QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔻 هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران: بە یەکگرتوویی سیاسی و ئامادەکاریی مەیدانی لە گۆڕانکارییەکاندا مافەکانمان مسۆگەر دەکەین
🔹 خەڵکی ئازادیخوازی کوردستان!
هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئيران لە دوایین کۆبوونەوەی خۆیدا کە لە ڕۆژی ٣ی خەرمانان بەڕێوە چوو، هەڵسەنگاندنی گشتگیری بۆ دۆخی نێوخۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و هەروەها هاوکێشە ئاڵۆزەکانی ناوچەکە کرد و تیشکی خستە سەر گۆڕانکارییە هەستیارەکان، قەیرانەکانی سیستمی سیاسیی ئێران و ئەو پەرەسەندنە خێرایانەی کە لە ناوچەکەدا ڕوو دەدەن و تێیدا هەڵوێست و ڕوانگەی خۆی لەبارەی دۆخەکە دەستنیشان کرد.
🔹 لە کۆبوونەوەکەدا جەخت لەوەکرایەوە سەرەڕای ئەوەی کە شەڕ و پێکدادانەکان، کۆنتڕۆڵکردنی ڕێڕەوە ستراتێژی و بازرگانیەکان و دەستبەسەرداگرتنی سەرچاوەکان لە ناوچەکەدا ڕەهەندێکی مێژووییان هەیە، بەڵام دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئێران لە قۆناغێکی وەرچەرخانی یەکلاکەرەوەدایە و سیستمی حوکمڕانی لە ئێران لە قەیرانێکی قوڵ و بێچارەسەردا دەژی کە ناتوانێت خۆی لە لێکەوتەکانی دەرباز بکات. هەروەها ئاماژە بەوە کرا حکوومەتی ئێران جگە لە شەڕ ڕووبەڕووی سزا و گەمارۆی قورسی ئابووریی و گوشاری فرەچەشن بووە کە بەرەو لێواری داڕمان یان لەدەستدانی کۆنتڕۆڵ بەسەر ناوچە جیاوازەکانی دەبات.
🔹 لەبەرانبەر ئەم دۆخە و گۆڕانکارییە چاوەڕوانکراوانەشدا، جەخت لەسەر پێویستیی ئامادەکاریی هەمەلایەنەی مەیدانی، سیاسی و دیپلۆماسی دەکەین و پێمانوایە بزووتنەوەی دیموکراتیک و ڕزگاریخوازی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات نابێت لەم قۆناغەدا تەنها ڕۆڵی چاودێری هەبێت، بەڵکو پێویستە بە پلانی تۆکمە و ستراتێژییەکی ڕوونەوە ئامادەی هەر پەرەسەندنێک بێت. پێداگری لەوەش دەکەین سەرکەوتنی بزووتنەوەی کورد بەستراوە بە هاوسەنگییەکی دروست لەنێوان ڕەهەندە نەتەوەییەکان، کە بریتییە لە پاراستنی مافە ڕەواکان و دەستەبەرکردنی شوناسی نەتەوەیی و مافی بڕیاردان لە چارەنووس و ئیرادەی نەتەوەیی کورد لە ئێرانی داهاتوو لەگەڵ ئازادییەکانی ژنان، پرسی دیموکراسی، داخوازییە مەدەنییەکان و بەها پیشکەوتووەکانی کۆمەڵگە.
🔹 وەک هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران جەخت لەوە دەکەینەوە کە هێزەکان و لایەنە سیاسییەکان پێویستە بۆچوون و توانای حیزبی بخەنە خزمەت بەرژەوەندییەکانی نەتەوەکەمان و هەماهەنگییەکانیان لە ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا بەهێزتر بکەن. لەم پێناوەشدا، پێویستە لە بواری سەربازی، ئەمنی، ڕێکخستنی و دیپلۆماسییەوە هەنگاوی هاوبەش بنرێت و هەوڵەکانی هاوپەیمانی خێرا ببنەوە و دیالۆگ و لۆبیکردن لەگەڵ ناوەندە بڕیاربەدەستە نێونەتەوەییەکان و هێزەکانی دیکەی ئۆپۆزسیۆنی دیموکراسیخواز لە ئێران بەڕێوە بچێت. لەم پێناوەشدا هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکان بە ئامادەکردنی دۆسیەی تایبەت لەسەر تاوانەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و دۆخی کوردستان و پێشکەشکردنی بە ناوەندە نيودەوڵەتی و پێوەندیدارەکان، هەروەها بە پێشوازی هاوبەش لە ساڵوەگەڕی بزووتنەوەی «ژینا – ژن، ژیان، ئازادی» هەنگاو بەرەو بەهێزترکردنی پێگەی یەکگرتووی خۆی دەنێت.
🔹 لە کۆتایی ئەم کۆبوونەوەیەدا، هەموو لایەنەکان بە کۆدەنگی جەختیان لەسەر پێویستیی بەردەوامبوون و سووربوون لەسەر هەوڵەکان بۆ بەهێزکردن و پتەوکردنی زیاتری هاوپەیمانی کردەوە. ئەمەش نەک تەنها وەک پێویستییەک بۆ پتەوکردنی یەکگرتوویی لەنێوان لایەنەکاندا، بەڵکو بە مەبەستی خزمەتکردنی هەرچی باشتر بە بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کوردستان و مسۆگەرکردنی داهاتوویەکی ئازاد و دیموکراتیک بۆ داهاتوو دێتە ئاراوە.
هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران
٥ی خەرمانانی ٢٧٢٦
🔹 خەڵکی ئازادیخوازی کوردستان!
هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئيران لە دوایین کۆبوونەوەی خۆیدا کە لە ڕۆژی ٣ی خەرمانان بەڕێوە چوو، هەڵسەنگاندنی گشتگیری بۆ دۆخی نێوخۆی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و هەروەها هاوکێشە ئاڵۆزەکانی ناوچەکە کرد و تیشکی خستە سەر گۆڕانکارییە هەستیارەکان، قەیرانەکانی سیستمی سیاسیی ئێران و ئەو پەرەسەندنە خێرایانەی کە لە ناوچەکەدا ڕوو دەدەن و تێیدا هەڵوێست و ڕوانگەی خۆی لەبارەی دۆخەکە دەستنیشان کرد.
🔹 لە کۆبوونەوەکەدا جەخت لەوەکرایەوە سەرەڕای ئەوەی کە شەڕ و پێکدادانەکان، کۆنتڕۆڵکردنی ڕێڕەوە ستراتێژی و بازرگانیەکان و دەستبەسەرداگرتنی سەرچاوەکان لە ناوچەکەدا ڕەهەندێکی مێژووییان هەیە، بەڵام دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئێران لە قۆناغێکی وەرچەرخانی یەکلاکەرەوەدایە و سیستمی حوکمڕانی لە ئێران لە قەیرانێکی قوڵ و بێچارەسەردا دەژی کە ناتوانێت خۆی لە لێکەوتەکانی دەرباز بکات. هەروەها ئاماژە بەوە کرا حکوومەتی ئێران جگە لە شەڕ ڕووبەڕووی سزا و گەمارۆی قورسی ئابووریی و گوشاری فرەچەشن بووە کە بەرەو لێواری داڕمان یان لەدەستدانی کۆنتڕۆڵ بەسەر ناوچە جیاوازەکانی دەبات.
🔹 لەبەرانبەر ئەم دۆخە و گۆڕانکارییە چاوەڕوانکراوانەشدا، جەخت لەسەر پێویستیی ئامادەکاریی هەمەلایەنەی مەیدانی، سیاسی و دیپلۆماسی دەکەین و پێمانوایە بزووتنەوەی دیموکراتیک و ڕزگاریخوازی کورد لە کوردستانی ڕۆژهەڵات نابێت لەم قۆناغەدا تەنها ڕۆڵی چاودێری هەبێت، بەڵکو پێویستە بە پلانی تۆکمە و ستراتێژییەکی ڕوونەوە ئامادەی هەر پەرەسەندنێک بێت. پێداگری لەوەش دەکەین سەرکەوتنی بزووتنەوەی کورد بەستراوە بە هاوسەنگییەکی دروست لەنێوان ڕەهەندە نەتەوەییەکان، کە بریتییە لە پاراستنی مافە ڕەواکان و دەستەبەرکردنی شوناسی نەتەوەیی و مافی بڕیاردان لە چارەنووس و ئیرادەی نەتەوەیی کورد لە ئێرانی داهاتوو لەگەڵ ئازادییەکانی ژنان، پرسی دیموکراسی، داخوازییە مەدەنییەکان و بەها پیشکەوتووەکانی کۆمەڵگە.
🔹 وەک هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران جەخت لەوە دەکەینەوە کە هێزەکان و لایەنە سیاسییەکان پێویستە بۆچوون و توانای حیزبی بخەنە خزمەت بەرژەوەندییەکانی نەتەوەکەمان و هەماهەنگییەکانیان لە ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا بەهێزتر بکەن. لەم پێناوەشدا، پێویستە لە بواری سەربازی، ئەمنی، ڕێکخستنی و دیپلۆماسییەوە هەنگاوی هاوبەش بنرێت و هەوڵەکانی هاوپەیمانی خێرا ببنەوە و دیالۆگ و لۆبیکردن لەگەڵ ناوەندە بڕیاربەدەستە نێونەتەوەییەکان و هێزەکانی دیکەی ئۆپۆزسیۆنی دیموکراسیخواز لە ئێران بەڕێوە بچێت. لەم پێناوەشدا هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکان بە ئامادەکردنی دۆسیەی تایبەت لەسەر تاوانەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و دۆخی کوردستان و پێشکەشکردنی بە ناوەندە نيودەوڵەتی و پێوەندیدارەکان، هەروەها بە پێشوازی هاوبەش لە ساڵوەگەڕی بزووتنەوەی «ژینا – ژن، ژیان، ئازادی» هەنگاو بەرەو بەهێزترکردنی پێگەی یەکگرتووی خۆی دەنێت.
🔹 لە کۆتایی ئەم کۆبوونەوەیەدا، هەموو لایەنەکان بە کۆدەنگی جەختیان لەسەر پێویستیی بەردەوامبوون و سووربوون لەسەر هەوڵەکان بۆ بەهێزکردن و پتەوکردنی زیاتری هاوپەیمانی کردەوە. ئەمەش نەک تەنها وەک پێویستییەک بۆ پتەوکردنی یەکگرتوویی لەنێوان لایەنەکاندا، بەڵکو بە مەبەستی خزمەتکردنی هەرچی باشتر بە بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کوردستان و مسۆگەرکردنی داهاتوویەکی ئازاد و دیموکراتیک بۆ داهاتوو دێتە ئاراوە.
هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران
٥ی خەرمانانی ٢٧٢٦
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔻 فەرزین کەرباسی: 40 ساڵە سکرتێر لە پۆستەکەیدا دەست هەڵناگرێت؛ نەوەی نوێ دەبێت چارەنووسی خەبات لە ئەستۆ بگرێت
فەرزین کەرباسی: کاتی ڕووخانی دیواری نێوان حیزب و کۆمەڵگە هاتووە
قەندیل پرێس: وتووێژ
پێگەی هێز و لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەم قۆناغە سەخت و پردپەڕەڕ و پڕ لە ئالنگارییە مێژووییانەدا، بووەتە بابەتێکی گەرم و جێی مشتومڕی زۆر لە ناوەندە ڕۆژنامەوانی و سیاسییەکاندا. لە کاتێکدا دۆخی ناوچەکە و ناوخۆی ڕۆژهەڵات ڕووبەڕووی شەپۆلێکی بەهێزی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی، ئابووری و فکری بووەتەوە، بۆشاییەکی گەورە لە نێوان چاوڕوانییەکانی کۆمەڵگە و ئاراستەی کارکردنی حیزبە سیاسییەکاندا دروست بووە. بۆ قووڵبوونەوە لەم دۆخە، لێکۆڵینەوە لە قەیرانی پەیوەندیی نێوان حیزبەکان و چینەکانی کۆمەڵگە، هەروەها بۆ هەڵسەنگاندنی شێوازی خەبات، گوتاری سیاسی و ئاراستەی داهاتووی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی، قەندیل پرێس، ئەم وتووێژەی لەگەڵ بەڕێز فەرزین کەرباسی، شرۆڤەکاری سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەنجام داوە کە تێیدا ناوبراو بە تێر و تەسەلی و بێ پەردە باسی لە تەواوی خاڵە حەساس و مەیدانییەکان کردووە و ڕەهەندە شاراوەکانی قەیرانەکەی خستووەتەڕوو.
🔹 قەندیل پرێس: لە جیهانێکدا کە ئامرازەکانی خەبات، گەیاندن و بەرهەمهێنانی سیاسی بە تەواویی گۆڕاون، پێتان وا نییە هێزە چەپ و کۆمەڵایەتییەکانی ڕۆژهەڵات هێشتا بە عەقڵییەت و فۆرماتێکی کلاسیکی سەدەی ڕابردوو مامەڵە لەگەڵ ئاڵۆزییەکانی ئەم سەردەمە دەکەن؟ کەی و بە چ میکانیزمێک ئەم دیواری قووڵەی نێوان سەرکردایەتی و زەمینەی واقیعیی کۆمەڵگە دەڕووخێنرێت؟
🔻 فەرزین کەرباسی: لەبارەی چۆنیەتیی پەیوەندیی نێوان حیزب و کۆمەڵگەوە؛ بە ڕای من، کۆمەڵگا بەپێی بەرەوپێشچوونەکەی و بەپێی ئەوەی کە لە قۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکی تر گۆڕاوە، دۆخی کۆمەڵگەی ئێرانی بە گشتی گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. ئەو گۆڕانکارییانەی کە چەنی ساڵ جارێک لە کۆمەڵگەدا ڕوویان داوە و دەبینیت کە کۆمەڵگەی ئێرانی و تەنانەت کوردستانیشی گرتوەتەوە، سەرەڕای ئەوەی کە حكومەت هەموو ئەمرازەکانی وەكوو پارە، سامان، راگەیاندن و دەسەڵاتی ئەمنیەتی خستووەتە گەڕ، کەچی لە بەرامبەر خەڵکدا دەستەوەستانە و نازانێت چی بکات؛ واتە تووشی بنبەست بووە. مەسئەلەی حیجاب، کولتوور، چالاکیی مەدنیی ناوخۆیی کە خەڵک لە ژێرەوە و بە شێوازی نهێنی زەمینەیان بۆ ئامادە کردوون، لەگەڵ تەکنەلۆژیا و زۆر بواری تریشدا دەستیان داوەتە دەست یەک و گۆڕانکارییان دروست کردووە. لە باری فکری و ئایدیۆلۆژیشەوە ئەم گۆڕانکارییە ڕووی داوە.
