اندیشکده رستا
797 subscribers
322 photos
42 videos
21 files
439 links
اندیشکده راهبردی مطالعات فضای مجازی

@Rasta_Office :ارتباط با ادمین
Download Telegram
⚡️ طراحی جمعی؛ امنیت پایدار

🔷 یاسمن حاجیان

✍🏻 در دنیای امروز که بحران‌های امنیتی (Security Crises) همچون حمله نظامی و تجاوز یک کشور به کشور دیگر می‌توانند هر لحظه جوامع را غافلگیر و ساختارهای اجتماعی را دچار اختلال کنند، دیگر راهکارهای سنتی و دستوری به تنهایی پاسخگوی نیازهای پیچیده و چندلایه نیستند. تجربه نشان داده است که برای عبور موفق از بحران‌های امنیتی، به‌ویژه در شرایط جنگی، نیازمند راهبردهایی نوآورانه و مشارکت‌محور هستیم؛ جایی که «طراحی جمعی» (Co-Design) یا همان طراحی مشارکتی می‌تواند نقشی کلیدی و بی‌بدیل ایفا کند.

✍🏻 طراحی جمعی چیست؟

طراحی جمعی (Co-Design) رویکردی است که در آن همه ذینفعان (Stakeholders) – از مسئولان و متخصصان گرفته تا خود شهروندان – در فرآیند شناسایی مسئله، ایده‌پردازی و ارائه راه‌حل‌ها به صورت فعالانه مشارکت دارند. این روش برخلاف مدل‌های سنتی که تصمیم‌گیری صرفاً در اختیار مدیران یا کارشناسان است، به افراد جامعه فرصت می‌دهد تا صدای خود را در مدیریت بحران‌های امنیتی بلندتر کنند و راهکارهایی متناسب با واقعیت‌های زندگی روزمره خود ارائه دهند.

✍🏻 مزایای طراحی جمعی در بحران‌های امنیتی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای طراحی جمعی، افزایش حس مالکیت (Sense of Ownership) و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. وقتی افراد در فرآیند تصمیم‌گیری و طراحی راه‌حل‌ها مشارکت می‌کنند، نه‌تنها راهکارها را بهتر می‌پذیرند، بلکه برای اجرای آن‌ها نیز انگیزه و تعهد بیشتری خواهند داشت. این موضوع به ویژه در بحران‌های امنیتی که اعتماد عمومی (Public Trust) ممکن است آسیب دیده باشد، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.همچنین طراحی جمعی به شناسایی دقیق‌تر نیازها و نقاط ضعف سیستم‌های امنیتی کمک می‌کند. هر گروه از ذینفعان، تجربه‌ها و نگرانی‌های خاص خود را دارد که ممکن است در رویکردهای سنتی نادیده گرفته شود. با ایجاد فضای گفت‌وگو و همفکری، می‌توان راهکارهایی جامع‌تر و کارآمدتر برای مدیریت بحران‌ها ارائه داد.

✍🏻 فرآیند طراحی جمعی در بحران‌های امنیتی

فرآیند طراحی جمعی معمولاً با تشکیل گروه‌های کاری متشکل از نمایندگان بخش‌های مختلف جامعه آغاز می‌شود. این گروه‌ها با استفاده از روش‌هایی مانند کارگاه‌های هم‌اندیشی (Co-Creation Workshops)، نقشه‌برداری سفر کاربر (User Journey Mapping) و نمونه‌سازی سریع (Rapid Prototyping)، به بررسی ابعاد مختلف بحران و تولید ایده‌های نو می‌پردازند. در این مسیر، نقش تسهیل‌گران (Facilitators) بسیار مهم است؛ افرادی که با ایجاد فضای اعتماد و تشویق به بیان آزادانه نظرات، به همگرایی و هم‌افزایی گروه کمک می‌کنند. پس از جمع‌آوری ایده‌ها، راهکارهای منتخب به صورت آزمایشی اجرا شده و بازخوردهای واقعی جامعه جمع‌آوری می‌شود تا در صورت نیاز اصلاحات لازم صورت گیرد.

✍🏻 نمونه‌های موفق طراحی جمعی در بحران‌های امنیتی

در شرایط جنگی و تجاوز نظامی، طراحی جمعی می‌تواند به ابزار حیاتی برای حفظ انسجام اجتماعی و افزایش تاب‌آوری تبدیل شود. به عنوان مثال، در برخی کشورها که با تهدید نظامی روبرو بوده‌اند، گروه‌های محلی با همکاری سازمان‌های مردم‌نهاد (NGOs) و نهادهای شهری، پروژه‌هایی برای طراحی پناهگاه‌های امن (Safe Shelters)، مسیرهای اضطراری خروج (Emergency Evacuation Routes) و سیستم‌های اطلاع‌رسانی محلی (Local Communication Systems) اجرا کرده‌اند. در این پروژه‌ها، شهروندان با ارائه تجربیات، نیازها و پیشنهادهای خود، نقش فعالی در شکل‌گیری راهکارهای عملی ایفا کرده‌اند. همچنین طراحی جمعی در سازماندهی شبکه‌های داوطلبانه برای توزیع کمک‌های اولیه، حمایت روانی و آموزش اقدامات ایمنی نقش مؤثری داشته است. این رویکرد نه‌تنها به افزایش حس همبستگی (Solidarity) و اعتماد متقابل در جامعه کمک کرده، بلکه سرعت و اثربخشی واکنش جمعی را نیز به طور چشمگیری افزایش داده است.

✍🏻 چالش‌ها و آینده طراحی جمعی

با وجود مزایای فراوان، طراحی جمعی نیز با چالش‌هایی روبه‌روست؛ از جمله دشواری هماهنگی میان گروه‌های مختلف، نیاز به زمان و منابع کافی، و گاهی مقاومت در برابر تغییر. اما با آموزش، فرهنگ‌سازی و استفاده از فناوری‌های نوین ارتباطی (Digital Communication Tools)، می‌توان این موانع را تا حد زیادی برطرف کرد.

