የወሲብ ፍላጎት መቀነስ (Low Libido) በብዙ ምክንያቶች ሊከሰት የሚችል ሲሆን፣ ይህንን ችግር ለመቅረፍ እንደ ሁኔታው የተለያዩ መፍትሄዎችን መጠቀም ይቻላል።

#ችግሩን ለመቅረፍ የሚረዱ ዋና ዋና ነጥቦች እነሆ

1. #የአኗኗር ዘይቤ ለውጥ (Lifestyle Changes)
የሰውነት ጤና ከፍላጎት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አለው።
#የአካል ብቃት እንቅስቃሴ፦ ደም በሰውነታችን ውስጥ በዝውውር እንዲቆይ ስለሚያደርግ የፍላጎት መነሳሳትን ይጨምራል።

#የጭንቀት አያያዝ፦ በስራ ወይም በኑሮ ምክንያት የሚመጣ ከፍተኛ ጭንቀት የፍላጎት ዋነኛ ጠላት ነው። ዮጋ ወይም በቂ እረፍት መውሰድ ይረዳል።
#በቂ እንቅልፍ፦ ድካም የሰውነትን የሆርሞን መጠን ስለሚያዛባ በቂ እንቅልፍ ማግኘት ወሳኝ ነው።

2. #የተመጣጠነ ምግብ (Diet)
የተወሰኑ የምግብ አይነቶች የደም ዝውውርን በመጨመር እና ሆርሞንን በማስተካከል ይረዳሉ።

#ፍራፍሬዎች፦ ሙዝ፣ አቮካዶ እና በለስ (Figs)።
#ጥራጥሬዎች እና ለውዝ፦ ዱባ ፍሬ (Pumpkin seeds) እና አልሞንድ።

#ጥቁር ቸኮሌት (Dark Chocolate)፦ በሰውነት ውስጥ የደስታ ስሜት የሚፈጥሩ ኬሚካሎችን ያመነጫል።

3. #ከትዳር አጋር ጋር ግልጽ ውይይት
አብዛኛው ጊዜ የፍላጎት መቀነስ የሚመጣው ከግንኙነት መሻከር ወይም ካልተፈቱ ቅሬታዎች ሊሆን ይችላል።

#ስለ ስሜትዎ እና ስለሚፈልጉት ነገር በግልጽ ማውራት።
#ከግንኙነቱ በፊት የሚደረጉ የቅድመ-ዝግጅት (Foreplay) ጊዜን ማራዘም።

4. #የህክምና እርዳታ (Medical Help)
ችግሩ የጤና እክል ከሆነ ሐኪም ማማከር አስፈላጊ ነው።
#የሆርሞን መዛባት፦ በተለይ ከወሊድ በኋላ ወይም ማረጥ (Menopause) አካባቢ የኢስትሮጅን መጠን ስለሚቀንስ በሐኪም የሚታዘዙ መድኃኒቶች ሊያስፈልጉ ይችላሉ።

#የመድኃኒት የጎንዮሽ ጉዳት፦ ለአእምሮ ጭንቀት ወይም ለደም ግፊት የሚወሰዱ አንዳንድ መድኃኒቶች ፍላጎትን ሊቀንሱ ስለሚችሉ ከሐኪም ጋር መወያየት ይገባል።

#ማሳሰቢያ
#የፍላጎት መቀነስ ጊዜያዊ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን ለረጅም ጊዜ ከቀጠለ እና በግንኙነትዎ ላይ ጫና ከፈጠረ፣ የሥነ-ልቦና ባለሙያ ወይም የማህፀንና ፅንስ ሐኪም ማማከር የተሻለ መፍትሄ ነው።

#የዱባ ፍሬ (Pumpkin Seeds) በውስጡ በያዛቸው በርካታ ንጥረ ነገሮች ምክንያት "የጤና መጋዘን" ተብሎ ይጠራል። እነዚህ ፍሬዎች መጠናቸው አነስተኛ ቢሆንም፣ ለጤና የሚሰጡት ጥቅም ግን እጅግ ከፍተኛ ነው።

#ዋና ዋና ጥቅሞቹንና አጠቃቀሙን በሚከተለው መልኩ በዝርዝር ማየት ይቻላል

1. #የዱባ ፍሬ ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
* ለልብ ጤና፦ የዱባ ፍሬ በኦሜጋ-3 እና ኦሜጋ-6 ፋቲ አሲድ የበለፀገ በመሆኑ የደም ግፊትን ለመቀነስና የልብን ጤንነት ለመጠበቅ ይረዳል።