بەڵام بەداخەوە کێشەکە لە حیزبەکاندایا، بەتایبەت حیزبە چەپە ئایدیۆلۆژییەکان؛حیزبە ڕاستەکان پێوەریان جیاوازە و بنەمای فکرییان دیاریكراوە ـ بەڵکو ئەوەی لە حیزبە چەپەکاندا ڕووی داوە،(بۆ نموونە کۆمەڵە ). لە ڕوانگەی منەوە کۆمەڵە لە سەرەتاوە بە فكر و باوری چەپ بونیاد نرا بەڵام ئەوەی لە سەرەتای دەیەی شەستەوە(هەتاوی) ڕووی دا بەحیزبی کۆمۆنیستی ئێران تێکەڵ کرا و ڕێگەی کۆمەڵەی گۆڕی بۆ ڕێگەیەکیتر، واتە ئایدیۆلۆژییەکی دوور لە خۆی پێ بەخشی، کە لە ڕاستیدا لە بنەڕەتی کۆمەڵە دوور بوو مەبەستم کۆمەڵەکەی کاک فوادە؛ کاک فواد چەپ بوو بەڵام كوردستانی، نە بەو شێوازەی کە حیزبی کۆمۆنیستی ئێران بیری دەکردەوە. بۆیە کۆمەڵە لە دڵ و رۆحی خەڵك هەر وەک خۆی ماوە، بەڵام کۆمەڵەیان گۆڕی و لە ڕەسەن و بنەچەی خۆی دوور خستەوە. ئەوەش هۆکار بوو بۆ ئەوەی کە گۆڕانکاری و پێشکەوتنی کۆمەڵگا، نەتوانێت لەگەڵ حیزبە ئایدیۆلۆژییەکاندا بگونجێت و خۆیان لەگەڵدا ڕێک بخەن و هەماهەنگی بکەن.
هەروەها بەشێکی تریش دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆڵ و پێگەی سکرتێر و ڕێبەرانی حیزبەکان؛ کە لە ئێستادا نموونەکەی دەبینین چی لە حیزبی کۆمۆنیستی ئێراندا ڕووی داوە .لەتبوون و جیابوونەوەی جۆراوجۆر لە هەموو لایەنەکاندا بەدی کراوە، بەڵام لە حیزبی کۆمۆنیستدا زۆرتر دیارە، ناکارامەیی ئەو ئایدیۆلۆژییە لە واقعدا کە بەسەر حیزبەکادا زاڵ بووە و ئێستا دەبینیت کە هیچ دەرچەیەک بۆ ڕزگاربوون نیە و خەڵک لێی هەڵدێت. ئەوەی ئێستا لە کۆمەڵەدا ماوە، ئەو ڕێبازەیە کە خەڵک لە ناوخۆدا پشتیوانیی لێ دەکات؛ بەڕاستی کۆمەڵەی سەرەتایین و بەو باوڕە كار دەكەن.
بۆیە بە ڕای من ئەم پارادۆکس و دووگانەییە، کە کۆمەڵە تووشی بووە هۆکاری ئەوەی کە کاتێک من وەک کەسێک ئەو سەردەمەم بیر دەکەوێتەوە کە کۆمەڵە لە شاری سنە چ کارێکی دەکرد و چ ڕۆڵێکی هەبوو، چ داهێنانێک و چ کاریگەرییەکی هەبوو لە ڕێنماییکردنی خەڵکدا؛ جەوانانی تێکۆشەر، خەڵکی زەحمەتكێش. ئەوە بە باوەڕی من هۆکارێکە بۆ ئەوەی کە حیزبە ئایدیۆلۆژییەکان نەیانتوانیوە خۆیان لەگەڵ ئەم قۆناغەدا بگونجێنن و ببنە ئەو هێزەی کە جاران بوون.
فەرزین کەرباسی: کاتی ڕووخانی دیواری نێوان حیزب و کۆمەڵگە هاتووە
قەندیل پرێس: وتووێژ
پێگەی هێز و لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەم قۆناغە سەخت و پردپەڕەڕ و پڕ لە ئالنگارییە مێژووییانەدا، بووەتە بابەتێکی گەرم و جێی مشتومڕی زۆر لە ناوەندە ڕۆژنامەوانی و سیاسییەکاندا. لە کاتێکدا دۆخی ناوچەکە و ناوخۆی ڕۆژهەڵات ڕووبەڕووی شەپۆلێکی بەهێزی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی، ئابووری و فکری بووەتەوە، بۆشاییەکی گەورە لە نێوان چاوڕوانییەکانی کۆمەڵگە و ئاراستەی کارکردنی حیزبە سیاسییەکاندا دروست بووە. بۆ قووڵبوونەوە لەم دۆخە، لێکۆڵینەوە لە قەیرانی پەیوەندیی نێوان حیزبەکان و چینەکانی کۆمەڵگە، هەروەها بۆ هەڵسەنگاندنی شێوازی خەبات، گوتاری سیاسی و ئاراستەی داهاتووی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی، قەندیل پرێس، ئەم وتووێژەی لەگەڵ بەڕێز فەرزین کەرباسی، شرۆڤەکاری سیاسیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەنجام داوە کە تێیدا ناوبراو بە تێر و تەسەلی و بێ پەردە باسی لە تەواوی خاڵە حەساس و مەیدانییەکان کردووە و ڕەهەندە شاراوەکانی قەیرانەکەی خستووەتەڕوو.
🔹 قەندیل پرێس: لە جیهانێکدا کە ئامرازەکانی خەبات، گەیاندن و بەرهەمهێنانی سیاسی بە تەواویی گۆڕاون، پێتان وا نییە هێزە چەپ و کۆمەڵایەتییەکانی ڕۆژهەڵات هێشتا بە عەقڵییەت و فۆرماتێکی کلاسیکی سەدەی ڕابردوو مامەڵە لەگەڵ ئاڵۆزییەکانی ئەم سەردەمە دەکەن؟ کەی و بە چ میکانیزمێک ئەم دیواری قووڵەی نێوان سەرکردایەتی و زەمینەی واقیعیی کۆمەڵگە دەڕووخێنرێت؟
🔻 فەرزین کەرباسی: لەبارەی چۆنیەتیی پەیوەندیی نێوان حیزب و کۆمەڵگەوە؛ بە ڕای من، کۆمەڵگا بەپێی بەرەوپێشچوونەکەی و بەپێی ئەوەی کە لە قۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکی تر گۆڕاوە، دۆخی کۆمەڵگەی ئێرانی بە گشتی گۆڕانکاریی بەسەردا هاتووە. ئەو گۆڕانکارییانەی کە چەنی ساڵ جارێک لە کۆمەڵگەدا ڕوویان داوە و دەبینیت کە کۆمەڵگەی ئێرانی و تەنانەت کوردستانیشی گرتوەتەوە، سەرەڕای ئەوەی کە حكومەت هەموو ئەمرازەکانی وەكوو پارە، سامان، راگەیاندن و دەسەڵاتی ئەمنیەتی خستووەتە گەڕ، کەچی لە بەرامبەر خەڵکدا دەستەوەستانە و نازانێت چی بکات؛ واتە تووشی بنبەست بووە. مەسئەلەی حیجاب، کولتوور، چالاکیی مەدنیی ناوخۆیی کە خەڵک لە ژێرەوە و بە شێوازی نهێنی زەمینەیان بۆ ئامادە کردوون، لەگەڵ تەکنەلۆژیا و زۆر بواری تریشدا دەستیان داوەتە دەست یەک و گۆڕانکارییان دروست کردووە. لە باری فکری و ئایدیۆلۆژیشەوە ئەم گۆڕانکارییە ڕووی داوە.
بەڵام بەداخەوە کێشەکە لە حیزبەکاندایا، بەتایبەت حیزبە چەپە ئایدیۆلۆژییەکان؛حیزبە ڕاستەکان پێوەریان جیاوازە و بنەمای فکرییان دیاریكراوە ـ بەڵکو ئەوەی لە حیزبە چەپەکاندا ڕووی داوە،(بۆ نموونە کۆمەڵە ). لە ڕوانگەی منەوە کۆمەڵە لە سەرەتاوە بە فكر و باوری چەپ بونیاد نرا بەڵام ئەوەی لە سەرەتای دەیەی شەستەوە(هەتاوی) ڕووی دا بەحیزبی کۆمۆنیستی ئێران تێکەڵ کرا و ڕێگەی کۆمەڵەی گۆڕی بۆ ڕێگەیەکیتر، واتە ئایدیۆلۆژییەکی دوور لە خۆی پێ بەخشی، کە لە ڕاستیدا لە بنەڕەتی کۆمەڵە دوور بوو مەبەستم کۆمەڵەکەی کاک فوادە؛ کاک فواد چەپ بوو بەڵام كوردستانی، نە بەو شێوازەی کە حیزبی کۆمۆنیستی ئێران بیری دەکردەوە. بۆیە کۆمەڵە لە دڵ و رۆحی خەڵك هەر وەک خۆی ماوە، بەڵام کۆمەڵەیان گۆڕی و لە ڕەسەن و بنەچەی خۆی دوور خستەوە. ئەوەش هۆکار بوو بۆ ئەوەی کە گۆڕانکاری و پێشکەوتنی کۆمەڵگا، نەتوانێت لەگەڵ حیزبە ئایدیۆلۆژییەکاندا بگونجێت و خۆیان لەگەڵدا ڕێک بخەن و هەماهەنگی بکەن.
هەروەها بەشێکی تریش دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆڵ و پێگەی سکرتێر و ڕێبەرانی حیزبەکان؛ کە لە ئێستادا نموونەکەی دەبینین چی لە حیزبی کۆمۆنیستی ئێراندا ڕووی داوە .لەتبوون و جیابوونەوەی جۆراوجۆر لە هەموو لایەنەکاندا بەدی کراوە، بەڵام لە حیزبی کۆمۆنیستدا زۆرتر دیارە، ناکارامەیی ئەو ئایدیۆلۆژییە لە واقعدا کە بەسەر حیزبەکادا زاڵ بووە و ئێستا دەبینیت کە هیچ دەرچەیەک بۆ ڕزگاربوون نیە و خەڵک لێی هەڵدێت. ئەوەی ئێستا لە کۆمەڵەدا ماوە، ئەو ڕێبازەیە کە خەڵک لە ناوخۆدا پشتیوانیی لێ دەکات؛ بەڕاستی کۆمەڵەی سەرەتایین و بەو باوڕە كار دەكەن.
بۆیە بە ڕای من ئەم پارادۆکس و دووگانەییە، کە کۆمەڵە تووشی بووە هۆکاری ئەوەی کە کاتێک من وەک کەسێک ئەو سەردەمەم بیر دەکەوێتەوە کە کۆمەڵە لە شاری سنە چ کارێکی دەکرد و چ ڕۆڵێکی هەبوو، چ داهێنانێک و چ کاریگەرییەکی هەبوو لە ڕێنماییکردنی خەڵکدا؛ جەوانانی تێکۆشەر، خەڵکی زەحمەتكێش. ئەوە بە باوەڕی من هۆکارێکە بۆ ئەوەی کە حیزبە ئایدیۆلۆژییەکان نەیانتوانیوە خۆیان لەگەڵ ئەم قۆناغەدا بگونجێنن و ببنە ئەو هێزەی کە جاران بوون.
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔹 قەندیل پرێس: لەو دۆخە پڕ لە هەژاری و قەیرانە ئابوورییەی کە کۆماری ئیسلامی بەسەر خەڵکی ڕۆژهەڵاتیدا سەپاندووە، زۆر جار ڕەخنە لەوە دەگیرێت کە هێزە چەپ و چەکدارەکانیش نەیانتوانیوە گوتارێکی چینایەتی و سەربەخۆ پێشکەش بکەن کە لەگەڵ ناڕەزایەتیی کرێکاران، کۆڵبەران و مامۆستایاندا یەکبگرێتەوە؛ ئایا کێشەکە لە لاوازیی گوتارەکەیە یان لە دابڕانی شێوازەکانی ڕێکخستندا؟
🔻 فەرزین کەرباسی: بەڵێ، ئەوە سەد لە سەد ئەو درز و بۆشاییە لە نێوان ئەو حیزبانەی کە بانگەشەی چاکسازی و چەپایەتی و تێکۆشان بۆ لەناوبردنی بۆشایی نێوان چینەکانی کۆمەڵگا و تێزی کار بۆ کرێکار و دادپەروەری کۆمەڵایەتی کە چەپ باوەڕی پێیەتی، لەناو ئەو تەمومژی ئایدیۆلۆژییەی خودی حیزبەکاندا ون بوو. ئەمڕۆ تۆ دەبینیت بۆ نموونە لە ئێراندا، ئەوەی خۆی بە نوێنەری چەپی ئێرانی دەزانێت (واتە حیزبی کۆمۆنیستی ئێران)، کە دێت خاوەندارێتی لە ناڕەزایەتییەکانی حەفتتەپە و کارگەکان دەکات، سەرکردەکانی ئەو کرێکارانە خۆیان بەری دەکن و ئەوان بە نوێنەری خۆیان نازانن و خۆیان لێی دوور دەخەنەوە.
هۆکاری ئەوە ئەوەیە کە پردی پەیوەندی لە نێوان حیزبی چەپ بەو جۆرەی کە بانگەشەی بۆ کرێکار، مافی کرێکار، کێڵگەوان و زەحمەتکێش دەکات، لە کۆمەڵگادا دوورە؛ کۆمەڵگا بۆچوون و کێشە و خواستەکانی، هەموو شتی لەگەڵ ئەوەی کە حیزب باسی دەکا جیاوازە. حیزب بە شێوەیەکی هێمایی باسی کێشەی خەڵک دەکات؛ یانی لە ڕاگەیاندراو و بەیاننامەکاندا تەنیا قسە دەکەن، هیچ پلان و بەرنامەیەکیان نییە.
ئەگەر من دادپەروەر بم دەبێت ئەمەش بڵێم: ئەوە نییە کە بە کردەوە ناتوانن ئەنجامی بدەن، بەڵکو دەستیان بە خەڵکەکە ناگات؛ کاتێک تۆ خۆت ئامادەیی کردەیی و چالاکیت لەناو کۆمەڵگادا نەبێت، دەستت بە دەستی ئەو کرێکارە نەبێت، لەناو کارخانەکانیاندا نەبێت، لەسەر کارەکەیان نەبێت، مەینەتییەکان نەزانی، چۆن دەتوانی یارمەتیی بدەیت؟ تۆ تەنیا دەوەستیت و قسەی بۆ دەکەیت، دەی قسە هیچ بۆ ئەو ناکات. تۆ نە لە شۆڕاکانی ناو شاردا هەیت، نە لە بەڕێوەبەرایەتیی دڵنیایی کۆمەڵایەتی (بیمە)دا هەیت کە مافەکەی بۆ وەرگری، نە دەتوانیت پارێزەری بۆ بگری؛ یانی بە کردەوە ناتوانیت ئەم ئەركە ببەیتە پێشەوە، ئەوەش بە حوکمی دووربوونیان و بەشێکیشی بەهۆی ناتوانای ئایدیۆلۆژیکی خۆیانەوەیە؛ یانی تۆ شتێک باس دەکەیت کە هی دەیەی پەنجا و شەستی ئێرانییە، یانی تئۆڕیەکەت هی ئەو دورەیە.