در نهایت، می‌توان گفت که طراحی جمعی پلی است میان نیازهای واقعی جامعه و راهکارهای عملی برای مدیریت بحران‌های امنیتی، به‌ویژه در شرایط جنگی و تجاوز نظامی. این رویکرد، نه‌تنها امنیت پایدار (Sustainable Security) را تقویت می‌کند، بلکه سرمایه اجتماعی (Social Capital) را نیز افزایش می‌دهد و جوامع را برای مواجهه با آینده‌ای نامطمئن توانمندتر می‌سازد.

#اندیشکده_رستا
#طراحی_جمعی
#مدیریت_بحران

🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 کاربرد اینترنت اشیا در شرایط جنگ

✍🏻 تصور کنید در نیمه‌شب، صدای آژیرها و انفجارها شهر را در بر می‌گیرد. مردم در جستجوی پناهگاه و امنیت، در هراس و بی‌خبری به سر می‌برند. اما اگر فناوری بتواند پیش از وقوع حادثه، هشدار دهد، مسیرهای امن را نشان دهد و حتی جان افراد گرفتار زیر آوار را نجات دهد، چه تفاوتی در سرنوشت انسان‌ها رقم خواهد خورد؟

✍🏻 این‌جا جایی است که اینترنت اشیا (IoT) به عنوان یک پیوند هوشمند میان انسان، ماشین و محیط وارد عمل می‌شود.

✍🏻 در این مقاله، با نگاهی جامع به نقش اینترنت اشیا در شرایط جنگی، بررسی می‌کنیم که چگونه این فناوری می‌تواند خسارات انسانی و مادی را کاهش دهد، چه سیستم‌ها و زیرسیستم‌هایی می‌توان توسعه داد و با چه چالش‌هایی در این مسیر روبرو خواهیم بود. همچنین پیشنهادهایی برای آینده ارائه می‌دهیم تا بتوان با آمادگی بیشتر، تاب‌آوری خود را در برابر بحران‌های جنگی افزایش داد.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_راهکار_های_دیجیتال
#یادداشت_و_مقالات

🌐Rasta-tt.ir
💢 سرکنگبینی که صفرا فزود؛
حکمرانی فضای مجازی در تله‌ی خودساخته!


🔷 علی الماسی زند

✍🏻 شاید بگویید در میانه‌ی بحران جای این حرف‌ها نیست اما به نظر می‌رسد تا زخم‌ها تازه‌اند باید جویای علت‌ها شد!

از سال ۱۴۰۱ به این سو، کارشناسان و متخصصان متعددی در حوزه‌ی حکمرانی فضای مجازی، بارها نسبت به پیامدهای ناگوار فیلترینگ سراسری هشدار داده‌اند؛ اندیشکده رستا نیز بارها در قالب گزارش، نشست تخصصی، یا موضع‌گیری‌های رسمی تأکید کرده است که ادامه‌ی این رویکرد، نه تنها سودی برای ساماندهی فضای مجازی ندارد، بلکه مجموعه‌ای از آسیب‌ها را در سطوح مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی رقم می‌زند.

در کمال تأسف، این هشدارها نادیده گرفته شد!!!

فیلترینگ، آن هم به شکلی سخت‌گیرانه، نه تنها مانع از دسترسی جوانان و فعالان اقتصادی به فرصت‌های جهانی نشد، بلکه سبب شد اکثریت جامعه برای نیازهای روزمره‌ی خود به ابزارهایی روی بیاورند که تحت نظارت و شفافیت نیستند. از سوی دیگر، شکاف میان حکومت و مردم، به‌ویژه در میان نسل جوان، عمیق‌تر شد و حس بی‌اعتمادی به تصمیم‌های کلان در فضای دیجیتال تقویت گشت.

اکنون، شواهدی منتشر شده که نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از فیلترشکن‌ها و ابزارهای دور زدن فیلترینگ، در خدمت سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه به‌ویژه رژیم صهیونیستی هستند. به زبان ساده‌تر، شهروند ایرانی برای ورود به شبکه‌ای چون اینستاگرام یا واتس‌اپ، مجبور است از ابزاری استفاده کند که عملاً مسیرهای داده‌اش را به دشمنان امنیت ملی کشور واگذار کرده است!

این، همان «سرکنگبینی» است که نه تنها درمانگر نبود، بلکه بیماری را عمیق‌تر کرد. حکمرانی ناکارآمد در فضای مجازی، ما را نه به پاک‌سازی این فضا رساند و نه به استقلال دیجیتال؛ بلکه به مصرف گسترده‌ی محصولات مشکوک امنیتی، بی‌نظمی ارتباطی و افت سرمایه اجتماعی دامن زد.

⚡️ اندیشکده رستا بار دیگر تأکید می‌کند که راه نجات، نه در فیلترینگ کور، بلکه در سیاست‌گذاری دقیق، اقناع عمومی، شفافیت، و استفاده از ظرفیت نخبگان است. حاکمیت دیجیتال زمانی معنا می‌یابد که مردم را نه دشمن، بلکه شریک و هم‌مسیر بدانیم؛ وگرنه ابزارهای دشمن با رضایت ما در گوشی‌های مردم جا خوش خواهند کرد.

تجربه کشورهای پیشرو در حکمرانی دیجیتال نشان می‌دهد که اعتماد عمومی، امنیت بومی، و شفافیت در سیاست‌گذاری سه پایه اصلی در توسعه زیرساخت دیجیتال هستند. فیلترینگ کور، نه تنها هیچ‌کدام از این پایه‌ها را تأمین نمی‌کند، بلکه روزبه‌روز آن‌ها را فرسوده‌تر می‌سازد.

