🇮🇷🇺🇲🇦🇪 Արաղչի․ «Խարգի և Աբու Մուսայի վրա հարվածները կատարվել են ԱՄԷ տարածքից, շատ մոտ Դուբային, և Իրանը պատասխանելու է»

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաղչին հայտարարել է, որ անցած գիշեր Խարգ կղզին և Աբու Մումուսա կղզին հարվածի են ենթարկվել HIMARS հրթիռահրետանային համակարգով, և ըստ իրանցի պաշտոնյայի՝ արձակումները կատարվել են հարևանների տարածքից։ Նա նշել է, որ իրանական կողմի տվյալներով հրթիռները արձակվել են ԱՄԷ երկու կետերից՝ Ռաս ալ Խայմայից և Դուբային շատ մոտ տարածքից, և դա «չափազանց վտանգավոր է», հատկապես երբ խոսքը բնակեցված շրջանների մասին է¹։

Արաղչին նաև հայտարարել է, որ եթե Իրանի էներգետիկ ենթակառուցվածքները դառնան թիրախ, Իրանը կթիրախավորի տարածաշրջանում գործող ամերիկյան ընկերություններին պատկանող կամ ամերիկյան բաժնեմաս ունեցող էներգետիկ օբյեկտները²։

Իրանի պետական մեդիան ևս վերատպել է Արաղչիի պնդումները՝ ընդգծելով, որ հարվածները, ըստ Թեհրանի, կատարվել են ԱՄԷ բնակեցված տարածքներից³։

➖➖➖➖➖
¹ https://apnews.com/article/a2399398b4c590995b814d7640362a11

² https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/14/iran-war-live-pentagon-vows-to-ramp-up-us-military-campaign-against-iran

³ https://www.presstv.ir/Detail/2026/03/14/765378/Iran-says-attacks-on-its-islands-were-launched-from-UAE
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇮🇱🇺🇦 Նեթանյահուն ցանկանում է խոսել Զելենսկիի հետ՝ Իրանի անօդաչուների խոցման հարցով համագործակցության համար

Իսրայելական ynet-ը (Yedioth Ahronoth խմբի լրատվական կայքը) գրում է, որ վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն Ուկրաինային փոխանցել է խնդրանք՝ հեռախոսազրույց ունենալ նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի հետ, որպեսզի առաջ մղվի իսրայելա-ուկրաինական համագործակցությունը Իրանի արտադրության անօդաչուների խոցման թեմայով¹։ ynet-ի հրապարակման մեջ նշվում է նաև, որ Ուկրաինայի դեսպան Եվհեն Կորնիյչուկը հաստատել է նման խնդրանքի փոխանցումը և հայտնել, որ կողմերը փորձում են համաձայնեցնել օրակարգը, որպեսզի զրույցը տեղի ունենա մոտ օրերին։

Նյութը հայտնվում է այն ֆոնին, երբ Ուկրաինան հայտարարում է, որ մի շարք երկրներ դիմել են Կիևին՝ Իրանի «Shahed» տիպի անօդաչուներից պաշտպանվելու փորձն ու տեխնոլոգիաները կիսելու խնդրանքով։ Reuters-ի փոխանցմամբ՝ Զելենսկին ասել է, որ Ուկրաինան արդեն ուղարկել է անօդաչուների թեմայով մասնագետներ Մերձավոր Արևելքի երեք երկրներ՝ նման հարձակումներին հակազդելու համար²։

Զելենսկին նույն թեմայով գրել է նաև X-ում՝ նշելով, որ Մերձավոր Արևելքի մի շարք երկրներ հետաքրքրված են Ուկրաինայի փորձով՝ «Shahed» անօդաչուների որսման/խափանման հարցում³։

➖➖➖➖➖
¹ https://www.ynet.co.il/news/article/hyzml11xqwg

² https://www.reuters.com/world/europe/ukraine-sends-drone-experts-three-countries-middle-east-zelenskiy-says-2026-03-10/

³ https://x.com/ZelenskyyUa/status/2032473450711859534
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇮🇷🇺🇲 Արաղչին MS NOW-ին. «Ժնևում մենք շատ մոտ էինք համաձայնության հասնելուն»

Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաղչին MS NOW-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է, «ես չգիտեմ, թե ինչ են Վիթքոֆը և Քուշները փոխանցել իրենց ղեկավարին։

Ինչ ես գիտեմ, այն է, որ փետրվարի 26-ին, երբ մենք հանդիպեցինք Ժնևում, մենք կարողացանք լավ առաջընթաց գրանցել։

Օմանի արտաքին գործերի նախարարը կարդաց տեքստը երկու պատվիրակություններին էլ՝ նախքան իմ թվիթը հրապարակելը, և երկու պատվիրակություններն էլ հաստատեցին, որ այո, սա այդ օրը մեր ձեռք բերածի ճիշտ նկարագրությունն է՝ նշանակալի առաջընթաց։

Նրանք ցանկանում են արդարացնել անարդարացի ագրեսիայի ակտը, ուստի փնտրում են արդարացումներ։

Ես երբեք չեմ ասել, որ մենք պատրաստվում ենք ռումբ պատրաստել։ Ես ասել եմ, որ մենք ունենք 440 կիլոգրամ 60 տոկոս հարստացված ուրան, և սա ամենևին էլ գաղտնիք չէ. այն նաև գտնվում է Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալության զեկույցներում։

Ես ասացի, որ եթե այս ուրանը հետագայում հարստացվի, ձեր սեփական փորձագետների կարծիքով, դա կարող է բավարար լինել մոտ տասը ռումբ պատրաստելու համար։ Այնուհետև ես ընդգծեցի, որ մենք պատրաստ ենք հրաժարվել այս ուրանից, մենք պատրաստ ենք նոսրացնել դրանք և իջեցնել դրանց հարստացման մակարդակը։

Ասելով սա՝ ես նկատի ունեի, որ մեր կատարած զիջումը իրականում մեծ զիջում է։

Բայց չգիտեմ, թե ինչպես են նրանք մեկնաբանել այս խոսքերը։ Գուցե բավարար գիտելիքների պակասի պատճառով, գուցե որովհետև նրանք ցանկանում էին արդարացնել, ինչպես ասացի, ագրեսիայի ակտը. մի գործողություն, որը ոչ մի կերպ չի կարող արդարացվել։

Հուսով եմ, որ շուտով ժողովրդի համար պարզ կդառնա փետրվարի 26-ին Ժնևում տեղի ունեցածի ճշմարտությունը։ Մենք շատ մոտ էինք համաձայնության հասնելուն»։

🔗 https://youtu.be/lHjjRgpvXO4?si=FUPtn12wJqEg1_CN

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🛢️🇮🇷 Ջեֆ Քերին Բլումբերգին. «Նավթի գինը կարող է էլ ավելի բարձրանալ, նույնիսկ եթե պետությունները բացեն ռազմավարական պաշարները»