#ለወንዶች የፕሮስቴት ጤና፦ በውስጡ ከፍተኛ የዚንክ (Zinc) መጠን ስላለው የፕሮስቴት እጢ እብጠትን ለመከላከልና የወንዶችን የመውለድ አቅም ለማሻሻል ይረዳል።
#ለተስተካከለ እንቅልፍ፦ "ትሪፕቶፋን" (Tryptophan) የተባለ አሚኖ አሲድ በውስጡ ይዟል። ይህም ሰውነታችን ወደ ሴሮቶኒንና ሜላቶኒን እንዲቀይረው በማድረግ ጥልቅና ሰላማዊ እንቅልፍ እንዲኖረን ያደርጋል።

#የደም ስኳርን ለመቆጣጠር፦ በውስጡ ያለው ማግኒዥየም (Magnesium) የደም ስኳር መጠንን ለማመጣጠን ስለሚረዳ ለስኳር ህመምተኞች ተመራጭ ነው።

#ለሰውነት መከላከያ አቅም፦ ከፍተኛ የዚንክ እና የቫይታሚን E መጠን ስላለው ሰውነታችን በሽታዎችን የመከላከል አቅሙ እንዲጨምር ያደርጋል።
* ለአጥንት ጥንካሬ፦ በማግኒዥየም የበለፀገ መሆኑ የአጥንት መሳሳትን ይከላከላል።

2. #የዱባ ፍሬ አጠቃቀም ዘዴዎች
የዱባ ፍሬን በተለያዩ መንገዶች ወደ ምግብነታችን ማካተት ይቻላል፦
* ጥሬውን መመገብ፦ ሁሉንም ንጥረ ነገሮች ሳይቀነሱ ለማግኘት ጥሬውን (ሳይቆላ) መመገብ ይመከራል።

#በመቁላት፦ በትንሽ ጨው ወይም ቅመማ ቅመም አድርጎ በመቁላት እንደ ቆሎ መጠቀም ይቻላል። (በጣም እንዳይቃጠል ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል

#በሰላጣ ላይ፦ ለተጨማሪ ጣዕምና ለጤና እንዲረዳ በተለያዩ የሰላጣ አይነቶች ላይ ነስንሶ መጠቀም።

#በዳቦና ኬክ ውስጥ፦ ዳቦ በሚጋገርበት ጊዜ ወይም በኩኪስ ውስጥ በመጨመር መመገብ ይቻላል።

#በአጥሚት ወይም በሾርባ፦ ተፈጭቶ በአጥሚት ውስጥ ወይም በሾርባ ላይ መጨመር ይቻላል።

3 #ጥንቃቄዎች
* መጠን፦ ምንም እንኳን ጠቃሚ ቢሆንም፣ በውስጡ ከፍተኛ ፋይበር ስላለው በአንድ ጊዜ በብዛት መመገብ የሆድ መነፋት ወይም ጋዝ ሊያስከትል ይችላል። በቀን አንድ እፍኝ (30 ግራም ገደማ) በቂ ነው።

#ካሎሪ፦ የዱባ ፍሬ ከፍተኛ የካሎሪ መጠን ስላለው ክብደት ለመቀነስ ለሚጥሩ ሰዎች መጠኑን አውቆ መመገብ አስፈላጊ ነው

#ስንዴ በዓለማችን ላይ በስፋት ጥቅም ላይ ከሚውሉ የእህል አይነቶች አንዱ ሲሆን፣ ለሰውነታችን አስፈላጊ የሆኑ በርካታ ንጥረ ነገሮችን ይዟል።

#ጥቅሞቹንና ጥንቃቄ የሚያስፈልጋቸውን ሰዎች ዝርዝር እንደሚከተለው አቀርባለሁ

#የስንዴ የጤና ጥቅሞች
ስንዴ በተለይም ደግሞ ያልተፈተገው (Whole Wheat) ለጤና እጅግ ጠቃሚ ነው።

#ለሀይል ምንጭነት፦ ስንዴ በካርቦሃይድሬት የበለጸገ በመሆኑ ለሰውነታችን የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ የሚሆን ከፍተኛ ሀይል ይሰጣል።

#ለአንጀት ጤና (ፋይበር)፦ ያልተፈተገ ስንዴ ከፍተኛ የፋይበር መጠን ስላለው የምግብ መፈጨት ሥርዓትን ያቀላጥፋል፣ የሆድ ድርቀትንም ይከላከላል።

