هدف‌گذاری: هر هفته یک کتاب

اندازۀ دولت
دولت باید بزرگ باشد یا کوچک؟ دولت باید گاهی‌اوقات در بازارها دخالت کند یا باید همیشه اجازه دهد بازارها آزادانه عمل کنند؟ اگرچه این‌ها پرسش‌هایی روشن هستند، اما اغلب گیج‌کننده‌اند. پرسش اول به این موضوع مرتبط است که کدام کالاها و خدمات باید توسط بازارهای آزاد تولید شوند و کدام‌ها توسط دولت. دومین پرسش با قوانینی مرتبط است که بازار آزاد تحت آن عمل خواهد کرد.


https://ketabrah.ir/go/b18330

به عنوان یک جامعه، ما باید انتخاب کنیم که آیا سیستم‌های مستمری بازنشستگی همگانی را فراهم کنیم؟ باید مقرر کنیم که آموزش توسط دولت ارائه شود یا توسط بازار آزاد؟ آیا باید خدمات بهداشتی و درمانی به‌طور رایگان برای همگان فراهم شود و اگر چنین است، چه مقدار از آن؟ این‌ها همه پرسش‌هایی در خصوص اندازه و قلمرو دولت هستند.


https://ketabrah.ir/go/b18330

سرمایه‌داری موفق‌ترین موتور رشد در تاریخ جوامع انسانی است. سرمایه‌داری در نجات بیشتر مردم از قحطی و فلاکت نسبت به هر نظام جایگزین شناخته‌شده‌ای موفق‌تر بوده است. اما سرمایه‌داری مفهومی یکپارچه نیست؛ سرمایه‌داری در اَشکال مختلف ظاهر می‌شود و نمی‌تواند بدون یک بدنۀ حقوقی مشخص وجود داشته باشد. پرسش این نیست که آیا سرمایه‌داری باید تنظیم شود یا خیر: بلکه پرسش این است که چگونه باید سرمایه‌داری را تنظیم کرد.


https://ketabrah.ir/go/b18330

اشتباه فاحش فیشر یکی از مشهورترین مثال‌های خرید بد در تاریخ پیش‌بینی اقتصادی است. اعتقاد او به بازار آزاد، در فاصلۀ 1929 تا 1933، که نرخ بیکاری در ایالات متحده از 6 درصد به 24 درصد افزایش و تولید 25 درصد کاهش یافت، به‌طرزی دردناک و تراژیک محک خورد. بنابراین، مثل حالا، اقتصاددانان و سیاست‌مداران در زمینۀ بهترین مسیر عمل با هم اختلاف داشتند.


https://ketabrah.ir/go/b18330

رکود بزرگ عامل تغییراتی در فضای سیاسی شد که این تغییرات تا امروز تداوم یافته‌اند. دموکراسی‌های غربی شروع به شناخت نقش به‌شدت فزاینده‌ای برای دولت فدرال در مدیریت امور اقتصادی کردند و در پی قانون اشتغال 1946، سیاست‌مداران ایالات متحده نقش خیلی بزرگ‌تری را در مدیریت اقتصاد نسبت به پیش ‌از آن برعهده گرفتند.

چرا نقش فزایندۀ دولت توسط مردم مورد قبول قرار گرفت؟ یک علت اصلی این است که جان مینارد کینز توضیحی تئوریک درباره خطایی که رخ داده بود ارائه کرد .کینز در کتاب نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول (1936) توضیح داد که عامل رکود بزرگ چیست و درمانی برای ممانعت از وقوع دوبارۀ حوادثی مشابه ارائه کرد. تفاوت اصلی ایده‌های کینز با اسلافش، ردّ این ایده بود که اقتصاد یک نظام خودانتظام است. اقتصاددانان کلاسیک فکر می‌کردند که اقتصاد، اگر به حال خودش رها شود، سریعاً به اشتغال کامل باز می‌گردد اما کینز با این ایده مخالفت کرد.


https://ketabrah.ir/go/b18330

از نظریۀ کینزی رهنمودی برای چگونگی سیاست‌گذاری بیرون می‌آمد که به‌طور موفقیت‌آمیزی طی سه دهه از 1940 تا 1970 دنبال شد. در دوران کسادی‌ها[ی کسب‌وکار اقتصادی]، بانک مرکزی باید نرخ بهره را برای تحریک هزینه های خصوصی و افزایش تقاضای کل کاهش دهد. این کار سیاست پولی نام دارد.

