Imre Kertész 2002-yilda adabiyot bo‘yicha Nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan. U Vengriyalik yozuvchi bo‘lib, asosan, Ikkinchi jahon urushi va Xolokost mavzulariga oid asarlari bilan tanilgan. Uning eng mashhur romani "Qismatizsizlik" ("Sorstalanság") bo‘lib, bu asarda yosh yahudiy bolaning kontslagerdagi hayoti tasvirlangan.
Nobel mukofotini olganida, u "individning nozik tajribasi orqali totalitarizmning shafqatsiz mexanizmini ochib bergani" uchun taqdirlangan. Kertész totalitar jamiyatda shaxsiy erkinlik va inson qadr-qimmati haqida ko‘p yozgan.
Nobel mukofotini olganida, u "individning nozik tajribasi orqali totalitarizmning shafqatsiz mexanizmini ochib bergani" uchun taqdirlangan. Kertész totalitar jamiyatda shaxsiy erkinlik va inson qadr-qimmati haqida ko‘p yozgan.
"Yaxshilik va yomonlikning narigi tomoni" asarida Nitsshe axloqning 2ta asosiy tipini aniqlaganini yozadi. " Xo'jayinlar axloqi" va "Qullar axloqi" axloqning shu ikki tipi barcha tamaddunlarda qorishib ketgan, ularning elementlari ayni bir odamning o'zida ham uchrashi mumkin.
Xo'jayinlar axloqida "yaxshi" degani - oliyjanob, buyuk, oliytab, "yomon" esa - manfur degani. Qullar axloqida meyoriylik kuchsiz, ruhan qashshoqlarga xizmat ko'rsatadigan xususiyat atrofida jamlanadi. Hamdarlik va tan berish ijobiy hislar hisoblanadi. Kuchli va mustaqil individ esa xavfli va demak yomon odam hisoblanadi.
Qullar axloqi ojizlik va bo'ysunishga asoslanadi.
Biroq Nitsshe fikriga ko'ra xo'jayinlar kuchliroq bo'lsa ham qullar ancha aqlliroqdir.
©️ Gunnar Skirbek, Nils Gilye "Falsafa tarixi"
Xo'jayinlar axloqida "yaxshi" degani - oliyjanob, buyuk, oliytab, "yomon" esa - manfur degani. Qullar axloqida meyoriylik kuchsiz, ruhan qashshoqlarga xizmat ko'rsatadigan xususiyat atrofida jamlanadi. Hamdarlik va tan berish ijobiy hislar hisoblanadi. Kuchli va mustaqil individ esa xavfli va demak yomon odam hisoblanadi.
Qullar axloqi ojizlik va bo'ysunishga asoslanadi.
Biroq Nitsshe fikriga ko'ra xo'jayinlar kuchliroq bo'lsa ham qullar ancha aqlliroqdir.
©️ Gunnar Skirbek, Nils Gilye "Falsafa tarixi"
👍3
Insoniyat tarixini 3ta muxim inqilob belgilab beradi.
1) 70 ming yil muqaddam "Aqliy (kognitiv)" inqilobi tarixga ibtido berdi.
2) Ushbu jarayonni 12 ming yil oldin boshlangan "Agrar" inqilobi tezlashtirdi.
3) Atigi 500 yil oldin boshlangan "Ilmiy" inqilobi esa tarixga yakun yasashi hamda misli ko'rilmagan xodisalarni boshlashi mumkin.
©️ Yuval Noa Harari "Sapiens: insoniyatning qisqacha ta'rifi"
1) 70 ming yil muqaddam "Aqliy (kognitiv)" inqilobi tarixga ibtido berdi.
2) Ushbu jarayonni 12 ming yil oldin boshlangan "Agrar" inqilobi tezlashtirdi.
3) Atigi 500 yil oldin boshlangan "Ilmiy" inqilobi esa tarixga yakun yasashi hamda misli ko'rilmagan xodisalarni boshlashi mumkin.
