LINUX &&|| PROGRAMMING
151 subscribers
1.14K photos
65 videos
17 files
1.33K links
Linux jest systemem wymarzonym dla programistów. W końcu sami dla siebie go stworzyli 😃 Łatwo się w nim programuje...
Ale wśród użytkowników telegrama jest chyba mniej popularny niż ogólnie na świecie, więc na razie na tym kanale głównie są memy 😃
Download Telegram
Słowo "compile" (w języku polskim: kompilować) istniało na długo przed erą komputerów. Pochodzi ono od łacińskiego czasownika compilare, który oznaczał "rabować", "plądrować", a z czasem zaczął być używany w znaczeniu "gromadzić", "zbierać" czy "upakowywać razem". Zanim termin ten został zaadaptowany przez informatyków (proces ten opisano np. w historii budowy kompilatorów na Wikipedia), oznaczał on zbieranie i zestawianie ze sobą różnych informacji lub materiałów w celu stworzenia jednego dzieła, takiego jak książka. Zgodnie z definicjami w Etymology Online oraz Wiktionary, słowo to w języku angielskim (pochodzące ze średniowiecznej francuszczyzny) w powszechnym użyciu oznaczało:

Tworzenie kompilacji: Zbieranie różnych tekstów, dokumentów, wierszy czy faktów i łączenie ich w jedną całość, np. w antologię, zbiór praw lub słownik (słynny leksykograf Samuel Johnson często opisywał swoją pracę w ten sposób).

Gromadzenie danych: Zestawianie informacji (np. statystyk czy wyników) z różnych autentycznych źródeł w jeden raport.

Budowanie (znaczenie obecnie przestarzałe): Konstruowanie lub wznoszenie budowli. W terminologii technicznej słowo to zachowało swój pierwotny sens "składania w jedną całość", odnosząc się do zbierania i tłumaczenia przez program (kompilator) napisanego przez człowieka kodu źródłowego (np. C++ czy Java) na zrozumiały dla maszyny kod wynikowy.
Forwarded from Wsun Hui Wchai
Ataman Kwiczol robota dla ciebie. Musisz tylko mieć 10 lat doświadczenia w Claude code ale dla ciebie to pewnie drobnostka😁
🤣1
Linux Free Space
The #1 newsletter for system design. Join @ByteByteGo for FREE today and get weekly breakdowns to level up your engineering skills and ace your next interview.
Forwarded from Naukowy Telegram
Naukowy Telegram
Photo
Jan Łukasiewicz — człowiek który wymyślił język komputerów zanim komputery istniały 💻

Jest rok 1920. Na biurku filozofa w Warszawie leży kartka papieru. Pisze na niej coś co łamie dwuipółtysiącletnią tradycję logiki zachodniej — tradycję sięgającą Arystotelesa.

Tradycja mówiła: każde zdanie jest albo prawdziwe albo fałszywe. Tak albo nie. Zero albo jeden.

Jan Łukasiewicz powiedział: a co jeśli nie? 🤔

I zmienił matematykę, filozofię i informatykę jednocześnie — nie wiedząc że ta ostatnia w ogóle kiedyś powstanie.

Syn urzędnika z Lwowa 🏙

Jan Łukasiewicz urodził się 21 grudnia 1878 roku we Lwowie. Miasto było wtedy częścią Austro-Węgier — wielokulturowe, tętniące życiem intelektualnym, pełne kawiarni gdzie filozofowie spierali się do białego rana ☕️

Ojciec był kapitanem w austriackiej armii. Dom spokojny, mieszczański, bez wielkich dramatów. Nic nie zapowiadało że syn zostanie jednym z największych logików w historii ludzkości 📚

Łukasiewicz studiował filozofię i matematykę na Uniwersytecie Lwowskim. Doktorat obronił w 1902 roku. Habilitację w 1906 roku. Potem trafił do Warszawy — i tu zaczęła się prawdziwa historia 🎓

Arystoteles miał rację przez 2300 lat. Łukasiewicz powiedział: nie do końca 🏛

Żeby zrozumieć co zrobił Łukasiewicz — trzeba cofnąć się do starożytności.

Arystoteles sformułował prawo wyłączonego środka: każde zdanie jest albo prawdziwe albo fałszywe. Nie ma trzeciej możliwości. Między prawdą a fałszem nie ma miejsca na nic innego.