Բլումբերգին տված հարցազրույցում էներգետիկ շուկաների հայտնի վերլուծաբան Ջեֆ Քերին ասել է, որ նավթի գնի աճը կարող է շարունակվել նույնիսկ այն դեպքում, եթե պետությունները բացեն իրենց ռազմավարական նավթային պաշարները։ Նրա առանցքային թեզը սա է՝ խնդիրը պաշարների քանակը չէ, այլ նավթի հոսքը շուկա¹։

Քերիի հաշվարկով՝ եթե արտակարգ ռեժիմով բացվի 400 միլիոն բարել, ապա դա միջինում կարող է ավելացնել մոտ օրական 2 միլիոն բարել, մինչդեռ Հորմուզի նեղուցում լուրջ խափանումները կարող են շուկայից հանել մինչև օրական մոտ 18 միլիոն բարել։ Այդ պատճառով, նրա խոսքով, «չկա այնպիսի քաղաքական արձագանք, որը կկարողանա կանգնեցնել նավթի գնի այս վերելքը»²։

Այս մեկնաբանությունները հնչում են այն բանից հետո, երբ Միջազգային էներգետիկ գործակալության (IEA) անդամ երկրները համաձայնել են շուկա դուրս բերել 400 միլիոն բարել արտակարգ պաշարներից՝ սա անվանելով իրենց պատմության մեջ ամենախոշոր համատեղ բացումը³։


➖➖➖➖➖
¹ https://x.com/BloombergTV/status/2031763858025591145

² https://www.marketwatch.com/story/no-policy-response-can-stop-the-rise-in-crude-prices-says-jeff-currie-591118aa

³ https://www.iea.org/news/iea-member-countries-to-carry-out-largest-ever-oil-stock-release-amid-market-disruptions-from-middle-east-conflict

https://www.reuters.com/business/energy/iea-proposes-largest-ever-oil-release-strategic-reserves-wsj-reports-2026-03-11/

https://apnews.com/article/eaf0cf9988cd7e06f0dc2a8ee800762e
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🛢️📉 Նավթի շուկաները եզրագծին.
հիմնական մատակարարումները դադարեցվել են Հորմուզի նեղուցի փակ մնալու պատճառով

Գլոբալ նավթային շուկաներում իրավիճակը կարող է վատթարանալ, քանի որ Իրանի պատերազմը սկսում է խաթարել արդյունահանումն ու արտահանումը ողջ Մերձավոր Արևելքում:

🟨 Իրաքը դադարեցնում է մեգա-հանքավայրերի աշխատանքը

Էսկալացիայից հետո արդյունահանումը ժամանակավորապես դադարեցվել է Իրաքի հարավային ամենախոշոր հանքավայրերից մի քանիսում, այդ թվում՝ Արևմտյան Կուրնա 1 և 2 (West Qurna 1 & 2), Մաջնուն (Majnoon) և Ֆայհաա (Fayhaa)։
Իրաքի նավթի նախարար Հայան Աբդուլ Ղանին հաստատել է Բասրա և Մայսան նահանգներում արդյունահանման դադարեցումը. միայն կենտրոնական հանքավայրերում է շարունակվում նվազեցված ծավալով արդյունահանումը՝ տեղական էլեկտրակայանների աշխատանքը պահպանելու համար:

🟨 ԱՄԷ-ի արդյունահանումը կտրուկ կրճատվել է

Միևնույն ժամանակ, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները փաստացի ստիպված է եղել գրեթե կիսով չափ կրճատել արդյունահանումը: Քանի որ Հորմուզի նեղուցը փաստացի փակ է, պահեստային ռեզերվուարները հասել են իրենց առավելագույն սահմանին։ ԱՄԷ-ի արդյունահանումը նախորդ ամսվա օրական 3.56 միլիոն բարելից նվազել է մինչև մոտ 2 միլիոն բարել:

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🚀 Արդյո՞ք ԱՄՆ պաշտպանական արդյունաբերական բազան բավարար քանակությամբ «Տոմահավկ» հրթիռներ է արտադրում

✍🏻 The National Interest պարբերական

♦️ Խնդրի էությունը և պաշարների սպառումը Իրանի պատերազմում

ԱՄՆ-ը տարեկան արտադրում է մոտ 90 «Տոմահավկ» (Tomahawk) հրթիռ, ինչը չափազանց քիչ է՝ Իրանի դեմ ներկայիս կրակի տեմպերը պահպանելու համար:

«Epic Fury» ռազմական գործողության մեկնարկային օրերի ընթացքում ԱՄՆ ռազմածովային ուժերը Իրանի ռադարային կայանքների, հրամանատարական կենտրոնների, հրթիռային կայքերի և ռազմածովային օբյեկտների ուղղությամբ արձակել են հարյուրավոր «Տոմահավկներ»։

Թեև այս ծանր կիրառումն ընդգծում է զենքի արդյունավետությունը, այն նաև լուրջ մտահոգություններ է առաջացնում պաշտպանական համայնքում՝ համակարգի համալրման ժամանակի և բարդության վերաբերյալ: Գործողության առաջին 72 ժամվա ընթացքում ԱՄՆ-ն արձակել է մոտ 400 հրթիռ, ինչը կազմում է ԱՄՆ-ի կրակելու պատրաստ զինանոցի մոտ 10%-ը և գերազանցում է վերջին հինգ տարիներին արտադրված «Տոմահավկների» ընդհանուր քանակը: Այսօրվա տեմպերով՝ միայն առաջին 72 ժամվա ընթացքում օգտագործված հրթիռները վերականգնելու համար կպահանջվի մոտ 4,5 տարի:

♦️ Հնարավոր հետևանքները

Եթե ԱՄՆ-ի հրթիռները սպառվեն կամ վտանգավոր մակարդակի հասնեն.
▪️Մերձավոր Արևելքում. Իրանի զինված ուժերը կարող են գործել ավելի անպատիժ՝ ավելացնելով տարածաշրջանում ԱՄՆ բազաների վրա հրթիռային հարձակումները՝ առանց հաշվեհարդարի նույն վախի:
▪️Գլոբալ առումով. Եթե Չինաստանը տեսնի, որ ԱՄՆ-ի զինանոցները գրեթե դատարկ են, նա կարող է խրախուսվել՝ սկսելու Թայվանի պատերազմը նախքան Պենտագոնը կկարողանա համալրել պաշարները (Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան ճգնաժամում ևս «Տոմահավկը» կենտրոնական դեր ունի):

♦️ Ի՞նչ է «Տոմահավկ» հրթիռը

Սա հեռահար, բարձր ճշգրտության թևավոր հրթիռ է, որը Սառը պատերազմից ի վեր հանդիսանում է ԱՄՆ հարվածային կարողությունների անկյունաքարը: Ներդրվել է 1983թ. և անընդհատ արդիականացվել:

