هارولد پروشانسکی (Harold Proshansky) چهل سال پیش در کتاب روانشناسی محیطی، تعریفی جامع از این دانش را ارائه کرد: «رشتهای که تعاملات و روابط میان انسانها و محیطشان را بررسی میکند».
@PoeticsofSpace
@PoeticsofSpace
📚 #معرفی_کتاب
«دیگری در اندرونی»
واکاوی فضای جنسیتی
نوشتۀ مرضیه بهرامیبرومند
انتشارات تیسا
۱۳۰صفحه - چاپ اول ۱۳۹۶
@PoeticsofSpace
«دیگری در اندرونی»
واکاوی فضای جنسیتی
نوشتۀ مرضیه بهرامیبرومند
انتشارات تیسا
۱۳۰صفحه - چاپ اول ۱۳۹۶
@PoeticsofSpace
📚📖 بخشی از کتاب «دیگری در اندرونی»
خوانشی میشل فوکویی از فضای جنسیتی خانه
در خانههای سنتیِ درونگرا، زنان و اصل تحریککنندگی جنسی آنها، امری رؤیتناپذیر بود که میبایست در پس دیوارهای اندرونی محصور و محدود میشد. قاعدۀ تفکیک فضای جنسیتی و تعیین اندرونی بهعنوانِ محدودهای زنانه و تعریف بیرونی بهعنوانِ محیطی مردانه، زنان را در این مکانبخشی و توزیع بدنها، آماده میکرد تا برای «مادرانگی و همسربودگی» تربیت شوند. آنها ناگزیر قدرت خشن را بر بدنهای معذب خود، تحمیلشده میدیدند.
اما قدرت در معماری مدرن، بیصداست و دیده نمیشود. زنان هیچگاه درنمییابند قدرت از کجا، چگونه و توسط چه کسی اعمال میشود. معماری خانههای مدرن، قرار است چه چیزی را به نمایش بگذارد و چه چیزی را پنهان سازد؟ در این فضای باز و معماری برونگرا، چه سوژهها و ابژههایی نشان داده شده و چه مواردی به غیاب رانده میشوند؟
معماری مدرن به عصر بیرمقِ اندرونی و پردهنشینی پایان داد؛ بدنهای معذب را به بدنهای مولد و بارور بدل ساخت، دیوارها را برداشت و زن به میان و مرکز خانه منتقل گشت و در شبکهای از چشمها و نورپردازیها محاصره شد. فضاهای جنسیتی خانه مانند فضای آشپزخانه، دیگر مکانی ایزوله نبود که در آن، زن از بقیه اعضای خانه جدا شود و فقط به کارهایی نظیر پختوپز بپردازد.
معماری خانهها در نظامِ انضباطی فضای مدرنیته بهگونهای طراحی میشود که با تأثیر بر بدن، مقاومت زنان را در عدالتخواهی جنس-جنسیتی به کمترین حد خود برساند. یکی از پیامدهای این نوع معماری و فضای باز، جایگزینسازی بدنهای رام به جای بدنهای معذب است. قدرت پنهان و بدون فاعل، ولی هدفمندِ فوکویی در گفتمان حاکم از طریق معماری برونگرا، سوژههایی با ذهنیتِ قابلپیشبینی و در دسترس و بدنی رام در فضای خصوصی و عمومی تولید میکند.
در این شکل از قدرت، نیروهای بدن به گونهای هدایت میشوند که از لحاظ هزینۀ سیاسی کاهش یافته و از لحاظ اقتصادی افزایش یابند. بنابراین زن از موجودی ناشناخته، گُنگ، دور از دسترس و شاید طغیانگر، به اُبژهای رام، در دسترس و شناختپذیر تبدیل میگردد.
@PoeticsofSpace
خوانشی میشل فوکویی از فضای جنسیتی خانه
در خانههای سنتیِ درونگرا، زنان و اصل تحریککنندگی جنسی آنها، امری رؤیتناپذیر بود که میبایست در پس دیوارهای اندرونی محصور و محدود میشد. قاعدۀ تفکیک فضای جنسیتی و تعیین اندرونی بهعنوانِ محدودهای زنانه و تعریف بیرونی بهعنوانِ محیطی مردانه، زنان را در این مکانبخشی و توزیع بدنها، آماده میکرد تا برای «مادرانگی و همسربودگی» تربیت شوند. آنها ناگزیر قدرت خشن را بر بدنهای معذب خود، تحمیلشده میدیدند.