©️ Yuval Noa Harari "Sapiens: insoniyatning qisqacha ta'rifi"
👍5
Denisovian odami (Denisovans) – qadimgi odamlarning yo‘q bo‘lib ketgan tarmog‘i bo‘lib, ular neandertallar va zamonaviy odamlar (Homo sapiens) bilan yaqin qarindosh bo‘lgan. Ularning qoldiqlari ilk bor 2010-yilda Rossiyaning Altay o‘lkasidagi Denisova g‘ori hududida topilgan.
Denisovian odamining asosiy xususiyatlari:
Genetik yaqinlik – Ularning DNK tahlili shuni ko‘rsatadiki, Denisovianlar neandertallar bilan yaqin qarindosh bo‘lishgan, ammo alohida populyatsiya sifatida mavjud bo‘lishgan.
Tarqalgan hududlar – Asosan Osiyo va Tinch okeani orollarida yashagan. Ularning genetik izlari bugungi Papua-Yangi Gvineya, Filippin va Melaneziya xalqlarida uchraydi.
Neandertallar va Homo sapiens bilan o‘zaro gen almashish – Denisovianlar zamonaviy odamlarning ajdodlari bilan ko‘paygan, bu ularning DNKsi bugungi ayrim populatsiyalarda saqlanib qolganini tasdiqlaydi.
Balandlikka moslashish – Tibet xalqlari bilan bog‘liq genetik o‘zgarishlar ularning yuqori tog‘li hududlarda yashaganidan darak beradi.
Denisovian odamining hayoti haqida aniq ma’lumotlar kam, chunki ularning qoldiqlari juda oz topilgan. Ammo genetik tadqiqotlar ularning inson evolyutsiyasida muhim o‘rin tutganini ko‘rsatmoqda.
©️ Sapiens
Qo'shimcha manba
Denisovian odamining asosiy xususiyatlari:
Genetik yaqinlik – Ularning DNK tahlili shuni ko‘rsatadiki, Denisovianlar neandertallar bilan yaqin qarindosh bo‘lishgan, ammo alohida populyatsiya sifatida mavjud bo‘lishgan.
Tarqalgan hududlar – Asosan Osiyo va Tinch okeani orollarida yashagan. Ularning genetik izlari bugungi Papua-Yangi Gvineya, Filippin va Melaneziya xalqlarida uchraydi.
Neandertallar va Homo sapiens bilan o‘zaro gen almashish – Denisovianlar zamonaviy odamlarning ajdodlari bilan ko‘paygan, bu ularning DNKsi bugungi ayrim populatsiyalarda saqlanib qolganini tasdiqlaydi.
Balandlikka moslashish – Tibet xalqlari bilan bog‘liq genetik o‘zgarishlar ularning yuqori tog‘li hududlarda yashaganidan darak beradi.
Denisovian odamining hayoti haqida aniq ma’lumotlar kam, chunki ularning qoldiqlari juda oz topilgan. Ammo genetik tadqiqotlar ularning inson evolyutsiyasida muhim o‘rin tutganini ko‘rsatmoqda.
©️ Sapiens
Qo'shimcha manba
👍4
Kanadacha ayyorlik
1978-1979-yillarda Eronda yuz bergan inqilobdan so'ng mamlakatta AQSH ga nisbatan nafrat kuchayadi va eronliklar elchixonaga xujum qilib xodimlarni asirlikka olishadi. Lekin elchixonaga xujumdan oldin 6ta AQSH diplomati qochishga muvaffaq bo'ladi va Kanada elchixonasida yashirinishadi.
1980-yilda Tony Mendez AQSH Markaziy razvedka agenti Eronga kelib 6ta diplomatni qutqarish operatsiyasiga kirishadi. Bunda ularning rejasi, Kanadaning soxta fuqaroligini olgan holda mamlakatga "Argo" kinosini olishga kelgan ijodkorlardek ko'rsatish edi.
Bu reja haqiqattan ham ish beradi, bunda Kanadaning yordami va albatta agent Tony Mendez xizmati muxim o'rin tutadi.