🔸 Արձակումը. Հիմնականում արձակվում է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի կործանիչներից, հածանավերից և սուզանավերից:
🔸 Բնութագիր. Կարող է թռչել ցածր բարձրության վրա (ռադարներից խուսափելու համար), մինչձայնային արագությամբ (մոտ 920 կմ/ժ), հարյուրավոր մղոններ խորքային թիրախներ խոցելու հեռահարությամբ (սովորաբար 1700 կմ-ից ավելի):
🔸 Ուղղորդման համակարգը. Օգտագործում է մի քանի առաջադեմ համակարգեր (GPS, իներցիոն նավիգացիոն համակարգ (INS), տեղանքի ուրվագծերի համապատասխանեցում (TERCOM) և թվային տեսարանների համապատասխանեցում (DSMAC)), որոնք միասին աշխատելով՝ ապահովում են գերճշգրիտ թիրախավորում նույնիսկ բարդ երթուղիներում:
🔸 Մարտագլխիկը. Կշռում է մոտ 310 կգ (կախված տարբերակից):

♦️ Ինչո՞ւ է արտադրությունն այսքան դանդաղ և բարդ

Հրթիռի հիմնական կապալառուն Մասաչուսեթսում տեղակայված «Raytheon» (RTX) կորպորացիան է: ԱՄՆ-ի կողմից պատվեր տեղադրելուց հետո մեկ հրթիռի կառուցումը տևում է 18-ից 24 ամիս: Յուրաքանչյուր հրթիռի արժեքը կազմում է 2-ից 4 միլիոն դոլար։

🔸 Բարդությունն ու դանդաղությունն ունեն մի քանի պատճառ.
▪️Բաղադրիչների բազմազանություն և որակ. Հրթիռն ունի հազարավոր բարձր ճշգրտության բաղադրիչներ (պինդ վառելիքով հրթիռային արագացուցիչ, Williams International F107 տուրբոֆանային շարժիչ, բարդ էլեկտրոնիկա, էլեկտրամագնիսական միջամտությունից պաշտպանող էկրաններ և կոմպոզիտային նյութեր): Բոլոր դետալները պետք է համապատասխանեն ռազմական խիստ չափանիշներին և անցնեն դաժան փորձարկումներ։
▪️Մատակարարման շղթայի խնդիրներ. «Raytheon»-ը կախված է ենթակապալառուների բարդ ցանցից: Օրինակ, պինդ հրթիռային շարժիչներ արտադրում են միայն մի քանի մասնագիտացված ամերիկյան ընկերություններ, և նրանց կարողությունները դանդաղեցնում են ամբողջ գործընթացը: Շատ դետալներ (սենսորներ, էլեկտրոնիկա) ունեն միայն մեկ աղբյուր-մատակարար. եթե նրանցից որևէ մեկը ուշացնում է, ամբողջ արտադրական գիծը կանգ է առնում:

Թեև «Raytheon»-ը ծրագրել է ավելացնել արտադրությունը տարեկան մինչև 1000 հրթիռի, դա դեռ շատ հեռու է իրականությունից: Մերձավոր Արևելքում այս հրթիռների ծախսումը նշանակում է ԱՄՆ պատերազմական կարողությունների կորուստ աշխարհի մյուս կետերում:

🔗 https://nationalinterest.org/blog/buzz/is-us-defense-industrial-base-building-enough-tomahawk-missiles-hk-031526

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

🇺🇲🇮🇷 Կուլիսների հետևում. Թրամփի էսկալացիոն ծուղակը

✍🏻 Axios կայքէջ

♦️ Իմպրովիզացիայի ավարտը և նոր իրականությունը

Պաշտոնավարման հինգ տարիների ընթացքում նախագահ Թրամփը գործել է ինտուիցիայով, իմպուլսներով և իմպրովիզացիայով: Սակայն Իրանի դեմ պատերազմը, որն այժմ թևակոխում է 3-րդ շաբաթը, առաջին դեպքն է, երբ Թրամփի գործելաոճը թույլ չի տալիս նրան պարզապես խոսքով կամ իմպրովիզացիայով հեշտությամբ դուրս գալ ստեղծված իրավիճակից։

♦️ Ինչո՞ւ է սա կարևոր (Էսկալացիոն ծուղակ)

Թրամփը կարող է հայտնվել իր քմահաճույքների և պատերազմի իրականության ծուղակում: Նա ակնկալում է արագ, հստակ հաղթանակ: Բայց ի տարբերություն մաքսատուրքերի, որոնք կարելի է արագ սահմանել և չեղարկել, պատերազմի ելքը դուրս է միակողմանի վերահսկողությունից, և Իրանն այստեղ ձայնի իրավունք ունի:

Թրամփը փորձում է ճեղքել Պարսից ծոցի նավթային խցանումը, սակայն դրանով նա ռիսկի է դիմում հայտնվել «էսկալացիոն ծուղակում», երբ ավելի ուժեղ կողմը դրդված է շարունակել հարձակումները՝ իր գերակայությունը ցուցադրելու համար։

Թրամփի վարչակազմի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը խոստովանել է. «Այն, որ իրանցիները խառնաշփոթ են ստեղծել Նեղուցում, ստիպում է [Թրամփին] էլ ավելի խորանալ դրա մեջ»։

♦️ Իրավիճակի դասավորվածությունը (State of play)
▪️Իսրայելը ցանկանում է վարչակարգի փոփոխություն Իրանում և ավելի դրամատիկ ռազմական ավերածություններ՝ միաժամանակ դիտարկելով Լիբանան ներխուժելու հարցը: Բենիամին Նեթանյահուն մի քանի անգամ ապացուցել է, որ Իրանի հարցում կարող է համոզել Թրամփին կանգնել իր կողքին։
▪️Իրանը ցանկանում է գոյատևել և ապացուցել, որ կարող է ռազմական և տնտեսական ցավ պատճառել՝ ապագա հարձակումները կանխելու համար:
▪️Այլ երկրները ցանկանում են նավթի և առևտրի ազատ հոսք Մերձավոր Արևելքի ջրերով և օդով:

♦️ Ինչին ենք հետևում (Ժամկետներ և կանխատեսումներ)

Վարչակազմն ի սկզբանե ակնկալում էր 4-6 շաբաթ տևողությամբ ինտենսիվ ռազմական գործողություն (ինչը ապրիլի 1-ը՝ պատերազմի 33-րդ օրը, դարձնում է վճռորոշ պահ): Բայց Վաշինգտոնում և աշխարհում պաշտոնյաները պատրաստվում են շատ ավելի երկար ճգնաժամի։ Կան գնահատականներ, որ անկայունությունը կարող է շարունակվել մինչև սեպտեմբեր։
▪️Իսրայելը հայտարարել է, որ պլանավորում է ևս առնվազն 3 շաբաթ հարվածներ հասցնել Իրանում գտնվող հազարավոր նոր թիրախների:
▪️Թրամփը պնդում է, որ իրենք «էականորեն ոչնչացրել են Իրանին... միակ բանը, որ նրանք կարող են անել, ջրի մեջ ական դնելով մի փոքր խնդիր ստեղծելն է»։
▪️Եթե Թրամփը որոշի վաղը դուրս գալ պատերազմից, Իրանը կարող է փակ պահել Հորմուզի նեղուցը և նավթի գներն այնքան բարձրացնել, որ ԱՄՆ-ը ստիպված կլինի նորից միջամտել: Իրանը հստակ հասկացրել է, որ կշարունակի հարվածել, մինչև չստանա պատերազմի (և ոչ թե ժամանակավոր զինադադարի) ավարտի երաշխիքներ։

