🎯 स्पष्टीकरण: तंबाखूच्या सेवनामुळे होणाऱ्या जीवघेण्या आरोग्य धोक्यांबद्दल आणि सामाजिक-आर्थिक नुकसानाबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.
➠ 2026 संकल्पना: "Unmasking the appeal – countering nicotine and tobacco addiction.

🎯 स्पष्टीकरण: श्रेय पारीख या भारतीय-अमेरिकन विद्यार्थ्याने प्रतिष्ठित 'स्क्रिप्स नॅशनल स्पेलिंग बी 2026' चे विजेतेपद पटकावले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: नागालँड राज्यामध्ये 'अमोलोप्स कमल' नावाच्या बेडकाची नवीन प्रजाती शोधण्यात आली आहे.
➠ नागालँडची राजधानी कोहिमा असून, मुख्यमंत्री नेफ्यू रिओ आणि राज्यपाल नंदकिशोर यादव आहेत.
➠ याशिवाय नागालँडमध्ये 'होया नागाएन्स' नावाच्या वनस्पतीची नवीन प्रजातीही सापडली होती.

🎯 स्पष्टीकरण: अमेरिकेचे गिर्यारोहक टायलर अँड्र्यूज यांनी अवघ्या 9 तास 55 मिनिटांत माउंट एव्हरेस्ट सर करण्याचा विक्रम केला आहे.
➠ जागतिक पातळीवर संरक्षण खर्चाच्या (Defense Expense) आणि 'ग्लोबल एआय इंडेक्स' मध्ये अमेरिका पहिल्या स्थानावर आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: काही अटी आणि शर्ती (Terms and conditions) पूर्ण करण्यात भारतीय आंबे अपयशी ठरल्यामुळे जपानने भारतामधून येणाऱ्या ताज्या आंब्यांच्या आयातीवर तात्पुरती बंदी घातली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: विमानांच्या उड्डाणामध्ये होणारा उशीर नियंत्रित करण्यासाठी आणि व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी दिल्लीतील इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर भारतातील पहिली 'स्काय कास्ट सिस्टीम' लाँच करण्यात आली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: 'India's First Olympic Gold Hockey Triumph at Amsterdam' हे नवीन पुस्तक के. अरुमुगम यांनी लिहिले आहे.
➠ 'Better Never Stops' हे पुस्तक श्याम श्रीनिवासन यांनी आणि 'All Time Favorite Friendship Stories' हे पुस्तक रस्किन बॉन्ड यांनी लिहिले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: 2027 मध्ये होणाऱ्या आशियाई ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिपचे आयोजन चंदीगड येथे केले जाईल.
➠ चंदीगड हे भारताचे पहिले झोपडपट्टीमुक्त (Slum-free) शहर बनले आहे, तसेच ते लडाखनंतर भारताचे दुसरे पूर्ण साक्षर केंद्रशासित प्रदेश बनले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: व्हाईस ॲडमिरल अजय कोचर यांची भारतीय नौदलाचे 48 वे उपप्रमुख म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: राजेश कुमार सिंह यांची DRDO चे नवीन अध्यक्ष (Chairman) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.
➠ यापूर्वीचे अध्यक्ष समीर व्ही. कामत यांचा कार्यकाळ 31 मे 2026 रोजी संपल्याने ही नियुक्ती झाली.
➠ DRDO ची स्थापना 1958 मध्ये झाली असून याचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.

पेपर क्र.1 सामान्य अध्ययन (GS)

पेपर क्र.2 : CSAT

🎯 स्पष्टीकरण: दरवर्षी १ जून रोजी 'जागतिक दूध दिवस' (World Milk Day) साजरा केला जातो. हा दिवस साजरा करण्याचा मुख्य उद्देश मानवी आहारात दुधाचे असलेले महत्त्व आणि त्याचे फायदे याबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे, तसेच डेअरी क्षेत्राला (दुग्ध व्यवसाय) प्रोत्साहन देणे हा आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय जनसंचार संस्थेने (Indian Institute of Mass Communication) मीडिया आणि मनोरंजन क्षेत्रामध्ये तंत्रज्ञानाचा आधुनिक वापर वाढवण्यासाठी नवी दिल्ली येथे आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) म्हणजेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता अकादमी सुरू केली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: तेलंगणाचे मुख्यमंत्री रेवंत रेड्डी यांनी राज्यातील प्रत्येक नागरिकासाठी 'वन स्टॉप मल्टीपर्पज युनिफाइड कार्ड' सुरू करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

➠ हे एकच कार्ड असेल, ज्याच्या माध्यमातून सरकारच्या सर्व लोककल्याणकारी योजनांचा लाभ नागरिकांना ट्रॅक करता येईल आणि योजनांचे लाभ खऱ्या व गरजू व्यक्तींपर्यंत पोहोचण्यास मदत होईल.

🎯 स्पष्टीकरण: भारतीय रेल्वेने आपल्या मानव संसाधन (HR) प्रशासकीय कामकाजाला अधिक गतिमान आणि आधुनिक बनवण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) वर आधारित असणारे 'चिराग सेंटर' (CHIRAG Center) हैदराबाद येथे लॉंच केले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: जर्मनीच्या म्युनिक (Munich) शहरात आयोजित केलेल्या ISSF नेमबाजी विश्वचषक २०२६ (ISSF World Cup 2026) स्पर्धेत भारताच्या 'सुरूची इंद्र सिंग' हिने उत्कृष्ट कामगिरी करत महिलांच्या १० मीटर एअर पिस्तूल प्रकारात देशासाठी सुवर्णपदक (Gold Medal) पटकावले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: छत्तीसगड राज्यामध्ये 'आदर्श शहर समृद्धी योजना' सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेचा मुख्य हेतू राज्यातील छोटी शहरे आणि निमशहरी भागांमधील पायाभूत सुविधांचा (Infrastructure) विकास करणे आणि त्यांना आधुनिक बनवणे हा आहे.
➠ छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री विष्णूदेव साय आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: इस्रायलने लेबनॉनमधील एका ९०० वर्षे जुन्या ऐतिहासिक किल्ल्यावर ताबा मिळवला आहे.
➠ इस्रायलची राजधानी जेरुशलेम असून त्याचे चलन 'इस्रायली न्यू शेकेल' आहे.
➠ सध्या तेथील पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू आणि राष्ट्रपती इसाक हरझोग आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: २०३० चे कॉमनवेल्थ गेम्स भारतामध्ये 'अहमदाबाद' येथे आयोजित केले जाणार आहेत. विशेष म्हणजे, या राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत यावेळेस 'योगासन' या खेळाचा एका नवीन खेळाच्या रूपात अधिककृतपणे समावेश करण्यात आला आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: सुमन कल्याणपूर या भारताच्या एक अतिशय प्रसिद्ध आणि ज्येष्ठ गायिका होत्या. यांचे नुकतेच निधन झाले असून त्यांनी संगीत क्षेत्रात मोलाचे योगदान दिले होते.

🎯 स्पष्टीकरण: आयपीएल २०२६ च्या अंतिम सामन्यात 'रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू' (RCB) ने 'गुजरात टायटन्स' या संघाचा पराभव करून IPL 2026 चे विजेतेपद (Title) आपल्या नावावर केले आहे.

GR दिनांक - 01 जून 2026