❌ حرف‌های اضافه و بی‌اهمیت زیاد
❌ همه‌ی شخصیت‌ها مثل هم حرف می‌زنن
❌ ریختن اطلاعات توی دیالوگ
❌ حرف زدن غیرواقعی و مصنوعی
❌ نبودن کشمکش و تنش
❌ زیادی صدا زدن اسم طرف مقابل
❌ دیالوگ‌های خیلی مستقیم و رو راست
❌ گفت‌وگوهای طولانی و خسته‌کننده
❌ توضیح دادن اطلاعات از طریق دیالوگ
❌ فقط حرف زدن به‌جای نشون دادن
❌ دیالوگ‌های بی‌روح و بدون احساس
❌ نبودن منظورِ پنهان پشت حرف‌ها
❌ تکرار کردن اطلاعات
❌ استفاده از کلیشه‌ها
❌ تغییرات و وصل شدن‌های awkward بین دیالوگ‌ها
❌ همه‌اش سؤال، بدون هیچ جوابی
❌ پریدن وسط حرف همدیگه بدون دلیل
❌ زیادی توضیح دادن
❌ واکنش ندادن شخصیت‌ها به حرف‌ها و اتفاقات
❌ نداشتن لحن و شخصیتِ مخصوص هر کاراکتر
❌ پریدن از زاویه دید
❌ پریدن بی‌دلیل بین ذهن شخصیت‌ها
❌ زیادی استفاده کردن از «گفت»، «پرسید» و تگ‌های دیالوگ
❌ زورکی خنده‌دار کردن دیالوگ‌ها
❌ نداشتن تنوع در ریتم و سرعت گفت‌وگو
❌ استفاده‌ی افراطی از اصطلاحات و زبان محاوره‌ای واقعی
❌ زیادی طعنه و کنایه زدن
❌ قابل‌پیش‌بینی بودن دیالوگ‌ها
❌ ویرایش نکردنِ بی‌رحمانه‌ی دیالوگ‌ها
❌ فراموش کردن هدف دیالوگ

این همون چیزیه که باعث می‌شه داستان طبیعی‌تر به نظر برسه. وقتی همه‌چیز رو مستقیم توضیح می‌دیم، در واقع داریم جای خواننده فکر می‌کنیم. اما وقتی بخشی از اطلاعات رو از طریق رفتار شخصیت، دیالوگ، جزئیات محیط و اتفاقات نشون می‌دیم، خواننده خودش بین این نشونه‌ها ارتباط برقرار می‌کنه.

و این حس کشف کردن، یکی از چیزهاییه که خواننده رو درگیر داستان می‌کنه.

اینجا هنوز دقیقاً نمی‌دونیم چه اتفاقی افتاده، اما می‌فهمیم بیمارستان برای علی خاطره‌ی خوبی نیست.

پس قبل از اینکه یه جمله‌ی توضیحی بنویسی، از خودت بپرس: «آیا می‌تونم اینو به جای گفتن، نشون بدم؟» اگر می‌تونی، امتحانش کن. چون داستان قرار نیست همه‌چیز رو حاضر و آماده تحویل خواننده بده.

ـ هنوز ازم ناراحتی؟
ـ نه، چرا باید ناراحت باشم؟
ـ مطمئنی؟
ـ آره. فقط دیگه حوصله ندارم باهات حرف بزنم.

پسر می‌پرسه: شام خوردی؟

دختر جواب می‌ده: نه.

پسر می‌گه: می‌خوای بریم یه چیزی بخوریم؟

دختر می‌گه: هر جا تو بگی.

شاید پسر داره سعی می‌کنه یخ بینشون رو بشکنه، دختر هنوز ناراحته و جواب‌های کوتاهش نشون می‌ده که دلش نمی‌خواد دعوا رو ادامه بده، ولی هنوز هم ازش نگذشته.

چرا زیرمتن مهمه؟ چون آدم‌ها توی دنیای واقعی هم همیشه چیزی که توی ذهنشونه رو مستقیم نمی‌گن. وقتی از کسی ناراحتیم، همیشه نمی‌گیم «من ازت ناراحتم.» گاهی می‌گیم «نه بابا، هر کاری دوست داری بکن.» وقتی دلمون می‌خواد کسی بمونه، شاید نگیم «نرو.» ممکنه فقط بگیم «امشب که دیگه جایی نداری بری، نه؟»

زیرمتن کمک می‌کنه شخصیت‌ها مثل آدم‌های واقعی‌تر حرف بزنن. اما یه نکته مهم وجود داره و اینه که زیرمتن به معنی پیچیده و نامفهوم حرف زدن نیست. قرار نیست خواننده هیچ‌چیز نفهمه و مجبور بشه برای فهمیدن هر دیالوگ معما حل کنه.