♦️ Կուլիսների հետևում. «Գնորդի զղջում» և գերագնահատված ուժեր

Թեև Թրամփը սովոր է անել այն, ինչ ուզում է, այս անգամ նրա մերձավոր շրջապատում ոմանք ունեն «գնորդի զղջում» (buyer's remorse)՝ աճող վախ, որ Իրանի վրա հարձակվելը սխալ էր:

Վարչակազմին մոտ կանգնած աղբյուրի համաձայն՝ առանցքային պաշտոնյաները դժկամություն էին հայտնում կամ լրացուցիչ ժամանակ էին խնդրում, բայց Թրամփն ասել է. «Ես պարզապես ուզում եմ դա անել»։

Թրամփը կոպտորեն գերագնահատել է վարչակարգը տապալելու իր հնարավորությունները առանց ցամաքային զորքեր ուղարկելու։ Նա «արբած էր սեփական հաջողություններով»՝ անցյալ ամռան արագ հարվածներից և հունվարին Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի առևանգումից հետո:

♦️ Իրականության ստուգում

Առայժմ Թրամփի նախաձեռնած պատերազմը ռազմական հաջողություն է թվում.
▪️Իրանի հրթիռների և ԱԹՍ-ների արձակումները խիստ նվազել են:
▪️ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմաօդային ուժերն ունեն գերակայություն և ռմբակոծում են ըստ ցանկության:
▪️Իրանի նավատորմի մեծ մասը ջրի տակ է:
▪️Այաթոլլահն և բարձրաստիճան ղեկավարները սպանվել են:
▪️ԱՄՆ զինվորականների զոհերի թիվը (առնվազն 13) կարող էր շատ ավելի մեծ լինել այս մասշտաբի գործողության համար:
👇🏻👇🏻👇🏻

♦️ Ինչ է սպասվում (Հաղթանակի հռչակման բարդությունը)

Այժմ Թրամփը կարող է կանգնել նշանակալի ռազմական էսկալացիայի վերաբերյալ բարդ որոշում կայացնելու անհրաժեշտության առաջ: Նրա մերձավոր պաշտոնյաները հույս ունեին, որ նա արագ ձեռքբերումներ ցույց կտա և հաղթանակ կհայտարարի, բայց հիմա պարզ չէ, թե ինչպես նա դա կանի համոզիչ կերպով:

ԱՄՆ-ը չունի կապի հստակ ուղիներ Իրանի ռեժիմի հետ՝ կայուն գործարք կնքելու համար:

♦️ Ամփոփում. Հաղթանակ հռչակելու համար իրանական վարչակարգին պարզապես անհրաժեշտ է կենդանի մնալ:

🔗 https://www.axios.com/2026/03/16/trump-iran-war-escalation

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇮🇱🇺🇲🚀 Ynet-ի պնդմամբ՝ Իսրայելը ԱՄՆ-ին տեղեկացրել է, որ հակահրթիռային համակարգերի որսացող հրթիռները արագ սպառվում են

Իսրայելական ynet (Yedioth Ahronoth)-ը գրում է, որ Իսրայելը ԱՄՆ-ին փոխանցել է՝ Իրանի շարունակական հրթիռային հարվածների ֆոնին Իսրայելի բալիստիկ հրթիռների որսացող (interceptor) պաշարները վտանգավոր չափով նվազել են¹։ Ynet-ը նշում է, որ տեղեկությունը հիմնված է ամերիկյան պաշտոնյաների վրա և կապում է այն նաև ԱՄՆ լրատվական Semafor-ի հրապարակման հետ²։

Միաժամանակ The Times of Israel-ը հաղորդում է, որ Իսրայելի պաշտպանության բանակը հրապարակայնորեն հերքել է այն հրապարակումները, թե Իսրայելը «կրիտիկական» պակաս ունի հակահրթիռային որսացողների հարցում՝ նշելով, որ բանակը պատրաստ է տարբեր սցենարների³։

Այսպիսով, թեմայի շուրջ կա երկու շերտ․

ԱՄՆ պաշտոնյաների աղբյուրային գնահատականներ, որոնք ներկայացվում են որպես Իսրայելի՝ Վաշինգտոնին փոխանցած մտահոգություն և պաշտոնական հակադարձում Իսրայելի զինված ուժերից։

🟨 ՓԱԿԱԳԾՈՒՄ. { Օդային պաշտպանության պաշարների թեման ռազմաքաղաքական առումով չափազանց զգայուն է, քանի որ այն անմիջապես ազդում է զսպման հավաստիության վրա։ Նման լուրերի հրապարակայնացումը կարող է միաժամանակ ծառայել երկու նպատակների՝

1. դաշնակցային դաշտում արագացնել լրացուցիչ մատակարարումները և օժանդակությունը,

2. ազդել հակառակ կողմի հաշվարկների վրա (ուժեղացնել հարվածների ինտենսիվությունը կամ հակառակը՝ սրել էսկալացիայի վախերը)։
Բայց երբ պաշտոնական մարմինները հերքում են «կրիտիկական պակասի» մասին հրապարակումները, դա սովորաբար նշանակում է, որ պետությունը փորձում է պահպանել անորոշություն իր իրական կարողությունների շուրջ՝ չբացելով խոցելիությունը տեղեկատվական դաշտում։ }

➖➖➖➖➖
¹ https://www.ynetnews.com/article/rk3c8rx5zx

² https://www.semafor.com/article/03/14/2026/israel-is-running-critically-low-on-interceptors-us-officials-say

³ https://www.timesofisrael.com/idf-says-ready-for-any-scenario-amid-reports-that-missile-interceptors-critically-low/
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🇮🇷 Ինչպես ԱՄՆ-ի պատերազմն Իրանի դեմ հակառակ արդյունք տվեց. Խաղաղության պայմաններն այժմ կթելադրի Թեհրանը

✍🏻 Foreign Affairs
✒️ Նեյթ Սուոնսոն
Ատլանտյան խորհրդի ավագ գիտաշխատող և Իրանի ռազմավարության ծրագրի տնօրեն

♦️ Ալի Խամենեիի ժառանգությունը և պատերազմի սկիզբը

Երկու շաբաթ առաջ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն արեցին այն, ինչ բնությունը չէր արել՝ վերջ դնելով Իրանի Գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի 36-ամյա կառավարմանը (ում մահվանը սպասում էին դեռ 17 տարի առաջ):

