گاستون باشلار، فیلسوف، شاعر، ریاضیدان، فیزیکدان و روانکاو فرانسوی (1884-1962)
@poeticsofspace
@poeticsofspace
«بوطیقای فضا»، از پرمخاطبترین کتابهای امروز جهان در حوزۀ فلسفۀ معماری است. گاستون باشلار در این کتاب، با رویکردی پدیدارشناسانه به بازشناسی فضای خانه میپردازد. بوطیقای فضا، اثری از جنس «خیال شاعرانه» است و «از علیت، گریزان». باریکههای نوری از چارچوب خانه، کلون در، قفسه، اتاق زیر شیروانی، دخمههای قدیمی و کلبههای روستایی در این کتاب سوسو میزنند. باشلار خود را اسیر تاریخ معماری و جزئیات ساختن یک بنا نمیکند و به خانه نه با چشمان بینندهای معمولی، که با نگاه اندیشمندی بزرگ و انسانی کیهانمدار مینگرد: «خانهای که زمانی در آن زیستهایم، جعبهای بیخاصیت نیست. فضای مسکون، فضای هندسی را تعالی میبخشد». موضوع بحث این است که خانه، آشیان رؤیاپردازی انسان و پناه تصور او است. بوطیقای فضا بدون شک، تأثیرات بسیاری در حوزه معماری بر جای گذاشته و کتابی جریانساز بوده است. رد اندیشۀ باشلار را در معماری، خصوصاً در آراء و آثار «یوهانی پالاسما»، معمار و نظریهپرداز برجستۀ فنلاندی، میتوان پی گرفت.
@poeticsofspace
@poeticsofspace
#بوطیقا
«بوطیقا»، واژهای رازآمیز است. از افلاطون و ارسطو تا گاستون باشلار و ایگور استراوینسکی، این واژه را برای نشاندادن زیباییشناسی تکوینی، عناصر کیفی فضا و ساختن موسیقی به کار بردهاند. بوطیقا، از واژهای یونانی ریشه میگیرد که مشخصاً به معنای «ساختن» است: ساختن فضا، ساختن موسیقی، ساختن معماری، ساختن شعر و... . از این رو معمولاً آشفتگی در درک آن ناشی از این امر است که چون بیشتر مردم آن را تنها با شعر مرتبط میدانند، در ذهن آنها فقط شامل یکی از اشکال ساختن، آن هم از طریق کلمات، میشود. با این حال معانی بیشتری برای واژۀ بوطیقا نسبت به حوزۀ واژهشناسی صرف وجود دارد. تمامی کتابهایی که درباره بوطیقا نوشته شدهاند، «ساختنِ» اثر هنری را از دریچه زیباییشناسانه نشان میدهند؛ به این معنا که بوطیقا به «ساختن» هنر از طریق اندیشیدن به آنچه که «مطلوب» است، یا به تفاوتهایی جزئی میان روشهای مختلف و ممکن «خوب» ساختن، مربوط میشود.
برخی افراد، معادلهایی نظیر «شاعرانگی» را برای بوطیقا درنظرگرفتهاند؛ با این حال به گفتۀ بسیاری از صاحبنظران نمیتوان معادل دقیقی برای آن یافت. از جمله، دکتر شفیعیکدکنی معتقدند که نمیتوان کلمه بوطیقا را ترجمه کرد و در مقدمه کتاب منطقالطیر، صراحتاً میگویند که نمیتوانم معادل مناسبی جایگزین آن کنم و همان بوطیقا را به کار میبرم؛ بوطیقای عطار.
@poeticsofspace
«بوطیقا»، واژهای رازآمیز است. از افلاطون و ارسطو تا گاستون باشلار و ایگور استراوینسکی، این واژه را برای نشاندادن زیباییشناسی تکوینی، عناصر کیفی فضا و ساختن موسیقی به کار بردهاند. بوطیقا، از واژهای یونانی ریشه میگیرد که مشخصاً به معنای «ساختن» است: ساختن فضا، ساختن موسیقی، ساختن معماری، ساختن شعر و... . از این رو معمولاً آشفتگی در درک آن ناشی از این امر است که چون بیشتر مردم آن را تنها با شعر مرتبط میدانند، در ذهن آنها فقط شامل یکی از اشکال ساختن، آن هم از طریق کلمات، میشود. با این حال معانی بیشتری برای واژۀ بوطیقا نسبت به حوزۀ واژهشناسی صرف وجود دارد. تمامی کتابهایی که درباره بوطیقا نوشته شدهاند، «ساختنِ» اثر هنری را از دریچه زیباییشناسانه نشان میدهند؛ به این معنا که بوطیقا به «ساختن» هنر از طریق اندیشیدن به آنچه که «مطلوب» است، یا به تفاوتهایی جزئی میان روشهای مختلف و ممکن «خوب» ساختن، مربوط میشود.