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_حکمرانی
#فیلترینگ
#بحران
🌐Rasta-tt.ir
⚡️ حق دسترسی به اینترنت بین‌المللی در زمان جنگ

🔹 امیرحسین صالحی

✍🏻 در جریان حمله اخیر اسرائیل به ایران، دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌المللی در طی دو موج محدود شد و تقریبا در اوج حملات، این قطعی تا سه روز ادامه داشت.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات قطعی اینترنت را اقدامی ضروری و موقتی در راستای شرایط خاص کشور توصیف کرد و آن را برای پیشگیری از حملات سایبری به زیرساخت‌های ارتباطی کشور ضروری دانست.

✍🏻 سوالی که در این‌جا مطرح می‌شود این است که اولا آیا کاربران حق دسترسی آزاد به اینترنت را دارند و ثانیا آیا اقدام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مربوط به قطع دسترسی به ترافیک بین‌المللی نقض این حق محسوب می‌شود یا خیر؟!

✍🏻 حق دسترسی آزاد به اینترنت برخاسته از حق بنیادین آزادی بیان و دریافت اطلاعات است و هم‌چنین هر محدودیتی بر این حق نیز می‌بایست سه شرط قانونی‌بودن، مشروع‌بودن و ضرورت و تناسب را رعایت کند.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_حقوق_و_تنظیم‌گری
#دسترسی_به_اینترنت
#بحران
🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 کاربرد بلاکچین در شرایط جنگی
⚡️ وقتی بلاکچین به جنگ نزدیک می‌شود …


🔹 کارگروه راهکارهای دیجیتال

✍🏻 جنگ، از آن دست واژه‌هایی‌ست که به ذات، یادآور ویرانی، بی‌ثباتی و از بین رفتن نظم است. در این فضا، شاید نتوان از فناوری انتظار معجزه داشت، اما می‌توان به آن به چشم ابزاری نگاه کرد که در برخی موقعیت‌ها، گرهی باز می‌کند یا مسیری تازه نشان می‌دهد.
بلاکچین، یکی از این ابزارهاست.

✍🏻 هرچند اغلب با رمزارزها و تراکنش‌های مالی شناخته می‌شود، اما در موقعیت‌های بحرانی، می‌تواند ظرفیت‌هایی فراتر از انتظار داشته باشد. از ثبت هویت گرفته تا توزیع کمک‌های بشردوستانه، از مدیریت اطلاعات گرفته تا ایجاد اعتماد دیجیتال؛ بلاکچین می‌تواند – با فرض شرایط مناسب – نقشی مهم ایفا کند.

✍🏻 در ادامه به بررسی برخی از کاربردهای احتمالی یا حتی واقعی بلاکچین در شرایط خاص جنگی اشاره خواهیم کرد.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_راهکار_های_دیجیتال
#یادداشت_و_مقالات

🌐Rasta-tt.ir
📣 اندیشکده رستا برگزار می‌کند.

سلسله نشست‌های هوش مصنوعی و زیست معاصر

⚡️ " هوش مصنوعی و جنگ "

🔹 با حضور :

🎓 ابوطالب صفدری [پژوهشگر پسادکتری فلسفه دانشگاه برمن آلمان]

🎓 علی الماسی‌زند [مدیر کارگروه حکمرانی فضای مجازی اندیشکده رستا؛ پژوهشگر دکتری فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی]

دوشنبه ۲۳ تیرماه ۱۴۰۴ ، ساعت ۲۰ به وقت تهران

📌 لینک ورود به جلسه متعاقبا در همین کانال اطلاع رسانی خواهد شد.

#اندیشکده_رستا
#هوش_مصنوعی
#بحران
🌐Rasta-tt.ir
📣 اندیشکده رستا برگزار می‌کند.

🔷 باشگاه کتابخوانی

📚 کتابِ درباره اینترنت/ نویسنده: هوبرت دریفوس

با هدایتِ:

🎓 دکتر ابوطالب صفدری [پژوهشگر پسادکتری فلسفه؛ دانشگاه برمن آلمان]

📌 طول دوره : ۴ جلسه
دوشنبه‌ها؛ ساعت ۲۰:۳۰ الی ۲۱:۳۰ به وقت تهران

🔻 شهریه شرکت در این دوره: ۳۰۰ هزار تومان

💢 برگزاری جلسات از طریق گوگل میت می‌باشد.

⚡️آدرس تلگرامی جهت ثبت نام :
🔗 @panahi_s96

#اندیشکده_رستا
#باشگاه_کتابخوانی

🌐Rasta-tt.ir
💢 اینترنت طبقاتی: سیاستی که همان آش و همان کاسه خواهد شد!

🔹 علی الماسی‌زند / مدیر کارگروه حکمرانی فضای مجازی

✍️ اینترنت طبقاتی در ایران بر اساس اذعان مرکز ملی فضای مجازی در سال 1402، شامل ارائه اینترنت با دسترسی آزاد به برخی گروه‌های شغلی (مانند اساتید دانشگاه، پزشکان، نهادهای خاص حکومتی و امنیتی) و نگه داشتن اینترنتی محدود و فیلترشده برای عموم مردم است.

✍️ اینترنت طبقاتی در ایران را با دیگر کشورها نمی‌توان مقایسه کرد چرا که در ایران تفکیک میان گستره‌ی دسترسی است یعنی بخش گسترده‌ای از جامعه دسترسی مناسب به اینترنت جهانی نخواهند داشت در حالی که در تجربیات جهانی به استثناء چین، تفکیک در ساحت کیفیت است یعنی پهنای باند و سرعت و غیره و البته برخی محدودیت‌های جزئی در خشونت و پورن برای کودکان و نوجوانان؛ به یک معنا در تجربیات جهانی مثلاً 80 درصد ایجاب است و 20 درصد سلب در حالی که تقریبا در ایران عکس این ماجرا حاکم خواهد بود.

