مجسمه‌ی نَپیرَسو، شهبانوی عیلامی، سندی از مهندسی، هنر و جایگاه سیاسی زنان در سلسله‌ی «ایگه‌هالکی» است. این اثر که اکنون در موزه لوور پاریس (با کد Sb 2731) نگهداری می‌شود، ما را به حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد بازمی‌گرداند.

این تندیس به دلیل تکنیک ساخت و جرمِ خیره‌کننده‌اش، یکی از عجایبِ فلزکاری باستان محسوب می‌شود:
🔸 قدمت: حدود ۳۲۰۰ سال (دوره عیلام میانه)
🔸 ابعاد: ۱۳۰ سانتی‌متر ارتفاع و ۷۰ سانتی‌متر عرض.
🔸 وزن: ۱۷۵۰ کیلوگرم! (این وزنِ سنگین ناشی از هسته‌ی مسیِ توپر و لایه‌ی مفرغی روی آن است).
🔸 تکنیک ساخت: استفاده از روش «موم گمشده» (Lost-wax casting)، که نشان‌دهنده‌ی مهارتِ خارق‌العاده‌ی صنعتگران ایلامی در ریخته‌گری است.
🔸 محل کشف: ژانویه ۱۹۰۳ میلادی، طی کاوش‌های «ژاک دو مورگان» در تپه‌ی آکروپلِ شوش.

ناپیر-آسو (نَپیرَسو) همسر «اونتاش-ناپیریشا» (سازنده‌ی بنای عظیم چغازنبیل) بود. این تندیس با پوششِ لباسِ فاخر، دستبندهای ظریف و حلقه‌ای که در دست چپ دارد، بازنمایی دقیقِ یک شهبانوی مقتدر است...

شهداد، در حاشیه جنوب‌شرقی کویر لوت، یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران در عصر مفرغ است. کاوش‌های این محوطه نشان داده که حدود ۴۵۰۰ سال پیش، این منطقه یکی از مراکز پیشرفته فلزکاری در فلات ایران بوده و آثار فراوانی از گورستان‌های آن به دست آمده است.

یکی از زیباترین یافته‌های شهداد، این بشقاب مفرغی با نقش‌برجسته دو آهو است که حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد ساخته شده است. در مرکز ظرف، دو آهو به شکلی کاملاً متقارن و با شاخ‌های بلند و پیچان نقش شده‌اند؛ ترکیبی که علاوه بر زیبایی، مهارت کم‌نظیر صنعتگران شهداد را در چکش‌کاری، برجسته‌کاری و قلم‌زنی نشان می‌دهد. این اثر در سال ۱۳۵۰، از گور شماره ۱۱۵ گورستان شهداد کشف شد و امروزه در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود؛ شاهکاری که جایگاه شهداد را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز فلزکاری عصر مفرغ به‌خوبی نشان می‌دهد.

بازسازی چهره یکی از نخستین انسان‌های مدرن که حدود ۳۰۰ هزار سال پیش می‌زیست.

این بازسازی بر اساس بقایای کشف‌شده در محوطه باستان‌شناسی جبل ایرهود در مراکش انجام شده و اکنون در موزه Moesgaard دانمارک به نمایش درآمده است.

بازسازی چهره توسط Kennis & Kennis Reconstructions انجام شده است.

سنگواره انسان خردمند 300 هزار ساله در مراکش آفریقا | جبل ایرهود


#دگرگشت #فرگشت_انسان #هومو_ساپینس

متعلق به دوره آغاز نگارش و حدود ۳۱۰۰ تا ۳۴۰۰ پیش از میلاد.نقش این شناور، یکی از کهن‌ترین شواهد حمل‌ونقل آبی در ایران است. درون آن، دو پاروزن، دو فرد احتمالاً اسیر و شخصیتی با جایگاه اجتماعی بالاتر دیده می‌شوند؛ صحنه‌ای که شاید روایتی از نبرد یا انتقال اسیران باشد. این اثر با شماره ۲۷۲۹ در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.