ئەمڕۆ کرێکار و پێناسەی كرێكار گۆڕاوە، چۆنیەتیی کارکردن گۆڕاوە؛ من خۆم لە ئەمریکا ژیاوم، لە ئەمریکادا دکتۆرێکیش دەتوانێت کرێکار بێت، ئەندازیارێکیش دەتوانێت کرێکار بێت، بە مانا و واتای کار (واتە ئەو کەسەی کار دەکات، کرێکارە). ئێستا گرنگ نییە بڕوانامە و ئاستەکەی چییە؛ بەڵام ئایدیۆلۆژیی ئەو ڕەفیقانەی ئێمە بە ئەندازەی پێشکەوتنی کۆمەڵگا و جیهان لە تەکنەلۆژیا و زۆربەی بواری تردا نەگۆڕاوە. بۆیە ئەم بۆشاییە هەیە، نە حیزبی بێ چەك، نە حیزبی چەکدار، و نە حیزبێک کە پڕرەنگترە لە مەسەلەی ئایدیۆلۆژیا نەیانتوانیوە فۆرمولێک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی کە لەناو خۆدا کاری پێویست بکەن و بەدەم خەڵکەوە بن.
بۆیە تۆ دەبینیت پێشوازییان لێ ناکرێت، نفووز و کاریگەرییشیان لەناو کرێکاراندا بە پێ پێویست نییە، بە ئەندازەیەک ڕەنگە لە شوێنی مەبەستدا ئامادەییان هەبێت و تاکوتووک پەیوەندییان هەبێت، بەڵام بە مانای ئەوەی کە بتوانێت ڕێنمایی بکات و کۆمەڵگاو چینی كرێكار بجووڵێنێت لەو ئاستەدا نییە.
🔹 قەندیل پرێس: لە کاتێکدا کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر بەرەو مۆدێرنبوون و بەهێزتربوونی دەنگی ژنان و لاوان هەنگاو دەنێت، کاناڵ و دەزگا سیاسییەکانی هێزەکان هێشتا لە بازنەی بەیاننامە و ڕاگەیەندراوی تەقلیدیدا خول دەخەنەوە؛ ئایا ئەمە بە مانای تەسلیمبوون بە لێوارنشینیی سیاسی نییە لە گۆڕەپانی واقیعی ناوخۆدا؟
🔻 فەرزین کەرباسی: بەڵێ، بە تەواوی ئەو ڕوانگە و بۆچوونانەی ئەحزاب نەیانتوانیوە خۆیان بە جۆرێک ڕێک بخەن کە لە ڕووی دروستکردنی گفتمان و ئاراستەکردنی کۆمەڵگاکەیانەوە سەرکەوتوو بن. لە بنەڕەتدا، ماهییەت و ناوەڕۆکی ڕێکخراو و حیزب ئەوەیە کە پێشەنگی کۆمەڵگا بن؛ واتە خەڵکێک بجووڵێنن، فیکر و بیرۆکەیان بۆ دروست بکەن و ناوەڕۆک و بابەتیان بۆ بەرهەم بهێنن.
ئەوەی باسی دەکەم، باسی دۆخی گشتی دەکەم و دەتوانم بۆ ئێرانیشی باسی بکەم. لە ئێراندا بە گشتی وایە، ئۆپۆزیسیۆن ناتوانێت ئەو جۆرەی کە شایستەیە کاری بۆ بکات. لە بەشی ئێرانییەکەیدا من دەتوانم بەڵگەیەکی پتەو بهێنمەوە و بڵێم بەڵێ، چاکسازخوازەکان لەم سێ دەیەی ڕابردوودا، هۆکاری سەرەکیی بنەبڕکردنی ئۆپۆزیسیۆن و بەلاریدابردنی خەباتی واقعی و مبارزەی خەڵک بوون، و لە ئێستەشدا پێداگرن لەسەر بەردەوامیدان بەكۆماری ئیسلامی.
🔻 فەرزین کەرباسی: بەڵێ، ئەوە سەد لە سەد ئەو درز و بۆشاییە لە نێوان ئەو حیزبانەی کە بانگەشەی چاکسازی و چەپایەتی و تێکۆشان بۆ لەناوبردنی بۆشایی نێوان چینەکانی کۆمەڵگا و تێزی کار بۆ کرێکار و دادپەروەری کۆمەڵایەتی کە چەپ باوەڕی پێیەتی، لەناو ئەو تەمومژی ئایدیۆلۆژییەی خودی حیزبەکاندا ون بوو. ئەمڕۆ تۆ دەبینیت بۆ نموونە لە ئێراندا، ئەوەی خۆی بە نوێنەری چەپی ئێرانی دەزانێت (واتە حیزبی کۆمۆنیستی ئێران)، کە دێت خاوەندارێتی لە ناڕەزایەتییەکانی حەفتتەپە و کارگەکان دەکات، سەرکردەکانی ئەو کرێکارانە خۆیان بەری دەکن و ئەوان بە نوێنەری خۆیان نازانن و خۆیان لێی دوور دەخەنەوە.
هۆکاری ئەوە ئەوەیە کە پردی پەیوەندی لە نێوان حیزبی چەپ بەو جۆرەی کە بانگەشەی بۆ کرێکار، مافی کرێکار، کێڵگەوان و زەحمەتکێش دەکات، لە کۆمەڵگادا دوورە؛ کۆمەڵگا بۆچوون و کێشە و خواستەکانی، هەموو شتی لەگەڵ ئەوەی کە حیزب باسی دەکا جیاوازە. حیزب بە شێوەیەکی هێمایی باسی کێشەی خەڵک دەکات؛ یانی لە ڕاگەیاندراو و بەیاننامەکاندا تەنیا قسە دەکەن، هیچ پلان و بەرنامەیەکیان نییە.
ئەگەر من دادپەروەر بم دەبێت ئەمەش بڵێم: ئەوە نییە کە بە کردەوە ناتوانن ئەنجامی بدەن، بەڵکو دەستیان بە خەڵکەکە ناگات؛ کاتێک تۆ خۆت ئامادەیی کردەیی و چالاکیت لەناو کۆمەڵگادا نەبێت، دەستت بە دەستی ئەو کرێکارە نەبێت، لەناو کارخانەکانیاندا نەبێت، لەسەر کارەکەیان نەبێت، مەینەتییەکان نەزانی، چۆن دەتوانی یارمەتیی بدەیت؟ تۆ تەنیا دەوەستیت و قسەی بۆ دەکەیت، دەی قسە هیچ بۆ ئەو ناکات. تۆ نە لە شۆڕاکانی ناو شاردا هەیت، نە لە بەڕێوەبەرایەتیی دڵنیایی کۆمەڵایەتی (بیمە)دا هەیت کە مافەکەی بۆ وەرگری، نە دەتوانیت پارێزەری بۆ بگری؛ یانی بە کردەوە ناتوانیت ئەم ئەركە ببەیتە پێشەوە، ئەوەش بە حوکمی دووربوونیان و بەشێکیشی بەهۆی ناتوانای ئایدیۆلۆژیکی خۆیانەوەیە؛ یانی تۆ شتێک باس دەکەیت کە هی دەیەی پەنجا و شەستی ئێرانییە، یانی تئۆڕیەکەت هی ئەو دورەیە.
ئەمڕۆ کرێکار و پێناسەی كرێكار گۆڕاوە، چۆنیەتیی کارکردن گۆڕاوە؛ من خۆم لە ئەمریکا ژیاوم، لە ئەمریکادا دکتۆرێکیش دەتوانێت کرێکار بێت، ئەندازیارێکیش دەتوانێت کرێکار بێت، بە مانا و واتای کار (واتە ئەو کەسەی کار دەکات، کرێکارە). ئێستا گرنگ نییە بڕوانامە و ئاستەکەی چییە؛ بەڵام ئایدیۆلۆژیی ئەو ڕەفیقانەی ئێمە بە ئەندازەی پێشکەوتنی کۆمەڵگا و جیهان لە تەکنەلۆژیا و زۆربەی بواری تردا نەگۆڕاوە. بۆیە ئەم بۆشاییە هەیە، نە حیزبی بێ چەك، نە حیزبی چەکدار، و نە حیزبێک کە پڕرەنگترە لە مەسەلەی ئایدیۆلۆژیا نەیانتوانیوە فۆرمولێک بدۆزنەوە بۆ ئەوەی کە لەناو خۆدا کاری پێویست بکەن و بەدەم خەڵکەوە بن.
بۆیە تۆ دەبینیت پێشوازییان لێ ناکرێت، نفووز و کاریگەرییشیان لەناو کرێکاراندا بە پێ پێویست نییە، بە ئەندازەیەک ڕەنگە لە شوێنی مەبەستدا ئامادەییان هەبێت و تاکوتووک پەیوەندییان هەبێت، بەڵام بە مانای ئەوەی کە بتوانێت ڕێنمایی بکات و کۆمەڵگاو چینی كرێكار بجووڵێنێت لەو ئاستەدا نییە.
🔹 قەندیل پرێس: لە کاتێکدا کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە خێراییەکی سەرسوڕهێنەر بەرەو مۆدێرنبوون و بەهێزتربوونی دەنگی ژنان و لاوان هەنگاو دەنێت، کاناڵ و دەزگا سیاسییەکانی هێزەکان هێشتا لە بازنەی بەیاننامە و ڕاگەیەندراوی تەقلیدیدا خول دەخەنەوە؛ ئایا ئەمە بە مانای تەسلیمبوون بە لێوارنشینیی سیاسی نییە لە گۆڕەپانی واقیعی ناوخۆدا؟
🔻 فەرزین کەرباسی: بەڵێ، بە تەواوی ئەو ڕوانگە و بۆچوونانەی ئەحزاب نەیانتوانیوە خۆیان بە جۆرێک ڕێک بخەن کە لە ڕووی دروستکردنی گفتمان و ئاراستەکردنی کۆمەڵگاکەیانەوە سەرکەوتوو بن. لە بنەڕەتدا، ماهییەت و ناوەڕۆکی ڕێکخراو و حیزب ئەوەیە کە پێشەنگی کۆمەڵگا بن؛ واتە خەڵکێک بجووڵێنن، فیکر و بیرۆکەیان بۆ دروست بکەن و ناوەڕۆک و بابەتیان بۆ بەرهەم بهێنن.
ئەوەی باسی دەکەم، باسی دۆخی گشتی دەکەم و دەتوانم بۆ ئێرانیشی باسی بکەم. لە ئێراندا بە گشتی وایە، ئۆپۆزیسیۆن ناتوانێت ئەو جۆرەی کە شایستەیە کاری بۆ بکات. لە بەشی ئێرانییەکەیدا من دەتوانم بەڵگەیەکی پتەو بهێنمەوە و بڵێم بەڵێ، چاکسازخوازەکان لەم سێ دەیەی ڕابردوودا، هۆکاری سەرەکیی بنەبڕکردنی ئۆپۆزیسیۆن و بەلاریدابردنی خەباتی واقعی و مبارزەی خەڵک بوون، و لە ئێستەشدا پێداگرن لەسەر بەردەوامیدان بەكۆماری ئیسلامی.
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
بەڵام بۆ بەشی کوردییەکەی حەقیقەتەن ئەوە ناتوانم قبووڵ بکەم، چونكە بە گشتی کۆمەڵگای کوردی کۆمەڵگەیەکی ڕێکخراوە. مەبەستم ئەو بەشەی کۆمەڵگایە کە چالاکە (نە هەموو کۆمەڵگا)؛ بەڵام هەموو بەشە چالاکەکە کاتێک جووڵە دەکات، ئەوا توێژەکانیتری کۆمەڵگایش دەجووڵێنن. ئەو بەشە چالاکە بە ڕێژەی ٣ تا ٥ لەسەدی کۆمەڵگایە، کە لە زانستی کۆمەڵناسیدا دەگوترێت ئەمانە چالاک و کاران. واتە دابەش بوون لەسەر حیزبەکان (دیموکرات، کۆمەڵە، پژاک و هتد)، و هەر کەسە و بەپێی ئایدیۆلۆژی و شوێنی جوگرافیی خۆی ڕەفتار دەکات.
بەڵام ئێمە لە ماوەی کەمتر لە ١٥ ساڵی ڕابردوو نەمانتوانیوە ئەو گفتمانە بۆ خەڵک دروست بکەین. لە قۆناغێکدا بە حوکمی زوڵم و زۆری دەسەڵاتی دیکتاتۆر شتێکی دەکرد کە کۆمەڵگا دەجووڵا و حیزبەکان دەهاتنە پێشەوە نموونەی هەرە دیار بزووتنەوەی (ژن ژیان ئازادی)یە، کە توانی دنیا بهەژێنێت.
بە حوکمی ئەوەی کە حوکوومەت بارودۆخێکی دروست کرد کە کۆمەڵگا جووڵا، حیزبەکانیاش کەوتنە دوای، جا ئەو خاڵەیە کە بۆ پرسیارەکەی جەنابەت نموونەیەکی باشە: حیزبەکان پێشەنگ نەبوون بۆ جووڵەی خەڵک، ئەوە خەڵک بوو خۆی لەسەر گۆڕی ژینا و لەسەر شەهیدبوونی ناڕەزایەتیی دەربڕی، و حیزبەکان دواتر کەوتنە دوای خەڵک لە دوایشدا بینیمان چیان قۆماند(یكێك چوو بۆ جورج تاون و یكێك دەیوت هیچ مەكەن برونە ماڵەوە). ئەو خاڵە خاڵی لاوازی حیزبەکانە، کە تۆ ناتوانیت پەیوەندییەکی قوڵت هەبێت لەگەڵ کۆمەڵگاکەی خۆتدا. لایەنی بەرامبەریش کاری بۆ ئەوە کردووە، دەستی لایەنە ئیسلامییەکان و سەلەفییەکانی کردووەتەوە تاوەکو بتوانن لە کۆمەڵگا ڕێکخراو دابنەن و چالاکی بکەن. ئەوان لە بازاڕ و لە هەموو ناوەندە ئابوورییەکاندا کار دەکەن و دەتوانن لە جێی حیزبە پێشرەوەكان کە بانگەشەی عەدەڵەتی كۆمەڵایەتی دەکەن، کاریگەرییان لەناو خەڵکدا هەبێت. بۆیە بەڕای من ئەو دۆخە لە چەند ساڵی ڕابردووەوە دەستی پێ کردووە و ئێستاشی لەگەڵدا بێت بوونی هەیە، سەرەڕای ئەوەی کە ناڕەزایەتییەکان لەسەر ئێران زۆرن و کۆمەڵگا ناڕازییە، کەچی حیزبەکان لە خراوترین دۆخی خۆیاندا دەبینرێن، تەنانەت لە ئاستی مانەوەی خۆیشیاندا؛ واتە ئەمانە ڕووبەڕووی ناکارامەییەکی گەورە بوونەتەوە لە ڕووی گفتمان و چارچێوەی کاری فکرییانەوە.