✍️ در مدت جنگ 12 روزه کاربران تجربیات متعددی از ملی شدن اینترنت و عدم دسترسی به شبکه جهانی داشته‌اند؛ حتی در روزهای مذکور (مسامحتاً) نوعی اینترنت طبقاتی به این شکل که مثلاً در مناطقی از تهران نت ملی و در مناطقی دیگر نت جهانی در دسترس کاربران قرار گرفته بود، مشاهده شد. که این مدیریت بحران البته قابل توجیه و معقول بود اما آیا چنین نسخه‌ای برای روزگار غیر جنگی هم مناسب است؟

✍️ اینترنت طبقاتی، سیاستی است که از منظر نظری، در تعارض با اصل برابری دیجیتال و عدالت ارتباطی است و در عمل نیز تجربه‌های جهانی نشان می‌دهند که این رویکرد اغلب به افزایش نارضایتی اجتماعی، شکاف دیجیتال و تعمیق کنترل‌های اقتدارگرایانه منجر شده است.

✍️ هرچند ممکن است این سیاست در کوتاه‌مدت اهدافی مانند کنترل اطلاعات یا حفظ امنیت را دنبال کند، اما در بلندمدت می‌تواند پیامدهای منفی جدی‌ای برای حکمرانی دیجیتال، سرمایه اجتماعی و توسعه پایدار به‌همراه داشته باشد.

✍️ همه‌ی این‌ها در حالی است که نرم افزارها و سخت افزارهای مکملی برای دور زدن و حلقه‌ها و نودها وجود دارد و نهایتاً بعد از چند سال همان آش و کاسه‌ی کنونی را خواهیم داشت با تمام مضرات اجتماعی و سیاسی و امنیتی و فرهنگی!

📌برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#یادداشت_و_مقالات
#کارگروه_حکمرانی_فضای_مجازی
#اینترنت_طبقاتی

🌐Rasta-tt.ir
⚡️ در باب باشگاه کتابخوانی
"کتاب درباره‌ی اینترنت / هوبرت دریفوس "


🔹 ابوطالب صفدری/ پژوهشگر پسادکتری فلسفه دانشگاه برمن آلمان

به همت اندیشکده رستا، در یک دورۀ چهار جلسه‌ای کتاب "دربارۀ اینترنت" هیوبرت دریفوس را مطالعه خواهیم کرد. دریفوس فیلسوف مرود علاقه‌ی من است، کسی که باعث شد تا مسیر فلسفی من از فلسفۀ تحلیلی به فلسفۀ قاره‌ای – پدیدارشناسی- تغییر کند. من، یک مهندسی خواندۀ عشقِ منطق و ریاضی بودم که تازه و به زحمت، به عنوان دانشجوی کارشناسی ارشد، در رشتۀ فلسفۀ علم دانشگاه شریف پذیرفته شده بودم. و خب بدیهی است که به این فیلسوفان قاره‌ای می خندیدم! آثار کسانی مثل نیچه یا هایدگر را مطلقا جزو فلسفه نمی‌دانستم.

⭕️ سرنوشت اما طوری رقم خورد که به واسطۀ آثار دریفوس با پدیدارشناسی آشنا شدم. وارد جهان شگفت انگیز مرلوپونتی و هوسرل شدم. و حالا اگر بخواهم خودم را متعلق و وفادارِ نحله ای فلسفی بدانم ، آن، بی شک پدیدارشناسی خواهد بود. گرچه که ویژگی اصلی یک فیلسوف، نامتعهد بودنش به اسم و ایسم‌ها و تعهدش به حقیقت
است. بگذریم ...

⭕️ حالا فرصتی است تا این کتاب را دور هم بخوانیم و بحث کنیم. کتابی که برخی از مهم‌ترین و زنده‌ترین استدلال های پدیدارشناختیِ دریفوس، به عنوان یکی از مهم‌ترین فیلسوفان معاصر، در آن مطرح شده است. هم در این کتاب است که او جوهر ایده‌های بدنمندی را بیرون می‌کشد و با استادی تمام نشان می‌دهد که چگونه این ایده‌ها به کارِ فهمِ تکنولوژی‌های اطلاعاتی امروز می‌آیند.
این استدلال های پدیدارشناختی دامنۀ وسیعی از ادارک و آگاهی گرفته تا معناداری زیستِ معاصرِ تکنولوژیک را در بر می‌گیرد.

⭕️ این باشگاه کتابخوانی برای هر کسی که به فهمی نو از اینترنت، فناوری های اطلاعاتی، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی علاقه‌مند است می‌تواند جالب باشد. نیازمند پیش زمینه‌ی خاصی نیست و فقط لازم است تا در مطالعه‌ی کتاب تعهد داشته باشید. در هر جلسه حجم مشخصی از کتاب را می‌خوانیم و سپس با مشارکت همگی، در مورد آن بحث می‌کنیم.

♦️برای ثبت نام به آیدی زیر پیام دهید:
@panahi_s96

#اندیشکده_رستا
#باشگاه_کتابخوانی
🌐Rasta-tt.ir
💢 هوش مصنوعی، ژئوپلیتیک سلطه و بازگشت استعمار در لباسی نو

🔹 علی الماسی زند / مدیر کارگروه حکمرانی اندیشکده رستا


✍🏻 در جهان معاصر، هوش مصنوعی تنها یک فناوری پیشرفته نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت ملی و بین‌المللی بدل شده است. همچون انرژی اتمی در قرن بیستم، هوش مصنوعی نیز اکنون در کانون معادلات امنیتی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی قرار گرفته است. اما آنچه این بار بیش از همه حائز اهمیت است، نقش «زبان و ساختار داده‌ای» در بازتولید سلطه و وابستگی است.
به‌عبارت دیگر، کشورهایی که فاقد سیستم بومی هوش مصنوعی هستند، یا باید به یکی از قطب‌های AI جهانی متصل شوند (ایالات متحده یا چین)، یا محکوم به انزوا، تحقیر فناورانه، و در نهایت، استعمار فناورانه خواهند بود.