Խամենեին թողեց աղետալի ժառանգություն. 1989-ից ի վեր իրանական ռիալը գրեթե ամբողջությամբ արժեզրկվել է, հարուստ ռեսուրսներ ունեցող երկիրն ունի ջրի և էլեկտրաէներգիայի պակաս, իսկ սննդի գներն անցած տարվա ընթացքում աճել են ավելի քան 70%-ով։ Ընդդիմանալով բարեփոխումներին՝ Խամենեին հետևողականորեն բռնություն է կիրառել (հատկապես հունվարին, երբ վարչակարգը սպանեց հազարավոր քաղաքացիների)։

Սակայն պարզվեց, որ նա հստակ նախապատրաստել էր Իրանն այս պահին։ Բախվելով գոյութենական սպառնալիքի՝ Իրանն արձագանքեց շատ ավելի կանխամտածված, ապակենտրոնացված և արդյունավետ, քան շատերն էին սպասում՝ հարվածելով ոչ միայն Իսրայելին և ԱՄՆ օբյեկտներին, այլև Պարսից ծոցի ողջ տարածքում գտնվող քաղաքացիական թիրախներին (օդանավակայաններ, հյուրանոցներ, էներգետիկ ենթակառուցվածքներ):

♦️ Թրամփի մոտալուտ երկընտրանքը և «Անսպասելի հետևանքները»

Թրամփը հավանաբար ցանկանում է շուտով հաղթանակ հռչակել (Իրանի բանակը խիստ թուլացել է, իսկ Իսրայելը կարող է ունենալ հրթիռների որսիչների պակաս), սակայն նա չի կարող պարտադրել կապիտուլյացիա մի կառավարության, որը հրաժարվում է դրանից: Հասունանում է մի շրջադարձային պահ, որտեղ բոլոր հնարավոր տարբերակները վատն են. հրադադարի համար Թեհրանը վստահաբար կպահանջի երաշխիքներ, որ ԱՄՆ-ը կսահմանափակի Իսրայելի ապագա հարվածները Իրանին:

Թրամփը շուտով կանգնելու է ընտրության առաջ. կա՛մ կրկնապատկել ոչ պոպուլյար պատերազմի ծավալները, կա՛մ Իսրայելից կորզել մի զիջում, որն Իրանը կներկայացնի որպես հաղթանակ:

Թեև Իսրայելի հետ համատեղ հարձակումը մարտավարական առումով փայլուն էր, ԱՄՆ-ը չունի ռազմավարական հաջողություն: Թրամփը պատերազմ սկսեց 92 միլիոնանոց երկրի դեմ՝ առանց հստակ ծրագրի, թե ինչ կլինի զենքերի լռելուց հետո:

Նրա սկզբնական ակնկալիքը, թե իրանցիները կապստամբեն և իրենք կտապալեն ռեժիմը, անիրատեսական էր:

♦️ 20-20-60 հարաբերակցությունը և Խամենեիի «մարտիրոսությունը»

Հեղինակը նշում է, որ ըստ իր դիտարկումների (իրանցի պաշտոնյայի հետ 2023թ. հանդիպումից հետո) Իրանում գործում է 20-20-60 հարաբերակցությունը.
▪️20%-ը նվիրված է Իսլամական Հանրապետության տապալմանը։
▪️20%-ը պատրաստ է մեռնել վարչակարգի պահպանման համար:
▪️60%-ը պարզապես ցանկանում է ավելի լավ կենցաղային կյանք:

Դառն հեգնանքն այն է, որ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի այս հարձակումը Խամենեիին պարգևեց մարտիրոսի մահ՝ նվեր վարչակարգին, որը շեղեց ուշադրությունը ներքին ձախողումներից, բարձրացրեց նրա կոշտ գծի կողմնակից որդու դերը և ստիպեց ազգին կենտրոնանալ արտաքին հարձակումից գոյատևելու վրա (մարգինալացնելով լռակյաց 60% մեծամասնությանը): Այժմ Իրանին ամենօրյա ռազմական հաջողություններ պետք չեն. բավական են պարբերական դրոնային հարվածները Հորմուզի նեղուցում, որպեսզի շուկաներն ու ԱՄՆ հանրությունը մնան լարվածության մեջ: Խամենեին խաղադրույք էր արել, որ իր վարչակարգը կարող է դիմանալ ավելի մեծ կորուստների, քան ԱՄՆ-ն ու Պարսից Ծոցի երկրները:
👇🏻👇🏻👇🏻

♦️ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի տարաձայնություններն ու ընտրության վատ տարբերակները

Իսրայելը, հենվելով 2024թ. Լիբանանում Հեզբոլլահին չեզոքացնելու իր փորձի վրա, ցանկանում է պահպանել Իրանին պարբերաբար հարվածելու իրավունքը («խոտը հնձելու» մարտավարություն) և համաձայն չէ երկարաժամկետ հրադադարի: Իսկ Իրանը, ցանկանալով խուսափել Հեզբոլլահի ճակատագրից, չի փնտրում ելքեր և ուզում է հնարավորինս երկարաձգել պատերազմը, որպեսզի վերանա Թրամփի ցանկությունը ապագա կոնֆլիկտների համար:

🔸 Թրամփի հնարավոր տարբերակները խիստ սահմանափակ են և վտանգավոր.
▪️Շարունակել օդային արշավը. Արդեն տալիս է նվազող արդյունքներ, քանի որ թիրախների մեծ մասը խոցված է:
▪️Ցամաքային զորքեր մտցնել. Ունի սարսափելի ռիսկեր և հակասում է Թրամփի նախընտրական խոստումներին (թեև դա վարչակարգին հնազանդեցնելու միակ ճանապարհն է):
▪️Աութսորսինգ (զինել էթնիկ և քաղաքական ընդդիմությանը). Սա աղետալի կլինի, քանի որ քրդերի կամ այլ անջատողականների զինումը կպառակտի ընդդիմությանը, կվախեցնի շատերին և կհանգեցնի զանգվածային միգրացիայի:

♦️ Եզրակացություն. Հրադադարի անխուսափելիությունը

Մնում է մեկ տարբերակ՝ փորձել հասնել պաշտոնական հրադադարի։ Թրամփը չի կարող պարզապես հայտարարել հաղթանակ և հեռանալ, քանի որ չի կարող միակողմանիորեն ստիպել Իրանին դադարեցնել հարվածները ԱՄՆ ակտիվներին կամ Պարսից Ծոցի երկրներին: Իրանն ավելի շուտ կնախընտրի երկարատև պատերազմ ԱՄՆ-ի հետ հիմա, քան կրկնվող պատերազմներ Իսրայելի հետ ապագայում:

Իրանի նպատակն է ստիպել Թրամփին ընտրել Իսրայելի անվտանգության և համաշխարհային շուկաների կայունության միջև։ Ըստ հեղինակի՝ այս պատերազմը չունի լավ ավարտ, և ամեն ձգվող օր հետաձգում է իրանցի ժողովրդի ավելի լավ ապագան՝ ստեղծելով մի ողբերգություն, որը կարող էին նախագծել միայն Խամենեին ու Թրամփը միասին։