Przez dwa i pół tysiąca lat nikt poważnie nie kwestionował tej zasady. Logika była dwuwartościowa — zero lub jeden, tak lub nie, prawda lub fałsz ⚖️

A potem Łukasiewicz zadał pytanie które wydawało się absurdalne:

Co z przyszłością? 🔮

Weźmy zdanie: "Jutro o 12:00 będzie padać deszcz w Krakowie."

Czy to zdanie jest teraz — dziś — prawdziwe czy fałszywe? Jutro jeszcze nie nastąpiło. Przyszłość nie jest zdeterminowana. Czy możemy przypisać temu zdaniu wartość logiczną?

Arystoteles widział ten problem — bitwa morska jutro. Łukasiewicz poszedł dalej i w 1920 roku zaproponował rozwiązanie radykalne: trzecia wartość logiczna. Nie prawda. Nie fałsz. Możliwe 🌊

Logika trójwartościowa — trzecia droga 3️⃣

Łukasiewicz przypisał wartościom logicznym liczby: 1 oznacza prawdę, 0 oznacza fałsz, a ½ oznacza "możliwe" — zdania o nieokreślonej wartości logicznej, dotyczące przyszłości lub stanów niepewnych.

Następnie zbudował kompletny system logiczny — tabele prawdziwości, reguły wnioskowania, spójniki logiczne — wszystko przeprojektowane dla trzech wartości zamiast dwóch.

To był filozoficzny trzęsienie ziemi 🌋

Ale Łukasiewicz nie zatrzymał się na trzech wartościach. Jeśli mogą być trzy — dlaczego nie cztery? Nie sto? Nie nieskończenie wiele?

Logika wielowartościowa — nieskończone spektrum prawdy 🌈

Łukasiewicz opracował uogólnienie swojego systemu na dowolną liczbę wartości logicznych — a nawet na nieskończenie wiele wartości tworzących kontinuum między 0 a 1.

Wartości logiczne jako liczby rzeczywiste z przedziału 0,1. Prawda nie jako stan binarny — ale jako stopień. Zdanie może być prawdziwe w 0.3, w 0.7, w 0.95 💯

Brzmi znajomo? 🤔

To jest fundament logiki rozmytej (fuzzy logic) którą Lotfi Zadeh sformalizował w 1965 roku — i która dziś steruje klimatyzacją w Twoim samochodzie, aparatem fotograficznym, pralką, systemami antypoślizgowymi ABS 🚗

Wszystko to wyrasta bezpośrednio z pomysłu Łukasiewicza sprzed ponad stu lat.

Notacja polska — rewolucja bez nawiasów 🔢

Ale jest jeszcze drugi wynalazek Łukasiewicza — może mniej filozoficzny, za to bardziej dosłownie wbudowany w każdy komputer na świecie.

Notacja polska. Zwana też prefiksową.

Najpierw zobaczmy problem który rozwiązuje. Weź wyrażenie matematyczne:

(3 + 4) × (2 + 5)

Nawiasy są konieczne. Bez nich nie wiadomo co z czym łączyć. Komputer musi przeanalizować całe wyrażenie zanim wykona pierwszą operację — bo nawiasy mogą być wszędzie 😵

Łukasiewicz zaproponował w 1924 roku notację w której operator stoi przed argumentami, nie między nimi. Zamiast "3 + 4" piszemy "+ 3 4". Zamiast "3 + 4 × 5" piszemy "+ 3 × 4 5" 📝
Forwarded from Naukowy Telegram
Naukowy Telegram
Photo
Efekt jest rewolucyjny: nawiasy stają się zupełnie zbędne. Kolejność operacji wynika jednoznacznie z kolejności zapisu — bez żadnych dodatkowych symboli grupowania.

Odwrotna notacja polska — serce każdego kalkulatora 🧮

Jeszcze ważniejsza okazała się odwrotna notacja polska (ONP, ang. Reverse Polish Notation — RPN) w której operator stoi po argumentach: "3 4 +" zamiast "3 + 4".