برخی افراد، معادلهایی نظیر «شاعرانگی» را برای بوطیقا درنظرگرفتهاند؛ با این حال به گفتۀ بسیاری از صاحبنظران نمیتوان معادل دقیقی برای آن یافت. از جمله، دکتر شفیعیکدکنی معتقدند که نمیتوان کلمه بوطیقا را ترجمه کرد و در مقدمه کتاب منطقالطیر، صراحتاً میگویند که نمیتوانم معادل مناسبی جایگزین آن کنم و همان بوطیقا را به کار میبرم؛ بوطیقای عطار.
@poeticsofspace
Exeter Library / Louis Kahn
Location: Exeter, New Hampshire, USA
Year: 1972
فرش، پدیدهای که هنوز هم ما را با زمین پیوند میزند؛ عنصری گرمابخش و پیونددهندۀ فضاهای معماری معاصر.
@poeticsofspace
Location: Exeter, New Hampshire, USA
Year: 1972
فرش، پدیدهای که هنوز هم ما را با زمین پیوند میزند؛ عنصری گرمابخش و پیونددهندۀ فضاهای معماری معاصر.
@poeticsofspace
Phoenix House / Sebastian Mariscal Studio
Location: Cardiff, California, USA
Year: 2012
@poeticsofspace
Location: Cardiff, California, USA
Year: 2012
@poeticsofspace
فرش، پدیدهای که هنوز هم ما را با زمین پیوند میزند؛ عنصری گرمابخش و پیونددهندۀ فضاهای معماری معاصر.
@poeticsofspace
@poeticsofspace
۱. «خطوط راست را دنبال میکنید، سوراخها را پُر و زمین را صاف میکنید، حاصل کار نیهیلسم است!» (بخشی از سخنرانی خشمآلودِ یکی از صاحبنظران برجسته که ریاست کمیسیون بررسی طرحهای گسترش شهر را بر عهده داشت).
من در پاسخ گفتم: «خیلی ببخشید، ولی این عمل، به معنای درست عبارت، دقیقاً همان کاری است که ما باید انجام دهیم».
- لوکوربوزیه، شهر فردا
@poeticsofspace
من در پاسخ گفتم: «خیلی ببخشید، ولی این عمل، به معنای درست عبارت، دقیقاً همان کاری است که ما باید انجام دهیم».
- لوکوربوزیه، شهر فردا
@poeticsofspace
«دانشنامه فلسفه استنفورد»
این مجموعۀ ارزشمند، از بهترین و سادهترین راهها برای ورود به جهان تفکر فلسفی است.
@poeticsofspace
این مجموعۀ ارزشمند، از بهترین و سادهترین راهها برای ورود به جهان تفکر فلسفی است.
@poeticsofspace
📚 «دانشنامه فلسفه استنفورد»
بسیاری از کسانی که در ایران بهنحوی از انحنا کار فلسفی میکنند و با فضای مجازی اینترنت نیز بیگانه نیستند، نام «دانشنامه فلسفه استنفورد» را شنیدهاند و چه بسا از این مجموعۀ کمنظیر بهره نیز برده باشند. دانشنامه فلسفه استنفورد (Stanford Encyclopedia of Philosophy) که به اختصار SEP نامیده میشود، دانشنامهای رایگان و برخط است که توسط دانشگاه استنفورد اداره میشود. مدخلهای این دانشنامه توسط کارشناسان هر زمینۀ کاری از بیش از ۶۵۵ نهاد جهانی نوشته میشوند.
با توجه به تمایزات این مجموعه با آثاری از این دست و دقتهای خوبی که در نگارش و ترجمه آن شده است، و نیز حجم کم مطالب و جامعیت آنها، شاید بیراه نباشد که بگوییم برای کسی که میخواهد اولینبار با مسئله یا مبحثی در فلسفه آشنا شود یا شناخت بهتری از آن حاصل کند، یکی از گزینههای مناسب این است که کار را با خواندن مدخل یا مدخلهای مربوط به آن در این دانشنامه آغاز کند.