دولت در دوران کسادی، باید بیشتر هزینه کند و با استقراض بیشتر هزینۀ آن را بپردازد. این کار سیاست مالی نام دارد.


https://ketabrah.ir/go/b18330

اعتقاد به اقتصاد کینزی در دهۀ 1970 به علت رخدادهایی پیش‌بینی نشده که  با اصول پایه‌ای کینز در کتاب نظریۀ عمومی ناسازگار بودند، از دست رفت. در 1975، بیکاری برای اولین بار بعد از رکود بزرگ به 9 درصد افزایش یافت و همزمان تورم هم به بیش از 13 درصد رسید. این همزمانی تورم و بیکاری باعث ابداع واژۀ رکود تورمی توسط نویسندگان معاصر آن دوران شد.

از آن‌جا که اقتصاد کینزی مدعی بود که بیکاری بالا و تورم بالا نمی‌توانند با هم اتفاق بیفتند، اقتصاددانان دانشگاهی نظریۀ کینزی را کنار گذاشتند اما دلبستگی سیاست‌گذاران اقتصادی به سیاست‌های کینزی ادامه یافت.


https://ketabrah.ir/go/b18330

کینز از سیاست مالی جانبداری می‌کرد؛ زیرا فکر می‌کرد بنگاه‌های خصوصی در خلال رکود بزرگ به اندازۀ کافی سرمایه‌گذاری نکرده بودند. او تصور می‌کرد وقتی درآمد بالا رود مصرف به‌طور خودکار زیاد می‌شود چراکه افراد نسبت ثابتی از درآمدشان را خرج و باقیماندۀ آن را پس‌انداز می‌کنند. اما دو دهه تحقیق در دهه‌های 1950 و 1960 نشان داد که مصرف به درآمد بستگی ندارد: مصرف به ثروت بستگی دارد. وقتی دولت بیشتر هزینه کند، خانوارها بیشتر پس‌انداز می‌کنند.


https://ketabrah.ir/go/b18330

پیام اصلی کینز این بود: بیکاری بالا می‌تواند برای همیشه دوام بیاورد.

اگرچه معتقدم کینز چیزهای مهم زیادی برای گفتن داشت، اما من کینزین نیستم. درعوض، نظریۀ اقتصاد کلان جدیدی را توصیف خواهم کرد که فراسوی نظریه‌های کلاسیک و کینزی می‌رود. من ایده‌های اصلی اقتصاد کینزی را با اندیشۀ کلاسیک ترکیب می‌کنم.


https://ketabrah.ir/go/b18330

پیش‌گویی‌ خودمتحقق، پیش‌گویی است که خودش به‌خودی‌خود باعث محقق‌شدن خودش می‌شود. یا دیگران به نحوی واکنش نشان می‌دهند که شما پیش‌بینی می‌کنید و انتظار دارید واکنش نشان دهند. یا ادراک‌کننده، تحقق رفتار پیش‌بینی‌شدۀ خود را به چشم می‌بیند.

مثال: در سال ۱۹۲۹ در ایالات متحدۀ آمریکا یک بحران مالی پیش آمد و شایعه شد که بانک‌ها ورشکست خواهند شد. به همین دلیل مردم به بانک‌ها هجوم بردند و پول‌های خود را بیرون کشیدند. همین موضوع باعث ورشکستگی بانک‌ها شد.

برخی هم این اصطلاح را «واقعیت‌بخشی به پیش‌گویی خود» ترجمه کرده‌اند. رابرت روزنتال در این‌باره می‌نویسد: «انتظار پژوهش‌گران از آن‌چه آنها می‌خواهند رخ دهد، روی نتیجۀ پژوهش آنها اثر می‌گذارد. آنها ممکن است حتی تمایل یابند ندانسته چیزی که به دنبال‌اش هستند را ایجاد کنند.»


https://ketabrah.ir/go/b18330

اقتصاد کلاسیک می‌تواند به دو بخش تقسیم شود: نظریۀ تعادل عمومی و نظریۀ مقداری پول.