اما قدرت در معماری مدرن، بیصداست و دیده نمیشود. زنان هیچگاه درنمییابند قدرت از کجا، چگونه و توسط چه کسی اعمال میشود. معماری خانههای مدرن، قرار است چه چیزی را به نمایش بگذارد و چه چیزی را پنهان سازد؟ در این فضای باز و معماری برونگرا، چه سوژهها و ابژههایی نشان داده شده و چه مواردی به غیاب رانده میشوند؟
معماری مدرن به عصر بیرمقِ اندرونی و پردهنشینی پایان داد؛ بدنهای معذب را به بدنهای مولد و بارور بدل ساخت، دیوارها را برداشت و زن به میان و مرکز خانه منتقل گشت و در شبکهای از چشمها و نورپردازیها محاصره شد. فضاهای جنسیتی خانه مانند فضای آشپزخانه، دیگر مکانی ایزوله نبود که در آن، زن از بقیه اعضای خانه جدا شود و فقط به کارهایی نظیر پختوپز بپردازد.
معماری خانهها در نظامِ انضباطی فضای مدرنیته بهگونهای طراحی میشود که با تأثیر بر بدن، مقاومت زنان را در عدالتخواهی جنس-جنسیتی به کمترین حد خود برساند. یکی از پیامدهای این نوع معماری و فضای باز، جایگزینسازی بدنهای رام به جای بدنهای معذب است. قدرت پنهان و بدون فاعل، ولی هدفمندِ فوکویی در گفتمان حاکم از طریق معماری برونگرا، سوژههایی با ذهنیتِ قابلپیشبینی و در دسترس و بدنی رام در فضای خصوصی و عمومی تولید میکند.
در این شکل از قدرت، نیروهای بدن به گونهای هدایت میشوند که از لحاظ هزینۀ سیاسی کاهش یافته و از لحاظ اقتصادی افزایش یابند. بنابراین زن از موجودی ناشناخته، گُنگ، دور از دسترس و شاید طغیانگر، به اُبژهای رام، در دسترس و شناختپذیر تبدیل میگردد.
@PoeticsofSpace
یورن اوتزن، معمار بزرگ دانمارکی، علاقۀ زیادی به مسجد جامع اصفهان داشته و در طراحی سقف کاذب یکی از سالنهای تئاترِ «اپرای سیدنی» از آن الهام گرفته است.
@PoeticsofSpace
@PoeticsofSpace
🔺متن و تصویرِ فوق، برگرفته است از صفحۀ رسمی «مرکز اوتزن» در اینستاگرام:
https://www.instagram.com/UtzonCenter
https://www.instagram.com/UtzonCenter
Instagram
Utzon Center (@utzoncenter) • Instagram photos and videos
2,993 Followers, 792 Following, 648 Posts - See Instagram photos and videos from Utzon Center (@utzoncenter)
بهمناسبتِ برگزاری نمایشگاه کتاب.
کتابهای پیشنهادی برای آشنایی با اندیشههای نظریهپردازان و فیلسوفان در باب معماری.
(بخش ۱)
@PoeticsofSpace
کتابهای پیشنهادی برای آشنایی با اندیشههای نظریهپردازان و فیلسوفان در باب معماری.
(بخش ۱)
@PoeticsofSpace
بهمناسبتِ برگزاری نمایشگاه کتاب.
کتابهای پیشنهادی برای آشنایی با اندیشههای نظریهپردازان و فیلسوفان در باب معماری.
(بخش ۲)
@PoeticsofSpace
کتابهای پیشنهادی برای آشنایی با اندیشههای نظریهپردازان و فیلسوفان در باب معماری.
(بخش ۲)
@PoeticsofSpace
📚📖 تاکنون کتابهای متعددی در کانال «بوطیقای فضا» معرفی شدهاند که با جستجوی واژۀ «کتاب» در این کانال، قابل دسترسیاند. با این حال بهمناسبت ایام برگزاری نمایشگاه کتاب تهران، برای آشنایی بیشتر علاقهمندان، کتابهای پیشنهادی در زمینۀ آرا و اندیشههای نظریهپردازان و فیلسوفان در باب معماری، در دو بخش و بدون ترتیب خاصی در بالا فهرست شدهاند. سعی شده است تا این فهرستها، طیف گستردهای از نظریات اندیشمندان را دربر داشته باشند.
