🔹آیت‌الله بروجردی در برابر اصلاحات ارضی، موضع شدیدی گرفتند و فرمودند:

«من در این مملکت غصبی، نمی‌توانم بمانم. گذرنامه بدهید، می‌خواهم بروم. شاه هم بلافاصله گذرنامه را فرستاد. در این میان، بین مردم شایع شد، آقا می‌خواهند بروند و بر اثر سخنرانی یکی از وعاظ در قم در سال ۱۳۳۹، حوزه و بازار تعطیل شد و تهران هم تعطیل شد و دسته‌های عزاداری و سینه‌زنی و زنجیرزنی به راه افتاد. مردم مثل روز عاشورا زنجیر زدند! رژیم به وحشت افتاد و کسی را پیش آقا فرستاد و عذرخواهی کرد. از طرفی آقای بروجردی مسائل سیاسی را علنی نمی‌کردند.»

🔹هرگاه بحث از اصلاحات ارضی پیش می‌آمد، آیت‌الله بروجردی مخالفت خود را اعلام می‌کردند و به افرادی که از طرف شاه برای ملاقات با ایشان می‌آمدند، می‌فرمود:

«به من گفته‌اند منظور شما خدمت نیست و می‌خواهید از این راه به کشاورزان و منافع مردم زیان برسانید … به طور کلّی تا من زنده هستم، این کار شما عملی نیست.

🔹لایحه اصلاحات ارضی دولت به مجلس داده شد و در اوایل سال ۱۳۳۹ در مجلس مورد بحث قرار گرفت.

آیت‌الله بروجردی با ارسال نامه‌ای به آیت‌الله بهبهانی نوشتند که «به مجلس تذکر دهید که لایحه را تصویب نکنند.» و عدم موافقت طرح اصلاحات ارضی با قوانین اسلام را گوشزد و حتی تهدید کردند که «در مقابل نامه‌های زیادی که از شهرستان‌ها می‌رسد، نظر به این که کتمان احکام الهیه جایز نمی‌باشد، ناچار هستم جواب سؤالات مردم را بنویسم.»

🔹موافقت و مخالفت این فقیه مجاهد به حدّی بود که شاه نمی‌توانست آن را نادیده بگیرد و به نقل از احسان نراقی،‌ شاه در این‌باره گفته بود: «تا زمانی که او زنده بود، اصلاحات ارضی را به تأخیر انداختیم، چون می‌دانستیم آن را تأیید نخواهد کرد.. شاه در کتاب انقلاب سفید به این موضوع اشاره کرده و نوشته است:‌ «این برنامه را سال‌ها پیش می‌خواستم انجام دهم، ولی یک مقام غیرمسئول که اطلاعی از ترقیات دنیا نداشت، سدّ راه بود.»

🔹مى‌گفتند آقای خمينى، آيت‌اللّٰه بروجردى را ملاقات كرده و گفته است آقا بايد در اصلاح حوزه تعجيل كرد، …

🔹حاج آقاعبدالله آل‌آقا … عالمى خير خواه و نیک نفس و مورد احترام عموم علماى حوزه و شخص آيت اللّٰه بروجردى بود، …

🔹یک روز شنيدم كار تمام شده و آقای خمينى دست خطى از آقای بروجردی گرفته است كه از فردا حاج‌آقا عبدالله آل‌آقا سرپرست فيضيه و امور حوزه باشد و زیر نظر هیأت مصلحين کار کند. از جمله هیأت مصلحين كه نام مى‌بردند آقای خمينى، حاج سيداحمد زنجانى، … بودند.

در بين اين آقايان بيش از همه آقای خمينى شور و هیجان داشت.

🔹ولى با کمال تعجب فردا شنيديم آيت‌اللّٰه بروجردی، حاج‌آقا عبدالله را خواسته است و نوشته را گرفته و پاره كرده است.

چنان حالت يأس در حوزه پدید آمده بود که حد نداشت. جبهه اطرافيان خوشحال و خندان و طرف‌داران اصلاحات افسرده و خمود. باز شنيديم جلسه اى در منزل آيت‌اللّٰه بروجردی بوده و آقای خمينى با آقای بروجردى برخورد سختى داشته است، و به صورت قهر از هم جدا شده‌اند.

🔹همان عده رفتيم منزل آقاى بروجردى. آقا از اندرون آمد بيرونى.

آقای خمینی به آقای بروجردی گفت: آقا اين همه هیأت مصلحين تشكيل جلسه دادند و کار كردند تا ما توانستيم اين نوشته را بگیریم، و همه خوشحال بودند که كار به نتيجه رسيده است، چه شد که نوشته را از حاج‌آقا عبدالله پس گرفتید؟ آقای بروجردی فرمودند: چیزهایی به من گفتند که ترسيدم نكند با امضاء و مُهر من بد طورى از کار درآيد، همين طور هم مى شود كار كرد.

آقای خمینی گفت: نه، حتماً بايد با نوشته باشد. آقا فرمودند لزومى ندارد. حاج آقاروح اللّٰه گفت تا نوشته نباشد حاج‌آقا عبدالله كار نمى‌كند.

🔹اطرافيان دخالت كرده بودند و آقای بروجردی فرموده بود از کجا بدانم كه مى‌خواهيد اصلاح كنيد؟ آقامرتضى حائرى با عصبانيت مى‌گوید: آقا يعنى ما مفسد هستيم؟ پدر من حوزه‌اى به آن خوبى تشكيل داد و حال ما مفسد شده‌ایم؟ اين را می‌گوید و عمامه‌اش را به زمين مى‌زند. با دخالت يكى از اطرافيان، حاج آقاروح اللّٰه خمينى هم استكان چایش را که در دست داشته به دیوار می‌کوبد که می‌شکند و مدّت‌ها جای چای روی دیوار معلوم بوده است. آقای بروجردی بلند می‌شود به اندرون می‌رود، آن‌ها هم برخاسته، از خانه خارج می‌شوند و همه چیز به حال اول باقی می‌ماند. کأن لم یکن شیئاً مذکوراً.

🔹اگر اين مسئله مهم حياتى عملى شده بود، به طور قطع سرنوشت ساز بود، و انقلاب اسلامى ایران سال‌ها پيش از سال ١٣٥٧ به ثمر مى‌رسيد، و شاید حوادث شوم بعدى مانند قلع و قمع فدائيان اسلام، و مظلومیت و خانه‌نشین کردن آقای کاشانی … پیش‌آمد نمی‌کرد.