Bu voqealar asosida 2012-yilda Ben Affleck rejissyorligidagi "Argo" kinosi suratga olingan va kino 2013-yilda "eng yaxshi film" nominatsiyasida kimsan Kventin Tarantino va Stiven Spielberg kabi rejissyorlarni mag'lub qiladi.
Xullas voqea ham film ham ajoyib.
So, this is Argo fuck yourself 🥂
1978-1979-yillarda Eronda yuz bergan inqilobdan so'ng mamlakatta AQSH ga nisbatan nafrat kuchayadi va eronliklar elchixonaga xujum qilib xodimlarni asirlikka olishadi. Lekin elchixonaga xujumdan oldin 6ta AQSH diplomati qochishga muvaffaq bo'ladi va Kanada elchixonasida yashirinishadi.
1980-yilda Tony Mendez AQSH Markaziy razvedka agenti Eronga kelib 6ta diplomatni qutqarish operatsiyasiga kirishadi. Bunda ularning rejasi, Kanadaning soxta fuqaroligini olgan holda mamlakatga "Argo" kinosini olishga kelgan ijodkorlardek ko'rsatish edi.
Bu reja haqiqattan ham ish beradi, bunda Kanadaning yordami va albatta agent Tony Mendez xizmati muxim o'rin tutadi.
Bu voqealar asosida 2012-yilda Ben Affleck rejissyorligidagi "Argo" kinosi suratga olingan va kino 2013-yilda "eng yaxshi film" nominatsiyasida kimsan Kventin Tarantino va Stiven Spielberg kabi rejissyorlarni mag'lub qiladi.
Xullas voqea ham film ham ajoyib.
🔥1
The mist (2007)
Rejisyor: Frenk Darabont
Kino Stiven Kingning shu nomdagi asariga asoslanib yaratilgan. Filmda Stranger things olamidagi kabi parallel olam (upside down world) dan tuman bilan kelgan mavjudotlar Brijdton shahrini egallab oladi.
Filmning asosiy qismini supermarketta qolgan bir guruh olomonning tirik qolish uchun kurashi tashkil qiladi.
Stiven King asarlarini Frenk Darabont kabi ekranlashtiradigan rejissyor yo'q. Filmning yakunini u kitobdan boshqacha qiladi va aynan shu yakun tomoshabinni xayratga soladi.
Bu yakun Stiven Kingga ham juda yoqadi va bu haqida "agarda menga ham shu fikr kelganida, albatta shunday qilardim" deya ta'kidlaydi
Xulosa: hayotta qandaydir muhim qaror qabul qilishdan oldin, shunchaki tinchlanib 5-10 daqiqa kutib tur, chunki tunnel oxiridagi yorug'likka oz qolgan bo'lishi mumkin
Rejisyor: Frenk Darabont
Kino Stiven Kingning shu nomdagi asariga asoslanib yaratilgan. Filmda Stranger things olamidagi kabi parallel olam (upside down world) dan tuman bilan kelgan mavjudotlar Brijdton shahrini egallab oladi.
Filmning asosiy qismini supermarketta qolgan bir guruh olomonning tirik qolish uchun kurashi tashkil qiladi.
Stiven King asarlarini Frenk Darabont kabi ekranlashtiradigan rejissyor yo'q. Filmning yakunini u kitobdan boshqacha qiladi va aynan shu yakun tomoshabinni xayratga soladi.
Bu yakun Stiven Kingga ham juda yoqadi va bu haqida "agarda menga ham shu fikr kelganida, albatta shunday qilardim" deya ta'kidlaydi
Xulosa: hayotta qandaydir muhim qaror qabul qilishdan oldin, shunchaki tinchlanib 5-10 daqiqa kutib tur, chunki tunnel oxiridagi yorug'likka oz qolgan bo'lishi mumkin
👍2
AQSH-Kanada chegarasi
Dunyodagi eng uzun xalqaro chegara: 8 891 km. Lekin eng qizig‘i – bu yerda mustahkam devorlar, harbiylar yoki murakkab nazorat tizimlari yo‘q. Shunchaki oddiy belgilar, kichik yo‘llar va o‘rmonli joylarda 6 metr kenglikda daraxt kesilgan chegara yo‘lagi.