⚠️ Վերջում նշենք, որ ներկայացված գնահատականներն ու ձևակերպումները հեղինակինն են և պարտադիր կերպով չեն արտահայտում «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ»-ի դիրքորոշումը․ նյութը հրապարակվում է բացառապես հանրությանը տարբեր մոտեցումներ և վերլուծական դիտանկյուններ ներկայացնելու նպատակով։

🔗 https://www.foreignaffairs.com/united-states/how-americas-war-iran-backfired

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇮🇱🇮🇷 Ամեն ինչ նոր լրջացավ Թել Ավիվում և Իսրայելում.
Իրական ցավն ու ավերածությունները սկսվել են

✍🏻 Ալոն Միզրահի
Իսրայելցի վերլուծաբան

Այսօր ավելի վաղ Իրանը թիրախավորել էր երկրի կենտրոնում գտնվող երկաթուղային կայարանը¹։ Ես չէի ցանկանում դրանից հետևություններ անել և սպասում էի տեսնելու, արդյոք դա ինչ-որ նոր բանի սկիզբ է։

Այժմ կա հաստատում։ Իրանը հենց նոր ոչնչացրել է Իսրայելի ամենամեծ երկաթուղային կայարաններից մեկը Թել Ավիվում և պոտենցիալ կերպով շարքից հանել երկաթուղային շարժման մեծ մասն ամբողջ երկրում։

Իսրայելը փոքրիկ երկիր է և ունի ընդամենը մեկ խոշոր հյուսիս-հարավ երկաթուղի, որի ամենամեծ կայարանները գտնվում են Հայֆայում և Թել Ավիվում։ Այնտեղ երկաթուղային շարժի ընդհատումը նշանակում է, որ Իսրայելը չունի զանգվածային տրանսպորտ (ճանապարհները սովորաբար խիստ ծանրաբեռնված են)։

Սրանք նաև խոշոր տրանսպորտային հանգույցներ են, որոնց մոտով անցնում են Իսրայելի ամենածանրաբեռնված և ռազմավարական նշանակություն ունեցող ճանապարհները. այս ճանապարհների երկայնքով որոշ կամուրջների քանդումը կանգնեցնում է երկրի ամբողջ կենտրոնի երթևեկությունը։

Սա նաև ունի հեռուն գնացող ռազմական հետևանքներ. գնացքը Իսրայելի պաշտպանության բանակի (IDF) զինվորների տեղափոխման հիմնական միջոցն է։ Եթե այն, ինչ ես կասկածում եմ, որ տեղի է ունենում, իրականություն դառնա, հարյուր հազարավոր զինվորներ չեն կարողանա որևէ արդյունավետությամբ տուն կամ տնից մեկնել։

Ավելի կարևոր է այն, որ Իսրայելի համար չափազանց ավելի դժվար կդառնա մեծ թվով զինվորների տեղափոխել հյուսիս կամ հարավ, երբ հայտարարվի պահեստազորի խոշոր զորակոչ։ Լոգիստիկ մղձավանջ։

Գնացքների շարքից դուրս գալու տնտեսական հետևանքները աստղաբաշխական են. հարյուր հազարավոր իսրայելցիներ ամեն օր գնացքով են աշխատանքի գնում։

Այս ամենը կարելի էր կանխատեսել նախապես։ Մեկուկես տարի առաջ ես գրեցի «Իրանը կարող է վերջ դնել Իսրայելին մի քանի ժամում» վերնագրով մի հոդված, որտեղ ես կանխատեսել էի հենց այս սցենարը։

Իրանը սկսել է Իսրայելի ռազմավարական ոչնչացումը։

🔗 https://x.com/i/status/2034051574365098140

➖➖➖➖➖
¹ https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/damage-including-at-tel-aviv-train-station-reported-after-iranian-missile-attacks/

https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-18/ty-article/two-killed-in-ramat-gan-as-iran-hits-israel-with-cluster-munitions/0000019c-fe1b-da5c-a3bc-fe1b956c0000
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🇮🇱🇮🇷 Թրամփը հայտարարում է, որ Իսրայելը հարվածել է Հարավային Փարս գազային հանքավայրին առանց ԱՄՆ-ի գիտության

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը Truth Social-ում գրառումով հայտարարել է, որ Իսրայելը հարվածել է Իրանի South Pars գազային համալիրին առանց ԱՄՆ-ի և Քաթարի ներգրավվածության կամ նախնական իմացության։ Նա նաև գրել է, որ Իրանը պատասխան հարված է հասցրել Քաթարի էներգետիկ ենթակառուցվածքին, քանի որ «չգիտեր», թե Կատարը չէր մասնակցել հարձակմանը¹։

Թրամփը միաժամանակ կոշտ սպառնալիք է հնչեցրել, որ եթե Իրանը կրկին հարվածի Քաթարին, ԱՄՆ-ը կարող է «մասշտաբային պայթեցնել» South Pars հանքավայրը այնպիսի ուժով, «ինչը Իրանը երբեք չի տեսել կամ զգացել»։ Reuters-ի փոխանցմամբ նա այդ սպառնալիքին զուգահեռ նշել է նաև, որ ինքն այդ քայլը «չի ուզում», քանի որ դա կարող է ունենալ երկարաժամկետ հետևանքներ Իրանի ապագայի համար։

Սակայն Axios-ը հաղորդել է հակառակ պատկեր․ ըստ իր աղբյուրների, Իսրայելի հարվածը Իրանի գազային ենթակառուցվածքին կոորդինացվել է Սպիտակ տան հետ, և այդ մասին խոսել են երկու իսրայելցի բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, իսկ ԱՄՆ պաշտպանության պաշտոնյան ևս հաստատել է, որ գործողությունը համաձայնեցված է եղել²։

Այս ֆոնի վրա Reuters-ը և այլ աղբյուրներ հաղորդել են, որ Իրանը հարվածել է Քաթարի Ras Laffan էներգետիկ հանգույցին, ինչի հետևանքով վնասներ են արձանագրվել, իսկ շուկաներում նավթի գինը աճել է³։

South Pars-ի հարվածը լայնորեն բնութագրվում է որպես խոշոր էսկալացիա, քանի որ դա աշխարհի ամենախոշոր գազային համակարգերից է և անմիջական ազդեցություն ունի նաև տարածաշրջանային էներգետիկ հավասարակշռության վրա⁴։

➖➖➖➖➖
¹ https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-says-israel-attacked-iran-gas-field-without-us-qatari-involvement-warns-2026-03-19/

² https://www.axios.com/2026/03/18/israel-strikes-iran-natural-gas-infrastructure

³ https://www.reuters.com/world/middle-east/qatarenergy-reports-extensive-damage-after-missile-attacks-ras-laffan-industrial-2026-03-18/

³ https://www.reuters.com/business/energy/oil-rises-3-after-iran-strikes-middle-east-energy-facilities-2026-03-19/