@PoeticsofSpace
@PoeticsofSpace
📚 #معرفی_کتاب
🔸مجموعۀ اندیشمندان برای معماران، انتشارات فکر نو:
۱. هانس-گئورگ گادامر
۲. مارتین هایدگر
۳. موریس مرلوپونتی
۴. پیر بوردیو
۵. هانری لوفور
۶. میشل فوکو
@PoeticsofSpac
🔸مجموعۀ اندیشمندان برای معماران، انتشارات فکر نو:
۱. هانس-گئورگ گادامر
۲. مارتین هایدگر
۳. موریس مرلوپونتی
۴. پیر بوردیو
۵. هانری لوفور
۶. میشل فوکو
@PoeticsofSpac
📚📖 * مجموعۀ اندیشمندان برای معماران
اغلبِ معماران برای یافتن ایدهها یا در جستوجوی چارچوبی انتقادی برای عمل، به فیلسوفان مینگرند. معماران و دانشجویان معماری میتوانند مسیر خود را از خلال نوشتههای این اندیشمندان بیابند. اما پرداختن به آثار این اندیشمندان، بدون درک ارزش و بستر نوشتاری آنان، شاید دلهرهآور باشد. آثار این مجموعه تلاش میکنند که به معرفی این اندیشمندان پرداخته و مباحث نظری آنها را در تمامی حوزههای مرتبط بررسی کنند.
این مجموعه به ارائۀ شفاف، سریع و دقیق آرای اندیشمندانی میپردازد که نوشتههای آنان به حوزههای معماری راه یافته است و هر جلد از آن، به خلاصهای از آرای هر یک از آنان اختصاص دارد. هر مجلد، اندیشۀ مرتبط با حوزۀ معماری را در بخشی از آثار آنان در نظر میگیرد و به معرفی کتابها و مقالات مهمی میپردازد که در رمزگشایی اصطلاحات مرتبط کمک میکند و همچنین، ارجاعی سریع برای مطالعات بیشتر را فراهم میآورد. بنابراین، مطالعۀ این کتابها میتواند نقطۀ آغازِ بسیار مناسبی برای رجوع به متون اصلی باشد.
@PoeticsofSpace
اغلبِ معماران برای یافتن ایدهها یا در جستوجوی چارچوبی انتقادی برای عمل، به فیلسوفان مینگرند. معماران و دانشجویان معماری میتوانند مسیر خود را از خلال نوشتههای این اندیشمندان بیابند. اما پرداختن به آثار این اندیشمندان، بدون درک ارزش و بستر نوشتاری آنان، شاید دلهرهآور باشد. آثار این مجموعه تلاش میکنند که به معرفی این اندیشمندان پرداخته و مباحث نظری آنها را در تمامی حوزههای مرتبط بررسی کنند.
این مجموعه به ارائۀ شفاف، سریع و دقیق آرای اندیشمندانی میپردازد که نوشتههای آنان به حوزههای معماری راه یافته است و هر جلد از آن، به خلاصهای از آرای هر یک از آنان اختصاص دارد. هر مجلد، اندیشۀ مرتبط با حوزۀ معماری را در بخشی از آثار آنان در نظر میگیرد و به معرفی کتابها و مقالات مهمی میپردازد که در رمزگشایی اصطلاحات مرتبط کمک میکند و همچنین، ارجاعی سریع برای مطالعات بیشتر را فراهم میآورد. بنابراین، مطالعۀ این کتابها میتواند نقطۀ آغازِ بسیار مناسبی برای رجوع به متون اصلی باشد.
@PoeticsofSpace
مفهومِ «کیچ» در معماری.
برگرفته از کتاب نظریههای پسامدرن در معماری، ترجمه و تدوین محمدرضا شیرازی، نشر نی.
@PoeticsofSpace
مفهومِ «کیچ» در معماری.
برگرفته از کتاب نظریههای پسامدرن در معماری، ترجمه و تدوین محمدرضا شیرازی، نشر نی.
@PoeticsofSpace
* کیچ در آثار میلان کوندرا
کیچ یکی از مفاهیم اصلی رمان «سبکی تحملناپذیر هستی» اثر میلان کوندرا است. وی در این اثر نمونههایی از «کیچ» را نشان میدهد. او راهپیمایی و جشن اول مه را که هر سال به مناسبت القای عقاید کمونیسم در کشورش چکسلواکی برگزار میشد، کیچ مینامد.