Agar yaxshi qo‘shning bo‘lsa, chegarang ham shunchalik oson bo‘ladi. Ishonmasang, AQSHning janubidagi chegaraga – Meksika bilan chegara devorlariga qarashing kifoya.
Bu tinchlik va ishonch ramzi bo‘lgan chegara hozirgi dunyo kontekstida g‘alati tuyulishi mumkin, lekin haqiqat shuki, ikki qo‘shni davlat bir-biriga ishonchi qanchalik mustahkam bo‘lsa, chegara ham shunchalik "easy"
Dunyodagi eng uzun xalqaro chegara: 8 891 km. Lekin eng qizig‘i – bu yerda mustahkam devorlar, harbiylar yoki murakkab nazorat tizimlari yo‘q. Shunchaki oddiy belgilar, kichik yo‘llar va o‘rmonli joylarda 6 metr kenglikda daraxt kesilgan chegara yo‘lagi.
Agar yaxshi qo‘shning bo‘lsa, chegarang ham shunchalik oson bo‘ladi. Ishonmasang, AQSHning janubidagi chegaraga – Meksika bilan chegara devorlariga qarashing kifoya.
Bu tinchlik va ishonch ramzi bo‘lgan chegara hozirgi dunyo kontekstida g‘alati tuyulishi mumkin, lekin haqiqat shuki, ikki qo‘shni davlat bir-biriga ishonchi qanchalik mustahkam bo‘lsa, chegara ham shunchalik "easy"
👍3
Nega Oklahoma shtatida shunday shakldagi cho'mich dastagi (panhandle)bor?
Buning tarixi Texas o'zicha mustaqil davlat bo'lgan davr XIX asrga borib taqaladi. Bu davrda ushbu hudud Texasga tegishli bo'lgan. Lekin, hammasi Texas 1845-yilda AQSH tarkibiga qo'shilganidan so'ng boshlangan.
Missuri kelishuviga ko'ra 36,5° shimolda qul savdosi bilan shug'ullanish taqiqlangan edi. Bu paytta esa Texasda 36,5° shimolda anchagina hudud bor edi. Texas esa qul savdosi yoki yerni tanlash sharti qo'yilganda ular katta foyda keltirib turgan qul savdosini tanlashdi va 36,5° dan shimoldagi yerlaridan voz kechdi, yerlarning ko'p qismi Kolorado va Kanzasga berilgan.
1850-yildan 1890-yilgacha ingichka xudud qarovsiz qolib ketadi, chunki Kolorado va kanzas bu yerni Texasga tegishli deb hisoblagan va chegarani o'tkazib bo'lgan, new Mexico esa bu xududda qulchilik taqiqlangani uchun olishni hohlamagan va oxir-oqibat bu ingichka yer Oklahomaga berilgan.
Nega aynan Oklahomaga berilgan? Chunki Oklahoma o'sha paytta hindular uchun ajratilgan maxsus yer edi va bu yerni kengaytirishga ehtiyoj bor edi shuning uchun bu kichik hudud Oklahomaga taqdim etilgan
Buning tarixi Texas o'zicha mustaqil davlat bo'lgan davr XIX asrga borib taqaladi. Bu davrda ushbu hudud Texasga tegishli bo'lgan. Lekin, hammasi Texas 1845-yilda AQSH tarkibiga qo'shilganidan so'ng boshlangan.
Missuri kelishuviga ko'ra 36,5° shimolda qul savdosi bilan shug'ullanish taqiqlangan edi. Bu paytta esa Texasda 36,5° shimolda anchagina hudud bor edi. Texas esa qul savdosi yoki yerni tanlash sharti qo'yilganda ular katta foyda keltirib turgan qul savdosini tanlashdi va 36,5° dan shimoldagi yerlaridan voz kechdi, yerlarning ko'p qismi Kolorado va Kanzasga berilgan.