#ልልብ ጤና፦ በውስጡ የሚገኘው ፋይበርና ማዕድናት የደም ግፊትን ለመቀነስና የልብ ህመም ተጋላጭነትን ለመቀነስ ይረዳሉ።

#ቫይታሚንና ማዕድናት ምንጭ፦ ስንዴ የቫይታሚን B አይነቶች (እንደ ፎሌት እና ቲያሚን) እንዲሁም ማዕድናት (እንደ ማግኒዚየም፣ ዚንክ እና ብረት) ይዟል።

#ክብደትን ለመቆጣጠር፦ ያልተፈተገ ስንዴ ቶሎ የመጥገብ ስሜት ስለሚሰጥ የምግብ ፍላጎትን በመቀነስ ክብደት ለመቀነስ ይረዳል።

#ስንዴ መመገብ የሌለባቸው ወይም መጠንቀቅ ያለባቸው ሰዎች

#ምንም እንኳን ስንዴ ጠቃሚ ቢሆንም፣ ለአንዳንዶች ግን ከባድ የጤና እክል ሊፈጥር ይችላል።

የተጠቃሚው አይነት | ምክንያቱ

#የሴሊያክ በሽታ (Celiac Disease) ያለባቸው በስንዴ ውስጥ የሚገኘው ግሉተን (Gluten) የተሰኘው ፕሮቲን ትናንሽ አንጀታቸውን ስለሚያቆስል በፍጹም መውሰድ የለባቸውም።

#የግሉተን አለመስማማት (Gluten Sensitivity) ያለባቸው | ስንዴ ሲመገቡ የሆድ መነፋት፣ ተቅማጥ ወይም ራስ ምታት የሚሰማቸው ሰዎች መቀነስ ወይም ማቆም አለባቸው።

#ለስንዴ አለርጂ (Wheat Allergy) ያለባቸው | ስንዴ ሲመገቡ የቆዳ ሽፍታ፣ የመተንፈስ ችግር ወይም ማሳከክ የሚገጥማቸው ሰዎች መራቅ ይኖርባቸዋል።

#የስኳር ህመምተኞች (ጥንቃቄ የሚያስፈልጋቸው) | በተለይ ነጭ ስንዴ (የተፈተገ) የደም ስኳርን በፍጥነት ስለሚጨምር፣ በምትኩ ያልተፈተገውን በልክ መጠቀም አለባቸው።

#የኩላሊት ጠጠር (Oxalates) ችግር ያለባቸው | ስንዴ ኦክሳሌት (Oxalates) ስላለው ለኩላሊት ጠጠር ተጋላጭ የሆኑ ሰዎች መጠኑን መገደብ ሊኖርባቸው ይችላል።

#ጠቃሚ ምክር
የስንዴን ሙሉ ጥቅም ለማግኘት ያልተፈተገውን (Whole grain) መጠቀም ይመከራል። ነጭ ዱቄት (የተፈተገ ስንዴ) አብዛኛው ንጥረ ነገሩ ስለሚወገድ ጥቅሙ ዝቅተኛ ነው።
#ተጨማሪ መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ያለውን የቴሌግራም ሊንክ ይጫኑ

#ስብ የሚበዛበት ስጋ (በተለይም የቀይ ስጋ ስብ) መመገብ ለጤና ጠንቅ ሊሆኑ የሚችሉ በርካታ ጉዳቶች አሉት። እነዚህም በዋናነት ከልብ ጤና እና ከሰውነት ሜታቦሊዝም ጋር የተያያዙ ናቸው።

#ዋና ዋናዎቹ የጤና ጉዳቶች የሚከተሉት ናቸው፡

1. #ለልብ እና ለደም ቧንቧ በሽታዎች መጋለጥ
ስብ የበዛበት ስጋ ከፍተኛ መጠን ያለው ሳቹሬትድ ፋት (Saturated Fat) ይይዛል። ይህ ስብ በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ ኮሌስትሮል (LDL) እንዲጨምር ያደርጋል።

#የደም ቧንቧ መጥበብ፦ ኮሌስትሮል በደም ቧንቧ ግድግዳዎች ላይ በመከማቸት ደም እንዳይፈስ እንቅፋት ይፈጥራል።

#ለልብ ድካም እና ለስትሮክ (Stroke)፦ የደም ዝውውር መገታት ለድንገተኛ የልብ ህመም ወይም ለጭንቅላት ውስጥ ደም መፍሰስ ይዳርጋል።