ترجمۀ این دانشنامه در ایران به سرپرستی دکتر مسعود علیا انجام شده و توسط «نشر ققنوس» به چاپ رسیده است. هر مدخل از این دانشنامه در قالب یک جلد و با نام همان مدخل، ترجمه و تدوین شده، و تاکنون ۷۱ مجلد از آن به زبان فارسی انتشار یافته است.
@poeticsofspace
بسیاری از کسانی که در ایران بهنحوی از انحنا کار فلسفی میکنند و با فضای مجازی اینترنت نیز بیگانه نیستند، نام «دانشنامه فلسفه استنفورد» را شنیدهاند و چه بسا از این مجموعۀ کمنظیر بهره نیز برده باشند. دانشنامه فلسفه استنفورد (Stanford Encyclopedia of Philosophy) که به اختصار SEP نامیده میشود، دانشنامهای رایگان و برخط است که توسط دانشگاه استنفورد اداره میشود. مدخلهای این دانشنامه توسط کارشناسان هر زمینۀ کاری از بیش از ۶۵۵ نهاد جهانی نوشته میشوند.
با توجه به تمایزات این مجموعه با آثاری از این دست و دقتهای خوبی که در نگارش و ترجمه آن شده است، و نیز حجم کم مطالب و جامعیت آنها، شاید بیراه نباشد که بگوییم برای کسی که میخواهد اولینبار با مسئله یا مبحثی در فلسفه آشنا شود یا شناخت بهتری از آن حاصل کند، یکی از گزینههای مناسب این است که کار را با خواندن مدخل یا مدخلهای مربوط به آن در این دانشنامه آغاز کند.
ترجمۀ این دانشنامه در ایران به سرپرستی دکتر مسعود علیا انجام شده و توسط «نشر ققنوس» به چاپ رسیده است. هر مدخل از این دانشنامه در قالب یک جلد و با نام همان مدخل، ترجمه و تدوین شده، و تاکنون ۷۱ مجلد از آن به زبان فارسی انتشار یافته است.
@poeticsofspace
به سبب ارتباط دو مجلد «پدیدارشناسی» و «بدنآگاهی» از این مجموعه با مباحث معماری، در آیندۀ نزدیک به معرفی و مروری کوتاه بر آنها در این کانال خواهیم پرداخت.
«شهرنشینِ تنها»، اثر هِربرت بایر، ۱۹۳۲.
در تجارب واقعی زندگی، حواس بینایی و لامسه به هم پیوستهاند.
@poeticsofspace
در تجارب واقعی زندگی، حواس بینایی و لامسه به هم پیوستهاند.
@poeticsofspace
پرسش: معماری چه وقت آغاز میشود؟
پاسخی کوتاه: هنگامیکه کاربر فضا، گلدانی را در آن قرار میدهد.
@poeticsofspace
پاسخی کوتاه: هنگامیکه کاربر فضا، گلدانی را در آن قرار میدهد.
@poeticsofspace
در اینجاست که بین فضای معماری و فردِ تجربهکنندۀ آن، تعاملی شکل گرفته است؛ کیفیت فضای معماری سبب شده است تا فرد، فضا را متعلق به خود بداند، در برابرش احساس مسئولیت کرده، و تلاش کند تا در ارتقای کیفیت آن سهیم باشد. فضای معماری، بدون حضور فعال کاربر فضا، صرفاً به ساختمانی بدون روح بدل میشود. اما آن هنگام که فرد نسبت به این فضا، احساس تعلق میکند، حیات در آن جاری میشود.
همانطور که گاستون باشلار در کتاب «بوطیقای فضا»، بهدرستی گفته است:
«خانۀ تجربهشده و زیسته، جعبهای بیتأثیر نیست. فضای بهسکونتدرآمده، از فضای هندسیِ محض فراتر میرود.»
@poeticsofspace
همانطور که گاستون باشلار در کتاب «بوطیقای فضا»، بهدرستی گفته است:
«خانۀ تجربهشده و زیسته، جعبهای بیتأثیر نیست. فضای بهسکونتدرآمده، از فضای هندسیِ محض فراتر میرود.»
@poeticsofspace