🔹 قەندیل پرێس: لە کاتێکدا دەبینین هێزە ئەمنی و سەرکوتگەرەکانی ڕژێم بە ئاسانی هەموو جووڵەیەکی مەدەنی لە ناوخۆدا سەرکوت دەکەن و بۆشاییەکی گەورە لە نێوان حیزبەکانی دەرەوەی وڵات و چالاکوانانی ناوخۆدا دروست بووە، بۆچی تا ئێستا ناتوانرێت پردێکی ئەمنی و لۆجیستیکیی پتەو بۆ گواستنەوەی ئەزموونی بەرگری و ڕێکخستن بۆ ناو شارەکانی ڕۆژهەڵات دابین بکرێت، و ئایا تەنها دروشمدان بەسە بۆ ئەم دۆخە؟
🔻 فەرزین کەرباسی: ڕاستییەکەی گلەیی زۆرمان لە حیزبەکان كرد، بەڵام واقعێکی مێژووییش بوونی هەیە کە دەبێت ڕەچاوی بکەین؛ کۆماری ئیسلامی لە ٤٧ ساڵی ڕابردوودا هەرگیز نەیهێشتووە کوردستان لە دۆخێکی ئاساییدا بێت. واتە نەیهێشتووە کوردستان لە بارودۆخێکی ئاساییدا وەک پارێزگاکانیتری ئێران بێت. هەمیشە و بەردەوام تەنانەت لەو کاتانەشدا کە حیزبەکان هیچ کێشەیەکیان دروست نەدەکرد و لە بنکەکانی خۆیاندا بوون، دەسەڵات فەزای کوردستانی میلیتاریزە کردبوو و دەستی لەسەر خەڵک هەڵناگرت.
چالاکیی مەدەنی، ڕۆژنامەوانی، ژنان و هتد، هەموویان لە ژێر فشار و هەڕەشەی بەردەوامدا بوون.
لە لایەکیترەوە، ئابووری چەكێكی گەورە بوو بە دەست کۆماری ئیسلامییەوە، وایان کرد گەنجەکانی کوردستان ناچار ببن ڕوو لە شارەکانیتری ئێران و بەندەرەکان بکەن بۆ کرێکاری، چونکە خەڵک تووشی قەیرانی بژێوی ببوون. ئەوەی کە قسەیەکی ناسراوە و دەگێڕدرێتەوە بۆ سەردەمی (ڕەحیمی) کە سەردەمی ڕەفسنجانی و سازندگی بوو، وتویەتی: «شانازیی من ئەوەیە لەو چەند ساڵەی ئوستانداربوونمدا، چەکم لە دەستی کوڕی کورد دەرهێنا وبافوورم دا دەستیانەوە». واتە هێنانی مادەی هۆشبەر، قاچاخ، و دروستکردنی گەورەترین ئاشپەزخانەکانی دروستکردنی مادەی هۆشبەر لە کرماشان، سنە، بانە و ناوچەکانی تر، هەموو ئەمانە هۆکار بوون بۆ ئەوەی کۆمەڵگە هەژارتر و بێدەرەتانتر بێت. کەواتە، ئەگەر حیزبەکانیش لە بەشێک لە ئەکت و ئەرکەکانیان کەمتەرخەم بووبن، ئەوا زوڵم و ستەمی بەردەوامی دەسەڵات لەسەر خەڵک جێگەی مشتومڕ نییە و هۆکاری سەرەکیی دروستبوونی ئەم مەودا گەورەیەیە لە نێوان خەڵک وحیزبەكان.
🔹 قەندیل پرێس: لە دۆخێکی مێژوویی ئاوادا کە نەبوونی یەکڕێزییەکی ڕاستەقینە و پاشەکشەی مەیدانی بووەتە سیمای دیاری حیزبەکان، ئایا کاتی ئەوە نەهاتووە فۆرماتی کۆن و دەسەڵاتە تەقلیدییەکانی ناو حیزبەکان هەڵتەکێنرێن و بە شێوازێکی ڕادیکاڵانە، نەوەی نوێ و خەباتی مەدەنیی ناوخۆ ببنە بڕیاردەری سەرەکی، یان پێتان وایە بەم شێوازەی ئێستاوە دەتوانن درێژە بە مانۆڕە سیاسییەکان بدەن؟
بەڵام ئێمە لە ماوەی کەمتر لە ١٥ ساڵی ڕابردوو نەمانتوانیوە ئەو گفتمانە بۆ خەڵک دروست بکەین. لە قۆناغێکدا بە حوکمی زوڵم و زۆری دەسەڵاتی دیکتاتۆر شتێکی دەکرد کە کۆمەڵگا دەجووڵا و حیزبەکان دەهاتنە پێشەوە نموونەی هەرە دیار بزووتنەوەی (ژن ژیان ئازادی)یە، کە توانی دنیا بهەژێنێت.
بە حوکمی ئەوەی کە حوکوومەت بارودۆخێکی دروست کرد کە کۆمەڵگا جووڵا، حیزبەکانیاش کەوتنە دوای، جا ئەو خاڵەیە کە بۆ پرسیارەکەی جەنابەت نموونەیەکی باشە: حیزبەکان پێشەنگ نەبوون بۆ جووڵەی خەڵک، ئەوە خەڵک بوو خۆی لەسەر گۆڕی ژینا و لەسەر شەهیدبوونی ناڕەزایەتیی دەربڕی، و حیزبەکان دواتر کەوتنە دوای خەڵک لە دوایشدا بینیمان چیان قۆماند(یكێك چوو بۆ جورج تاون و یكێك دەیوت هیچ مەكەن برونە ماڵەوە). ئەو خاڵە خاڵی لاوازی حیزبەکانە، کە تۆ ناتوانیت پەیوەندییەکی قوڵت هەبێت لەگەڵ کۆمەڵگاکەی خۆتدا. لایەنی بەرامبەریش کاری بۆ ئەوە کردووە، دەستی لایەنە ئیسلامییەکان و سەلەفییەکانی کردووەتەوە تاوەکو بتوانن لە کۆمەڵگا ڕێکخراو دابنەن و چالاکی بکەن. ئەوان لە بازاڕ و لە هەموو ناوەندە ئابوورییەکاندا کار دەکەن و دەتوانن لە جێی حیزبە پێشرەوەكان کە بانگەشەی عەدەڵەتی كۆمەڵایەتی دەکەن، کاریگەرییان لەناو خەڵکدا هەبێت. بۆیە بەڕای من ئەو دۆخە لە چەند ساڵی ڕابردووەوە دەستی پێ کردووە و ئێستاشی لەگەڵدا بێت بوونی هەیە، سەرەڕای ئەوەی کە ناڕەزایەتییەکان لەسەر ئێران زۆرن و کۆمەڵگا ناڕازییە، کەچی حیزبەکان لە خراوترین دۆخی خۆیاندا دەبینرێن، تەنانەت لە ئاستی مانەوەی خۆیشیاندا؛ واتە ئەمانە ڕووبەڕووی ناکارامەییەکی گەورە بوونەتەوە لە ڕووی گفتمان و چارچێوەی کاری فکرییانەوە.
🔹 قەندیل پرێس: لە کاتێکدا دەبینین هێزە ئەمنی و سەرکوتگەرەکانی ڕژێم بە ئاسانی هەموو جووڵەیەکی مەدەنی لە ناوخۆدا سەرکوت دەکەن و بۆشاییەکی گەورە لە نێوان حیزبەکانی دەرەوەی وڵات و چالاکوانانی ناوخۆدا دروست بووە، بۆچی تا ئێستا ناتوانرێت پردێکی ئەمنی و لۆجیستیکیی پتەو بۆ گواستنەوەی ئەزموونی بەرگری و ڕێکخستن بۆ ناو شارەکانی ڕۆژهەڵات دابین بکرێت، و ئایا تەنها دروشمدان بەسە بۆ ئەم دۆخە؟
🔻 فەرزین کەرباسی: ڕاستییەکەی گلەیی زۆرمان لە حیزبەکان كرد، بەڵام واقعێکی مێژووییش بوونی هەیە کە دەبێت ڕەچاوی بکەین؛ کۆماری ئیسلامی لە ٤٧ ساڵی ڕابردوودا هەرگیز نەیهێشتووە کوردستان لە دۆخێکی ئاساییدا بێت. واتە نەیهێشتووە کوردستان لە بارودۆخێکی ئاساییدا وەک پارێزگاکانیتری ئێران بێت. هەمیشە و بەردەوام تەنانەت لەو کاتانەشدا کە حیزبەکان هیچ کێشەیەکیان دروست نەدەکرد و لە بنکەکانی خۆیاندا بوون، دەسەڵات فەزای کوردستانی میلیتاریزە کردبوو و دەستی لەسەر خەڵک هەڵناگرت.
چالاکیی مەدەنی، ڕۆژنامەوانی، ژنان و هتد، هەموویان لە ژێر فشار و هەڕەشەی بەردەوامدا بوون.
لە لایەکیترەوە، ئابووری چەكێكی گەورە بوو بە دەست کۆماری ئیسلامییەوە، وایان کرد گەنجەکانی کوردستان ناچار ببن ڕوو لە شارەکانیتری ئێران و بەندەرەکان بکەن بۆ کرێکاری، چونکە خەڵک تووشی قەیرانی بژێوی ببوون. ئەوەی کە قسەیەکی ناسراوە و دەگێڕدرێتەوە بۆ سەردەمی (ڕەحیمی) کە سەردەمی ڕەفسنجانی و سازندگی بوو، وتویەتی: «شانازیی من ئەوەیە لەو چەند ساڵەی ئوستانداربوونمدا، چەکم لە دەستی کوڕی کورد دەرهێنا وبافوورم دا دەستیانەوە». واتە هێنانی مادەی هۆشبەر، قاچاخ، و دروستکردنی گەورەترین ئاشپەزخانەکانی دروستکردنی مادەی هۆشبەر لە کرماشان، سنە، بانە و ناوچەکانی تر، هەموو ئەمانە هۆکار بوون بۆ ئەوەی کۆمەڵگە هەژارتر و بێدەرەتانتر بێت. کەواتە، ئەگەر حیزبەکانیش لە بەشێک لە ئەکت و ئەرکەکانیان کەمتەرخەم بووبن، ئەوا زوڵم و ستەمی بەردەوامی دەسەڵات لەسەر خەڵک جێگەی مشتومڕ نییە و هۆکاری سەرەکیی دروستبوونی ئەم مەودا گەورەیەیە لە نێوان خەڵک وحیزبەكان.
🔹 قەندیل پرێس: لە دۆخێکی مێژوویی ئاوادا کە نەبوونی یەکڕێزییەکی ڕاستەقینە و پاشەکشەی مەیدانی بووەتە سیمای دیاری حیزبەکان، ئایا کاتی ئەوە نەهاتووە فۆرماتی کۆن و دەسەڵاتە تەقلیدییەکانی ناو حیزبەکان هەڵتەکێنرێن و بە شێوازێکی ڕادیکاڵانە، نەوەی نوێ و خەباتی مەدەنیی ناوخۆ ببنە بڕیاردەری سەرەکی، یان پێتان وایە بەم شێوازەی ئێستاوە دەتوانن درێژە بە مانۆڕە سیاسییەکان بدەن؟
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔻 فەرزین کەرباسی: بەڕاستی ئێستا ئێمە بە کردەوە لەم حیزبانە نابینین هەنگاوی بنەڕەتی بۆ ڕزگاریی وڵات بنێریت، هیچ تەکانێك لە خۆت نادەیت، بەڵکو چاو لە دەستی خەڵکیتر دەکەیت، بەهانەی جۆراوجۆر دێنێتەوە، ئەوە ناکەیت کە دەبێت بیکەیت، بەڵکو تەنها بە قسە كردن ڕازی دەبێت. ئەمە دەرەنجامی سیاسەتی سی ساڵی ڕابردووە گیراوەتەبەر؛ سیاسەتی «بقا» (مانەوە)؛ یانی ئێمە هەرچەندە پارە پەیدا بکەین تەنیا بۆ ئەوەی بمێنینەوە تا ڕۆژی خۆی کە حكوومەت ڕووخا ببین بە ڕێبەری گەلی کورد!!!. ئەم سیاسەتی چاوەڕوانییە، سیاسەتێکە نە گۆڕانکاری لە خۆیدا کردووە، نە توانیویەتی گوتارێکی تازە دروست بکات. ئەو حیزبەش ئێستا بە شێوەی خۆی ماوە، سەیری ناوەوەی بکەیت دەبینیت چ کێشەیكی گەورە بوونی هەیە. دەسەڵات لە دەست چەند کەسێکدا قۆرخ کراوە، ئابووری حیزبیان بە دەستە، پۆستیان بە دەستە، هەندێكیان خزم و کەس و کاری خۆیان هاوردوە و قۆرخی هەموو چتیان کردووە.
ئەم قۆرخکارییە بووە بە واقع، حیزبێك ناتوانێ خۆی بگۆڕێت، ئەو پۆتانسێلە نەماوە کە بتوانێ خۆی بگۆڕێت بە نەزەری من ڕاکت و ئیستاییە، ئەوەیە لەبەرامبەر هەموو هێزەکانی دەوروبەری خۆیدا تەسلیمە و هیچ کارێکی پێ ناكرێت، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیان. سکرتێر چل ساڵ سکرتێرە، دەست هەڵناگرێت بۆیە کاتێک قسە دەکات لەگەڵ ئەمڕۆ ناخوێنرێتەوە. کام لە تەفەکوراتی ئەو لەگەڵ ڕۆژی ئەمڕۆدا دەگونجێت؟
حەتتا ئەگەر حیزبێک بە زەبری زۆر، بە زەبری وڵاتان یان بە زەبری پارە و چەکی ئەملا و ئەولا بیەوێت بەسەر خەڵکدا خۆی بسەپێنێت، یا ماشین پڕ بکات لە دۆلار و بهێنێتەوە وچەكداربکڕێت، ناتوانێت لە دەرەنجام سەركەوتوو بێت چون خەڵکی ڕۆژهەڵات ژیر و ئاگادارن، ئیتر ناخڵەتن و خەبات و شۆڕشیان کردووە بۆ ئازادی، نە بۆ هێنانی دەسەڵاتێکیتر بۆ سەری خۆیان کە ببێتە بەڵا بۆ گیانی. بۆیە بە ڕای من ئەم حیزبانە زەمانیان سووتاند بۆ گۆڕانکاری، و ئێستاش کاتێک قسەیان لەگەڵ دەکەیت دەڵێن مەجال نییە و کاتی ئەوە نییە. ئەگەر نزیكایەتی لە نێوان خودی حیزبەكان و دواتر لەگەڵ خەڵك دروست نەبێت کێشەی سەرەکییە کە بە ڕای من دەتوانێت لە ئاییندەی ڕۆژهەڵات کێشەی گەورە ساز بکات و هەر ئەمڕۆ دەبێت کاری بۆ بکرێت.