🔸 1. هوش مصنوعی به‌مثابه یک امر امنیتی ـ تمدنی:
هوش مصنوعی در سطح کلان، با ظرفیت بی‌سابقه‌ای برای تحلیل کلان‌داده‌ها، پیش‌بینی کنش اجتماعی، کنترل روایت، شبیه‌سازی رفتار، و هدایت تصمیمات انسانی، به حوزه‌ای عمیقاً ژئوپلیتیکی و امنیتی بدل شده است. از همین رو، چین در طرح بلندپروازانه‌ی خود تحت عنوان «Made in China 2025» و آمریکا در راهبرد ملی هوش مصنوعی خود، AI را به‌صراحت در کنار صنایع دفاعی، هسته‌ای، و سایبری قرار داده‌اند. در این چارچوب، کشوری که فاقد سیستم بومی هوش مصنوعی باشد، عملاً امنیت شناختی و سیاسی خود را به الگوریتم‌هایی می‌سپارد که در جای دیگری طراحی شده‌اند. این مسئله نه‌تنها حاکمیت دیجیتال را تضعیف می‌کند، بلکه اقتصاد، آموزش، رسانه و حتی اخلاق عمومی جامعه را در معرض نفوذ قدرت‌های الگوریتمی قرار می‌دهد.

🔸 2. استعمار فناورانه: قدرت نرم در عصر الگوریتم‌ها:
در دوره‌ای که موتورهای جست‌وجو، چت‌بات‌ها، مدل‌های زبانی، و سامانه‌های تصمیم‌یار، بخش عمده‌ای از ادراک، تحلیل و داوری انسان را به‌عهده می‌گیرند، کشوری که از مدل‌های بومی بی‌بهره باشد، ناچار به استفاده از پلتفرم‌هایی است که معانی را بر اساس داده‌های دیگر جوامع تولید می‌کنند.
امروز، گوگل و OpenAI در آمریکا، و بایدو و Tencent در چین، قدرتی در روایت‌سازی از جهان دارند که فراتر از قدرت رسانه‌ای کلاسیک است. آنان نه فقط داده ارائه می‌کنند، بلکه ساختار ادراک را نیز می‌دهند.
همین وابستگی شناختی، زمینه‌ای برای استعمار نرم فراهم می‌کند؛ استعمار نه از مسیر زور نظامی، بلکه از راه تولید API، زبان، و پروتکل.

🔸 3. انتخابی اجتناب‌ناپذیر برای دولت‌ها: یا استقلال یا وابستگی کشورها تنها دو گزینه پیش رو دارند:
یا خودشان وارد شبکه تولید هوش مصنوعی بومی بشوند؛ با زبان، منطق، داده‌ها و ساختار فکری خاص خود، یا ناگزیر به اتصال به یکی از ابرقدرت‌های هوش مصنوعی شوند؛ همانند چین و آمریکا، که امروز حتی برای بسیاری از دولت‌ها نسخه‌های بومی‌سازی‌شده‌ی مدل‌های خود را تحت شرایط خاص عرضه می‌کنند.
این وضع شباهتی حیرت‌آور به دوران استعمار دارد؛ زمانی که کشورهایی به دلیل عقب‌ماندگی فناورانه، برای ساخت راه‌آهن یا برق‌رسانی یا حتی کشاورزی صنعتی، ناچار به پذیرش حضور و مدیریت قدرت‌های استعمارگر شدند.
امروز همان الگو بازتولید شده است؛ اما این‌بار به‌جای مهندس انگلیسی در راه‌آهن هندوستان، این الگوریتم آمریکایی در قلب پلتفرم آموزشی یک کشور در حال توسعه است.

🔸 4. مسیر پیش‌رو: استقلال شناختی با زیرساخت بومی:
راه حل، تنها با شعار «ما هم هوش مصنوعی داریم» ممکن نمی‌شود. استقلال در این میدان، نیازمند شکل‌گیری امور ذیل است:
• زیرساخت داده‌ای داخلی
• مدل‌های زبانی بومی با عمق فرهنگی
• نظام اخلاقی و حقوقی مستقل برای کنترل AI
• و شبکه آموزش و پرورش هم‌راستا با اقتضائات تمدنی.

⚡️ بدون این‌ها، هرگونه استفاده از هوش مصنوعی، تنها نوعی «بهره‌برداری مستعمری» از دستاورد دیگران است که جز وابستگی و نفوذ عمیق شناختی، ثمری نخواهد داشت.

📌برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_حکمرانی
#هوش_مصنوعی
#ژئوپلیتیک_استعمار
🌐Rasta-tt.ir
🔷 پادکست
🔹 جلسه‌ی "هوش مصنوعی و جنگ " منتشر شد؛

با حضور:

🎓 ابوطالب صفدری
🎓 علی الماسی‌زند

🔹 برای دسترسی به پادکست‌های اندیشکده رستا می‌توانید به کانال ما در castbox و شنوتو بپیوندید.

📌در castbox بشنوید.
📌در شنوتو بشنوید‌.

#اندیشکده_رستا
#پادکست
#هوش_مصنوعی
🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚دلیل شکست پروژه‌های تحول دیجیتال/بخش اول

⚡️بر اساس گزارش تحول دیجیتال ۲۰۲۵ شرکت Elevat IQ

🔹 کارگروه راهکارهای دیجیتال

✍🏻 تحول دیجیتال یکی از مهم‌ترین روندهای عصر حاضر در سازمان‌ها و صنایع مختلف است که با هدف بهبود فرآیندها، افزایش بهره‌وری و تطبیق با تغییرات سریع فناوری انجام می‌شود.
با این حال، بسیاری از پروژه‌های تحول دیجیتال به دلیل چالش‌های متعدد با شکست مواجه می‌شوند.