2. #ለደም ግፊት መጨመር
ከፍተኛ ስብ ያለው ምግብ መመገብ የደም ቧንቧዎችን ጥንካሬ ስለሚቀንስ እና ስለሚያጠባቸው፣ ልብ ደም ለማሰራጨት ከፍተኛ ኃይል እንድትጠቀም ይገፋፋታል። ይህም ለከፍተኛ የደም ግፊት በሽታ ዋነኛ መንስኤ ነው።

3. #ለክብደት መጨመር (ውፍረት)
ስብ ከካርቦሃይድሬት ወይም ከፕሮቲን አንጻር ሲታይ በእጥፍ የሚበልጥ ካሎሪ ይይዛል።
* ተጨማሪው ካሎሪ በሰውነት ውስጥ እንደ ስብ ስለሚከማች ለከፍተኛ ውፍረት (Obesity) ይዳርጋል።
* ከመጠን በላይ መወፈር ደግሞ ለሌሎች ተያያዥ የጤና ችግሮች በር ይከፍታል።

4. #ለስኳር በሽታ (Type 2 Diabetes)
ከመጠን በላይ ስብ መመገብ የሰውነት ሴሎች ለኢንሱሊን (Insulin) ያላቸውን ምላሽ እንዲቀንሱ ያደርጋል። ይህ Insulin Resistance ተብሎ የሚጠራ ሲሆን፣ በደም ውስጥ ያለው የስኳር መጠን እንዲመጣጠን ባለመቻሉ ለስኳር በሽታ ይዳርጋል።

5.#ለካንሰር የመጋለጥ እድል
አንዳንድ ጥናቶች እንደሚጠቁሙት፣ በተለይም የተቀነባበሩ (Processed) እና ስብ የበዛባቸው ቀይ ስጋዎችን በብዛት መመገብ ለኮሎን (የአንጀት) ካንሰር የመጋለጥ እድልን ሊጨምር ይችላል።

6. #በጉበት ላይ የሚፈጠር ስብ (Fatty Liver)
ከመጠን በላይ የሆነ የስብ ክምችት በጉበት ውስጥ ሊቀመጥ ይችላል። ይህም ጉበት ስራውን በአግባቡ እንዳይሰራ እና ከጊዜ በኋላ ለጉበት መቁሰል (Cirrhosis) ሊያጋልጥ ይችላል።

#ጠቃሚ ምክር፦ ስጋ በሚገዙበት ወይም በሚመገቡበት ጊዜ ስቡ ተለይቶ የወጣለትን (Lean meat) መምረጥ፣ ወይም ስጋውን ከመብሰሉ በፊት የሚታየውን ስብ ቆርጦ ማስወገድ ለጤና ተመራጭ ነው።
#ተጨማሪ መረጃ በኮመንት ሥር ያለውን የቴሌግራም ሊንክ ይጫኑ

#ቫይታሚንና #የግሉተን #በሰላጣ #ለአንጀት #የዝንጅብል #ልልብ #ጥቅሞቹንና #የአዘገጃጀት #ለሀይል #የሴሊያክ

#ፆምን መፆም የሚያስገኛቸው አስገራሚ የጤና ጥቅሞች
የፆም (በተለይም የረመዳን ፆም) ጥቅሞች በሳይንሱ ዓለም ከፍተኛ ትኩረት እየተሰጣቸው የመጡ ጉዳዮች ናቸው። የረመዳን ፆም ከሌሎች የፆም አይነቶች ለየት የሚያደርገው "Intermittent Fasting" (የተቆራረጠ ፆም) ከሚባለው ሳይንሳዊ እሴት ጋር መመሳሰሉ ነው።

#ሳይንስ የረመዳን ፆምን ጥቅሞች በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ይተነትነዋል

1. #የሴሎች መታደስ (Autophagy)
በፆም ወቅት ሰውነታችን አሮጌና የተጎዱ ሴሎችን በማስወገድ በአዲስ የመተካት ሂደት ውስጥ ያልፋል። ይህ ሂደት ኦቶፋጂ (Autophagy) ይባላል። ይህም ሰውነት ራሱን ከበሽታ እንዲከላከልና የእርጅና ሂደትን እንዲቀንስ ይረዳዋል።

2. #የኢንሱሊን መጠን መስተካከል
በፆም ወቅት በደም ውስጥ ያለው የኢንሱሊን መጠን ይቀንሳል። ይህም፦
* ሰውነታችን የተከማቸ ስብን በቀላሉ እንዲያቃጥል ያደርጋል።
* ለአይነት 2 ስኳር በሽታ ያለንን ተጋላጭነት ይቀንሳል።
* የኢንሱሊን ስሜታዊነትን (Insulin Sensitivity) ያሻሽላል።

