#ایمونولوژی
بخش:تئوری
موضوع:ایمنی زایی_پروفیلاکسی(واکسن)
واکسن حداقل از دو جز تشکیل شده
(۱)کل عامل عفونی(کشته شده یا ضعیف شده)یا قسمتی از عامل عفونی(آنتی ژن،ماده ژنتیکش،توکسین خنثی شده)
(۲)ادجوانت👈🏻در مورد کاربردش گفتم
‼️اگر قراره جز عفونی واکسن کل عامل عفونی باشه نیازی به ادجوانت نیس
☑️انواع واکسن:
🔺گروهی که کامل عفونی و بدون ادجوانت هستن:
1⃣ضعیف شده:
عامل عفونی رو به روش کشت متوالی یا (همون پاساژ خودمون)ضعیف میکنن چون با پاساژ با هر بار تکثیر احتمال جهش و عدم ویرایشش هس پس هر چی شما عامل عفونی رو پاساژ بدین و خالص سازی کنین بیماری زاییش نسبت به اون عامل عفونی اولیه کمتر میشه)
برای اثبات این قضیه شما الان کرونا۲۰۱۹رو با الان مقایسه کنین شدت مرگ و میرش کمتر شده و بیماری زایی ضعیفی داره ولی ابتلا زیاده که با این کاری نداریم... در این سال ها اینقدر جهش بدون ویرایش داشته که باعث ضعیف شدنش شده
‼️تو این مدل واکسن
پاتوژن ضعیف شده ولی تکثیر میشه
✅مهم ترین واکسن های این نوع:
ویروس ها:سرخک،اوریون،سابین خوراکی(برا فلج اطفال)
باکتری ها:واکسنBCG
✅مزایا:
_ایمنی زایی مادام العمر چون پاتوژن ضعیف ولی تکثیر میشه
_فعال سازی ایمنی ذاتی(همونPAMP,DAMP)
_فعال سازی ایمنی اکتسابی:
همCTL
همBcellها برا تولید آنتی بادی
هم سلول های خاطره
✅معایب:
افراد نقص ایمنی ممنوع براشون چون این واکسن قراره این سیستم های بالا رو فعال کنه اگر مشکل باشه پاتوژن با تکثیر غلظتش در بدن زیاد میشه و مهار نمیشه(دقت کنین بیماری زاییش کمه ولی چون تعداد پاتوژن زیاد افزایش بیماری زایی داریم یعنی کمیت میاد کیفیت بیماری زایی که کم هس رو جبران میکنه)
2⃣کشته شده(غیرفعال شده):
عامل عفونی رو به روش حرارتی یا شیمیایی مثل فرمالدهید میکشن
‼️برخلاف نوع یک عامل عفونی کشته شده و تکثیر نمیشه اما هنوز برای بدن ایمونوژنیسیته هس
✅مهم ترین واکسن های این نوع:
ویروس:هاری،سالک(برای پولیو)
باکتری:عامل سیاه زخم(باسیلوس آنتراسیس)
✅مزایا:
_فعال سازی ایمنی ذاتی
_فعال سازی ایمنی اکتسابی فقطBcell
_مناسب برای افراد نقص سیستم ایمنی چون پاتوژن کشته شده و تکثیرم نمیشه
✅معایب:
_ایمنی زایی مادام العمر نمیده چون پاتوژن کشته شده است و تکثیر نمیشه پس دوزهای بعدی هم میخواد(دوز یادآور)
_عدم فعال سازیCTLچون پاتوژن کشته شده
🔺گروهی که قسمتی از عامل عفونی+ادجوانت هستن
✅مزایا:زیاد نداره
✅معایب:
_ایمنی زایی مادم العمر نمیده چون بخشی از عامل عفونی در بدن پس دوزهای بعدی میخواد
_عدم فعال سازی ایمنی اکتسابیBcellوCTL
_عدم فعال سازی ایمنی
1⃣واکسن های زیرواحد(Subunit):
یعنی میان اون فاکتورهایی ویرولانسی که پاتوژنیسیته هس رو از کل پیکر پاتوژن جدا میکنن به شکل زیرواحد و به عنوان واکسن مصرف میشه که انواع داره
(الف)واکسن توکسیکی خنثی:
در واقع توکسین پاتوژن رو به روش شیمیایی خنثی میکنن(نان پاتوژنیسیته است)ولی باعث فعال شدن سیستم ایمنی میشه(ایمونوژنیسیته)
✅مهم ترین واکسن های این نوع:
واکسن کزاز و دیفتری
(ب)واکسن پلی ساکارید کونژوگه:
وقتی باکتری کپسول دار وارد بدن میشه(پنوموکوک،هموفیلوس و...)سلول فاگوسیت نمیتونه به تنهایی بخورتش نیاز داره که خوش مزه بشه پس آنتی بادی اول میاد به کپسول وصل میشه و باعث اپسونیزاسیون پاتوژن میشه و فاگوسیتوز سهل میشه این آنتی بادی توسط طحال ساخته میشن ولی مانع بیانT_helperها میشن.حالا اگر شخصی اسپلنکتومی بشه نیاز داره که حتما این واکسن رو بزنه که بهش واکسن پلی ساکاریدی کونژوگه میگن که شامل دو جز
_جز پروتئینی👈🏻بیانT_helperو سلول خاطره میشه
_جز پلی ساکاریدی👈🏻کپسول بی خطر باکتری
(ج)واکسن سنتتیک یا نوترکیب(recombinant):
مثلا واکسنHBsAg چه کار میکنن
۱_جداسازی ژن پاتوژنیسیته از ویروس هرپس که باعث ایمونوژنیسیته بدن میشه
۲_انتقال ژن به وکتور
۳_انتقال وکتور حامل ژن به تک سلولی مثل باکتری یا مخمر(جهت افزایش و کلونینگ ژن مد نظر)
‼️حالا اگر ژنو جدا کردین میتونین حتی به یک ویروس بی خطر تزریق کنین و اونو راست تزریق بدن کنین این مدل واکسن بهشVVVs(Viral_Vector Vaccines)میگن
۴_جداسازی ژن از تک سلولی و تزریق به بدن
‼️یک روش جالب دیگه اینکه ما بیایم ژن ویروسی که باعث پاتوژنیسته هس رو،روش جهش ایجاد کنیم به روشPCR تکثیر و به عنوان واکسن از ژنوم موتانت شده استفاده کنیم بهش روشsite_direct mutagenesis میگن
(د)واکسن تخلیص(Purified)پروتئین
(و)واکسن سنتتیک پپتیدی
(ه)واکسنVLPs(Virus_like particle vaccine):
در این مدل واکسن به زبان ساده یک توپ طلا(پارتیکل)نانوگرمی دارین روش آنتی ژن وصل کردین شبیه ویروس شده)و این تزریق بدن میشه و باعث پاسخ ایمنی
✅مثال این واکسن:آبله مرغی،پاپیلوما
4⃣واکسن هایDNA
5⃣واکسن هایRNA
6⃣واکسنChimeric:ترکیب واکسنای تضعیف شده
7⃣واکسن آنتی آیدوتایپ👈🏻فیلمش بهتره
▶️🆔@Probe_Lab