در جایی از این رمان، وقتی سابینا یکی از شخصیتهای اصلی رمان به همراه سناتوری آمریکایی و چهار دختر و پسر خردسال او به گردش میروند، سناتور کودکانی که در زمین چمن میدوند و بازی میکنند را با دست نشان میدهد و میگوید: «آنان را نگاه کنید، معنی خوشبختی همین است». سابینا با خود فکر میکند سناتور چطور میداند که آنها خوشبختی را تداعی میکنند؟ اگر همان لحظه سه نفر از بچهها یکی از آنها را به باد کتک بگیرد باز همین معنی را تداعی میکند؟
کوندرا از این ماجرا چنین نتیجه میگیرد که وقتی قلب، لب به سخن باز میکند، شایسته نیست که خِرد اعتراض کند. در قلمروی «کیچ»، دیکتاتوری قلب حاکم است. البته باید اکثریت مرم در احساساتی که توسط «کیچ» برانگیخته میشود، سهیم باشند. «کیچ» آنچه را که غیرعادی و نامتعارف است، کنار میگذارد و خواستار تصوراتی است که عمیقاً در ذهن انسان نقش بسته است: دختر حقناشناس، پدر رهاشده، کودکانی که در چمن میدوند، خیانت به وطن، خاطرۀ نخستین عشق.
میلان کوندرا جملهای را که روی سنگ قبر توما یا فرانز از شخصیتهای اصلی داستان نوشته شده، «کیچ» میداند: «او میخواست زمین عالم ملکوت باشد/ پس از گمراهی بازگشت به سوی او»، و میگوید پیش از آنکه فراموش شویم، به صورت «کیچ» درمیآییم. «کیچ» ایستگاه ارتباطی میان هستی و فراموشی است.
@PoeticsofSpace
کیچ یکی از مفاهیم اصلی رمان «سبکی تحملناپذیر هستی» اثر میلان کوندرا است. وی در این اثر نمونههایی از «کیچ» را نشان میدهد. او راهپیمایی و جشن اول مه را که هر سال به مناسبت القای عقاید کمونیسم در کشورش چکسلواکی برگزار میشد، کیچ مینامد.
در جایی از این رمان، وقتی سابینا یکی از شخصیتهای اصلی رمان به همراه سناتوری آمریکایی و چهار دختر و پسر خردسال او به گردش میروند، سناتور کودکانی که در زمین چمن میدوند و بازی میکنند را با دست نشان میدهد و میگوید: «آنان را نگاه کنید، معنی خوشبختی همین است». سابینا با خود فکر میکند سناتور چطور میداند که آنها خوشبختی را تداعی میکنند؟ اگر همان لحظه سه نفر از بچهها یکی از آنها را به باد کتک بگیرد باز همین معنی را تداعی میکند؟
کوندرا از این ماجرا چنین نتیجه میگیرد که وقتی قلب، لب به سخن باز میکند، شایسته نیست که خِرد اعتراض کند. در قلمروی «کیچ»، دیکتاتوری قلب حاکم است. البته باید اکثریت مرم در احساساتی که توسط «کیچ» برانگیخته میشود، سهیم باشند. «کیچ» آنچه را که غیرعادی و نامتعارف است، کنار میگذارد و خواستار تصوراتی است که عمیقاً در ذهن انسان نقش بسته است: دختر حقناشناس، پدر رهاشده، کودکانی که در چمن میدوند، خیانت به وطن، خاطرۀ نخستین عشق.
میلان کوندرا جملهای را که روی سنگ قبر توما یا فرانز از شخصیتهای اصلی داستان نوشته شده، «کیچ» میداند: «او میخواست زمین عالم ملکوت باشد/ پس از گمراهی بازگشت به سوی او»، و میگوید پیش از آنکه فراموش شویم، به صورت «کیچ» درمیآییم. «کیچ» ایستگاه ارتباطی میان هستی و فراموشی است.
@PoeticsofSpace
📚📖 کتابهای کریستیان نوربرگ-شولتز که به فارسی برگردانده شدهاند:
۱. «مفهوم سکونت: بهسوی معماری تمثیلی»، ترجمۀ محمود امیریاراحمدی، انتشارات آگه.