⁴ https://www.abc.net.au/news/2026-03-19/what-is-south-pars-iran-israel-war-gas/106471892
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇴🇲🇺🇲🇮🇷 Օմանի ԱԳ նախարարը կոչ է անում «ԱՄՆ-ի ընկերներին» օգնել դուրս բերել Վաշինգտոնին «անօրինական պատերազմից»

Օմանի արտաքին գործերի նախարար Բադր ալ Բուսաիդին The Economist պարբերականում իր հրապարակային հոդվածում հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի դաշնակիցներն ու գործընկերները պետք է օգնեն Վաշինգտոնին դուրս գալ «անօրինական պատերազմից», քանի որ շարունակվող էսկալացիան վնասում է ոչ միայն տարածաշրջանին, այլ նաև հենց ԱՄՆ ազգային շահերին¹։ Նա հավելել է, որ «ԱՄՆ-ը կորցրել է վերահսկողությունը իր արտաքին քաղաքականության վրա» և շեղվել է դիվանագիտությունից՝ այլ ճնշումների ազդեցությամբ։

Բուսաիդին նաև նշել է, որ վերջին ամիսներին Իրանը և ԱՄՆ-ը երկու անգամ մոտ են եղել իրական համաձայնության՝ միջուկային ծրագրի նման ամենաբարդ հարցի շուրջ, և «ցնցող» է եղել, որ փետրվարի 28-ին, վերջին և ամենակարևոր բանակցությունների ավարտից ընդամենը ժամեր անց, սկսվել են ռազմական գործողությունները՝ քանդելով այն ճանապարհը, որը կարող էր բերել խաղաղության։

Նրա խոսքով՝ եթե պատերազմը կառուցվում է «Իսլամական Հանրապետությանը վերջ տալու» տրամաբանությամբ, ապա հակառակ կողմը գործնականում այլ ընտրություն չի ունենա, քան պատասխանել, ինչի գինը հիմա վճարում են հենց տարածաշրջանի երկրները՝ Հորմուզում նավագնացության խափանումներով, էներգակիրների գների կտրուկ աճով և համաշխարհային տնտեսական ռեցեսիայի վտանգով։

Ավելի վաղ Բուսաիդին նաև քննադատել էր ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարվածները՝ դրանք բնութագրելով որպես «անբարոյական և անօրինական», միաժամանակ անընդունելի անվանելով Իրանի պատասխան հարվածները հարևանների ուղղությամբ և կոչ անելով հրադադարի ու դիվանագիտության վերադարձի։

🟨 ՓԱԿԱԳԾՈՒՄ. { Օմանի նման ուղերձները կարևոր են, որովհետև դրանք ցույց են տալիս միջնորդ պետության՝ պատերազմի լեգիտիմության դեմ ուղղված ճնշման փորձը։ Երբ միջնորդը հրապարակայնորեն հայտարարում է, որ մեծ տերությունը «կորցրել է վերահսկողությունը» իր արտաքին քաղաքականության վրա, դա ազդակ է դաշնակիցներին՝ միասնականորեն փոխել հաշվարկները և խթանել դեէսկալացիան՝ որպեսզի պատերազմը չվերածվի երկարատև տարածաշրջանային քայքայման։ Միաժամանակ նման հայտարարությունը դիվանագիտական «պաշտպանիչ վահան» է Օմանի համար՝ ցույց տալու, որ ինքը չի նույնականանում պատերազմական ճամբարի հետ և փորձում է պահպանել միջնորդի կարգավիճակը։ }

➖➖➖➖➖
¹ https://www.economist.com/by-invitation/2026/03/18/americas-friends-must-help-extricate-it-from-an-unlawful-war
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🇨🇳🇮🇷 𝐌𝐢𝐳𝐚𝐫𝐕𝐢𝐬𝐢𝐨𝐧. Պենտագոնի վատագույն մղձավանջը

♦️ Գաղտնիության վերջը և ամերիկյան ռազմավարության խոցելիությունը

ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության (Պենտագոնի) կողմից լրտեսական տեխնոլոգիաների վրա ծախսված միլիարդավոր դոլարների արդյունավետությունը փաստացի չեզոքացվել է չինական ստարտափի կողմից։ Բարձր որակի արբանյակային լուսանկարների հրապարակման միջոցով այս ընկերությունն ի չիք է դարձրել ամերիկյան զինված ուժերի գաղտնի տեղաշարժերի ցանկացած հնարավորություն։

♦️ Ի՞նչ է անհրաժեշտ իմանալ այս ֆենոմենի մասին
▪️Ամբողջական բացահայտում արհեստական բանականության (AI) միջոցով. Արհեստական բանականության զարգացմամբ զբաղվող չինական «MizarVision» ստարտափը հրապարակում է Մերձավոր Արևելքում գտնվող ԱՄՆ յուրաքանչյուր ռազմաբազայի, ավիակիր հարվածային խմբերի, տեղակայված F-22 կործանիչների, ինչպես նաև THAAD և Patriot հրթիռային համակարգերի դիրքերի գերճշգրիտ արբանյակային լուսանկարները։ Այս ամենն ուղեկցվում է արհեստական բանականության կողմից գեներացված պիտակներով, աշխարհագրական կոորդինատներով և մանրամասն նշումներով:
▪️Իրական ժամանակի մոնիթորինգ և կանխարգելիչ հրապարակումներ. Տվյալները թարմացվում են գրեթե իրական ժամանակում (real-time):
▪️Առաջին խոշոր արտահոսքը տեղի է ունեցել փետրվարի 20-ին՝ Իրանում ամերիկյան ռազմական գործողությունների մեկնարկից ութ օր առաջ։ MizarVision-ը հրապարակեց կադրեր, որոնք ցույց էին տալիս ամերիկյան ինքնաթիռների տեղափոխումը Իսրայելի հարավում գտնվող Օվդա ավիաբազա, կործանիչների տեղակայումը Սաուդյան Արաբիայում և Քաթարում, ինչպես նաև ռազմածովային ուժերի կուտակումն Արաբական ծովում։
▪️Մինչև մարտի 1-ը հրապարակումներն ընդլայնվեցին՝ ներառելով Հորդանանում, Քուվեյթում, Բահրեյնում և ԱՄԷ-ում գտնվող բազաների մանրամասն պատկերներ։ AI-ի նշումներով հստակ տարբերակվում էին ինքնաթիռների տեսակները, հակաօդային պաշտպանության կոնֆիգուրացիաները և զորքերի կուտակումները։ Միայն մեկ հրապարակման մեջ ցուցակագրվել է տարածաշրջանում ԱՄՆ բանակի մոտ 2500 առանձին բազա և դիրք:

♦️ Տվյալների ստացման աղբյուրները

Այս ճշգրիտ պատկերները ստացվում են երկու հիմնական աղբյուրից.
1️⃣ Չինական «Jilin-1» արբանյակային ցանց. Սա ավելի քան 100 կոմերցիոն արբանյակներից (Երկրի դիտարկման համար նախատեսված) բաղկացած համակարգ է, որը կառավարվում է «Chang Guang Satellite Technology» ընկերության կողմից (այս տվյալներն օգտագործում է նաև Չինաստանի բանակը՝ PLA)։ «Jilin-1»-ի արբանյակների մեծ մասը նախատեսված է մետրից պակաս ճշգրտությամբ տարածքային քարտեզագրման համար։

