💢 «معماری، لذت سحرآمیزکردنِ یک فضا با خلاقیتِ هنری است.»

🔴 سوم اردیبهشت
«روز ملی معمار» مبارک باد.

Photo: 4x12 Atelier, USE Studio, Isfahan, 2011.
@PoeticsofSpace‌

«اینجا ساختمونا بیشتر از آدما حرف می‌زنن. یا لااقل من حرفاشونو راحت‌تر می‌شونم. یکی می‌گه منو قراره بکوبن و از نو بسازن. یکی دیگه از طبقه‌های تازه‌اش میگه. این یکی، دوست قدیمیِ منه. با تک‌تکِ آجراش حرف می‌زنم و فکر می‌کنم اونم به هیچ ساختمونی به‌اندازۀ من نزدیک نیست.»

🔴 مهدی احمدی در نقش استاد
🎬 فیلم شب‌های روشن (۱۳۸۱)
🔶اقتباس از رمان فیودور داستایفسکی
@PoeticsofSpace

⭕️ برای زادروز ۸۱سالگی پیتر زومتور.
🟥 سِر دیوید چیپرفیلد (David Chipperfield)، معمارِ بریتانیاییِ برندۀ جایزهٔ پریتزکر۲۰۲۳ در وصف زومتور و آثار او می‌گوید:

«پیتر زومتور در سال‌های گذشته آثاری طراحی کرده است که ما را با سادگی اشیا و پیچیدگی مصالح، مجذوب خود می‌کنند. او بیش از هر معمار دیگری، قدرت جسمانیِ معماری را تقویت کرده و با پرهیز از ژست‌های سخنوری، آثاری ساخته است که از منظر فرم، مصالح و جزئیات، لذت‌بخش هستند.

در دنیایی که به تصویرسازی تمایل دارد و بیشتر به ظاهر تصاویر می‌پردازد، سخنرانیِ ایده‌محورِ زومتور در AA، بدون تصاویر پروژه، بسیار خارق‌العاده و لذت‌بخش بود. ایده‌های آثار زومتور، صرفاً روایت نبودند؛ ایده برای زومتور، یک فیلمنامه نیست که باید پروژه را همراهی کند تا به آن، خوانایی ببخشد. زومتور ایدئولوژی ارائه نمی‌دهد تا کارش را تأیید کند؛ توصیف او مبتنی بر عقل یا دانش نیست، بلکه هوشیاری و ادراک را نشانه می‌رود.»
@PoeticsofSpace

💢در وصف پیتر زومتور
✍️ نوشتۀ دیوید چیپرفیلد

طراحی و بحث دربارۀ ساختمان‌ها همواره حول مسائل فرمی می‌چرخد و در کشور ما، انگلستان، درنهایت به بحث نوع سبک‌ها می‌انجامد. اما پیتر زومتور نشان می‌دهد که بدون استفاده از راه‌حل‌های ازپیش‌تعیین‌شده نیز می‌توان از فرم بهره جُست.

انگیزۀ من برای نوشتن دربارۀ زومتور، همین نگرشش دربارۀ خلق فرم‌هاست، چراکه او از پیش‌فرض‌های فرمی اجتناب می‌ورزد و کانسپت‌هایی را می‌آفریند که ریشه در ایده‌های فضاساز دارند. وجه تمایز آثار زومتور، گشودگی ایده‌ها و لذت‌بردن او از همپوشانی ایده‌هاست.

زومتور در فرایند کانسپت‌یابی، پاسخ‌ها و داستان‌های ادراکی و عقلانی را با ابهام در هم می‌آمیزد و تقویت می‌کند. او دربارۀ به‌کارگیری مصالح، نور، سازمان‌دهی و نظم ساخت، بدون درنظرگرفتنِ نظمی سلسله‌مراتبی، تصمیم می‌گیرد. معماری امروز، تکنیک، سنت، هنر و مصالح را برای دستیابی به انتزاع سرکوب و یا انکار می‌کند، اما زومتور عمیقاً در فرایند ساخت فرو می‌رود و راه‌حل‌هایی ارائه می‌دهد که هم حسی هستند و هم انتزاعی.

درحالی‌که مُدهای مینیمال امروزی، به دنبال حذف کردن چیزها هستند، در مقابل، زومتور درکی پیچیده دارد که از دلِ مسائل بیرون می‌آید؛ مهارتی که به‌ندرت در عصری دیده می‌شود که در آن، راه‌حل‌ها و تکنیک‌های ساخت‌وساز به عهدۀ معمار نیست و فرایندِ معماری به‌جای ابداع، به‌سوی انتخاب میان گزینه‌ها سوق داده شده است.