ئەم قۆرخکارییە بووە بە واقع، حیزبێك ناتوانێ خۆی بگۆڕێت، ئەو پۆتانسێلە نەماوە کە بتوانێ خۆی بگۆڕێت بە نەزەری من ڕاکت و ئیستاییە، ئەوەیە لەبەرامبەر هەموو هێزەکانی دەوروبەری خۆیدا تەسلیمە و هیچ کارێکی پێ ناكرێت، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیان. سکرتێر چل ساڵ سکرتێرە، دەست هەڵناگرێت بۆیە کاتێک قسە دەکات لەگەڵ ئەمڕۆ ناخوێنرێتەوە. کام لە تەفەکوراتی ئەو لەگەڵ ڕۆژی ئەمڕۆدا دەگونجێت؟
حەتتا ئەگەر حیزبێک بە زەبری زۆر، بە زەبری وڵاتان یان بە زەبری پارە و چەکی ئەملا و ئەولا بیەوێت بەسەر خەڵکدا خۆی بسەپێنێت، یا ماشین پڕ بکات لە دۆلار و بهێنێتەوە وچەكداربکڕێت، ناتوانێت لە دەرەنجام سەركەوتوو بێت چون خەڵکی ڕۆژهەڵات ژیر و ئاگادارن، ئیتر ناخڵەتن و خەبات و شۆڕشیان کردووە بۆ ئازادی، نە بۆ هێنانی دەسەڵاتێکیتر بۆ سەری خۆیان کە ببێتە بەڵا بۆ گیانی. بۆیە بە ڕای من ئەم حیزبانە زەمانیان سووتاند بۆ گۆڕانکاری، و ئێستاش کاتێک قسەیان لەگەڵ دەکەیت دەڵێن مەجال نییە و کاتی ئەوە نییە. ئەگەر نزیكایەتی لە نێوان خودی حیزبەكان و دواتر لەگەڵ خەڵك دروست نەبێت کێشەی سەرەکییە کە بە ڕای من دەتوانێت لە ئاییندەی ڕۆژهەڵات کێشەی گەورە ساز بکات و هەر ئەمڕۆ دەبێت کاری بۆ بکرێت.
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس pinned «🔻 فەرزین کەرباسی: 40 ساڵە سکرتێر لە پۆستەکەیدا دەست هەڵناگرێت؛ نەوەی نوێ دەبێت چارەنووسی خەبات لە ئەستۆ بگرێت فەرزین کەرباسی: کاتی ڕووخانی دیواری نێوان حیزب و کۆمەڵگە هاتووە قەندیل پرێس: وتووێژ پێگەی هێز و لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەم قۆناغە…»
🔻 YPJyê li ser hevdîtina li Şamê daxuyanî da
🔹 Fermandariya Giştî ya Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ) li ser hevdîtinên ku li Şamê hatine kirin daxuyaniyek belav kir.
🔹 YPJyê diyar kir ku hevdîtin bi awayekî erênî û avaker derbas bûye û ji bo temamkirina pêvajoya entegrasyonê dê hevdîtinên wan bidomin.
🔹 Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku Fermandariya YPJyê 26ê Tebaxê bi şandeyeke fermî ya Wezareta Karên Navxwe ya Hikûmeta Veguhêz a Şamê re hevdîtinek kiriye. Li gorî daxuyaniyê, di hevdîtinê de ewlehî û aramiya Sûriyeyê hatin nîqaşkirin û her wiha hevkarî û hevahengiya di navbera her du aliyan de jî bi awayekî berfireh hatin gotûbêjkirin.
🔹 YPJyê ragihand ku rojeva sereke ya civînê paşeroja YPJyê bûye. Di daxuyaniyê de hat gotin: “Hat tekezkirin ku YPJ dikare wekî hêzeke taybet û rêxistinkirî di nav Wezareta Karên Navxwe de were entegrekirin.”
🔹 YPJyê destnîşan kir ku hevdîtin erênî bûye û wiha pê de çû: “Hevdîtin bi awayekî erênî û avaker derbas bû. Ji bo temamkirin û gihîştina encamê ya pêvajoya entegrasyonê ya di çarçoveya Peymana 29ê Kanûna Paşîn a 2026an de, dê hevdîtin û dan û standinên me bidomin.”
🔹 Fermandariya Giştî ya Yekîneyên Parastina Jinê (YPJ) li ser hevdîtinên ku li Şamê hatine kirin daxuyaniyek belav kir.
🔹 YPJyê diyar kir ku hevdîtin bi awayekî erênî û avaker derbas bûye û ji bo temamkirina pêvajoya entegrasyonê dê hevdîtinên wan bidomin.
🔹 Di daxuyaniyê de hat destnîşankirin ku Fermandariya YPJyê 26ê Tebaxê bi şandeyeke fermî ya Wezareta Karên Navxwe ya Hikûmeta Veguhêz a Şamê re hevdîtinek kiriye. Li gorî daxuyaniyê, di hevdîtinê de ewlehî û aramiya Sûriyeyê hatin nîqaşkirin û her wiha hevkarî û hevahengiya di navbera her du aliyan de jî bi awayekî berfireh hatin gotûbêjkirin.
🔹 YPJyê ragihand ku rojeva sereke ya civînê paşeroja YPJyê bûye. Di daxuyaniyê de hat gotin: “Hat tekezkirin ku YPJ dikare wekî hêzeke taybet û rêxistinkirî di nav Wezareta Karên Navxwe de were entegrekirin.”
🔹 YPJyê destnîşan kir ku hevdîtin erênî bûye û wiha pê de çû: “Hevdîtin bi awayekî erênî û avaker derbas bû. Ji bo temamkirin û gihîştina encamê ya pêvajoya entegrasyonê ya di çarçoveya Peymana 29ê Kanûna Paşîn a 2026an de, dê hevdîtin û dan û standinên me bidomin.”
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔻 تسلیم یا سازش؟ انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) برای الشرع، ترکیه و کوردهای سوریه چه معنایی دارد
✍ آمبرین زمان
منبع: المانیتور/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
🔹 یک سال و پنج ماه و ۱۵ روز پس از آنکه احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، و مظلوم کوبانی، فرمانده کل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به رهبری کوردها، توافقی تاریخی را برای ادغام تمامی نهادهای نظامی و اداری کوردی با دولت مرکزی امضا کردند، کوبانی انحلال نیروهای خود را اعلام کرد و به این ترتیب پایان فصلی آکنده از شکوه و شکست را رقم زد.
🔹 صحنههایی که در آن شب اواخر تابستان رقم خورد، میتوانست مستقیماً از نمایشنامه «شاه لیر» شکسپیر بیرون آمده باشد. کوبانی که به تنهایی در برابر حضاری از مقامات سوری و کوردی در دمشق ایستاده بود، ابتدا به زبان عربی و سپس به زبان کوردی «پایان مأموریت نیروهای دموکراتیک سوریه» و «انحلال آنها به عنوان یک نیروی نظامی مستقل» را اعلام کرد.
🔹 تام باراک، فرستاده دولت ترامپ در امور سوریه، این اعلامیه را «کاملاً تاریخی» خواند و «رهبری دوراندیشانه» پرزیدنت دونالد ترامپ را دلیل «گذار منظم نیروهای دموکراتیک سوریه به نهادهای دولتی سوریه» دانست. یک سخنگوی حزب حاکم ترکیه نیز گفت که «آستانه مهمی» در جهت «تقویت وحدت سوریه» پشت سر گذاشته شده است.
🔹 با این حال، برای تعداد بیشماری از کوردهای سوریه و فراتر از آن که رویای دستیابی به وضعیت فدرال همانند برادران خود در عراق را در سر میپروراندند، این اتفاق به مثابه تسلیم شدن بود. تصاویر کوبانی و همکارانش که در دو سوی مقامات سوری در شکوه سرد و مرمری «کاخ خلق» نشسته بودند، در حالی که الشرع از فاصلهای دور بر روی یک صندلی طلاکاری شده ریاست میکرد، برای بسیاری بیش از حدِ تحمل بود؛ آن هم پس از ۱۴ سال نیمهاستقلالی که زیر چتر نیروهای ویژه آمریکاییِ مستقر در شمال شرق سوریه برای حمایت از مبارزه به رهبری نیروهای دموکراتیک سوریه علیه داعش به دست آمده بود.
🔹 بر اساس گزارش رسانههای محلی، طبق مفاد توافقی که روز سهشنبه به دست آمد، الشرع سه فرمان جداگانه را امضا خواهد کرد. یکی از آنها نقش مشاور رئیسجمهور، ظاهراً در امور کوردها، را به کوبانی محول میکند. فرمان دوم الهام احمد، وزیر خارجه دوفاکتو (غیررسمی) اداره خودمختار به رهبری کوردها را به عنوان یکی از اعضای پارلمان سوریه از سهمیه اختصاصیافته به الشرع منصوب میکند. انتظار میرود احمد بخشی از کمیتهای باشد که به امور دیاسپورا (مهاجران و آوارگان خارج از کشور) میپردازد و همچنین در کمیته دیگری برای تدوین قانون اساسی جدید حضور داشته باشد. و در نهایت، دو ساعت در هفته آموزش به زبان کوردی و درباره آن به عنوان یک واحد اختیاری برای مناطق کوردنشین به برنامه درسی دولتی اضافه خواهد شد. علاوه بر این، «یگانهای مدافع زنان» (YPJ) که تماماً زنانه و تحت رهبری کوردهاست، در ظرفیت مبارزه با تروریسم در وزارت کشور ادغام خواهد شد.
🔹 این فرمانها مکمل اصلاحات موجود خواهند بود؛ از جمله فرمان ریاستجمهوری در ماه ژانویه که حدود ۲.۵ میلیون کورد سوریه را به عنوان بخشی «اساسی و اصیل» از مردم سوریه به رسمیت میشناسد، به کوردهایی که توسط رژیم بعث «بدون تابعیت» تلقی میشدند حق شهروندی اعطا میکند و هزاران جنگجوی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) را در چهار تیپ ادغام میکند، ضمن اینکه دستکم ایجاد یک تیپ دیگر برای منطقه محصور اکثراً کوردنشین عفرین در دست بررسی است.
🔹 این اقدامات در سوریه بیسابقهاند و بسیار فراتر از آن چیزی هستند که ترکیه، میزبان بزرگترین جمعیت کوردهای جهان، در جریان مذاکرات صلح کنونی با عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کوردستان (پکک)، در حال بررسی آن است. این روند به دو دلیل ارتباط تنگاتنگی با مذاکرات بین نیروهای دموکراتیک سوریه و دمشق دارد. اول اینکه ترکیه نفوذ و اهرم فشار قابلتوجهی بر دمشق دارد که به آن اجازه میدهد از حق وتوی مؤثری در مورد محدودیتهای گشایشهای الشرع در قبال کوردها استفاده کند.
🔹 دلیل دیگر این است که تاکنون، اوجالان نفوذ بلامنازعی بر کوبانی و رفقایش داشته است، زیرا او و بسیاری دیگر تحت فرماندهی رهبر پکک زمانی که او این حزب را از سوریه اداره میکرد، فعالیت میکردند تا اینکه او در اکتبر ۱۹۹۸ تحت تهدیدهای نظامی ترکیه اخراج شد و متعاقباً در فوریه ۱۹۹۹ توسط نیروهای ترکیه در کنیا دستگیر گردید.
🔹 گمان میرود مداخله اوجالان در وادار کردن کوبانی به تسریع روند پایان دادن به نیروهای دموکراتیک سوریه و پذیرش نقش به عنوان مشاور الشرع، نقشی محوری داشته است. مدتهاست که روشن شده برچیده شدن خودمختاری کوردها در سوریه، شرطی ضروری برای پیشبرد مذاکرات در ترکیه با هدف پایان دادن قطعی به درگیری چهار دههای پکک با ارتش ترکیه است.
✍ آمبرین زمان
منبع: المانیتور/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
🔹 یک سال و پنج ماه و ۱۵ روز پس از آنکه احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، و مظلوم کوبانی، فرمانده کل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به رهبری کوردها، توافقی تاریخی را برای ادغام تمامی نهادهای نظامی و اداری کوردی با دولت مرکزی امضا کردند، کوبانی انحلال نیروهای خود را اعلام کرد و به این ترتیب پایان فصلی آکنده از شکوه و شکست را رقم زد.
🔹 صحنههایی که در آن شب اواخر تابستان رقم خورد، میتوانست مستقیماً از نمایشنامه «شاه لیر» شکسپیر بیرون آمده باشد. کوبانی که به تنهایی در برابر حضاری از مقامات سوری و کوردی در دمشق ایستاده بود، ابتدا به زبان عربی و سپس به زبان کوردی «پایان مأموریت نیروهای دموکراتیک سوریه» و «انحلال آنها به عنوان یک نیروی نظامی مستقل» را اعلام کرد.
🔹 تام باراک، فرستاده دولت ترامپ در امور سوریه، این اعلامیه را «کاملاً تاریخی» خواند و «رهبری دوراندیشانه» پرزیدنت دونالد ترامپ را دلیل «گذار منظم نیروهای دموکراتیک سوریه به نهادهای دولتی سوریه» دانست. یک سخنگوی حزب حاکم ترکیه نیز گفت که «آستانه مهمی» در جهت «تقویت وحدت سوریه» پشت سر گذاشته شده است.
🔹 با این حال، برای تعداد بیشماری از کوردهای سوریه و فراتر از آن که رویای دستیابی به وضعیت فدرال همانند برادران خود در عراق را در سر میپروراندند، این اتفاق به مثابه تسلیم شدن بود. تصاویر کوبانی و همکارانش که در دو سوی مقامات سوری در شکوه سرد و مرمری «کاخ خلق» نشسته بودند، در حالی که الشرع از فاصلهای دور بر روی یک صندلی طلاکاری شده ریاست میکرد، برای بسیاری بیش از حدِ تحمل بود؛ آن هم پس از ۱۴ سال نیمهاستقلالی که زیر چتر نیروهای ویژه آمریکاییِ مستقر در شمال شرق سوریه برای حمایت از مبارزه به رهبری نیروهای دموکراتیک سوریه علیه داعش به دست آمده بود.
🔹 بر اساس گزارش رسانههای محلی، طبق مفاد توافقی که روز سهشنبه به دست آمد، الشرع سه فرمان جداگانه را امضا خواهد کرد. یکی از آنها نقش مشاور رئیسجمهور، ظاهراً در امور کوردها، را به کوبانی محول میکند. فرمان دوم الهام احمد، وزیر خارجه دوفاکتو (غیررسمی) اداره خودمختار به رهبری کوردها را به عنوان یکی از اعضای پارلمان سوریه از سهمیه اختصاصیافته به الشرع منصوب میکند. انتظار میرود احمد بخشی از کمیتهای باشد که به امور دیاسپورا (مهاجران و آوارگان خارج از کشور) میپردازد و همچنین در کمیته دیگری برای تدوین قانون اساسی جدید حضور داشته باشد. و در نهایت، دو ساعت در هفته آموزش به زبان کوردی و درباره آن به عنوان یک واحد اختیاری برای مناطق کوردنشین به برنامه درسی دولتی اضافه خواهد شد. علاوه بر این، «یگانهای مدافع زنان» (YPJ) که تماماً زنانه و تحت رهبری کوردهاست، در ظرفیت مبارزه با تروریسم در وزارت کشور ادغام خواهد شد.
🔹 این فرمانها مکمل اصلاحات موجود خواهند بود؛ از جمله فرمان ریاستجمهوری در ماه ژانویه که حدود ۲.۵ میلیون کورد سوریه را به عنوان بخشی «اساسی و اصیل» از مردم سوریه به رسمیت میشناسد، به کوردهایی که توسط رژیم بعث «بدون تابعیت» تلقی میشدند حق شهروندی اعطا میکند و هزاران جنگجوی نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) را در چهار تیپ ادغام میکند، ضمن اینکه دستکم ایجاد یک تیپ دیگر برای منطقه محصور اکثراً کوردنشین عفرین در دست بررسی است.