ـ خوش گذشت؟
ـ آره، خیلی.
ـ معلومه. ساعت سه صبح برگشتی.

گاهی یک صحنه اتفاق خاصی نداره، اما نویسنده مدام توضیح می‌ده و همین باعث می‌شه خواننده خسته بشه. اگر یک جمله، اطلاعات جدیدی به داستان اضافه نمی‌کنه، احتمالاً لازم نیست وجود داشته باشه.

پس موقع بازنویسی هر صحنه از خودت بپرس: «این جمله چیزی به داستان اضافه می‌کند یا فقط چیزی را که قبلاً فهمیده‌ایم دوباره توضیح می‌دهد؟»

شما هیچ وقت نمی‌توانید با راندن کسی موجب اصلاحش بشوید.

مثلاً اول گفتی:
«این دختر خیلی خجالتیه.»

بعد چند صفحه بعد:
دختره رفته وسط مهمونی، با همه دعوا کرده، سه نفر رو سر جاشون نشونده و آخرشم یه سخنرانی طولانی کرده.

پس دفعه‌ی بعد که خواستی ویژگی‌ای برای شخصیتت بنویسی، یه لحظه مکث کن و از خودت بپرس: «اگه قرار بود اینو نبگم، چطوری می‌تونستم نشونش بدم؟» همین سؤال کوچیک، نوشته‌ت رو خیلی زنده‌تر می‌کنه.✨

کنکوری‌های عزیزی که به خاطر آزمون پیش‌رو نمیتونن فعلا فعالیتی در باشگاه داشته باشند، یه تخفیف ویژه براشون در نظر گرفتم که تا آخر مرداد میتونن با این تخفیف ثبت‌نام کنند و بعد کنکور کلاس‌هاشون استارت بخوره. البته نه فقط کنکوری‌ها بلکه همه میتونن ثبت‌نام کنن اما...

«تو عوض شدی!»
«از اولم دوستت نداشتم!»
«خفه شو!»
«دیگه نمی‌خوام ببینمت!»

یا مثلاً به‌جای اینکه بگی «سارا از دست امیر ناراحت بود.» بنویس «امیر طبق معمول صندلی رو برایش عقب کشید. سارا نشست، اما تشکر نکرد.» همین. نه داد و فریاد، نه توضیح اضافه. خواننده خودش می‌فهمه یه چیزی بین این دوتا خراب شده.

☕️نویسنده‌ها، آدم‌های .... هستند.

در فانتزی، ما معمولاً با چیزهایی روبه‌رو هستیم که در دنیای واقعی وجود ندارن و با قوانین علمی فعلی هم نمی‌شه توضیحشون داد؛ چیزهایی مثل جادو، اژدها، طلسم، موجودات افسانه‌ای، ارواح یا قدرت‌های ماورایی. مثلاً فرض کن شخصیت داستانت می‌تونه با یک ورد دستش رو بلند کنه و آتش به وجود بیاره. لازم نیست نویسنده توضیح بده این آتش دقیقاً از نظر علمی چطور ایجاد شده، چون در دنیای داستان، جادو بخشی از قوانین طبیعیه.

اما علمی‌تخیلی معمولاً از یک ایده علمی یا تکنولوژیک شروع می‌شه و از خودش می‌پرسه: «اگه این اتفاق واقعاً ممکن بشه، چی میشه؟» مثلاً اگر انسان‌ها بتونن به سیاره‌های دیگه مهاجرت کنن، زندگی‌شون چطور تغییر می‌کنه؟ اگر ربات‌ها به هوش و احساس واقعی برسن، آیا باید مثل انسان‌ها حق و حقوق داشته باشن؟ اگر دستگاهی ساخته بشه که بتونه خاطرات آدم‌ها رو پاک یا منتقل کنه، چه اتفاقی برای هویت و زندگی انسان می‌افته؟

و نکته مهم اینه که هیچ‌کدوم از این دو ژانر قرار نیست فقط به خاطر عجیب بودن جذاب باشن. چیزی که یک داستان فانتزی یا علمی‌تخیلی خوب رو جذاب می‌کنه، اینه که نویسنده برای دنیایی که ساخته قانون و منطق مشخصی داشته باشه.

در نهایت، چیزی که دنیای داستانت رو باورپذیر می‌کنه، تعداد اژدها و سفینه و جادو و ربات نیست؛ منطقیه که پشت همه این‌ها ساختی.