✍🏻 این سند که بر اساس گزارش DIGITAL TRANSFORMATION REPORT 2025 از شرکت Elevat IQ تدوین شده است، به بررسی ۱۵ دلیل اصلی شکست پروژه‌های تحول دیجیتال پرداخته و راهکارهایی برای اجتناب از این مشکلات ارائه می‌دهد. در ادامه، دلایل اصلی شکست پروژه‌های تحول دیجیتال تشریح شده‌اند.

✍🏻 در این یادداشت به بررسی ۷ دلیل شکست پروژه‌های تحول دیجیتال می‌پردازیم و در یادداشت بعدی باقی موارد را شرح خواهیم داد.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_راهکار_های_دیجیتال
#یادداشت_و_مقالات
#تحول_دیجیتال

🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 " اصول و چارچوب شکل‌گیری واحدهای تلنگر "

🔹حلما بهبود

✍🏻 در سال‌های اخیر، استفاده از علوم رفتاری در سیاست‌گذاری عمومی به طور چشمگیری افزایش یافته است. واحدهایی که به «واحدهای تلنگر» یا «واحدهای بینش‌های رفتاری» معروف‌اند، با بهره‌گیری از مطالعات رفتاری، روان‌شناسی، اقتصاد رفتاری و علوم اجتماعی، به دولت‌ها و ارگان‌های عمومی کمک می‌کنند تا تصمیمات و خدمات خود را بهتر و انسانی‌تر ارائه دهند.

✍🏻 تاریخ ایجاد این واحدها به اواخر دهه ۲۰۰۰ برمی‌گردد. در سال ۲۰۰۹، دولت ایالات متحده سانستین را منصوب کرد تا اصلاحات رفتار محور در قوانین ارائه دهد.
سپس در سال ۲۰۱۰، بریتانیا نخستین «واحد بینش‌های رفتاری» را تشکیل داد. این واحد سریعاً مورد توجه جهانی قرار گرفت و کشورهایی مانند استرالیا، کانادا، آلمان و دیگران نیز تجربیات مشابهی را آغاز کردند.

📌برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#یادداشت_و_مقالات
#کارگروه_طراحی_موقعیت_مند
#واحد_های_تلنگر

🌐Rasta-tt.ir
📣 اندیشکده رستا برگزار می‌کند.

سلسله نشست‌های حکمرانی و جنگ

⚡️ "حکمرانی دیجیتال و راهکارهای پدآفندی"

🔹 با حضور :

🎓 علی الماسی‌زند [مدیر کارگروه حکمرانی اندیشکده رستا؛ پژوهشگر دکتری فلسفه]

🎓 محسن سمسارپور [مدیر کارگروه راهکارهای دیجیتال اندیشکده رستا؛ پژوهشگر حوزه تحول دیجیتال]

چهارشنبه ۸ مرداد ماه ۱۴۰۴ ، ساعت ۱۸ به وقت تهران

📌 لینک ورود به جلسه متعاقبا در همین کانال اطلاع رسانی خواهد شد.

#اندیشکده_رستا
#حکمرانی
#حکمرانی_دیجیتال
#راهکارهای_دیجیتال
#راهکارهای_پدآفندی
🌐Rasta-tt.ir
💢 "از قانون مبارزه با محتوای خلاف واقع تا معماری سانسور"

⚡️ چرا لایحه مقابله با محتوای خلاف واقع می‌تواند زیست بوم رسانه‌ای ایران را به محاق ببرد؟

📌 لایحه‌ای که باید مسترد می‌شد!

🔹 علی الماسی‌زند / مدیر کارگروه حکمرانی اندیشکده رستا

✍🏻 لایحه «مقابله با انتشار محتوای خبری خلاف واقع در فضای مجازی» (تیر ۱۴۰۴) با داعیه حفاظت از شهروندان در برابر اطلاعات کذب عرضه شد؛ اما مطالعه انتقادیِ مواد آن در کنار تجربه چهار رژیم حقوقیِ شناخته‌شده ـ قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا  (DSA 2022)، قانون آلمان  (NetzDG 2017)، قانون محافظت در برابر تحریفات آنلاین سنگاپور   (POFMA 2019)   و قانون ایمنی آنلاین بریتانیا  (OSA 2023) ـ نشان می‌دهد که لایحه تقدیمی دولت به مجلس کاستی هایی دارد و در صورت تصویب بدون اصلاح، به احتمال زیاد از «بررسی واقعیت» به «حذف واقعیت» بدل خواهد شد؛ یعنی مبارزه هدف‌مند با جعل جای خود را به قلع و قمع فراگیر محتوا خواهد داد. در این یادداشت به بررسی انتقادی این مسئله پرداخته ایم.

✍🏻 در لایحه دولت،:
·       مرجع حذف محتوا دولت است؛
·       شفافیت فرآیند و گزارش دهی در باب محتواهای حذف شده وجود ندارد؛
·       حق اعتراض مبهم است و در قدم اول از خود کارگروه بررسی باید به خودش شکایت کنید؛
·       ارتباط این لایحه و نحوه ی بررسی محتواها با سواد رسانه ای کاربران جامعه ی هدف آن هم مبهم است.

لایحه حاضر، با وجود نیت اعلامی برای مقابله با «اخبار جعلی»، الگوی حکمرانی بسته‌ای را ترویج می‌کند که در آن تعریف مبهم، مرجع دولتیِ غیرمستقل و نبود شفافیت دست‌به‌دست می‌دهند تا از گزاره «حفاظت از جامعه» پلی به سوی «انسداد گفت‌وگو» بزنند. تجربه جهان نشان می‌دهد بدون اصل‌های سه‌گانه شفافیت، پاسخ‌گویی و مشارکت ذی‌نفعان، هر ابزار حقوقی به‌سرعت بدل به ماشین سانسور می‌شود. مسیر اصلاح هنوز باز است؛ اما پنجره فرصتِ اعتمادسازی میان دولت، پلتفرم‌ها و جامعه مدنی چندان گشوده نخواهد ماند.