ONP jest idealna dla komputerów i kalkulatorów z jednego prostego powodu: można ją obliczać za pomocą stosu, czytając wyrażenie od lewej do prawej, bez cofania się, bez analizowania przyszłych tokenów 🖥

Algorytm jest trywialny: czytasz liczbę — odkładasz na stos. Czytasz operator — zdejmujesz dwie liczby ze stosu, wykonujesz operację, wynik odkładasz na stos. Koniec wyrażenia — na stosie zostaje wynik 📚

To co zajmowałoby skomplikowany parser z obsługą nawiasów i priorytetów operatorów — sprowadza się do kilku linii kodu.

Kalkulatory HP przez dekady używały wyłącznie ONP — i miały zagorzałych fanów którzy twierdzili że to jedyny sensowny sposób obliczania 😄

Kompilatory języków programowania — C, Java, Python, każdy inny — wewnętrznie konwertują kod do postaci bliskiej ONP przed wykonaniem. Algorytm stacji rozrządowej (shunting-yard algorithm) Edsgera Dijkstry, który to robi, jest bezpośrednią konsekwencją notacji Łukasiewicza 🚉

Lwowska Szkoła Matematyczna i kawiarnia Szkocka ☕️

Łukasiewicz nie działał w próżni. Był częścią jednego z najwspanialszych intelektualnych środowisk w historii nauki — Lwowskiej Szkoły Filozoficznej i Warszawskiej Szkoły Logicznej.

W kawiarni Szkockiej we Lwowie matematycy i logicy spotykali się regularnie. Zamawiali kawę, zostawali do świtu, zapisywali zadania w specjalnym zeszycie — Księdze Szkockiej — który przetrwał wojnę i dziś jest bezcennym dokumentem historycznym 📖

Łukasiewicz w Warszawie tworzył razem ze Stanisławem Leśniewskim i Alfredem Tarskim — logicznym trio, które między wojnami uczyniło z Polski centrum światowej logiki matematycznej 🌍

Warszawa lat 20. i 30. była dla logiki tym czym Kopenhaga dla fizyki kwantowej czy Cambridge dla matematyki. Centrum świata 🏆

Wojna i emigracja 😔

Druga wojna światowa rozbiła to środowisko bezpowrotnie.

Łukasiewicz przeżył wojnę w Warszawie — co samo w sobie było cudem. Jego żona Anna była Niemką, co dawało pewną ochronę. Ukrywał się, nie współpracował z Niemcami, przetrwał 🙏

Po wojnie jednak komunistyczna Polska nie była miejscem dla niego. W 1944 roku wyjechał do Münster, potem do Dublina gdzie objął katedrę logiki w Royal Irish Academy.

Tam spędził ostatnie lata życia. Pisał, wykładał, korespondował z logikam na całym świecie. Daleko od Lwowa. Daleko od Warszawy. Daleko od kawiarni gdzie zrodziły się jego największe pomysły ☘️

Zmarł 13 lutego 1956 roku w Dublinie. Miał 77 lat.

Dziedzictwo które jest wszędzie 💻

Dziś nazwisko Łukasiewicza pojawia się w podręcznikach:

Informatyki — notacja polska, algorytmy parsowania, teoria języków formalnych 💾

Matematyki — logiki wielowartościowe, algebry Łukasiewicza, teoria krat 📐

Filozofii — modalności, problem przyszłych zdarzeń, determinizm i wolna wola 🤔

Inżynierii — logika rozmyta w systemach sterowania, sztuczna inteligencja, sieci neuronowe 🤖

Twierdzenie Łukasiewicza: sama ONP jest wbudowana w procesory RISC jako architektura stosu. Java Virtual Machine — środowisko w którym działa połowa oprogramowania na świecie — jest maszyną stosową działającą dokładnie według zasad które Łukasiewicz opisał w 1924 roku ☕️

Człowiek który siedział w warszawskiej kawiarni i pytał "co jeśli prawda i fałsz to nie jedyne możliwości?" — nie wiedział że zadaje pytanie na które odpowiedzą komputery pół wieku później.

Ale miał rację. I komputery to wiedzą ❤️🔬
Forwarded from Science in telegram
🔒 GPT-5.6 Is Here — But Most People Can’t Use It Yet

OpenAI has launched GPT-5.6 — its next-generation model family — but this is not a normal public rollout.