نظریۀ تعادل عمومی در سال 1874 توسط لئون والراس اقتصاددان فرانسوی که در دانشگاه لوزان سوئیس تدریس می‌کرد ارائه شد. این نظریه توضیح می‌داد که چه مقدار از هر کالایی تولید و قیمت هر کالا نسبت به سایر کالاها چگونه تعیین می‌شود. مثلاً نظریۀ تعادل عمومی به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چه چیزی تعیین‌کنندۀ تعداد ساعاتی است که هر فرد در جهان کار می‌کند، تعداد اتومبیل‌هایی است که در ژاپن تولید می‌شود و تعداد ساعاتی است که شما باید کار کنید تا قادر به بازی گلف در تعطیلات‌تان در اسکاتلند باشید.

نظریۀ مقداری پول توسط دیوید هیوم فیلسوف و اقتصاددان اسکاتلندی که یکی از پیشروان روشنگری اسکاتلند و معاصر آدام اسمیت بود ارائه شد. نظریۀ مقداری پول دربارۀ قیمت‌های پولی در برابر مقادیر واقعی، و قیمت‌های نسبی است. این نظریه به ما کمک می‌کند تا بگوییم چه چیزی تعیین‌کنندۀ مقادیر دلار یا پوند یا ینی است که هر فرد متوسطی برای یک ساعت کار به‌دست می‌آورد یا قیمت دلاری یا پوندی یا ینی است که وقتی وارد سنت اندروز می‌شوید باید برای کرایه اتومبیل یا صورت‌حساب هزینۀ هتل و بازی گلف بپردازید. نظریۀ مقداری پول همچنین برای درک این موضوع مورد استفاده قرار می‌گیرد که چه چیزی نرخ تورم را تعیین می‌کند.

https://ketabrah.ir/go/b18330

نظریۀ تقاضا و عرضۀ مارشال توضیح می‌داد چه تعداد از هر کالای مشخصی تولید می‌شود و قیمتی که در آن این کالا خرید و فروش می‌شود چقدر است. والراس نظریۀ تقاضا و عرضه را به‌طور هم‌زمان برای همۀ کالاهای موجود در اقتصاد به‌کار برد. او این پرسش را مطرح کرد: آیا نظامی از قیمت‌ها وجود دارد، برای هر کالا یک قیمت، که مقادیر تقاضا و عرضه شده را به‌طور هم‌زمان برابر سازد؟ این پرسش از زمانی‌که والراس برای نخستین‌بار آن را مطرح کرد به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته و ما حالا می‌دانیم که پاسخ آن مثبت است.


https://ketabrah.ir/go/b18330

لئون والراس، 1834-1910. والراس اقتصاددانی متولد فرانسه بود که در دانشگاه لوزان سوئیس تدریس می‌کرد. همراه با استنلی جونز و کارل منگر، انقلاب نهایی را در علم اقتصاد ایجاد کرد. انقلاب نهایی یعنی این ایده که آخرین فرد استخدام شده تعیین می‌کند که به کارگران چقدر پرداخت شود. والراس این ایده را بیش از جِوِنز و منگر با توسعۀ نظریه تعادل عمومی به‌کار گرفت.


https://ketabrah.ir/go/b18330

برای پاسخ به پرسش والراس، باید همۀ ارتباطات ممکن میان بازارها در نظر گرفته شود. اگر قیمت نفت بالا برود، تقاضا برای حمل‌ونقل عمومی را متأثر می‌سازد و تعداد تاکسی‌های مورد نیاز لندن را افزایش می‌دهد. آیا کارگران کافی برای تولید تاکسی‌های اضافی وجود دارد؟ اگر دارد در چه دستمزدی؟ در شرایط کاملاً عمومی، اقتصاددانان نشان داده‌اند که حداقل نظامی از قیمت‌ها و مقادیر، شامل دستمزدها و نیروی کار تخصیص‌یافته به هر صنعت، وجود دارد که در آن شرایط تقاضاها و عرضه‌های همه کالاها در یک لحظه در تعادل هستند.


https://ketabrah.ir/go/b18330

پارتو در میان اقتصاددانان برای طرح این پرسش معروف است: آیا یک برنامه‌ریز همه‌چیزدان می‌تواند کالاها را مجدداً در میان تمام افراد مختلف در جهان به روشی بهتر از بازار آزاد تخصیص دهد؟ براساس تعریف پارتو از «بهتر»، پاسخ این پرسش کاملاً منفی بود. به عبارت دیگر، بازارها وظیفۀ تخصیص منابع را بهتر از هر فرد دیگری که در تصور آید انجام می‌دهند.