🔺اگر لایحه مبارزه با محتوای خلاف واقع به همین صورت تصویب شود، نه تنها «دروغ» مهار نمی‌شود، بلکه «حقیقت» زیر تیغ تعاریف دامنه دار و تفسیرپذیر و تصمیم‌های پشت درهای بسته قربانی خواهد شد.

📌برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_حکمرانی
#سانسور
#اخبار_جعلی
#لایحه_مقابله_با_انتشار_محتوای_خبری_خلاف_واقع_در_فضای_مجازی
🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 "تیم بینش‌های رفتاری بریتانیا" 📚

🔹 حلما بهبود

🧠 تغییری ملموس، با مداخلاتی ساده اما هوشمندانه

تیم بینش‌های رفتاری بریتانیا (BIT) با بهره‌گیری از اصول علوم رفتاری، توانسته است در حوزه‌هایی مانند سلامت، انرژی و امور اجتماعی، نتایج قابل‌توجهی رقم بزند. این تجربه‌ها نشان می‌دهد می‌توان بدون تحمیل اجبار یا صرف منابع گسترده، رفتار عمومی را در جهت مطلوب اصلاح کرد.

📉 کاهش ۲۵٪ در عدم حضور بیماران تنها با یک پیامک هدفمند

📈 افزایش ۵ برابری در استفاده از عایق حرارتی با ارائه یک گزینه کم هزینه

🌐 رشد معنادار اهدای عضو با بازطراحی یک فرم ثبت نام ساده

✍🏻 در یادداشت تحلیلی تازه‌ی اندیشکده، به بررسی تجربه‌ها و مداخلات موفق این تیم پرداخته‌ایم. مطالعه‌ی این نمونه‌ها می‌تواند برای سیاست‌گذاران، پژوهشگران و علاقه‌مندان به طراحی سیاست‌های مبتنی بر شواهد سودمند باشد.

📌برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا #کارگروه_طراحی_موقعیت_مند #واحد‌_تلنگر #اقتصاد_رفتاری #طراحی_تلنگر #سیاستگذاری_رفتاری #تجربه_سنجی #تحول_هوشمند

🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 دلیل شکست پروژه‌های تحول دیجیتال/بخش دوم

⚡️بر اساس گزارش تحول دیجیتال ۲۰۲۵ شرکت Elevat IQ

🔹 کارگروه راهکارهای دیجیتال

در ادامه مبحث عوامل شکست پروژه‌های تحول دیجیتال در بخش اول، که به هفت مورد از دلایل مربوط به شکست تحول دیجیتال اشاره کردیم در این مطلب قصد داریم شما را با هشت مورد باقی‌مانده از این دلایل از نگاه Elevat IQ آشنا کنیم. شناخت این عوامل می‌تواند از شکست پروژه‌های تحول دیجیتال در سازمان‌ها جلوگیری کند. همچنین در صورت جلوگیری از بروز چنین عواملی احتمال موفقیت تحول دیجیتال بیشتر خواهد بود.

⚡️ این عوامل عبارت‌اند از:

▪️حاکمیت ضعیف داده‌های اصلی
▪️استفاده از ابزارها و فناوری‌های نامناسب
▪️تجربه ناکافی تیم رهبری
▪️عدم همکاری مؤثر با تامین‌کنندگان و فروشندگان فناوری
▪️اسکریپت‌های تست ضعیف
▪️مسائل غیرقابل‌کنترل
▪️نبود مدیر پروژه ماهر داخلی
▪️نگاه صرف فنی به پروژه تحول دیجیتال

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_راهکار_های_دیجیتال
#یادداشت_و_مقالات
#تحول_دیجیتال

🌐Rasta-tt.ir
💢 شهروند قانون‌مدار؛ سرباز نامرئی در نبرد داده‌ای

🔹 علی الماسی زند / مدیر کارگروه حکمرانی

✍🏻 مقدمه:
در جنگ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، مرز «میدان» و «پشت جبهه» فرو ریخته است؛ هر تلفن همراه، حسگر و حساب کاربری به گره‌ای در زنجیره هدف‌گیری تبدیل می‌شود. ازاین‌رو، رفتار قانون‌مند شهروندان در تولید و انتشار داده، برابر با پدافند غیرعامل است (Bratton, 2015, p. 185).

✍🏻 چرا شهروند «سرباز نامرئی» است؟
الگوریتم‌های یادگیری عمیق می‌توانند از نشانه‌های ظاهراً بی‌اهمیت ـ لوکیشن یک عکس، هشتگ یک پُست ـ مسیر جابه‌جایی نیرو یا مختصات یک سایت حیاتی را استنباط کنند. تجربه جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل نشان داد که بات‌ها و دیپ‌فیک‌ها برای القای روایت و هدایت حملات سایبری به زیرساخت‌ها استفاده شدند. به‌عکس، تشخیص و خنثی‌سازی بخشی از این حملات با سامانه‌های داخلی ممکن شد، اما انتشار بی‌محابای داده توسط کاربران آسیب‌پذیری را بالا برد.