Դրանք տիեզերքից կարող են ճանաչել թռիչքուղու վրա կանգնած առանձին ինքնաթիռներ և միմյանցից տարբերել THAAD ու Patriot հրթիռային համակարգերի կոնֆիգուրացիաները:

2️⃣ Արևմտյան կոմերցիոն արբանյակներ. Երկրորդ աղբյուրը արևմտյան այնպիսի խոշոր մատակարարների կոմերցիոն արբանյակային տվյալներն են, ինչպիսիք են «Maxar»-ը և «Airbus»-ը: MizarVision-ը հավաքագրում և օգտագործում է նաև հենց նրանց տրամադրած տեղեկատվությունը:

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🇮🇷🛢 ԱՄՆ-ը կարող է «ժամանակավորապես հանել պատժամիջոցները» ծովում գտնվող իրանական նավթի վրա՝ գների աճը զսպելու համար

ԱՄՆ ֆինանսների նախարար Սքոթ Բեսենթը հայտարարել է, որ Վաշինգտոնը քննարկում է մոտ օրերին պատժամիջոցների ժամանակավոր թուլացում այն իրանական նավթի նկատմամբ, որը արդեն «ջրի վրա» է, այսինքն՝ գտնվում է նավթատարներում և կարող է արագ մտնել շուկա։ Reuters-ի փոխանցմամբ խոսքը մոտ 140 միլիոն բարելի մասին է, որը, Բեսենթի գնահատմամբ, կազմում է «մոտ 10 օրից մինչև երկու շաբաթ» մատակարարում՝ կախված հաշվարկի ձևից¹։

Reuters-ը նշում է, որ այս քայլը դիտարկվում է նավթի գների կտրուկ աճի և Հորմուզի նեղուցով նավագնացության ռիսկերի ֆոնին, երբ շուկան ավելի շատ է արձագանքում հենց ֆիզիկական հոսքերի խափանմանը, քան պահուստների քանակին։

Reuters-ը նաև գրում է, որ ԱՄՆ-ը ավելի վաղ արդեն կիրառել էր նման մեխանիզմ ռուսական նավթի մի մասի նկատմամբ, որը նույնպես «ջրի վրա» էր մնացել պատժամիջոցների պատճառով, և այդ քայլը դիտարկվել է որպես շուկա արագ ծավալ ավելացնելու փորձ։

Այս թեման Եվրոպական մամուլում ներկայացվել է որպես ժամանակավոր թույլտվություն՝ ծովում գտնվող ռուսական նավթի վաճառքի համար²։

Axios-ը հավելում է, որ Սպիտակ տունը փաստացի փորձում է «բոլոր լծակները գործի դնել»՝ նույնիսկ պատերազմի պայմաններում թուլացնելով տնտեսական ճնշման մի գործիք՝ միայն թե նավթի գները ցածր պահի³։

Fox Business-ում Բեսենթը ընդգծել է, որ կառավարությունը չի պատրաստվում միջամտել նավթի ֆյուչերսների շուկային, այլ կենտրոնանալու է ֆիզիկական մատակարարումների ավելացման վրա⁴։

➖➖➖➖➖
¹ https://www.reuters.com/business/energy/us-may-remove-sanctions-iranian-oil-stranded-tankers-bessent-says-2026-03-19/

² https://www.lemonde.fr/en/energies/article/2026/03/13/us-temporarily-allows-sale-of-some-russian-oil_6751402_98.html

³ https://www.axios.com/2026/03/19/trump-iran-oil-sanctions

⁴ https://www.foxbusiness.com/economy/bessent-rules-out-government-intervention-oil-futures-market-during-iran-war
➖➖➖➖➖

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

🇺🇲🇮🇷 Սենատոր Ռենդ Փոլի բացահայտումը. Իրանի «միջուկային սպառնալիքի» հերքումը և Ջո Քենթի պաշտպանությունը

♦️ «Ճշմարտության ռումբ» և Քենթի պաշտպանությունը

Հանրապետական սենատոր Ռենդ Փոլը հանդես է եկել հզոր բացահայտմամբ։ Նա պաշտպանում է Ջո Քենթին և ամբողջությամբ հերքում ու ոչնչացնում է ԱՄՆ քաղաքական վերնախավի այն սուտը, թե Իրանը «մոտալուտ միջուկային սպառնալիք» էր ներկայացնում։

♦️ Կեղծ հետախուզություն և աղետալի պատերազմներ

Սենատորը մերկացնում է այն մեխանիզմը, թե ինչպես է ԱՄՆ կառավարությունն օգտագործում կեղծ հետախուզական տվյալներ՝ Ամերիկային աղետալի պատերազմների մեջ ներքաշելու նպատակով:

🗣️ Սենատորի խոսքերը

«...Նրա կինը զոհվել է մարտում [խմբ.՝ ի նկատի ունի Ջո Քենթի կնոջը]: Այնպես որ, ես կարծում եմ՝ նա վաստակել է իր կարծիքն ունենալու և այն արտահայտելու իրավունքը։
Ինչ վերաբերում է նրան, թե արդյոք Իրանը մոտալուտ սպառնալիք էր. մոտ քսան տարի մարդիկ ասում էին, որ նրանք [իրանցիները] մեկ շաբաթի հեռավորության վրա են միջուկային զենք ունենալուց: Այնպես որ, կարծում եմ՝ կա փաստարկ, որ այս վտանգի մոտալուտ լինելը հնարավոր է՝ չափազանցված էր: Այո, իհարկե, ոչ ոք չի ցանկանում, որ նրանք ունենան միջուկային զենք: Բայց որքանո՞վ էր դա մոտալուտ:
Չգիտեմ, վեց ամիս առաջ Թրամփի վարչակազմը մեզ ասաց, որ իրենք ի չիք են դարձրել նրանց միջուկային ներուժը։ Ուրեմն, արդյո՞ք նրանք ոչնչացրել էին այն, թե՞ [Իրանը] մեկ շաբաթի հեռավորության վրա էր [զենք ունենալուց]:
Այնպես որ, ես կարծում եմ, որ մարդիկ արգումենտներ են օգտագործում՝ իրենց գործողություններն արդարացնելու համար, բայց ես իսկապես չէի տեսնում, որ Իրանը մեկ շաբաթվա հեռավորության վրա է միջուկային զենքից, և չէի էլ տեսնում սպառնալիք Իրանի կողմից մեր բուն երկրի (ԱՄՆ-ի) նկատմամբ»:

©️ #ՓԱԿԱԳԻԾ

⚠️ Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ այս էջի նյութերից տարածելուց կամ քաղվածքներ վերարտադրելիս, էջի՝ «Փակագիծ Վերլուծական Հարթակ» անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է էջի ակտիվ հղումի տեղադրումը: