GR दिनांक - 01 जून 2026

🎯 स्पष्टीकरण: २ जून २०१४ रोजी तेलंगणा आंध्र प्रदेशपासून वेगळे होऊन नवीन राज्य बनले होते.
➠ याशिवाय, २ जून रोजी आंतरराष्ट्रीय वेश्याव्यवसाय कर्मचारी दिवस (International Sex Workers' Day) देखील साजरा केला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: २०२७ मध्ये आयोजित होणाऱ्या ३९ व्या राष्ट्रीय खेळांचे यजमानपद मेघालय राज्याला मिळाले आहे.
🎯 मेघालयशी संबंधित महत्त्वाचे मुद्दे:
➠ मेघालयने 'गारो' आणि 'खासी' या भाषांना अधिकृत राज्यभाषेचा दर्जा दिला असून इयत्ता पहिलीपर्यंत या भाषा अनिवार्य केल्या आहेत.
➠ मेघालयमधील जगप्रसिद्ध 'लिव्हिंग रूट ब्रिज' (Living Root Bridge / जेबथ जड पूल) याला युनेस्कोने (UNESCO) जागतिक वारसा स्थळ म्हणून नामांकित व संरक्षित केले आहे.
➠ दुर्गम भागात हाय-स्पीड इंटरनेट पोहोचवण्यासाठी मेघालयने 'स्टारलिंक इंडिया'सोबत भागीदारी केली आहे. मेघालयची राजधानी शिलाँग असून मुख्यमंत्री कॉनराड संगमा आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: तामिळनाडूचे शेतकरी 'वल्लवन' यांना जमिनीच्या आरोग्यासाठी केलेल्या उत्कृष्ट कार्याबद्दल FAO कडून 'सॉइल फार्मर हिरो' घोषित करण्यात आले आहे.
➠ त्यांनी बहु-पिक पद्धती (Multi-cropping) आणि वृक्ष-आधारित कृषी पद्धतीचा अवलंब करून जमिनीची सुपीकता सुधारली.
➠ तसेच २०२४-२५ मध्ये गुजरातला मागे टाकत तामिळनाडू भारताचा सर्वोच्च कापड निर्यातदार देश बनला आहे.

🎯 स्पष्टीकरण:
➠ क्रमवारी: या क्रीडा स्पर्धेत गुणतालिकेत चीन (China) पहिल्या स्थानावर राहिला, तर भारताने (India) दमदार कामगिरी करत दुसरे (2nd) स्थान मिळवले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: भारत आणि ओमान या दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार, गुंतवणूक आणि आर्थिक संबंध मजबूत करण्यासाठी व्यापक आर्थिक भागीदारी करार (CEPA) अधिकृतपणे लागू करण्यात आला आहे.
🎯 ओमानबद्दल माहिती:
➠ ओमान हा मध्यपूर्वेतील (Middle East) एक महत्त्वाचा देश असून त्याची राजधानी मस्कत (Muscat) आहे. ओमानचे अधिकृत चलन ओमानी रियाल (Omani Rial)

🎯 स्पष्टीकरण: शांग्री-ला डायलॉग ही आशिया खंडातील एक अत्यंत महत्त्वाची वार्षिक आंतरराष्ट्रीय संरक्षण आणि सुरक्षा शिखर परिषद आहे.
➠ आयोजन: ही परिषद सिंगापूरमधील प्रसिद्ध 'शांग्री-ला'充 हॉटेलमध्ये आयोजित केली जाते, म्हणूनच या परिषदेला 'शांग्री-ला डायलॉग' असे नाव देण्यात आले आहे.
🎯 सिंगापूरबद्दल अतिरिक्त माहिती:
➠ राजधानी: सिंगापूर सिटी,
➠ चलन: सिंगापूर डॉलर,
➠ पंतप्रधान: लॉरेन्स वोंग

🎯 स्पष्टीकरण:
➠ पहिला देश: १६ वर्षांखालील मुलांसाठी सोशल मीडियावर बंदी घालणारा जगातील पहिला देश ऑस्ट्रेलिया आहे. ऑस्ट्रेलियानंतर इंडोनेशियाने देखील अशी बंदी लागू केली होती आणि आता मलेशियाने ही घोषणा केली आहे.
🎯 मलेशियाबद्दल माहिती:
➠ मलेशिया राजधानी: क्वालालंपूर
➠ चलन: मलेशियन रिंगिट (Malaysian Ringgit)