3. #ለልብ ጤንነት
ጥናቶች እንደሚያመለክቱት፣ የረመዳን ፆም፦
* መጥፎ የተባለውን ኮሌስትሮል (LDL) ይቀንሳል።
* የደም ግፊትን ለማስተካከል ይረዳል።
* በደም ውስጥ ያለውን ትሪግሊሰራይድ (Triglycerides) መጠን በመቀነስ ለልብ ጤንነት አስተዋፅኦ ያደርጋል።

4. #ለአእምሮ ንቃትና ጤና
ፆም በአእምሮ ውስጥ BDNF የተባለ ፕሮቲን እንዲመረት ያደርጋል። ይህ ፕሮቲን፦
* የአእምሮ ሴሎች እንዲያድጉና እንዲጠገኑ ይረዳል።

* ትኩረትንና የማስታወስ ችሎታን ይጨምራል።
* ከጭንቀትና ከድብርት የመከላከል አቅምን ያጠናክራል።

#ማስታወሻ፦ የረመዳን ፆም "Dry Fasting" (ውሃም ጭምር የማይጠጣበት) በመሆኑ፣ የኩላሊት ጠጠርን ለመከላከልና ሰውነት እንዳይደርቅ በኢፍጣር እና በሱሁር መካከል በቂ ውሃ መጠጣት በሳይንሱ ይመከራል።

#ለየት ያለ ሳይንሳዊ እውነታ
የረመዳን ፆም የሰውነትን የሜታቦሊዝም ሥርዓት በማስተካከል "Inflammation" ወይም በሰውነት ውስጥ የሚፈጠርን ቁስለት/እብጠት የመቀነስ ከፍተኛ አቅም እንዳለው በቤተ ሙከራ ተረጋግጧል።

#ተጨማሪ መረጃ በኮመንትሥር ያለውን የቴሌግራም ሊንክ ይጫኑ

#አስገራሚ የሽሮ ጥቅሞች
ሽሮ ወጥ በኢትዮጵያውያን ዘንድ ተወዳጅ ብቻ ሳይሆን፣ እጅግ በርካታ የጤና ጥቅሞች ያሉት የምግብ አይነት ነው። ሽሮ የሚዘጋጀው ከአተር፣ ከባቄላ ወይም ከሽንብራ በመሆኑ ለሰውነታችን አስፈላጊ የሆኑ ንጥረ ነገሮችን በውስጡ ይዟል።

#ዋና ዋና የሽሮ ወጥ ጥቅሞች የሚከተሉት ናቸው፡

1. #ከፍተኛ የፕሮቲን ምንጭ
ሽሮ የሚዘጋጅባቸው ጥራጥሬዎች (በተለይ ሽንብራ እና አተር) ከፍተኛ የፕሮቲን መጠን አላቸው። ይህም የሰውነትን ሕዋሳት ለመገንባት እና ለመጠገን ይረዳል። በተለይ ስጋ በማይበላባቸው የጾም ወቅቶች ለሰውነታችን ተመራጭ የፕሮቲን ምንጭ ነው።

2. #ለምግብ መፈጨት ሥርዓት (Fiber)
ሽሮ በውስጡ ከፍተኛ የፋይበር (Fiber) መጠን ይዟል። ይህ ፋይበር፡
* የምግብ መፈጨት ሂደት እንዲፋጠን ያደርጋል።
* የሆድ ድርቀትን ይከላከላል።
* የአንጀት ጤንነትን ይጠብቃል።

3. #ለልብ ጤንነት እና ለደም ግፊት
ሽሮ ዝቅተኛ የስብ መጠን (Saturated fat) ያለው ሲሆን፣ በውስጡ የሚገኙት ማዕድናት የደም ግፊትን ለመቀነስና የልብን ጤንነት ለመጠበቅ ይረዳሉ። በተጨማሪም በደም ውስጥ ያለውን መጥፎ ኮሌስትሮል ለመቀነስ አስተዋፅኦ አለው።

4. #ለክብደት ቁጥጥር
ሽሮ በፋይበር እና በፕሮቲን የበለፀገ ስለሆነ፣ ከተመገቡት በኋላ ቶሎ የመጥገብ ስሜት እንዲሰማ ያደርጋል። ይህም ብዙ ምግብ እንዳይበሉ በማድረግ የሰውነት ክብደትን ለመቀነስ ወይም ለመቆጣጠር ይረዳል።