اومبرتو اکو در تعریف نظریۀ معروفش، «گشودگی» (openness)، شرح می‌دهد که آثار هنری مدرن با استفاده از ابهام، از هنر سنتی فاصله می‌گیرند. او استدلال می‌کند که آثار هنری سنتی یا کلاسیک، اساساً فارغ از ابهام هستند. درحالی‌که آثار هنری مدرن «عمداً و به‌طور سیستماتیک» مبهم‌اند؛ طیف گسترده‌ای از خوانش‌های بالقوه در آن‌ها وجود دارند به‌طوری‌که نمی‌توان گفت کدام خوانش، غالب است.

آثار هنری سنتی، نگرش‌های موجود را تأیید و تعصبات فرهنگی را تثبیت می‌کنند؛ پس الگوهای دانش و عقاید موجود را نهادینه می‌سازند. آثار هنری مدرن با استفاده از ابهام، کلیۀ این موارد را زیر سوال می‌برند. بنابراین، به عقیدۀ اومبرتو اکو، هنر در مرکز «فرهنگ پرسشگری مدرن» قرار می‌گیرد و حتی ممکن است «مسیر انسان به‌سوی رستگاری» به‌سوی بازیابی استقلالِ ازدست‌رفته‌اش در سطوح مختلف ادراک تغییر جهت یابد.*
* Umberto Eco, 'Openness, Information, Communication', in The Open Work, edited by David Robey (London, 1989).

@PoeticsofSpace

به‌مناسبتِ روز روان‌شناس.
معرفی برخی از مهم‌ترین کتاب‌های حوزۀ روان‌شناسی محیطی که به زبان فارسی منتشر شده‌اند.

@PoeticsofSpace

* کتاب‌های روان‌شناسی محیطی

۱. روان‌شناسی محیطی، فرانسیس تی مک‌اندرو، ترجمۀ غلامرضا محمودی، انتشارات وانیا.
۲. محاط در محیط: کاربرد روان‌شناسی محیطی در معماری و شهرسازی، آزاده شاهچراغی و علیرضا بندرآباد، انتشارات جهاد دانشگاهی تهران.
۳. مفاهیم پایه در روان‌شناسی محیطی، لیندا اشتگ، اگنس‌ون‌دن‌برگ و جودی دگروت، ترجمۀ سپیده برزگر و آناهیتا شهپری، انتشارات فکر نو.
۴. زبان فضا، برایان لاوسون، ترجمۀ علیرضا عینی‌فر و فؤاد کریمیان، انتشارات دانشگاه تهران.
۵. فضا و مکان: دیدگاهی تجربی، یوفو توآن، ترجمۀ رسول سلیمانی و محسن سلیمانی، انتشارات پرهام‌نقش.
۶. آفرینش نظریۀ معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، جان لنگ، ترجمۀ علیرضا عینی‌فر، انتشارات دانشگاه تهران.
۷. الفبای روان‌شناسی محیط برای طراحان، جهانشاه پاکزاد و حمیده بزرگ، انتشارات آرمان‌شهر.
۸. روان‌شناسی مکان، دیوید کانتر، ترجمۀ مریم امیری‌خواه، نشر فضا.

@PoeticsofSpace

🟥 از نظر پیتر زومتور «معلم خوب، کسی است که معماری را همچون راهی برای زندگی و شیوه‌ای برای زیستن به شاگردانش بیاموزد.»، همانطور که زاها حدید گفته بود «معلم نمی‌تواند معماری را یاد دهد، بلکه صرفاً می‌تواند الهام‌بخش شاگردانش باشد.»
@PoeticsofSpace

شاگردان به معلمان عالی نیاز ندارند؛ بلکه به معلمی شاد و سرحال نیاز دارند که آنها را برای رفتن به کلاس، هیجان‌زده کند و شوق یادگیری را در آن‌ها افزایش دهد.
✍️ ریچارد فینمن

◼️📓 «کلاس درسِ اصیل زمانی شکل می‌گیرد که زیر یک درخت، انسانی که نمی‌داند معلم است، اندیشه‌هایش را با جمع کوچکی در میان می‌گذارد که پیرامونش نشسته‌اند و نمی‌دانند که شاگردند.»
— لویی کان

@PoeticsofSpace