🎯 स्पष्टीकरण: दुग्धजन्य पदार्थांच्या उत्पादनाला मोठी चालना देण्यासाठी जगातील सर्वात मोठा दही उत्पादन कारखाना (Plant) कोलकाता येथे स्थापन केला जाणार आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: सायकल हे एक असे साधन आहे ज्यामुळे आरोग्याला आणि पर्यावरणाला दोन्हीलाही मोठा फायदा होतो.
➠ सायकल चालवण्याचे महत्त्व आणि त्याचे फायदे अधोरेखित करण्यासाठी दरवर्षी ३ जून रोजी 'जागतिक सायकल दिन' साजरा केला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: तंबाखू नियंत्रणासाठी केलेल्या उत्कृष्ट कामगिरीबद्दल राजस्थान राज्याच्या वैद्यकीय व आरोग्य विभागाला जागतिक आरोग्य संघटनेचा (WHO) दक्षिण-पूर्व आशिया क्षेत्रासाठीचा हा पुरस्कार मिळाला आहे.
➠ राजस्थान राजधानी: जयपूर, मुख्यमंत्री भजनलाल शर्मा & राज्यपाल हरिभाऊ बागडे

🎯 स्पष्टीकरण: तरुण चौधरी यांची भारतीय हवाई दलाच्या केंद्रीय वायू कमान प्रमुखपदी नियुक्ती झाली आहे.
➠ तसेच, विनीत मॅकार्थी हे अंदमान आणि निकोबार कमानचे कमांडर-इन-चीफ बनले आहेत,
➠ तर कृष्णा स्वामीनाथन हे नवीन नौसेना प्रमुख बनले आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: हवेतून पृष्ठभागावर/जमिनीवर मारा करणाऱ्या संपूर्ण स्वदेशी क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी ओडिसाच्या चांदीपूर येथील 'इंटीग्रेटेड टेस्टिंग' (ITR) मध्ये घेण्यात आली.
➠ ओडिसामध्ये भारताचे सर्वात मोठे खाऱ्या पाण्याचे सरोवर 'चिल्का लेक' देखील स्थित आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: आयसीआयसीआय बँकेने गिफ्ट सिटीमधील एनआरआय (NRI) ग्राहकांसाठी विशेष 'यूएस डॉलर डेबिट कार्ड' लाँच केले आहे.
➠ याशिवाय, नुकतेच 'माय बिझनेस क्यूआर' एचडीएफसी बँकेने तर अग्निवीरांसाठी बिना गॅरंटी ४ लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जाची घोषणा SBI ने केली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: आव्याना मेहता, एरियाना अग्रवाल आणि विवान छापछरिया या तिघांनी मिळून एकत्रितपणे 'अर्थ प्राईज २०२६' जिंकला आहे.
➠ पर्यावरण संवर्धन आणि शाश्वत विकासासाठीच्या नाविन्यपूर्ण प्रयत्नांसाठी हा पुरस्कार दिला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: नीती आयोगाने जाहीर केलेल्या शैक्षणिक गुणवत्ता अहवाल २०२६ मध्ये पंजाब राज्याने शालेय शिक्षण क्षेत्रात देशात प्रथम स्थान मिळवले आहे.
➠ पंजाबला 'भारताचे गव्हाचे कोठार' असे म्हटले जाते.
➠ पंजाबचे मुख्यमंत्री भगवंत मान आणि राज्यपाल गुलाबचंद कटारिया आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: सौदी अरेबिया सरकारने हज यात्रेच्या उत्तम नियोजनासाठी आणि उत्कृष्ट समन्वयासाठी भारत देशाला सर्वोच्च 'लब्बैतूम पुरस्कार' आणि इतर एका पुरस्काराने सन्मानित केले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: एमएसएमई (MSMEs - सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग) क्षेत्राला पाठबळ आणि प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रसिद्ध ई-कॉमर्स कंपनी 'Meesho' ने मुंबई स्टॉक एक्स्चेंजसोबत भागीदारी करून 'प्रोजेक्ट शिखर' लाँच केला आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: ➠ या ५ नवीन न्यायाधीशांच्या नियुक्तीनंतर आता सर्वोच्च न्यायालयातील एकूण न्यायाधीशांची संख्या ३७ झाली आहे.

🛑 रामसर महत्त्वाच्या माहिती

🛑भारतातील प्रमुख राज्यांतील रामसर स्थळे

🛑एकूण भारतीय रामसर स्थळे - 100

🛑क्षेत्रफळानुसार भारतातील सर्वात मोठी रामसर स्थळे

🛑जगात भारताचा तिसरा क्रमांक लागतो