🔹 این اقدامات در سوریه بیسابقهاند و بسیار فراتر از آن چیزی هستند که ترکیه، میزبان بزرگترین جمعیت کوردهای جهان، در جریان مذاکرات صلح کنونی با عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کوردستان (پکک)، در حال بررسی آن است. این روند به دو دلیل ارتباط تنگاتنگی با مذاکرات بین نیروهای دموکراتیک سوریه و دمشق دارد. اول اینکه ترکیه نفوذ و اهرم فشار قابلتوجهی بر دمشق دارد که به آن اجازه میدهد از حق وتوی مؤثری در مورد محدودیتهای گشایشهای الشرع در قبال کوردها استفاده کند.
🔹 دلیل دیگر این است که تاکنون، اوجالان نفوذ بلامنازعی بر کوبانی و رفقایش داشته است، زیرا او و بسیاری دیگر تحت فرماندهی رهبر پکک زمانی که او این حزب را از سوریه اداره میکرد، فعالیت میکردند تا اینکه او در اکتبر ۱۹۹۸ تحت تهدیدهای نظامی ترکیه اخراج شد و متعاقباً در فوریه ۱۹۹۹ توسط نیروهای ترکیه در کنیا دستگیر گردید.
🔹 گمان میرود مداخله اوجالان در وادار کردن کوبانی به تسریع روند پایان دادن به نیروهای دموکراتیک سوریه و پذیرش نقش به عنوان مشاور الشرع، نقشی محوری داشته است. مدتهاست که روشن شده برچیده شدن خودمختاری کوردها در سوریه، شرطی ضروری برای پیشبرد مذاکرات در ترکیه با هدف پایان دادن قطعی به درگیری چهار دههای پکک با ارتش ترکیه است.
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔹 قانون چارچوبی که نهادهای مختلفی را برای نظارت بر خلع سلاح جنگجویان پکک و عفو قانونی برای افراد واجد شرایط ایجاد میکند، هفته گذشته توسط پارلمان ترکیه تصویب شد. با این حال، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، با نگاهی به واکنشهای ناسیونالیستهای ترک که ممکن است بر شانس انتخاباتی خودش تأثیر بگذارد، فاصله مشخصی را با کل این روند حفظ کرده است. انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه یک پیروزی بزرگ برای او به ارمغان آورده است و به اردوغان اجازه میدهد تا هرگونه امتیاز داده شده به پکک را - که در می ۲۰۲۵ همسو با خواستههای اوجالان انحلال خود را اعلام کرد - توجیه کند. رهبر پکک از چندین دور ناموفق قبلی در سال ۲۰۱۳ آموخته است که بروز مشکلات در شمال شرق سوریه میتواند اردوغان را وادار کند که زیر میز بزند و به عملیات نظامی و سرکوب سیاسی علیه کوردها در هر دو سوی مرز بازگردد.
🔹 در هر صورت، الشرع نیازی به مهار شدن چندانی از سوی آنکارا ندارد. الشرع از روزهای رهبری «هیئت تحریر الشام» (گروه جهادی که سالهای طولانی با رژیم اسد جنگید و در نهایت در دسامبر ۲۰۲۴ به پیروزی رسید) به دنبال تمرکز قدرت در دستان خود بوده است. او به این نتیجه رسیده است که نگه داشتن کوبانی در دسترس نزدیک، بدون اعطای هیچ قدرت واقعی به او، بهترین راه برای مهار کردن جاهطلبیهای این رهبر کورد و مردمش است.
🔹 مطمئناً، وادار کردن کوبانی به اعلام انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه در حالی که مسیر کوردها به سوی خودمختاری مسدود میشد، آشکارا یک پیروزی برای الشرع نیز بود. توافق ادغام به عنوان طرحی الگو برای دروزی های شورشی کشور جهت صلح با دمشق و همچنین به عنوان خاری در چشم اسرائیل که به دنبال بهرهبرداری از نارضایتیهای اقلیتها برای تضعیف الشرع بوده است، معرفی میشود. حکمت الهجری، یکی از شیوخ برجسته دروزی، همچنان چون خاری در پهلوی الشرع باقی مانده است و روز دوشنبه به حضاری در سویدا گفت که دروزی ها «بخش جداییناپذیری از اسرائیل» هستند. بخش عمدهای از این استان با اکثریت دروزی از زمان فوران خشونتهای فرقهای گسترده در ژوئیه سال گذشته که بیش از ۱۷۰۰ کشته بر جای گذاشت (که بیشتر آنها غیرنظامیان دروزی بودند)، خارج از کنترل دولت باقی مانده است.
🔹 با این حال این سؤال برای کوردها باقی میماند: جایگزین چه بود؟ درگیری دوباره با دمشق و ترکیه؟ دولت ترامپ پس از برکناری رژیم اسد قاطعانه از الشرع حمایت کرد و زمانی که نیروهای او در ماه ژانویه استانهای نفتخیز با اکثریت عرب را که تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه بودند تصرف کردند، دست روی دست گذاشت. در ماه آوریل، نیروهای آمریکایی در شمال شرق بهطور کامل عقبنشینی کردند و نیروهای دموکراتیک سوریه را بدون هیچ پوششی رها کردند. روز دوشنبه، ایالات متحده رسماً نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم حذف کرد.
🔹 کوبانی با گزینههای فوریِ اندکی که در اختیار داشت، مجبور به همراهی شد. حضور او در دمشق، ایجاد یک جنبش سیاسی مردمی را در منطقه کوردنشین که جوامع مختلف را متحد کند و بتواند به عنوان یک نیروی متقابل در برابر الشرع ظاهر شود، دشوارتر میسازد. اما این بدان معنا نیست که کوبانی به همراه احمد در پارلمان سوریه و سیپان حمو، فرمانده سابق نیروهای دموکراتیک سوریه که اکنون معاون وزیر دفاع است، نخواهند توانست ائتلافها و شبکههای جدیدی در پایتخت سوریه ایجاد کنند که ممکن است دوام بیشتری داشته باشند.
🔹 کوبانی در آخرین مصاحبه خود با المانیتور در ماه می، گفت که احتمالاً مورد استقبال دولت ترکیه قرار خواهد گرفت. این ایده دیگر دور از ذهن به نظر نمیرسد. دولت ترکیه برای اولین بار در تاریخ مدرن این کشور، پس از مذاکره با یک رهبر کورد، قوانینی (هرچند ناقص) را به تصویب رسانده است. مسیر کوبانی هر چه که باشد، ۱۴ سال خودگردانی باعث شده تا ایدههای ناسیونالیستی کوردی به طور محکم در ذهن نسل کاملی از کوردها که هیچ چیز دیگری جز این را تجربه نکردهاند، ریشه بدواند.
🔹 دنیا باشول (Dunya Basol)، دانشگاهی متخصص در امور خاورمیانه در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت: «شورشهای طولانیمدت به مردم میآموزند که بیسروصدا صبر کنند، از رویارویی مستقیم بپرهیزند، شبکههای خود را حفظ کنند و به چشماندازهای چند دههای بیندیشند. درست مانند کاری که هیئت تحریر الشام [تحت امر الشرع] سالها پیش از حمله به دمشق در ادلب انجام داد.» وی افزود: «تاریخ پر از امپراتوریهایی است که شورشها را از نظر نظامی در هم کوبیدند، اما چند نسل بعد فروپاشیدند؛ تنها به این دلیل که آنچه را که پیشتر در ذهن کودکان کاشته شده بود، دستکم گرفتند.»
🔹 در هر صورت، الشرع نیازی به مهار شدن چندانی از سوی آنکارا ندارد. الشرع از روزهای رهبری «هیئت تحریر الشام» (گروه جهادی که سالهای طولانی با رژیم اسد جنگید و در نهایت در دسامبر ۲۰۲۴ به پیروزی رسید) به دنبال تمرکز قدرت در دستان خود بوده است. او به این نتیجه رسیده است که نگه داشتن کوبانی در دسترس نزدیک، بدون اعطای هیچ قدرت واقعی به او، بهترین راه برای مهار کردن جاهطلبیهای این رهبر کورد و مردمش است.
🔹 مطمئناً، وادار کردن کوبانی به اعلام انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه در حالی که مسیر کوردها به سوی خودمختاری مسدود میشد، آشکارا یک پیروزی برای الشرع نیز بود. توافق ادغام به عنوان طرحی الگو برای دروزی های شورشی کشور جهت صلح با دمشق و همچنین به عنوان خاری در چشم اسرائیل که به دنبال بهرهبرداری از نارضایتیهای اقلیتها برای تضعیف الشرع بوده است، معرفی میشود. حکمت الهجری، یکی از شیوخ برجسته دروزی، همچنان چون خاری در پهلوی الشرع باقی مانده است و روز دوشنبه به حضاری در سویدا گفت که دروزی ها «بخش جداییناپذیری از اسرائیل» هستند. بخش عمدهای از این استان با اکثریت دروزی از زمان فوران خشونتهای فرقهای گسترده در ژوئیه سال گذشته که بیش از ۱۷۰۰ کشته بر جای گذاشت (که بیشتر آنها غیرنظامیان دروزی بودند)، خارج از کنترل دولت باقی مانده است.
🔹 با این حال این سؤال برای کوردها باقی میماند: جایگزین چه بود؟ درگیری دوباره با دمشق و ترکیه؟ دولت ترامپ پس از برکناری رژیم اسد قاطعانه از الشرع حمایت کرد و زمانی که نیروهای او در ماه ژانویه استانهای نفتخیز با اکثریت عرب را که تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه بودند تصرف کردند، دست روی دست گذاشت. در ماه آوریل، نیروهای آمریکایی در شمال شرق بهطور کامل عقبنشینی کردند و نیروهای دموکراتیک سوریه را بدون هیچ پوششی رها کردند. روز دوشنبه، ایالات متحده رسماً نام سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم حذف کرد.
🔹 کوبانی با گزینههای فوریِ اندکی که در اختیار داشت، مجبور به همراهی شد. حضور او در دمشق، ایجاد یک جنبش سیاسی مردمی را در منطقه کوردنشین که جوامع مختلف را متحد کند و بتواند به عنوان یک نیروی متقابل در برابر الشرع ظاهر شود، دشوارتر میسازد. اما این بدان معنا نیست که کوبانی به همراه احمد در پارلمان سوریه و سیپان حمو، فرمانده سابق نیروهای دموکراتیک سوریه که اکنون معاون وزیر دفاع است، نخواهند توانست ائتلافها و شبکههای جدیدی در پایتخت سوریه ایجاد کنند که ممکن است دوام بیشتری داشته باشند.
🔹 کوبانی در آخرین مصاحبه خود با المانیتور در ماه می، گفت که احتمالاً مورد استقبال دولت ترکیه قرار خواهد گرفت. این ایده دیگر دور از ذهن به نظر نمیرسد. دولت ترکیه برای اولین بار در تاریخ مدرن این کشور، پس از مذاکره با یک رهبر کورد، قوانینی (هرچند ناقص) را به تصویب رسانده است. مسیر کوبانی هر چه که باشد، ۱۴ سال خودگردانی باعث شده تا ایدههای ناسیونالیستی کوردی به طور محکم در ذهن نسل کاملی از کوردها که هیچ چیز دیگری جز این را تجربه نکردهاند، ریشه بدواند.
🔹 دنیا باشول (Dunya Basol)، دانشگاهی متخصص در امور خاورمیانه در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت: «شورشهای طولانیمدت به مردم میآموزند که بیسروصدا صبر کنند، از رویارویی مستقیم بپرهیزند، شبکههای خود را حفظ کنند و به چشماندازهای چند دههای بیندیشند. درست مانند کاری که هیئت تحریر الشام [تحت امر الشرع] سالها پیش از حمله به دمشق در ادلب انجام داد.» وی افزود: «تاریخ پر از امپراتوریهایی است که شورشها را از نظر نظامی در هم کوبیدند، اما چند نسل بعد فروپاشیدند؛ تنها به این دلیل که آنچه را که پیشتر در ذهن کودکان کاشته شده بود، دستکم گرفتند.»
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔻 قەیرانی سووتەمەنی لە بانە؛ شۆفێران لە قەبارەی بەنزینی ئازاد ناڕازین
🔹 شۆفێران و دانیشتووانی شاری بانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەهۆی کەمیی بەنزین لە وێستگەکانی سووتەمەنی و ناچاربوونیان بۆ کڕینی بەنزینی ئازاد بە نرخێکی گران، ناڕەزاین.
🔹 شۆفێران و دانیشتووانی شاری بانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، بەهۆی کەمیی بەنزین لە وێستگەکانی سووتەمەنی و ناچاربوونیان بۆ کڕینی بەنزینی ئازاد بە نرخێکی گران، ناڕەزاین.
🔻 نفتکش کویتی «السلام ۲» در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفت
🔹 مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد یک نفتکش هنگام عبور از تنگه هرمز هدف یک «پرتابه ناشناس» قرار گرفته و دچار آتشسوزی شده است.
🔹 مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC) این نفتکش را AL SALAM II (السلام ۲)، با پرچم کویت، معرفی کرده و اعلام کرده است که پرتابه به بخش بالای خط آب کشتی اصابت کرده، موجب ایجاد حفرهای کوچک و آتشسوزی شده و خدمه موفق به مهار آتش شدهاند. همه خدمه سالم هستند و آلودگی زیستمحیطی گزارش نشده است.
🔹 بر اساس اطلاعیه UKMTO، این حمله ساعت ۱۷:۳۰ به وقت گرینویچ ۲۵ اوت رخ داده است. UKMTO عامل حمله را معرفی نکرده و صرفاً گفته است نفتکش با یک «پرتابه ناشناس» هدف قرار گرفته و تحقیقات درباره حادثه ادامه دارد.
🔹 مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد یک نفتکش هنگام عبور از تنگه هرمز هدف یک «پرتابه ناشناس» قرار گرفته و دچار آتشسوزی شده است.
🔹 مرکز مشترک اطلاعات دریایی (JMIC) این نفتکش را AL SALAM II (السلام ۲)، با پرچم کویت، معرفی کرده و اعلام کرده است که پرتابه به بخش بالای خط آب کشتی اصابت کرده، موجب ایجاد حفرهای کوچک و آتشسوزی شده و خدمه موفق به مهار آتش شدهاند. همه خدمه سالم هستند و آلودگی زیستمحیطی گزارش نشده است.
🔹 بر اساس اطلاعیه UKMTO، این حمله ساعت ۱۷:۳۰ به وقت گرینویچ ۲۵ اوت رخ داده است. UKMTO عامل حمله را معرفی نکرده و صرفاً گفته است نفتکش با یک «پرتابه ناشناس» هدف قرار گرفته و تحقیقات درباره حادثه ادامه دارد.
🔻 وەزارەتى پەروەردەى سووریا چەند بڕیارێکى لە بارەى خوێندن بە زمانى کوردى دەرکرد
🔹 وەزارەتى پەروەردەى سووریا بڕیاریدا وانەى زمانى کوردى وەک زمانى نیشتمانى لە خوێندنگە حکومى و تایبەتەکان بخوێندرێت و هەفتانە هاوشێوەى زمانى عەرەبى و ئینگلیزى سێ وانە دەخوێندرێت.