1850-yildan 1890-yilgacha ingichka xudud qarovsiz qolib ketadi, chunki Kolorado va kanzas bu yerni Texasga tegishli deb hisoblagan va chegarani o'tkazib bo'lgan, new Mexico esa bu xududda qulchilik taqiqlangani uchun olishni hohlamagan va oxir-oqibat bu ingichka yer Oklahomaga berilgan.
Nega aynan Oklahomaga berilgan? Chunki Oklahoma o'sha paytta hindular uchun ajratilgan maxsus yer edi va bu yerni kengaytirishga ehtiyoj bor edi shuning uchun bu kichik hudud Oklahomaga taqdim etilgan
👍5
Happy
Pharrell Williams
Mood 🎧
-Amaliyot xujjatlari tugadi
-Breyndan turnir bor🦝
-Amaliyot xujjatlari tugadi
-Breyndan turnir bor
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🐳2
Ser Nikolas Uinton (1909-2015)
Britaniyalik moliyachi, Nikolas Uinton ikkinchi jahon urushi boshlanishidan oldin, Chexoslovakiyadan 669 nafar bolani olib chiqib ketib ularning hayotini saqlab qoladi. Bu tarixga "Chexoslovakiya kindertransport" operatsiyasi nomi bilan kirgan.
Nikolas Uintonga 2003-yilda qirolicha Yelizaveta II tomonidan ritsar unvoni beriladi.
2014-yilda esa Chexiya prezidenti Milosh Zeman tomonidan Chexiyaning eng oliy mukofoti "oq sher" ordeni bilan taqdirlangan.
2015-yilda 106 yoshida vafot etgan.
*Rasmda Chexiyadagi vokzalga o'rnatilgan Nikolas Uinton haykali.
*Nikolas Uintonga bag'ishlab ishlangan google dudli
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
Dura lex, sed lex — bu mashhur lotincha ibora bo‘lib, "Qonun qattiq, lekin bu — qonun" degan ma’noni bildiradi.
Bu ibora adolat, qonun ustuvorligi va intizom g‘oyasini ifodalaydi. Qonun shafqatsiz yoki noqulay tuyulishi mumkin, ammo unga bo‘ysunish kerakligi ta’kidlanadi. Bu jumla shuningdek, shaxsiy his-tuyg‘ular yoki manfaatlardan qat’i nazar, qonun hammaga baravar tatbiq etilishi kerakligini eslatadi.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Izzy – 1996-yil Atlanta yozgi Olimpiya o‘yinlarining rasmiy talismani bo‘lib, u Olimpiya tarixidagi birinchi kompyuterda yaratilgan talisman sifatida tanilgan. Dastlab u 1992-yil Barselona Olimpiadasida "Whatizit" (inglizcha What is it? – "Bu nima?") nomi bilan taqdim etilgan. Keyinchalik, bolalar orasida o‘tkazilgan so‘rovnomalar va dizayn o‘zgarishlaridan so‘ng, 1994-yilda unga Izzy nomi berilgan.
Izzy an’anaviy hayvon yoki odam obrazida bo‘lmagan, balki abstrakt, futuristik shaklga ega ko‘k rangdagi qiziqarli maxluq edi. Uning oyoqlari, qo‘llari va ko‘zlari bor edi, lekin aniq hayvon yoki insoniy belgilarni ifodalamasdi. Olimpiya uzuklari uning tanasida aks etgan bo‘lib, u zamonaviylik va innovatsiyani ramziy ma’noda ifodalagan.
Izzy juda ko‘p tanqidga uchragan, chunki u odamlarga tushunarsiz va an’anaviy talismanlardan farqli bo‘lgan. Shunga qaramay, u Olimpiya tarixida o‘ziga xos tajriba sifatida qolgan.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2