۲. «معماری: معنا و مکان»، ترجمۀ ویدا نوروز برازجانی، انتشارات پرهامنقش.
۳. «ریشههای معماری مدرن»، ترجمۀ محمدرضا جودت، انتشارات شهیدی.
۴. «معنا در معماری غرب»، ترجمۀ مهرداد قیومی بیدهندی، انتشارات فرهنگستان هنر.
۵. «روح مکان: بهسوی پدیدارشناسی معماری»، ترجمۀ محمدرضا شیرازی، انتشارات رخداد نو.
۶. «معماری: حضور، زبان و مکان»، ترجمۀ علیرضا سیداحمدیان، انتشارات نیلوفر.
۷. «وجود، فضا و معماری»، ترجمۀ ویدا نوروز برازجانی، انتشارات پرهامنقش.
@PoeticsofSpace
۱. «مفهوم سکونت: بهسوی معماری تمثیلی»، ترجمۀ محمود امیریاراحمدی، انتشارات آگه.
۲. «معماری: معنا و مکان»، ترجمۀ ویدا نوروز برازجانی، انتشارات پرهامنقش.
۳. «ریشههای معماری مدرن»، ترجمۀ محمدرضا جودت، انتشارات شهیدی.
۴. «معنا در معماری غرب»، ترجمۀ مهرداد قیومی بیدهندی، انتشارات فرهنگستان هنر.
۵. «روح مکان: بهسوی پدیدارشناسی معماری»، ترجمۀ محمدرضا شیرازی، انتشارات رخداد نو.
۶. «معماری: حضور، زبان و مکان»، ترجمۀ علیرضا سیداحمدیان، انتشارات نیلوفر.
۷. «وجود، فضا و معماری»، ترجمۀ ویدا نوروز برازجانی، انتشارات پرهامنقش.
@PoeticsofSpace
به مناسبتِ زادروز کریستین نوربرگ-شولتز، معمار و نظریهپرداز مشهور نروژی (۱۹۲۶-۲۰۰۰).
🔸 کریستیان نوربرگ-شولتز
کریستیان نوربرگ-شولتز، معمار، منتقد و نظریهپرداز نروژی متولد سال ۱۹۲۶ در اسلو بود. او از خلال سالها مطالعه و تدریس معماری دریافته بود که مفاهیم معماری نیاز به تعریف و تفسیر مجدد دارد. رویکرد وی بههیچوجه سنتگرایانه نبود و مانند هابرماس، مدرنیسم را پروژهای ناتمام میدانست که بهزعمِ وی با رویکرد پدیدارشناسانه میتوان در جهت پیشبرد آن گام برداشت.
او معتقد بود پیشگامان جنبش مدرن نیز کمبودهای ناشی از تفکرات خود را دریافته بودند و تا حدی تلاش کردند تا میان اندیشه (خِرد) و احساس آشتی لازم را ایجاد نمایند، اما به علت عدم درک صحیح از زندگی روزمره، و انتزاع بیش از حد، از ادامۀ راه بازماندند.
@parhambooks
کریستیان نوربرگ-شولتز، معمار، منتقد و نظریهپرداز نروژی متولد سال ۱۹۲۶ در اسلو بود. او از خلال سالها مطالعه و تدریس معماری دریافته بود که مفاهیم معماری نیاز به تعریف و تفسیر مجدد دارد. رویکرد وی بههیچوجه سنتگرایانه نبود و مانند هابرماس، مدرنیسم را پروژهای ناتمام میدانست که بهزعمِ وی با رویکرد پدیدارشناسانه میتوان در جهت پیشبرد آن گام برداشت.
او معتقد بود پیشگامان جنبش مدرن نیز کمبودهای ناشی از تفکرات خود را دریافته بودند و تا حدی تلاش کردند تا میان اندیشه (خِرد) و احساس آشتی لازم را ایجاد نمایند، اما به علت عدم درک صحیح از زندگی روزمره، و انتزاع بیش از حد، از ادامۀ راه بازماندند.
@parhambooks
Kahn, Heidegger and the Language of Architecture.pdf
4.7 MB
مقالۀ بسیار مهمی از کریستیان نوربرگ-شولتز، دربارۀ لویی کان، مارتین هایدگر و زبانِ معماری.
@PoeticsofSpace
@PoeticsofSpace