مفهوم ضمنی کار پارتو این است که بازارها خیلی بهتر از برنامه‌ریزی سوسیالیستی آن هم از نوعی که در قرن بیستم در اتحاد شوروی اجرا شده بود کار می‌کنند. برنامه‌ریزْ سمبل دانش کامل است و در عمل هم وجود ندارد. بازار آزاد مکانیسمی عملی است که اطلاعات را انباشته می‌کند و آن را از شخصی به شخصی دیگر به شیوه‌ای انتقال می‌دهد که این ایده‌آل دسترس‌ناپذیر را ممکن می‌سازد.

https://ketabrah.ir/go/b18330

اگر بازارها به روشی کار کنند که نظریۀ تعادل عمومی مدعی است کار می‌کنند، همۀ بیکاری‌ها انتخاب خودخواستۀ افراد برای صرف زمان بیشتری در جست‌وجوی شغلی با پرداختی بیشتر است.

اما، تنها در ایالات متحده نیم میلیون کارگر ظرف چند ماه اول 2009 کار خود را از دست دادند. از آنجا که این افراد داوطلبانه تعطیلات طولانی را انتخاب نکردند، مجبوریم نتیجه بگیریم که قضیۀ اول رفاه برای اقتصادهای واقعی کاربرد ندارد.

ازآنجا که نتایج قضیۀ اول رفاه به‌لحاظ منطقی از فروض آن حاصل می‌شود، پس یکی از شرایط استقرار قضیۀ اول رفاه باید نقض شده باشد. اما کدام یک؟

در فصل هفت توضیح خواهم داد که قضیۀ اول رفاه نیازمند مشارکت‌کنندگانی در بازار است که اطلاعاتی بیش از حد معقول دارند. درست به همین دلیل ‌که بعضی افراد اطلاعاتی شخصی دارند، ممکن است بعضی بازارها شکست بخورند.

https://ketabrah.ir/go/b18330

تفاوت میان قیمت‌های نسبی که توسط نظریۀ تعادل عمومی و قیمت‌های پولی که توسط نظریۀ مقداری پول تعیین می‌شوند، این است:

فرض کنید کارگری می‌تواند هر هفته با 40 ساعت کار 40 جعبه بسازد. نظریۀ تعادل عمومی پیش‌بینی می‌کند که دستمزد پرداختی به دنیس در هر ساعت برابر با یک کالا خواهد بود. این نظریه چیزی دربارۀ دستمزد پولی یا قیمت پولی یک جعبه آلومینیم نمی‌گوید. نظریۀ تعادل عمومی چیزی دربارۀ قیمت‌های پولی نمی‌گوید. در تعادل، ممکن است کارگر فوق هر ساعت یک دلار به‌دست بیاورد و هزینۀ یک جعبه آلومینیم هم یک دلار باشد، یا 10 دلار برای یک ساعت کار به‌دست بیاورد و هزینه‌های هر جعبه آلومینیم هم 10 دلار باشد. هر دو حالت با نظریۀ قیمت‌های نسبی لحاظ شده در نظریۀ تعادل عمومی سازگاری دارند.

حالا نظریۀ مقداری پول وارد کارزار می‌شود. براساس نظریۀ مقداری، قیمت دلاری یک کالا به این بستگی دارد که چه تعداد دلار به گردش درمی‌آیند چراکه دلارها برای تسهیل مبادله لازم هستند.

هستۀ ایده فوق این اندیشه است که فعالیت اقتصادی واقعی توسط بنیان‌های اقتصادی- ترجیحات و موهبت‌ها و تکنولوژی- تعیین می‌شود و در بلندمدت، مقدار پول تنها سطح قیمت را تعیین می‌کند. این ایده با این گزاره بیان شده که در بلندمدت، پول خنثی است.

https://ketabrah.ir/go/b18330