The new lineup comes in three tiers:

Sol — the flagship model, built for the hardest reasoning, coding, cyber and science tasks
Terra — a balanced lower-cost model, positioned as competitive with GPT-5.5 at roughly half the price
Luna — the fastest and cheapest tier for high-volume workloads

But here is the real story: during the preview, GPT-5.6 is not available in ChatGPT and is not open through public self-service access. OpenAI says Sol, Terra and Luna are available only through API and Codex to a select group of trusted partners and organizations.

Why?

Cybersecurity.

OpenAI says GPT-5.6 Sol is its most capable model yet for cybersecurity tasks, including long-horizon vulnerability research and exploitation. The company also says it previewed the model and its release plans to the U.S. government before launch, and — at the government’s request — started with a limited preview for trusted partners whose participation had been shared with the government.

That is a very different model launch from the old “release first, regulate later” era.

To be clear: OpenAI says GPT-5.6 Sol does not cross its “Cyber Critical” threshold. In tests involving Chromium and Firefox, the model identified bugs and exploitation primitives, but did not autonomously produce a full-chain exploit under the tested conditions.

Still, the direction is obvious: frontier AI is moving into dual-use territory, where the same capability can help defenders find vulnerabilities faster — or help attackers do the same.

And this is not happening in isolation.

Anthropic’s Claude Fable 5 and Mythos 5 were temporarily suspended in June after U.S. export controls, then restored after new safeguards and further government coordination. Mythos 5 remains restricted to approved organizations through Project Glasswing, a controlled-access program focused on defensive cybersecurity.

The Five Eyes cyber agencies have also warned that frontier AI models could transform offensive and defensive cyber capabilities on a timeline of “months, not years.”

Nikolas Bush Take:

The most important shift here is not the benchmark. It is access.

For years, the promise of AI was democratization: more people getting access to more intelligence at lower cost. But the frontier is starting to split into layers:

— models everyone can use
— models enterprises can buy
— models only vetted partners can access
— models governments may effectively influence before release

The cybersecurity argument is real. A system that can help find serious vulnerabilities at scale is not just another productivity tool. It is dual-use infrastructure.

But the governance question is just as real:

Who decides who is “trusted”?
Are the criteria transparent?
Can decisions be appealed?
Are restrictions temporary — or do they become the new default?


This may also accelerate the race for open-weight alternatives. Reflection AI recently locked in a compute deal worth up to $6.3 billion through 2029 to build open-weight frontier models. That looks like a direct market response to the risk of depending entirely on closed, gated systems.

But there is a darker possibility too: if open-weight models reach similar cyber capability, governments may move to restrict them as well.

The GPT-5.6 launch is not just another AI product update.

It may be an early signal of a new frontier AI regime: more powerful, more useful, more regulated — and much less predictable.

Sources:
https://openai.com/index/previewing-gpt-5-6-sol/
https://help.openai.com/en/articles/20001325-a-preview-of-gpt-56-sol-terra-and-luna
https://www.anthropic.com/news/redeploying-fable-5
https://www.anthropic.com/glasswing
https://www.cyber.gov.au/about-us/view-all-content/news/five-eyes-cyber-security-agencies-statement
https://techcrunch.com/2026/06/22/spacex-inks-compute-deal-with-reflection-ai-an-open-source-ai-lab/
Rezygnacja z płyt przez #PlayStation otworzyła części osób oczy na rosnący problem cyfrowej własności. O tym, co może nas czekać po 2028 roku, przekonali się niedawno użytkownicy, którzy cyfrowo postanowili nabyć filmy i seriale.

https://youtu.be/KThLxqYIzJU?si=vYcrumreWtrpLF6I
Argumenty chrześcijaństwa w debacie o przyszłości #AI
#WNET.fm

https://wnet.fm/audycje/limes-inferiror/85-argumenty-chrzescijanstwa-w-debacie-o-przyszlosci-ai

Jakie wrażenia z lektury encykliki Magnifica Humanites Ojca Świętego Leona XIV o trosce o osobę ludzką w dobie sztucznej inteligencji (SI) wynosi jej badacz, ekspert i praktyk zastosowań, dr Robert Trypuz?

– czy analogia sposobu budowania SI do wieży Babel lub odbudowy murów Jerozolimy jest trafna?

– czy SI i technokracja to czarna skrzynka?

– antropologia chrześcijańska kontra „człowiek jako projekt”

– polemika z transhumanizmem i posthumanizmem

– czy Kościół ma narzędzia i możliwości aby prowadzić dialog z twórcami SI?