✍🏻 قانون‌مداری: شجاعت نوین در جبهه پنهان
در جنگ‌های سنتی، الگوهای شجاعت غالباً با ابتکار شخصی خارج از چهارچوب تعریف می‌شد؛ امروز، شکستن پروتکل‌های داده‌ای می‌تواند دشمن را مسلح کند (Singer, 2009, p. 340)شجاعت نوین یعنی:
• پای‌بندی به دستورالعمل پدافند داده‌ای: عدم انتشار تصاویر مکان‌های حساس یا تگ مکانی بلادرنگ.
• به‌روزرسانی سواد رسانه‌ای: تشخیص محتوا/لینک مشکوک و گزارش آن به سامانه‌های ملی دیپ‌فیک.
• استفاده از پلتفرم‌های بومی ایمن: خروج داده از مرز دیجیتال را به حداقل رساندن.

✍🏻 وظایف حکمران برای پشتیبانی از شهروند قانون‌مدار:
• تصویب و اجرای قانون الزام‌آور «مصونیت داده‌ای»: طبقه‌بندی انتشار اطلاعات میدانی و تعریف جرائم سایبری برای نشت داده حساس (Rid, 2020, p. 318).
• برگزاری کمپین های ملی آموزش شهروندان «چگونه داده دشمن را تغذیه نکنیم» در کتاب درسی و رسانه ملی ـ ذکر شده در اسناد حکمرانی هوش مصنوعی؛
• پلتفرم گزارش تهدید کاربرمحور: شهروند بتواند محتوای دیپ‌فیک یا بات تخریبگر را فوراً به مرکز عملیات امنیتی گزارش کند (Taddeo & Floridi, 2018, p. 752).

✍🏻 چند مصداق:
فرانسه در پروژه CrossCheck به کمک خبرنگاران و الگوریتم‌ها، آموزش عمومی را با راستی‌آزمایی جمعی پیوند داد؛ نتیجه، کاهش ۳۰ درصدی انتشار خبر جعلی در دور دوم انتخابات بود (Zuboff, 2019, p. 333). کره‌جنوبی نیز قانون ممنوعیت انتشار دیپ‌فیک سیاسی را همراه با سامانه ملی تشخیص جعل تصویری اجباری کرد (Rid, 2020, p. 312).

✍🏻 نتیجه‌گیری:
جنگ داده‌ای، جنگ انضباط است. هر شهروند می‌تواند با رعایت قانون، برابر موشکی که از داده تغذیه می‌کند، یک لایه زره خلق کند. حکمرانی وظیفه دارد ابزار، آموزش و چارچوب حقوقی را فراهم آورد تا این شجاعت نظم‌محور به هنجار جمعی بدل شود؛ در غیر این صورت، حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی نیز با یک سلفی بی‌جا دور زده می‌شوند.

منابع:


Rid, T. (2020). Active Measures. FSG.
Singer, P. W. (2009). Wired for War. Penguin.
Taddeo, M., & Floridi, L. (2018). How AI can be a force for good. Science, 361(6404), 751-752.
Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism. PublicAffairs.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_حکمرانی
#یادداشت_تحلیلی
#قانون‌مداری
#داده_اطلاعات
#اخبار_جعلی
🌐Rasta-tt.ir
🔷 ترجمه کتاب

📚 لکچر شانزدهم : کتاب طراحی برای تغییر رفتار 📚

🔹 کتاب: Designing for Behavior Change

🔹 ترجمه حلما بهبود

⚡️ در ادامه مسیر آشنایی با اصول طراحی مبتنی بر تغییر رفتار، این قسمت به سراغ یکی از رویکردهای بنیادین و کمتر دیده‌شده می‌رود:

🔍 طراحی برای اجتناب از شکست، نه صرفاً ترغیب به موفقیت.

در این فصل می‌خوانیم:

▫️ چرا برخی طراحان، به‌جای ساختن مسیرهای موفقیت، مسیرهای شکست را می‌بندند؟
▫️ چگونه می‌توان با تغییر محیط و ساختار تصمیم‌گیری، خطاهای رفتاری را کاهش داد؟
▫️ مثال‌هایی واقعی از طراحی‌های موفق در جهان که با تمرکز بر پیشگیری، به نتایج پایدارتری رسیده‌اند.

اگر به موضوعاتی مانند طراحی رفتاری، روانشناسی شناختی و مداخلات مبتنی بر محیط علاقه‌مند هستید، مطالعه این قسمت را از دست ندهید.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#ترجمه_کتاب
#کارگروه_طراحی_موقعیت_مند

🌐Rasta-tt.ir
🔷 یادداشت و مقالات

📚 ۱۵ روند پروژه‌های تحول دیجیتال در سال ۲۰۲۵ / بخش اول

⚡️بر اساس گزارش تحول دیجیتال ۲۰۲۵ شرکت Elevat IQ

🔹 کارگروه راهکارهای دیجیتال

✍🏻 روندهای تحول دیجیتال به شما کمک می‌کنند تا بلوغ دیجیتال خود را در مقایسه با رقبا بسنجید و ریسک منسوخ شدن مدل کسب‌وکار خود را ارزیابی کنید.

⚡️ مواردی مانند این‌که چگونه هوش مصنوعی به احتمال زیاد صنعت شما را متحول خواهد کرد؟ آیا باید سیستم‌های فعلی خود را به‌روزرسانی کنید تا از روندهای جدید بهره‌برداری کنید؟

✍🏻 در این مقاله فهرستی از این روندها تهیه شده است که این فهرست به شما کمک می‌کند تا روندهای کلان را درک کنید و بدانید این روندها چگونه ممکن است بر برنامه‌ها و راهکارهای دیجیتال فعلی شما تأثیر بگذارند.

هر ساله شرکت Elevat IQ این روندها را از طریق تحقیقات و مصاحبه‌ها پیش‌بینی می‌کند تا شما را برای سفر تحول دیجیتال آماده کند.

📌 برای دسترسی به متن کامل مقاله به سایت اندیشکده رستا مراجعه نمایید.

برای مطالعه کلیک کنید

#اندیشکده_رستا
#کارگروه_راهکار_های_دیجیتال
#یادداشت_و_مقالات
#تحول_دیجیتال

🌐Rasta-tt.ir