#باستان_شناسی #چغامیش #خوزستان #موزه_ملی

محوطهٔ باستانی سیلک در نزدیکی شهر کاشان، یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران است؛ محوطه‌ای که لایه‌های تاریخی آن، بخش‌هایی از زندگی انسان در فلات مرکزی ایران را از دوران پیشاتاریخ تا عصر آهن روایت می‌کند.
نخستین کاوش‌های علمی سیلک در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، توسط هیئتی فرانسوی به سرپرستی رومن گیرشمن آغاز شد. این محوطه از چهار بخش اصلی تشکیل شده است: تپهٔ شمالی یا سیلک کوچک، تپهٔ جنوبی یا سیلک بزرگ، گورستان الف و گورستان ب.
تپهٔ شمالی بقایای دوره‌های ۱ و ۲ سیلک را دربر دارد. تپهٔ جنوبی شامل دوره‌های ۳ تا ۶ است. گورستان الف در جنوب و شرق تپهٔ جنوبی، به دورهٔ ۵ و گورستان ب در غرب تپهٔ جنوبی، به دورهٔ ۶ سیلک مربوط می‌شود.
گورستان ب با بیش از دویست گور، سفال‌های منقوش، ظروف لوله‌دار، جنگ‌افزارها، زیورآلات و یراق‌آلات اسب، اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ آیین‌های تدفین، هنر سفالگری و زندگی مردم عصر آهن در اختیار ما گذاشته است.

#سیلک #باستان_شناسی #کاشان

تورنگ‌تپه، در دشت گرگان، یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی شمال شرق ایران است؛ محوطه‌ای که توالی استقرار در آن از حدود هزارهٔ پنجم پیش از میلاد آغاز می‌شود و تا دورهٔ اسلامی ادامه دارد.
نخستین حفاری‌های علمی در این محوطه در سال ۱۳۱۰ خورشیدی / ۱۹۳۱ میلادی به سرپرستی فردریک وولسین انجام شد. کاوش‌های گسترده‌تر از سال ۱۳۴۰ خورشیدی با هیئت فرانسوی به سرپرستی ژان دهه آغاز شد و در سیزده فصل، لایه‌ها و بقایای معماری دوره‌های گوناگون را آشکار کرد. اوج اهمیت تورنگ‌تپه در عصر مفرغ دیده می‌شود؛ زمانی که معماری خشتی یادمانی، پیکرک‌های سفالیِ پرجزئیات، مواد ارزشمند وارداتی و شواهد سازمان اجتماعی، جایگاه برجستهٔ این محوطه را در شبکه‌های فرهنگی دشت گرگان نشان می‌دهند.

#تورنگ_تپه #باستان_شناسی #دشت_گرگان #عصر_مفرغ

پیکرک‌های ترکیبی، مجموعه باستان‌شناختی بلخی مروی (BMAC) که بازه زمانی ۲۲۰۰ تا ۱۷۰۰ پیش از میلاد را در بر می‌گیرند، نشان‌دهنده یک سنت هنری متمایز در عصر برنز متأخر هستند. این تندیس‌ها که با ترکیب بدنه کلریتی (سنگ صابون) و سرِ مرمر یا سنگ آهک ساخته شده‌اند، از نظر شمایل‌نگاری با سنت‌های پیکرسازی واقع‌گرایانه در میان‌رودان و عیلام تفاوت بنیادین دارند. این فرهنگ
فراتر از مراکز هسته‌ای در ترکمنستان و افغانستان، شواهد باستان‌شناختی در محوطه‌های فلات ایران نظیر چلو و کریم‌آباد، تداوم و نفوذ این الگوی فرهنگی را تأیید می‌کند که بازتاب‌دهنده تعاملات گسترده اقتصادی و اشتراکات آیینی در مقیاس منطقه‌ای در اواخر هزاره سوم و اوایل هزاره دوم یپش از میلاد است.
غالب این پیکرک‌ها دارای ویژگی‌های مشترک است. این پیکرک‌ها همگی حالت نشسته دارند و در اغلب آن‌ها دست‌ها روی سینه جمع شده یا روی زانو است. بدن پیکرک. به صورت یکپارچه از سنگ صابون، اما شامل سر و گردن و گاه دست‌ها از آرنج تا انگشتان از جنس دیگری معمولا سنگ آهک یا مرمر به صورت جداگانه ساخته و به بدنه‌ی اصلی متصل شده

ساختار انتزاعی این پیکره‌ها، شاخصه اصلی فرهنگ مرغاب در گذار از «نمازگاه V» به «نمازگاه VI» محسوب می‌شود.
نمازگاه محوطه‌ای شاخص در دشت‌های شمالی کوه‌های کپت داغ در ترکمنستان امروزی است.
دوره نمازگاه پنج: 2300 تا 1850 پ. م
دوره نمازگاه شش: 1850 تا 1100 پ. م