5. #ለደም ስኳር ቁጥጥር
ሽሮ "Complex Carbohydrate" በመሆኑ፣ በደም ውስጥ ያለው ስኳር በድንገት ከፍ እንዳይል ያደርጋል። ይህ በተለይ ለስኳር ህመምተኞች ተመራጭ ምግብ ያደርገዋል።

6. #ጠቃሚ ማዕድናት እና ቪታሚኖች
ሽሮ በውስጡ በርካታ ማዕድናትን ይዟል፡
* ብረት (Iron): የደም ማነስን ለመከላከል ይረዳል።
* ፎሊክ አሲድ (Folate): ለሕዋሳት እድገት ጠቃሚ ነው።
ማግኒዥየም እና ፖታሺየም: ለጡንቻ እና ለነርቭ ሥራ አስፈላጊ ናቸው።

#ማሳሰቢያ: ሽሮ ሲዘጋጅ የሚጨመረው የዘይት መጠን እና የጨው መጠን መጠነኛ ቢሆን የጤና ጥቅሙን ሙሉ ያደርገዋል።

#ኮሮሪማ (Ethiopian Cardamom) በኢትዮጵያ ምግብ ዝግጅት ውስጥ ትልቅ ቦታ ያለውና ለጤናም እጅግ ጠቃሚ የሆነ ቅመም ነው።

#ኮሮሪማን መጠቀም የምንችልባቸው መንገዶችና የሚሰጣቸው ጥቅሞች እንደሚከተለው ቀርበዋል

#የኮሮሪማ የጤና ጥቅሞች
#ለሆድ ዕቃ ጤንነት፦ የምግብ መፈጨት ሥርዓትን ያሻሽላል፣ የሆድ መነፋትንና ጋዝን ያስወግዳል።
* ለአፍ ጤንነት፦ መጥፎ የአፍ ጠረንን በማጥፋትና በአፍ ውስጥ የሚፈጠሩ ባክቴሪያዎችን በመከላከል ረገድ ውጤታማ ነው።

#ለልብ ጤንነት፦ የደም ግፊትን ለመቀነስና የደም ዝውውርን ለማስተካከል ይረዳል።
* ፀረ-ባክቴሪያ፦ በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ኢንፌክሽኖችን የመከላከል አቅም አለው።
* ለአተነፋፈስ፦ አስምና መሰል የሳንባ ችግሮች ላለባቸው ሰዎች የመተንፈሻ ቱቦን በማጽዳት ረገድ ይጠቅማል።

#በምን በምን ምግቦች ውስጥ ብንጨምረው የተሻለ ነው?

#ኮሮሪማ ልዩ መዓዛና ጣዕም ስላለው በሚከተሉት ውስጥ ብንጨምረው ይመረጣል

#በወጥ ዝግጅት፦ በተለይ ለዶሮ ወጥ፣ ለቀይ ወጥ (የሥጋና የሽንብራ) እና ለምንቼት አቢሽ የማይተካ ጣዕም ይሰጣል።

#በቅቤ ማንጠሪያ፦ ለምግብነት የሚውል ቅቤ ሲነጠር ኮሮሪማ ዋነኛው ግብዓት ነው። ይህም ለቅቤው ልዩ መዓዛ ከመስጠቱ ባለፈ ቅቤው ቶሎ እንዳይበላሽ (እንዳያረጅ) ይረዳል።

#በቡናና በሻይ፦ የቡና ዱቄት ሲፈጭ አብሮ በመጨመር ወይም ሻይ ሲፈላ ውስጥ በመጨመር ልዩ መዓዛና የጤና ጥቅም ማግኘት ይቻላል።

#ለጥሬ ሥጋና ለክትፎ፦ ክትፎ ሲዘጋጅ ከሚጥሚጣ ጋር በመቀላቀል ለየት ያለ ጣዕም ይሰጠዋል።
#ለበርበሬና ለሽሮ፦ በርበሬና ሽሮ ሲዘጋጅ አብሮ እንዲፈጭ ይደረጋል።

#አጠቃቀም ላይ ጠቃሚ ምክር
#ኮሮሪማ መዓዛው እንዳይጠፋ ለማድረግ፣ ፍሬውን ከሽፋኑ አውጥተው በቀላል እሳት አማስሎ (ሊቆላ ተቃርቦ) በዱቄት መልክ ፈጭቶ መጠቀም የተሻለ ውጤት ያስገኛል።

