ESSE NIMA?

Hurmatli mutaxassislar va repetitorlar! O'quvchilarga "Esse yozishning oson yo'li", "Esse yaratish qoliplari" kabi nomlar ostida dars o'tmang! Talabgor esse matnida berilgan vaziyat asosida ikkala qarashni bir nechta dalillar asosida izohlab bersa, shuning o'zi yetarlidir.

Biz "sabab" deb o'rgatayotgan fikrlar aslida "dalil" hisoblanadi.

Instagramga chiqib olib "Tezis shartmi yoki yozish kerak emasmi? Buni bepul vebinarimda bilib olasiz" demang. Tezis nimaligini oldin o'zingiz o'rganing.

Biz nazarda tutayotgan "Kirish" qismining o'zi aslida tezis hisoblanadi.

Barcha mavzuga mos keladigan maqol ("Kimga yoqar lola...", "Tanganing ikki tarafi...", "Har kimning o'z qarichi..." kabi)  yodlatmang. Maqol va hikmatli so'z yozmaganimiz uchun ball olib tashlanmaydi.

Chunki 11-mezon bo'yicha "leksik birliklar" deganda maqol qo'llash majburiy qilinmagan. Maqol ba'zida essening mazmuniy qurilishiga salbiy ta'sir o'tkazadi.

Maqol bo'lmasa, tasviriy ifodangiz, mavzuga xos terminlar yoki hikmatli so'z yozgansiz-ku! Shuning o'zi yetarli! Ayniqsa, "esse qoliplari" ni barcha kanal egalari o'z kanalidan o'chirsin! Esse qolip asosida yozilmaydi.

Esse - erkin ijodiy ish.

Ona tilini asosiy fan sifatida o'qiyotganlar sizga ishonib 31 ball oladi. Biroq majburiy qism uchun imtihonga tayyorgarliksiz kirganlar erkin fikrini yozib, 65 ball oladi. Siz yoshlarga jabr qilyapsiz! Bitta esseni yozish shuncha qiyinmi? Nega master-klass qilasiz! Nega oddiy narsani murakkablashtirasiz. Oddiygina misol: 8-fevral 2-smenada "Ixtisoslashgan maktablarning o'quvchi uchun foyda va zararlari"ni qisqacha yozsak, yetarli edi. Lekin nega "xususiy maktab"ni, "oddiy maktab"ni aralashtirdingiz? 31 ball uchunmi? Komentariyada, shaxsiyimda shuncha savollar yozildi. Nega? Menga savol yozib, yana nega javobimdan norozi bo'lasiz?

Bir gap aytaman: "Zo'r esse yozish bu - test kitobchasida berilgan vaziyat matnini diqqat bilan 3 marta o'qish. Bo'ldi, boshqa hech narsa emas!"

Bitta mavzuga fikr yozish qiyin emas-ku! Imtihonda ustozingiz yodlatgan qolipni esga keltirish bilan ovora bo'lib, mavzuni ham o'qimadingizmi?
Ustozlar! Esse bo'yicha shuncha ikir-chikir qoida yaratmang.

O'quvchi "Baholash mezoni" va "Yo'riqnoma"ni o'qisin, esseni erkin yozib maqsadiga yetsin!

Biz xalaqit beruvchilardan bo'lib qolmaylik! ChatGPTdan murakkab jumlalar olib, "mana shunday, mana bunday yozsang, baland ball olasan" demang. O'quvchi sodda yozsin, mavzudan chiqmay yozsin. Mavzu doirasida fikr bildirsin.

"Publitsistik uslub" degani "balanparvoz jumlalar yozish" degani emas-ku.

"Kirish", "Asosiy qism" va "Xulosa" ni alohida dars qilib o'tayotganlar bor ekan. Bu nima degani? Axir esseni 15 daqiqada o'rgatish mumkin-ku! To'g'ri, o'quvchilarimizga yanada yengillik yaratish uchun hamma mavzuga mos keladigan jumlalar, fikrlar, dalilllar yozib berarmiz, lekin biz ularni to'tiga aylantirayotganimizni ba'zida unutib qo'yamiz! Bundan tashqari "ehtimoliy" degan so'zni qo'llamaylik! Shaxsan men ishongan ma'lumotimni "ehtimoliy" nomi ostida kanalimga joylayman. Lekin o'sha ishongan narsam ham o'xshamay qoladi. Siz esa nima asosda bu so'zni qo'llaysiz? Demak, biz o'zgarishimiz kerak.

Eslatma: Xudo xohlasa, aprel imtihonida qatnashadigan talabgorlar uchun kanalimda bir marta esse bo'yicha oddiygina dars o'tib beraman. Shu bilan esse bo'yicha barcha chalkashliklar barham topadi, degan umiddaman!

✔️ @Akbar_Otaboyev