✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۰)؛

🔹عرفاء وحدت وجودی، روشن‌فکران و روحانیّون انقلابی، دست‌کم در فقه‌ستیزی و در خوش‌بینانه‌ترین حالت، در فقه‌گریزی و اسقاط بعضیّه یا کلّیّهٔ تکالیف فقهی، مشترک‌اند.

🔹نگاه سطحی این جماعت به فقه، به ترتیب از تقدّم کشف و شهود، توسعه و پیش‌رفت و تشکیل حکومت و حفظ آن بر فقه جعفری برمی‌خیزد.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۱)؛

🔹در طبیعت، چه شکار و چه شکارچی، عمدتاً به دنبال حفظ حیات‌ خویش و در پی رهایی مقطعی از مرگ‌اند‌.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۲)؛

🔹در حالی فرد امروزی، روشن‌فکران و شریعت‌گریزان فقه‌ستیز، ظاهر را در تقابل با باطن، به نحوی قرار می‌دهند و به القاء این مغالطه می‌پردازند که “حفظ ظواهر، لزوماً در گرو بی‌اهمّیّتی و تخفیف بواطِن و عدم اعتقاد به اموری است که ظواهر از آن حکایت دارد” و همین را دستاویزی برای ترویج بی‌توجّهی نسبت به ظواهرِ خصوصاً مورد نظر شریعت قرار می‌دهند و در جایگاه نفی و نهی آن می‌نشینند که صدر و ساق و ذیل آن‌ها، یک ظاهرپرستی تمام عیار است.

🔹به خوبی می‌توان از وفور و ارزش‌بخشی به عناوین پر طُمطُراق بی‌محتوای امروزین، نظیر دکتر، مهندس، …، فعّالیّت‌های پرخورانه‌ای چون بدن‌سازی؛ تحت عنوان ورزش، بازار مکّارهٔ مد در زمینه‌های مختلف، آرایش‌های در حدّ گریم زنان، دست‌کاری‌های ریز و درشت گوناگون دماغ، شکم، بوتاکس، … آن‌هم تحت عنوان جرّاحی پزشکی، … و بسیاری از امور دیگر در عرصه‌های مالی، فرهنگی، … به خوبی پی به ابتذال و بی‌محتوایی همه جانبهٔ انسان‌نمای ظاهرپرست امروزی ‌بُرد.

🔹وجه تعجّب‌برانگیز مسئله این‌که، فرد امروزی، که چهل‌تکّه‌ای است عاری از هر هویّت مثبت، نسبت به کسی که سادگی و مَنِشی غیر از او را انتخاب نموده و به ظاهرپرستی او سر نسپرده است، به نحو تمسخرگونه عنوان اُمُّل و … می‌نهد!!

🔹آری؛ “انسان‌نمای امروزی” مسخ ظواهر است.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۳)؛

🔹در کنار کبر و غرور، از یکسان‌انگاری و عدم تمایز همه‌جانبهٔ تمامی امور در مقولهٔ مرگ می‌توان، پوچ‌گرایی را منشاء دیگر نفی معاد محسوب کرد.

🔹ابلیس و شیاطین، امام یکسان‌انگاران پوچ‌‌گرایند.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۴)؛

🔹انحصار تعیین تمامی احکام و ارزش‌ها در دست انسان؛ که در برابر حاکمیّت الهی می‌ایستد، به عنوان موجودی محبوس در صدر تولّد و ذیل مرگ، چیزی جز محدود نمودن صدق و کذب و ارزشمندیِ ارزش‌ها در بازهٔ بستهٔ جهان مادّی، که از یکسان‌انگاری و پوچ‌دانی سرانجام امور نشأت می‌گیرد، نیست.

🔹در گسترهٔ دین، تبدیل مرگ به “وفات” به این معناست که پایان زندگی دُنیَوی، نه یک دیوار، که یک باب است.

🔹اومانیسم، مکتب هیچ‌انگاری ابدی انسان، با اصالت پوچ‌انگاریِ سرانجامیِ جمیع امور است.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۵)؛

🔹نگرش “همه‌بهشتی‌انگاری” انسان‌ها و یکسان‌انگاری صالح و طالح، متّقی و مُطَّغی، در ادبیات صوفیان و عرفاء نظری، با “همه‌جهنّم‌انگاری” انسان‌ها، در نفی عدل الهی و هدف‌مندی عالَم، برابر است.

🔹خدای صوفیان و عرفان نظری که بی‌هیچ شرطی همه را به بهشت می‌برد، در ظلم دست کمی از خدایی که همه را بی‌هیچ شرطی به جهنّم می‌کشاند ندارد.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۹)؛

سعدالدوله: جان شما در خطر است و خوب است به یکی از سفارت‌خانه‌ها پناه ببرید.

شیخ فضل‌الله نوری: مقام روحانیّت من اجازهٔ اقدام به این عمل را نمی‌دهد.

https://t.me/ReligiousSchool

✍️تحلیل تطبیقی انحطاط در خاورمیانه؛

🔹پرسش اصلی این است که چرا درخاورمیانه کشورهایی با سنت حقوقی و فقهی مشابه دو مسیر متفاوت در توسعه اقتصادی را طی نمودند؟

کشورهای چون ایران، سوریه، عراق، مصر و افغانستان از توسعه اقتصادی بازماندند ولی کشورهایی نظیر عربستان، امارت متحده عربی، کویت، قطر و عمان به ثبات و توسعه اقتصادی دست یافتند و با وجود منابع طبیعی نفت و گاز دچار نفرین منابع نشدند؟

🔹فرضیه‌ی نوشتار این است که آن‌چه سبب انحطاط کشورهای بزرگی چون ایران، عراق، مصر و سوریه شد نه تداوم سنت، بلکه انقطاع از سنت به ویژه سنت فقهی مالکیت محور بود.

در مقابل، کشورهای عربستان، امارت متحده عربی، کویت، قطر و عمان به‌دلیل حفظ نسبی سنت‌های فقهی و حقوقی مالکیت محور، به ثبات و پیشرفت دست یافتند.

🔹از منظر فریدریش هایک، نظم اجتماعی هنگامی پایدار و سازنده است که از دل تعاملات خودجوش اجتماعی، عرف‌ها، و رویّه‌های حقوقی در طول زمان شکل بگیرد و نه از بالا و به‌ صورت دستوری.

در جوامعی که این نظم خودجوش، از جمله سنت فقهی اسلامی مالکیت محور ادامه یافته، سازوکارهایی همچون بازار، تجارت، قرارداد، و مالکیت خصوصی، در دل سنت فقهی حفظ شده‌اند.

در مقابل، روشنفکری مدرن در ایران و کشورهای سوریه، عراق، مصر و افغانستان با تکیه بر ایده‌های نوسازی آمرانه، فقه مالکیت محور را ارتجاعی دانست و از نظام حقوقی سنتی برید.

به تعبیر جام سیوالدون، در اروپا نیز وقتی نظم حقوقی مدرن جای نظم فئودالی را گرفت، موفقیت تنها در جایی حاصل شد که این گذار با تداوم سنت حقوقی محلی همراه بود، نه با گسست کامل.

در کشورهایی چون امارات، قطر و کویت، نظام فقهی و شریعت در حوزه‌هایی چون ارث، ازدواج، و قراردادها همچنان مرجع مشروعیت حقوقی است.

در این کشورها، دولت مدرن با حذف کامل نهادهای فقهی همراه نبوده است، بلکه نوعی هم‌زیستی سازنده و محافظه‌کارانه برقرار مانده است. از این منظر، فقه سنتی مالکیّت‌محور نه ضد مدرن، بلکه متکی بر عقل عملی و تجربه تاریخی است.

برعکس، در کشورهایی چون ایران و عراق، پروژه مدرنیزاسیون روشنفکرانه با حذف سنت همراه شد.

🔹گفتمان‌های غالب در این جوامع بازارستیز، تجارت‌گریز، و دولت‌گرا بودند و با نوعی «توهم توطئه مزمن» جامعه را از اعتماد به خود و به نهادهای سنتی تهی کردند. نتیجه آن شد که سنت فقهی که در حال تکامل و رقابت درون‌زا بود، با مداخله دولت و جایگزینی نهادهای حقوقی مدرن از بیرون، از سیر طبیعی خود بازماند و به انحطاط کشیده شد.

درواقع مشاهده جالب و درخور توجه این است که در کشورهایی که دچار انحطاط شدند روشنفکران این جوامع دست بالا را داشتند و در نوشتارهای خود از انحطاط جوامع خود سخن گفتند و انواع نسخه‌های خود از جمله ملی‌گرایی سوسیالیستی تا اخوان گرایی را برای درمان جوامع خود پیچیدند.

🔹وجه مشترک تمامی این نسخه های روشنفکری، حذف فقه سنتی مالکیت محور از سامان جامعه بوده است. حالی آنکه تمامی نسخه های درمانی آنها به انحطاط بیشتر این جوامع منجر شدند.

بر عکس در کشورهایی که به ثبات و توسعه اقتصادی دست یافتند، یا روشنفکرانی نداشتند یا روشنفکران در تشکیل افکار عمومی ، طراحی نظریه انحطاط و انواع نسخه پیچی ها نقشی بسیار اندک داشتند. این جوامع در تداوم مسیر سنتی و عقلانی خود به طور خودجوش به توسعه دست یافتند.

🔸کمیل دهقانی

https://t.me/Tradition_and_Market

✍️چرا برخی کشورهای خاورمیانه دچار انحطاط شدند و برخی نه؟

🔹فرضیه مرکزی: ریشه انحطاط نه در "سنت" بلکه در "انقطاع از سنت" است؛ به‌ویژه سنت حقوقی و فقهی مالکیت محور که در تجربه کشورهای باثبات خلیج فارس ادامه یافت و در کشورهای گرفتار روشنفکری مدرن و دولت‌گرایی گسسته شد.

۱. تفکیک دو مسیر تاریخی:

مسیر انقطاعی: ایران، عراق، مصر، سوریه، افغانستان؛

👈تجربه دولت‌سازی مدرن با تکیه بر روشنفکرانی که سنت فقهی را ارتجاعی، بازدارنده و نامشروع قلمداد کردند.

👈تلاش برای جایگزینی نظم فقهی-عرفی با نظم حقوقی مدرن دولت‌محور.

👈حذف تدریجی نهادهای واسط بین فرد و دولت: بازار، فقه، اصناف، نهادهای سنتی اعتماد عمومی.

👈غلبه گفتمان‌های توطئه‌محور، ضد بازار، ضد تجارت، و توجیه‌کننده دولت اقتدارگرا.

مسیر تداومی: امارات، قطر، کویت، عمان، عربستان (تا حدی)؛

👈حفظ نسبی ساختارهای سنتی مانند شریعت فقهی در امور خانوادگی، ارث، قراردادها، تجارت.

👈هم‌زیستی هوشمندانه با نهادهای مدرن بدون طرد یا بی‌اعتباری کامل سنت.

👈حفظ شأن فقها، قبایل، بازار، و سنت‌های محلی به‌عنوان منابع مشروعیت حقوقی.
شکل‌گیری نوعی دولت‌سازی محافظه‌کارانه نه ایدئولوژیک.

۲. سنت فقهی مالکیت محور در مقابل روشنفکری دولت‌گرا؛

🔹ویژگی‌های فقه مالکیت محور:

👈بر اصل رضایت، قرارداد، آزادی تصرف و مالکیت خصوصی تأکید دارد.

👈تحول آن مبتنی بر رقابت میان فقهای اعلم بوده است (نظام داوری خودجوش).

👈بازرگانان و نهادهای بازار نقش میانجی در تفسیر و اجرای فقه داشتند.

🔹ویژگی‌های روشنفکری دولت‌گرا:

👈ضد بازار، ضد سنت، گاه ضد دین، اغلب تحت تأثیر الگوهای انقلاب فرانسه یا سوسیالیسم.

👈بر دخالت دولت در توزیع عدالت، نوسازی فرهنگی، حذف فقه از عرصه عمومی اصرار داشت.

🤛نتیجه: حذف تدریجی نهادهای خودتنظیم‌گر و واگذاری همه امور به دولت متمرکز.
 
🔹کمیل دهقانی

https://t.me/Tradition_and_Market

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۶)؛

🔹در نگاه ناسیونالیستی همه بی‌شعور و عاری از هر گونه فرهنگ‌اند؛ خصوصاً تمام اعراب منطقه که ژنیتکی و از بیخ نفهم‌اند!! جز تک تک افراد مرز پر گوه‌عر خودنخبه‌پندار متوهّم.

🔹این نوع نگاه تمسخرمحور جنگ‌گرا نسبت به دیگران، بی‌شکّ یک اختلال روانی است.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۰)؛

🔹به منظور حذف میرزای شیرازی بزرگ خصوصاً در جریان مشروطه و سیطره بر عراق، سلطان عبدالحمید با جمال‌الدین اسدآبادی که قریب چند سال مهمان عبدالحمید در استانبول بود مشورت کرد و مقرّر شد مرید و مجذوب جمال‌الدین افغانی در لباس طلبگی به عتبات رفته و به عنوان پزشک و طلبه به مجالس درس میرزای بزرگ نفوذ کند و با دفع کسالت‌های جزئی طلّاب، اعتماد آنان را به پزشک بودن خود جلب نموده و بعداً با اصرار طلّاب به منظور دفع و رفع کسالت پیش آمده برای میرزای بزرگ، با قرص‌هایی وی را مسموم و مقتول نماید و شتاب‌زده از سامرّا خارج شود.

🔹این پزشک‌نما، میرزا رضا کرمانی؛ قاتل ناصرالدین شاه بود.

https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۷)؛

🔹تشبیه وضعیّت وخامت‌بار عصر و مصری به شعب ابی‌طالب رضوان الله تعالی علیه یا به صلح حسنی و عاشورای حسینی، متوقّف بر وجود شروطی است که عدم تحقّق آن، تشبیه را به قیاسی مع الفارق تبدیل می‌کند و از سویی بهانه‌ای برای رواداری مظالم و ابطال‌ناپذیری مسبّبان آن می‌گردد.

🔹نه پیامبر اکرم (ص) حضور و غیاب در شِعب را اجباری نمود، نه وضعیّت بالای شِعب از پائین شِعب متفاوت بود، نه شرایط نبیّ اکرم (ص) متفاوت از دیگر ساکنان شِعب، و نه امام حسن (ع) صلح خویش را به کسی تحمیل کرد، و نه سرور و سالار شهیدان خروج خود را جنگ دیگران با بنی‌امیّه دانست و آن‌ها را به زور به معرکهٔ نبرد تحمیلی آنان کشاند.

🌹علیهم أفضَلُ صَلَواتِ المُصَلّین

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۸)؛

🔹انفجار اسفناک بندر رجایی بندرعبّاس، دست‌کم در نتیجه مشابه واقعهٔ ۴ اوت سال ۲۰۲۰ میلادی بندر بیروت بود.

🔹کم‌ترین چیزی که از وقایع مذکور می‌توان فهمید این‌که، فقدان کفایت لازم در محافظت و مدیریّت هر نوع موادّ منفجره در ماجراجویان سوسیالیست انقلاب ۱۳۵۷، دست‌یابی به بمب اتم را، بیش از هر چیز، به تهدیدی علیه حیات و زیست‌محیط ملّت ایران تبدیل خواهد نمود.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool

🌹🌹مشروطه، بیش از آنکه پلی به سوی آزادی باشد، گوری برای تمدن کهن ایران شد.🌹🌹