#አስገራሚ የእርድ ጥቅሞችና አጠቃቀም
እርድ (Turmeric) በምግብ ዝግጅትም ሆነ በባህላዊ ሕክምና ውስጥ ለብዙ ሺህ ዓመታት ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ተክል ነው። ዋነኛው ንቁ ንጥረ ነገር ከርኩሚን (Curcumin) በመባል ይታወቃል።

#የእርድ ዋና ዋና ጥቅሞችና አጠቃቀሞች እንደሚከተለው ቀርበዋል
1. #.የጤና ጥቅሞች
እርድ ለሰውነታችን የሚሰጠው የጤና ጠቀሜታ እጅግ ሰፊ ነው፦
* ፀረ-ብግነት (Anti-inflammatory) ባህሪ፡ በሰውነታችን ውስጥ የሚፈጠሩ ቁስለቶችንና የሕዋስ መቆጣትን በመከላከል ረገድ ከፍተኛ ሚና አለው። በተለይ ለመገጣጠሚያ ህመም (Arthritis) ፍቱን ነው።
#የሰውነት በሽታ የመከላከል አቅምን ማሳደግ፡ እንደ አንቲኦክሲዳንት (Antioxidant) በማገልገል ሰውነታችን በሽታዎችን እንዲቋቋም ይረዳል።
#ለጨጓራና ለምግብ መፈጨት፡ የምግብ መፈጨት ሂደትን ያፋጥናል፣ የሆድ መነፋትንና ጋዝን ይቀንሳል።
#ለልብ ጤንነት፡ የደም ዝውውርን በማስተካከልና በደም ውስጥ የሚገኘውን መጥፎ ኮሌስትሮል በመቀነስ የልብ ህመም ተጋላጭነትን ይቀንሳል።
#ለአንጎል ጤና፡ የአንጎል ሴሎች እንዳይሞቱና የማስታወስ ችሎታ እንዲሻሻል ይረዳል።

2 #ለቆዳ ውበት ያለዉ ጥቅም
እርድ በቆዳ እንክብካቤ ረገድ ተመራጭ ነው፦
#ብጉርን ለመከላከል፡ የባክቴሪያ መራባትን ስለሚከላከል ብጉር እንዳይወጣና የወጣውም ቶሎ እንዲድን ያደርጋል።
#ለፊት ብሩህነት፡ የፊት ቆዳ ላይ ያሉ ጥቁር ነጥቦችን በማጥፋት ቆዳ እንዲያበራና እንዲለሰልስ ይረዳል።
#ቁስልን ቶሎ ለማዳን፡ የተቆረጠ ወይም የተላጠ ቆዳ ላይ ሲቀባ ኢንፌክሽንን የመከላከልና የማዳን አቅም አለው።

3. #የአጠቃቀም ዘዴዎች
እርድን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፦
አጠቃቀም | ዝርዝር መግለጫ

#በምግብ ውስጥ | እንደ ወጥ፣ ሩዝ እና ጥብስ ባሉ ምግቦች ላይ እንደ ቅመም መጨመር (ከጥቁር አዝሙድ ወይም ቁንዶ በርበሬ ጋር ቢወሰድ ሰውነታችን በደንብ ይመጥለዋል)።

#እንደ መጠጥ "የወርቅ ወተት" (Golden Milk): ለብ ባለ ወተት ውስጥ ግማሽ የሻይ ማንኪያ እርድና ማር ጨምሮ ማታ ከመተኛት በፊት መጠጣት።

#ለፊት ማስክ | እርድን ከማር፣ ከሎሚ ወይም ከእርጎ ጋር በመቀላቀል ለ20 ደቂቃ ፊት ላይ ቀብቶ መታጠብ።

#ለሕክምና | ለጉሮሮ ህመም ለብ ባለ ውሃ ውስጥ ጨውና እርድ ጨምሮ መጉመጥመጥ።

⚠️ #ጥንቃቄዎች
ምንም እንኳን እርድ ተፈጥሯዊ ቢሆንም የሚከተሉትን ነጥቦች ማስተዋል ያስፈልጋል
#መጠን፡ ከመጠን በላይ መጠቀም የጨጓራ መቆጥቆጥ ሊያስከትል ይችላል።
#ለነፍሰ ጡሮች፡ ከፍተኛ መጠን ያለው የእርድ ክኒኖችን ከመውሰድ መቆጠብ አለባቸው (በምግብ ውስጥ ያለው ግን ችግር የለውም)።
#የደም ማቅጠኛ፡ የደም ማቅጠኛ መድሃኒት የሚወስዱ ሰዎች እርድ ደምን የማቅጠን ባህሪ ስላለው ሀኪም ማማከር ይኖርባቸዋል።

#ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ

#አስገራሚ የሔል ጥቅሞች ሔል (Cardamom) በምግብ ዝግጅትም ሆነ ለጤና ከፍተኛ ጠቀሜታ ካላቸው ቅመሞች አንዱ ነው። ሔል "የቅመማ ቅመም ንግሥት" በመባልም ይታወቃል።

#የሔል ዋና ዋና ጥቅሞች እና የአጠቃቀም ዘዴዎች ዝርዝር እነሆ፦
1. #የሔል ዋና ዋና የጤና ጥቅሞች
* ለጥሩ የምግብ መፈጨት፦ ሔል ሆድ መንፋትን፣ ጋዝን እና ቁርጠትን ይቀንሳል።
#የምግብ ፍላጎትን ከመክፈቱም በላይ ለጨጓራ ምቾት ተመራጭ ነው።
#የአፍ ጠረንን ለማስተካከል፦ ሔል ባክቴሪያን የመከላከል አቅም ስላለው መጥፎ የአፍ ጠረንን ለማጥፋት ይረዳል። ጥቂት የሔል ፍሬዎችን ማኘክ ለአፍ ትኩስነትን ይሰጣል።

#ለደም ግፊት ቁጥጥር፦ ጥናቶች እንደሚያሳዩት ሔል የሽንት መውረጃን በማፋጠን (diuretic effect) የደም ግፊትን ለመቀነስ ይረዳል።

#ለትንፋሽ ጤና፦ ሔል የሳንባን የአየር መተላለፊያ መንገዶችን በማዝናናት ለአስም ወይም ለሳይነስ ችግር ላለባቸው ሰዎች መተንፈስን ያቀልላል።

#ፀረ-ኦክሲዳንት (Antioxidant)፦ በውስጡ ባሉት ንጥረ ነገሮች አማካኝነት በሰውነታችን ውስጥ ያሉ መርዛማ ነገሮችን ለማስወገድ እና እብጠትን (inflammation) ለመቀነስ ይረዳል።

2. #የሔል አጠቃቀም ዘዴዎች
ሔልን በተለያዩ መንገዶች መጠቀም ይቻላል፡-
#በባህላዊ መጠጦች ውስጥ
ለቡና፦ በኢትዮጵያ ቡና ሲፈጭ ወይም ሲቀዳ ሔል መጨመር የተለመደ ነው። ለየት ያለ መዓዛና ጣዕም ይሰጣል።

#ለሻይ፦ ሻይ በሚፈላበት ጊዜ አንድ ወይም ሁለት ፍሬ ሔል ሰበር አድርጎ በመጨመር "ሔል ሻይ" ማዘጋጀት ይቻላል።

#በምግብ ዝግጅት
* ለወጥና ለሩዝ፦ በተለይ ለጥብስ፣ ለዶሮ ወጥ እና ለተለያዩ የሩዝ አይነቶች (እንደ ቢሪያኒ) ሔል ተወዳጅ ቅመም ነው።

#ለጥራጥሬዎች፦ ምስር ወይም አተር ወጥ ሲሰራ መዓዛውን ከፍ ለማድረግ ይጨመራል።

#ለጣፋጭ ምግቦች
* ኬክ፣ ኩኪስ እና የተለያዩ በወተት የሚሰሩ ጣፋጮች ላይ ተፈጭቶ ሲጨመር ልዩ ጣዕም ይሰጣቸዋል።

3. #ጥንቃቄ እና ማከማቻ
#አዘገጃጀት፦ ሔልን መጠቀም ከመፈለግዎ በፊት በቅርፊቱ ውስጥ ያለውን ጥቁር ፍሬ መፍጨት ይሻላል። ተፈጭቶ ከቆየ መዓዛው ቶሎ ሊበን ይችላል።
#አቀማመጥ፦ መዓዛው እንዳይጠፋ አየር በማያስገባ እቃ (container) ውስጥ ቀዝቃዛና ጨለማ ቦታ ማስቀመጥ ይመከራል።
#ማሳሰቢያ፦ ምንም እንኳን ሔል ለጤና ጠቃሚ ቢሆንም፣ ከፍተኛ የሐሞት ጠጠር (Gallstones) ያለባቸው ሰዎች ከመጠን በላይ ባይጠቀሙ ይመከራል። #ተጨማሪ ዝርዝር መረጃ ከፈለጉ በኮመንት ሥር ባለው ሊንክ ተጫኑ