🔹 لەبڕیارەکەدا ئاماژە بۆئەوەکراوە، بۆ ئەمساڵى خوێندن خوێندکاران ئازادن بابەتەکانى کۆمەڵایەتى، مێژوو، جوگرافیا و فەلسەفە بەزمانى کوردى دەخوێنن یاخود زمانى عەرەبى و داواکراوە کە پرۆگرامێکى تایبەت بە بابەتى زمانى کوردى بۆ سەرجەم قۆناغەکانى خوێندن ئامادەبکرێت.
🔹 وەزارەتى پەروەردەى سووریا بڕیاریدا وانەى زمانى کوردى وەک زمانى نیشتمانى لە خوێندنگە حکومى و تایبەتەکان بخوێندرێت و هەفتانە هاوشێوەى زمانى عەرەبى و ئینگلیزى سێ وانە دەخوێندرێت.
🔹 لەبڕیارەکەدا ئاماژە بۆئەوەکراوە، بۆ ئەمساڵى خوێندن خوێندکاران ئازادن بابەتەکانى کۆمەڵایەتى، مێژوو، جوگرافیا و فەلسەفە بەزمانى کوردى دەخوێنن یاخود زمانى عەرەبى و داواکراوە کە پرۆگرامێکى تایبەت بە بابەتى زمانى کوردى بۆ سەرجەم قۆناغەکانى خوێندن ئامادەبکرێت.
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
🔻 لە خەونی دەوڵەتەوە بۆ واقعی بەشداری: کاروانی پچڕپچڕی بزووتنەوەی کوردی لە چوار پارچەی کوردستاندا
قەندیل پرێس: ڕاپۆرتی شیکاری
ڕێگای خەباتی کورد.. لە مەهابادەوە بۆ ئەنقەرە و بەغدا و دیمەشق.
🔹 کاتێک مەزڵوم عەبدی لە کۆشکی گەلدا بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات قەسەدە، بەڕێوەبەریی خۆسەر و پێکهاتە پەیوەندیدارەکانی ڕاگەیاند و تێکەڵبوونی تەواویان لەگەڵ دەزگاکانی دەوڵەتی سووریادا ڕاگەیاند، قۆناغێکی ناوازەی لە مێژووی کوردی سووریا کۆتایی پێهێنا کە زیاتر لە دەیەیەک خایاند. شەڕی سووریا، سەرهەڵدانی داعش، پشتیوانیی ئەمەریکا و نەبوونی دەسەڵاتی دەوڵەت، واقیعێکی نوێیان لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەدا دروست کرد، پێش ئەوەی گۆڕانکارییە سەربازی و سیاسییەکان دیمەشق بگەڕێننەوە بۆ سەنتەری هاوکێشەکە. بەڵام کورتکردنەوەی ئەوەی ڕوویدا لە دەستەواژەی هەڵوەشاندنەوەی قەسەدەدا بەس نییە بۆ تێگەیشتن لە گرنگییەکەی. پرسیارە گرنگەکە ئەوەیە: ئایا ئەو دەستکەوتانەی لە ساڵانی بەڕێوەبەریی خۆسەر و هێزی سەربازییەوە بەرهەم هاتوون، دەتوانن لەناو دەوڵەتدا ببنە مافی جێگیر؟ ئەم پرسیارە لە نیوەی سەدەی ڕابردووەوە هاوڕێی بزووتنەوەی کوردی بووە: چۆن دەکرێت لە بەرگریکردن لە دۆزەکەوە بگوازرێینەوە بۆ پڕۆژەیەکی سیاسیی ژیانەوە، کە نە بە تفەنگەوە گرێدراو بێت و نە بە گۆڕانی هاوپەيمانەکان هەڵوەشێتەوە؟
🔹 مەهاباد.. کاتێک هاوسەنگیی هێز بەس نەبوو
کۆماری مەهاباد لە ساڵی ١٩٤٦دا، بە سەرکردایەتیی قازی محەمەد، یەکێک بوو لەو وێستگانەی کە زۆرترین جێپەنجەی لە یادەوەریی سیاسیی کوردا جێهێشت. ئەم کۆمارە لە بارودۆخێکی نێودەوڵەتیی نائاساییدا دوای جەنگی جیهانیی دووەم سەری هەڵدا، سوودی لە بوونی سۆڤیەت وەرگرت لە باکووری ئێران، بەڵام زوو لاوازیی پڕۆژەی سیاسیی دەرخست کاتێک لەسەر بنەمای هاوسەنگییەکی دەرەکیی نەگۆڕ نەبوو. لەگەڵ پاشەکشەی سۆڤیەت و گۆڕانی ژینگەی نێودەوڵەتی، هێزەکانی ئێران ناوچەکەیان کۆنتڕۆڵ کردەوە و قازی محەمەد لەسێدارە درا. مەهاباد میراتێکی گەورەی دەروونی و سیاسیی بەجێهێشت، بەڵام وانەیەکی ڕوونی پێشکەش کرد: هاوپەیمانیی دەرەکی لەوانەیە دەرفەت دروست بکات، بەڵام بە تەنیا سیستەمێکی بەردەوام دروست ناکات. جیاوازیی نێوان دۆز و پڕۆژەی سیاسی لەوەدایە کە یەکەمیان لە یادەوەریدا دەمێنێتەوە، بەڵام دووەمیان پێویستی بە دامەزراوە، گەرەنتی و رێککەوتن هەیە.
🔹 عەبدولڕەحمان قاسملۆ و.. سیاسەت پێش تیرۆرکردن
دوای شۆڕشی ئێرانی ١٩٧٩، پرسی کوردی گەڕایەوە پێشەوە و عەبدولڕەحمان قاسملۆ، سکرتێری گشتیی حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، وەک سیاسەتمەدارێک دەرکەوت کە هەوڵیدا دۆزەکە لە لۆژیکی بە درێژایی ململانێی کراوە بگوازێتەوە بۆ بەرنامەیەکی ڕوونتر. ئەو پێی وابوو مافە نەتەوەییەکان لە داهاتووی خودی دەوڵەت جیانابنەوە، و هاوکێشە بەناوبانگەکەی داڕشت: دیموکراسی بۆ ئێران و خۆسەری بۆ کوردستان. ناوەرۆکی دیدەکەی بریتی بوو لە بەستنەوەی چارەسەری کوردی بە گۆڕانکارییەکی دیموکراتیی فراوانترەوە، لە جیاتی جیاکردنەوەی دۆزەکە لە داهاتووی ئێران. بەڵام ڕێگەی دانوستان لە ڤیێنا لە ساڵی ١٩٨٩ بە تیرۆرکردنی کۆتایی هات، و دواتریش سادق شەرفکەندی لە بەرلین تیرۆر کرا. سەڕەڕای ئەوەش، دۆزەکە نەبزردا و ون نەبوو، ئەمەش سنووری لێیکردنی ئەمنیی دەرخست: حزبێک دەکرێت لاواز بکرێت یان سەرکردەیەک بکوژرێت، بەڵام ناتوانرێت ئەو هۆکارە سیاسی و کۆمەڵایەتییانە هەڵوەشێنرێنەوە کە دۆزەکەیان بەرهەم هێنراوە.
🔹 عەبدوڵڵا ئۆ,جەلان.. پڕۆژەیەکی ئامادە و ڕێککەوتنی ون
لە تورکیا و ئەنقەرە، پارتی کرێکارانی کوردستان پە,کەکە لە ساڵی ١٩٨٤وە دەستی بە خەباتی چەکداریی درێژخایەن کرد لەگەڵ دەوڵەتدا، پێش ئەوەی بیرۆکەکانی عەبدوڵڵا ئۆ,جەلان پاشان بەرەو لامەرکەزییەت و کۆنفیدراڵی دیموکراتی پەرە بسێنن. سەڕەڕای دەستگیرکردنی لە ساڵی ١٩٩٩دا، ئۆجەلان بە کاریگەر ماوەوە لەناو بزووتنەوەکەدا، تا دەگاتە بانگەوازەکان بۆ کۆتاییهێنان بە چەک و هەڵوەشاندنەوەی حزب و گەڕان بەدوای چارەسەرێکی دیموکراتی بۆ پرسی کوردی. بەڵام ئەزموونی تورکیا دووپاتی دەکاتەوە کە ڕاگرتنی چەک بە مانای چارەسەربوونی خودکارانەی دۆزەکە نایەت. حزبە چەکدارەکە دەتوانێت پێکهاتەکەی کۆتایی پێبهێنێت، بەڵام قۆناغی سیاسی پێویستی بە یاسا، دامەزراوە، نوێنەرایەتی، گەرەنتی و قبووڵکردنی یەکتر هەیە. بە بێ ئەوە، ڕێککەوتنەکە هەڵواسراو دەمێنێتەوە لە نێوان ڕاگەیاندنێکی سیاسی و واقیعێکدا کە هێشتا تەواو نەکراوە.
🔹 عێراق و باشووری کوردستان.. لە خۆسەری و ریفراندۆمەوە بۆ هاوبەشیی دەستووری
قەندیل پرێس: ڕاپۆرتی شیکاری
ڕێگای خەباتی کورد.. لە مەهابادەوە بۆ ئەنقەرە و بەغدا و دیمەشق.
🔹 کاتێک مەزڵوم عەبدی لە کۆشکی گەلدا بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی سووریای دیموکرات قەسەدە، بەڕێوەبەریی خۆسەر و پێکهاتە پەیوەندیدارەکانی ڕاگەیاند و تێکەڵبوونی تەواویان لەگەڵ دەزگاکانی دەوڵەتی سووریادا ڕاگەیاند، قۆناغێکی ناوازەی لە مێژووی کوردی سووریا کۆتایی پێهێنا کە زیاتر لە دەیەیەک خایاند. شەڕی سووریا، سەرهەڵدانی داعش، پشتیوانیی ئەمەریکا و نەبوونی دەسەڵاتی دەوڵەت، واقیعێکی نوێیان لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی وڵاتەکەدا دروست کرد، پێش ئەوەی گۆڕانکارییە سەربازی و سیاسییەکان دیمەشق بگەڕێننەوە بۆ سەنتەری هاوکێشەکە. بەڵام کورتکردنەوەی ئەوەی ڕوویدا لە دەستەواژەی هەڵوەشاندنەوەی قەسەدەدا بەس نییە بۆ تێگەیشتن لە گرنگییەکەی. پرسیارە گرنگەکە ئەوەیە: ئایا ئەو دەستکەوتانەی لە ساڵانی بەڕێوەبەریی خۆسەر و هێزی سەربازییەوە بەرهەم هاتوون، دەتوانن لەناو دەوڵەتدا ببنە مافی جێگیر؟ ئەم پرسیارە لە نیوەی سەدەی ڕابردووەوە هاوڕێی بزووتنەوەی کوردی بووە: چۆن دەکرێت لە بەرگریکردن لە دۆزەکەوە بگوازرێینەوە بۆ پڕۆژەیەکی سیاسیی ژیانەوە، کە نە بە تفەنگەوە گرێدراو بێت و نە بە گۆڕانی هاوپەيمانەکان هەڵوەشێتەوە؟
🔹 مەهاباد.. کاتێک هاوسەنگیی هێز بەس نەبوو
کۆماری مەهاباد لە ساڵی ١٩٤٦دا، بە سەرکردایەتیی قازی محەمەد، یەکێک بوو لەو وێستگانەی کە زۆرترین جێپەنجەی لە یادەوەریی سیاسیی کوردا جێهێشت. ئەم کۆمارە لە بارودۆخێکی نێودەوڵەتیی نائاساییدا دوای جەنگی جیهانیی دووەم سەری هەڵدا، سوودی لە بوونی سۆڤیەت وەرگرت لە باکووری ئێران، بەڵام زوو لاوازیی پڕۆژەی سیاسیی دەرخست کاتێک لەسەر بنەمای هاوسەنگییەکی دەرەکیی نەگۆڕ نەبوو. لەگەڵ پاشەکشەی سۆڤیەت و گۆڕانی ژینگەی نێودەوڵەتی، هێزەکانی ئێران ناوچەکەیان کۆنتڕۆڵ کردەوە و قازی محەمەد لەسێدارە درا. مەهاباد میراتێکی گەورەی دەروونی و سیاسیی بەجێهێشت، بەڵام وانەیەکی ڕوونی پێشکەش کرد: هاوپەیمانیی دەرەکی لەوانەیە دەرفەت دروست بکات، بەڵام بە تەنیا سیستەمێکی بەردەوام دروست ناکات. جیاوازیی نێوان دۆز و پڕۆژەی سیاسی لەوەدایە کە یەکەمیان لە یادەوەریدا دەمێنێتەوە، بەڵام دووەمیان پێویستی بە دامەزراوە، گەرەنتی و رێککەوتن هەیە.
🔹 عەبدولڕەحمان قاسملۆ و.. سیاسەت پێش تیرۆرکردن
دوای شۆڕشی ئێرانی ١٩٧٩، پرسی کوردی گەڕایەوە پێشەوە و عەبدولڕەحمان قاسملۆ، سکرتێری گشتیی حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، وەک سیاسەتمەدارێک دەرکەوت کە هەوڵیدا دۆزەکە لە لۆژیکی بە درێژایی ململانێی کراوە بگوازێتەوە بۆ بەرنامەیەکی ڕوونتر. ئەو پێی وابوو مافە نەتەوەییەکان لە داهاتووی خودی دەوڵەت جیانابنەوە، و هاوکێشە بەناوبانگەکەی داڕشت: دیموکراسی بۆ ئێران و خۆسەری بۆ کوردستان. ناوەرۆکی دیدەکەی بریتی بوو لە بەستنەوەی چارەسەری کوردی بە گۆڕانکارییەکی دیموکراتیی فراوانترەوە، لە جیاتی جیاکردنەوەی دۆزەکە لە داهاتووی ئێران. بەڵام ڕێگەی دانوستان لە ڤیێنا لە ساڵی ١٩٨٩ بە تیرۆرکردنی کۆتایی هات، و دواتریش سادق شەرفکەندی لە بەرلین تیرۆر کرا. سەڕەڕای ئەوەش، دۆزەکە نەبزردا و ون نەبوو، ئەمەش سنووری لێیکردنی ئەمنیی دەرخست: حزبێک دەکرێت لاواز بکرێت یان سەرکردەیەک بکوژرێت، بەڵام ناتوانرێت ئەو هۆکارە سیاسی و کۆمەڵایەتییانە هەڵوەشێنرێنەوە کە دۆزەکەیان بەرهەم هێنراوە.
🔹 عەبدوڵڵا ئۆ,جەلان.. پڕۆژەیەکی ئامادە و ڕێککەوتنی ون
لە تورکیا و ئەنقەرە، پارتی کرێکارانی کوردستان پە,کەکە لە ساڵی ١٩٨٤وە دەستی بە خەباتی چەکداریی درێژخایەن کرد لەگەڵ دەوڵەتدا، پێش ئەوەی بیرۆکەکانی عەبدوڵڵا ئۆ,جەلان پاشان بەرەو لامەرکەزییەت و کۆنفیدراڵی دیموکراتی پەرە بسێنن. سەڕەڕای دەستگیرکردنی لە ساڵی ١٩٩٩دا، ئۆجەلان بە کاریگەر ماوەوە لەناو بزووتنەوەکەدا، تا دەگاتە بانگەوازەکان بۆ کۆتاییهێنان بە چەک و هەڵوەشاندنەوەی حزب و گەڕان بەدوای چارەسەرێکی دیموکراتی بۆ پرسی کوردی. بەڵام ئەزموونی تورکیا دووپاتی دەکاتەوە کە ڕاگرتنی چەک بە مانای چارەسەربوونی خودکارانەی دۆزەکە نایەت. حزبە چەکدارەکە دەتوانێت پێکهاتەکەی کۆتایی پێبهێنێت، بەڵام قۆناغی سیاسی پێویستی بە یاسا، دامەزراوە، نوێنەرایەتی، گەرەنتی و قبووڵکردنی یەکتر هەیە. بە بێ ئەوە، ڕێککەوتنەکە هەڵواسراو دەمێنێتەوە لە نێوان ڕاگەیاندنێکی سیاسی و واقیعێکدا کە هێشتا تەواو نەکراوە.
🔹 عێراق و باشووری کوردستان.. لە خۆسەری و ریفراندۆمەوە بۆ هاوبەشیی دەستووری
QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Photo
لە لایەکی ترەوە، عێراق ئەزموونی جێگیرتری پێشکەش کرد لە وەرگێڕانی پڕۆژەی کوردی بۆ پێگەیەکی دەستووری لەناو دەوڵەتێکی کراوەدا، هەرچەندە ڕێگاکەی درێژ و دژوار بوو. ڕێککەوتنی ١١ی ئاداری ١٩٧٠ وێستگەیەکی سەرەتایی بوو بۆ دانپێدان بە خۆسەری، بەڵام تووشی کۆسپ بوو و ململانێ گەڕایەوە، پاشان ساڵانی ئەنفال، هەڵەبجە، جەنگەکان و ئاوارەبوون هاتن بۆ ئەوەی تێچووی مرۆیی و سیاسی گران بکەن. دوای ساڵی ١٩٩١ لە كوردستانی عێراق ئەزموونێکی دامەزراوەیی جیاواز دەست پێکرد، پاشان ئەوەی دوای ساڵی ٢٠٠٣ هات دەرفەتی بە هێزە کوردییەکان دا شوێنپێیەک لەناو بونیاتنانەوەی دەوڵەتی عێراقدا بۆ خۆیان دابین بکەن. ئیدی کورد لە دەرەوەی دەوڵەتەوە دانوستانی لەگەڵ نەدەکرد، بەڵکو بوون بە بەشێک لە دروستکردنەوەی. دەستووری ٢٠٠٥ ئەم گۆڕانکارییەی چەسپاند، و ناکۆکییەکەی لە پرسی دانپێدانان بە بوونی کوردەوە گواستەوە بۆ ناو گفتوگۆی ناوخۆیی دەوڵەت لەسەر دەسەڵاتەکان، سامان و سنووری ئەرکەکان.
بەڵام لەم کاروانەدا، باشووری کوردستان تاقیکردنەوەیەکی گەورەتر و بوێرتری ئەنجامدا کاتێک لە سێپتێمبەری ٢٠١٧دا ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجامدا. ئەم ڕیفراندۆمە کە لووتکەی خەونی مێژوویی کورد بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ، ڕووبەڕووی کاردانەوەیەکی توندی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بووەوە؛ لە ئەنجامدا گەمارۆی ئابووری، و لەدەستدانی ناوچە جێناکۆکەکان لەوانەش کەرکووک و گوشاری سیاسی زەق دروست بوون. ئەم ئەزموونە پیشانی دا کە خەونی دەوڵەت لە ناوچەیەکی پڕ لە کێبڕکێی وەک ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، پێویستی بە هاوسەنگییەکی زۆر وردی نێودەوڵەتی هەیە، و سەرکەوتنی لە مەیدانی پراکتیکیدا تەنها بە ڕاگەیاندن نییە، بەڵکو بە دابینکردنی زەمینەسازی و متمانەی نێودەوڵەتییە. هەر بۆیە کورد ناچار بوو دوای ئەو قۆناغە، جارێکی تر بگەڕێتەوە ناو چوارچێوەی بەشداریی سیاسی لە بەغدا و پاراستنی قەوارەی هەرێم لەسەر بنەمای دەستوور.
🔹 سووریا.. ئایا دەبێتە دووەم هەوڵ؟
لە ڕوانگەی ئەم تێڕوانینەوە دەکرێت ئەوەی ئەمڕۆ لە سووریا ڕوودەدا بخوێنرێتەوە. ئەزموونی کوردی سووریا لە بارودۆخێکدا سەری هەڵدا کە لە بنەڕەتدا لە عێراق جیاواز بوو، بەهۆی ڕێککەوتنێکی دەستووری لەگەڵ دیمەشق نەبوو، بەڵکو لە هەڵوەشاندنەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت لە کاتی جەنگ و شەڕ لەگەڵ داعشدا دروست بوو، و پاشان بە پشتیوانیی ڕۆژئاوایی گەشەی کرد بۆ بەڕێوەبەرییەکی باڵادەست کە هێزێکی سەربازی، دامەزراوەی مەدەنی، ئەمنی، پەروەردەیی و ئابووریی هەبوو. ئەم ئەزموونە، سەڕەڕای هێزەکەی، بەبێ دانپێدانانێکی کۆتایی دەستووری مایەوە. کاتێکیش بارودۆخەکە گۆڕا دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشوو و گۆڕانی هەڵوێستی هەرێمی و نێودەوڵەتی، ئەو پرسیارە گەڕایەوە کە ئەزموونکراوی تری کوردی دەیانزانی: نرخی هێز چییە ئەگەر نەتوانرێت لە کۆتاییدا بکرێتە ڕێککەوتنێکی سیاسی؟
وەڵامە سووریاییەکە بە پلەبەندی هات. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ئەحمەد شهرع فەرمانی ژمارە ١٣ی دەرکرد، تێیدا هاووڵاتییە سووریاییە کوردەکانی بە بەشێکی ڕەسەنی گەلی سووریا دانا، و دانی بە شوناسی کەلتوری و زمانییاندا نا، و زمانی کوردی وەک زمانێکی نیشتمانی لە ناوچە کوردییەکاندا خستە ناو پڕۆگرامی خوێندنەوە، هەروەها کاریگەرییەکانی سەرژمێریی حەسەکەی ١٩٦٢ی هەڵوەشاندەوە و ڕەگەزنامەی بەو کەسانە بەخشی کە دەیانگرتەوە، لەوانەش بێناسنامەکان. پاشان پرۆسەی تێکەڵبوونەکە دەستی پێکرد، تا دەگاتە ڕاگەیاندنەکەی مەزڵوم عەبدی لە ٢٥ی ئابدا. پێویست ناكات لە ڕاگەیاندنی سەرکەوتن بەپەلە بین؛ ئەوەی لە سووریادا ڕوودەدا لەوانەیە دووەم هەوڵ پێکبێنێت دوای عێراق بۆ وەرگێڕانی قورسایی سیاسی و سەربازیی کوردی بۆ ناو هاوبەشیی لەناو دەوڵەتدا. بەڵام ئەمە تەنیا بە واژۆکردنی ڕێککەوتنێک یان هەڵوەشاندنەوەی هێزی سەربازی سەرکەوتوو نابێت، چونکە پێوەرەکە لە جێبەجێکردندا دەبێت.
🔹 دیدگای شرۆڤەکارانی ناوخۆیی و وڵاتانی هەرێمی: نێوان واقیعی نوێ و مەترسییەکان
لە کاتێکدا ئەم گۆڕانکاری و وەرچەرخانە گەورەکان لە جەستەی بزووتنەوەی کوردیدا ڕوو دەدەن، بۆچوون و خوێندنەوەی شرۆڤەکارانی سیاسیی ناوخۆیی و هەڵسەنگاندنی وڵاتانی هەرێمی وەک تورکیا، ئێران، عێراق و سووریا دابەشبوونە سەر چەند ئاراستەیەکی جیاواز. یەکەم، مامۆستا و ڕۆژنامەوان ئەحمەد میرە پێی وایە ئەم ڕێککەوتنە یەکەم شکستی ئەحمەد شەرعە و ڕێککەوتنەکە زیاتر لەوەی دەستکەوت بێت، هەوڵێک بوو بۆ سپیکردنەوەی رووی ئەحمەد شەرع خۆی. دووەم، نووسەر و شیکارەوی سیاسی مەجید ساڵح لە وتارێکدا لەژێر ناونیشانی مەزڵوم عەبدی، خیانەتکار یان پراگماتیستی سیاسی دەڵێت لە دوای ڕاگەیاندنی کۆتایی هاتنی هەسەدە و تێکەڵبوونی هێزەکانی بە دامەزراوەکانی دەوڵەتی سوریا، دەنگێکی زۆر لە باشووری کوردستان بەرز بووەتەوە دژی مەزڵوم عەبدی و بڕیارە سیاسییەکانی، و هەندێک لە نووسەران و چالاکوانان لە دڵسۆزی و هەستکردن بە بەرپرسیارێتی
بەڵام لەم کاروانەدا، باشووری کوردستان تاقیکردنەوەیەکی گەورەتر و بوێرتری ئەنجامدا کاتێک لە سێپتێمبەری ٢٠١٧دا ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجامدا. ئەم ڕیفراندۆمە کە لووتکەی خەونی مێژوویی کورد بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ، ڕووبەڕووی کاردانەوەیەکی توندی ناوچەیی و نێودەوڵەتی بووەوە؛ لە ئەنجامدا گەمارۆی ئابووری، و لەدەستدانی ناوچە جێناکۆکەکان لەوانەش کەرکووک و گوشاری سیاسی زەق دروست بوون. ئەم ئەزموونە پیشانی دا کە خەونی دەوڵەت لە ناوچەیەکی پڕ لە کێبڕکێی وەک ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، پێویستی بە هاوسەنگییەکی زۆر وردی نێودەوڵەتی هەیە، و سەرکەوتنی لە مەیدانی پراکتیکیدا تەنها بە ڕاگەیاندن نییە، بەڵکو بە دابینکردنی زەمینەسازی و متمانەی نێودەوڵەتییە. هەر بۆیە کورد ناچار بوو دوای ئەو قۆناغە، جارێکی تر بگەڕێتەوە ناو چوارچێوەی بەشداریی سیاسی لە بەغدا و پاراستنی قەوارەی هەرێم لەسەر بنەمای دەستوور.
🔹 سووریا.. ئایا دەبێتە دووەم هەوڵ؟
لە ڕوانگەی ئەم تێڕوانینەوە دەکرێت ئەوەی ئەمڕۆ لە سووریا ڕوودەدا بخوێنرێتەوە. ئەزموونی کوردی سووریا لە بارودۆخێکدا سەری هەڵدا کە لە بنەڕەتدا لە عێراق جیاواز بوو، بەهۆی ڕێککەوتنێکی دەستووری لەگەڵ دیمەشق نەبوو، بەڵکو لە هەڵوەشاندنەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت لە کاتی جەنگ و شەڕ لەگەڵ داعشدا دروست بوو، و پاشان بە پشتیوانیی ڕۆژئاوایی گەشەی کرد بۆ بەڕێوەبەرییەکی باڵادەست کە هێزێکی سەربازی، دامەزراوەی مەدەنی، ئەمنی، پەروەردەیی و ئابووریی هەبوو. ئەم ئەزموونە، سەڕەڕای هێزەکەی، بەبێ دانپێدانانێکی کۆتایی دەستووری مایەوە. کاتێکیش بارودۆخەکە گۆڕا دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشوو و گۆڕانی هەڵوێستی هەرێمی و نێودەوڵەتی، ئەو پرسیارە گەڕایەوە کە ئەزموونکراوی تری کوردی دەیانزانی: نرخی هێز چییە ئەگەر نەتوانرێت لە کۆتاییدا بکرێتە ڕێککەوتنێکی سیاسی؟
وەڵامە سووریاییەکە بە پلەبەندی هات. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦دا ئەحمەد شهرع فەرمانی ژمارە ١٣ی دەرکرد، تێیدا هاووڵاتییە سووریاییە کوردەکانی بە بەشێکی ڕەسەنی گەلی سووریا دانا، و دانی بە شوناسی کەلتوری و زمانییاندا نا، و زمانی کوردی وەک زمانێکی نیشتمانی لە ناوچە کوردییەکاندا خستە ناو پڕۆگرامی خوێندنەوە، هەروەها کاریگەرییەکانی سەرژمێریی حەسەکەی ١٩٦٢ی هەڵوەشاندەوە و ڕەگەزنامەی بەو کەسانە بەخشی کە دەیانگرتەوە، لەوانەش بێناسنامەکان. پاشان پرۆسەی تێکەڵبوونەکە دەستی پێکرد، تا دەگاتە ڕاگەیاندنەکەی مەزڵوم عەبدی لە ٢٥ی ئابدا. پێویست ناكات لە ڕاگەیاندنی سەرکەوتن بەپەلە بین؛ ئەوەی لە سووریادا ڕوودەدا لەوانەیە دووەم هەوڵ پێکبێنێت دوای عێراق بۆ وەرگێڕانی قورسایی سیاسی و سەربازیی کوردی بۆ ناو هاوبەشیی لەناو دەوڵەتدا. بەڵام ئەمە تەنیا بە واژۆکردنی ڕێککەوتنێک یان هەڵوەشاندنەوەی هێزی سەربازی سەرکەوتوو نابێت، چونکە پێوەرەکە لە جێبەجێکردندا دەبێت.
🔹 دیدگای شرۆڤەکارانی ناوخۆیی و وڵاتانی هەرێمی: نێوان واقیعی نوێ و مەترسییەکان
لە کاتێکدا ئەم گۆڕانکاری و وەرچەرخانە گەورەکان لە جەستەی بزووتنەوەی کوردیدا ڕوو دەدەن، بۆچوون و خوێندنەوەی شرۆڤەکارانی سیاسیی ناوخۆیی و هەڵسەنگاندنی وڵاتانی هەرێمی وەک تورکیا، ئێران، عێراق و سووریا دابەشبوونە سەر چەند ئاراستەیەکی جیاواز. یەکەم، مامۆستا و ڕۆژنامەوان ئەحمەد میرە پێی وایە ئەم ڕێککەوتنە یەکەم شکستی ئەحمەد شەرعە و ڕێککەوتنەکە زیاتر لەوەی دەستکەوت بێت، هەوڵێک بوو بۆ سپیکردنەوەی رووی ئەحمەد شەرع خۆی. دووەم، نووسەر و شیکارەوی سیاسی مەجید ساڵح لە وتارێکدا لەژێر ناونیشانی مەزڵوم عەبدی، خیانەتکار یان پراگماتیستی سیاسی دەڵێت لە دوای ڕاگەیاندنی کۆتایی هاتنی هەسەدە و تێکەڵبوونی هێزەکانی بە دامەزراوەکانی دەوڵەتی سوریا، دەنگێکی زۆر لە باشووری کوردستان بەرز بووەتەوە دژی مەزڵوم عەبدی و بڕیارە سیاسییەکانی، و هەندێک لە نووسەران و چالاکوانان لە دڵسۆزی و هەستکردن بە بەرپرسیارێتی