گاهنامه‌ها از گذشته و اکنون؛
یکی از بایدهای پژوهش و تحقیق، همچنین بررسی موضوعات در زمینه‌های تاریخی، در نظر گرفتن وقایع در ارتباط با یکدیگر است. در گذشته کتاب‌هایی برای تقویم تطبیقی وجود داشت که با تلاش بسیار پژوهشگران، ریاضی‌دانان و منجمان، مثلا مرحوم استاد احمد بیرشک زبان فارسی پدید آمده بود؛ در سال‌های اخیر وب‌سایت‌ها و نرم‌افزارهای پیچیده جای آنها را گرفته‌اند.
در این پیوند، یکی از این وب‌سایت‌ها قابل دسترس است و تقریبا ده تقویم را به هم تبدیل می‌کند.


https://t.me/Notesofastudent

در عقدالفرید «ابن عبد ربه اندلسی» حکایتی است که خران نیز عاشق می‌شوند و حتی شعر می‌سرایند...

https://t.me/Notesofastudent

ابن‌رومی، از شاعران عصر عباسی است که هیچ‌ کس از تیغ هجوش نرَسته تا جایی‌که پدر و مادر و حتی خودش را هم هجو می‌کرد. از آن جمله‌ست که در هجو پدر خود گفت:

"لو کان مثلک فی زمان محمّد
ما جاء فی القرآن برّ الوالد"!
(اگر در زمان محمّد "ص" یکی چون تو بود؛ آیه‌ی نیکی به والدین، نازل نمی‌شد).


https://t.me/Notesofastudent

"رساله طیاری جلد" اثری در حوزه‌ی هنر کتاب‌سازی و نسخه‌آرایی ایرانی است. این رساله، درواقع، یکی از متون فنّی و آموزشی درباره فنون نسخه‌پردازی است که در کنار رسائلی مانند "الوان‌الصور" و  "گلستان هنر" قرار می‌گیرد. این رساله توسط جلدسازی هندی، به شعر تنظیم شده است. مؤلف حضرت علی _علیه‌السّلام_ را اوّل جلدساز در اسلام معرّفی می‌کند و در جریان تنظیم اوّلین قرآن در وصف ایشان می‌نویسد:‌
عروس برهنه چون گشت تعیین
به زلف و خال و وسمه کرد تزیین
جمال و زیب و زینت جمله گشته
و لیکن از قبا عریان نشسته
قبای جلد پوشانیده در بر
ردای عطف را افگنده بر سر
غرض هر قوم را راه است و پیری
مجلّد را علی شد دستگیری
(نک. سید یوسف حسین. (1390). رساله جلدسازی (طیّاری جلد)، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب. صفحه ۳).

https://t.me/Notesofastudent

گلچین و باغبان؛

ای باغبان ز بستن در پس نمی‌رود
غارتگر خزان چو به این گلسِتان رسد
آخر همه کدورت گلچین و باغبان
گردد بَدَل به صلح چو فصل خزان رسد
(کلیم کاشانی).


https://t.me/Notesofastudent

آناتومی اسکلت انسان(تشریح اضلاع آدمی).
دست‌نویس کتاب ذخیره خوارزمشاهی (۶۷۷ ق).🍀


https://t.me/Notesofastudent

از این بیت خاقانی برمی‌آید که عاشقان به معشوق گُل می‌داده‌اند:

"گُل چو ز عدل زاید میرَد حنوط بر تن
تابوت، دست عاشق؛ گور آستینِ دلبر".
#خاقانی

https://t.me/Notesofastudent

«با تو قرب قاب قوسین آنگه افتد عشق را
کز صفات خود به بعد المشرقین افتی جدا» (خاقانی)؛
بیت اشاره‌ای دارد به این سخن: «دع نفسک و تعال».
سنایی گوید:
«راست گفت آن کسی که از سر حال/ گفت دع نفسک ای پسر و تعال».

https://t.me/Notesofastudent

عروس مبارک‌روی نظامی؛
زمانی نظامی در مقدمه خسرو و شیرین سروده بود:
"خداوندا در توفیق بگشای
نظامی را ره تحقیق بنمای
درونم را به نور خود برافروز
زبانم را ثنا‌ی خود درآموز
به داوود‌ی دلم را تازه گردان
زبور‌م را بلند‌آوازه گردان
عروسی را که پروردم به جانش
مبارک‌روی گردان در جهانش".
امروزه بعد از گذشت حدود نهصد سال از زمان نظامی، به نظر می‌رسد دعای وی مستجاب شده؛ به‌صورتی که علاوه بر تعداد زیادی از پژوهشگران فارسی‌زبان،‌ ده‌ها نفر از پژوهشگران غیر ایرانی و غیر شرقی،‌ نیز در حال مطالعه و پژوهش‌ درباره آثار وی هستند، امری که همراه با تحسین و اعجاب نسبت به اوست.


https://t.me/Notesofastudent

چون زلیخا آن حضرت را گریان دید، به مهر تمام، اشک از رخسار نازنینش به آستین پاک کرد و گفت: "اگر تو را در تجویز مواصلت من اشکال و اشتباه است و شیوه عشق و عاشقی در طریقه آبا و اجداد بزرگوار تو گناه، اندوهگین مباش که مرا ذخیره بسیار از نقود و اجناس بی‌شمار هست، چون ملتمس مرا مبذول داری و آرزوی مرا برآری، مجموع آنها به کفاره‌ این جنایت، بر طبقات عجزه و مساکین و فقرا و مستحقین مبذول سازم تا خداوند کریم، به لطف عمیم خود، این گناه را از من و تو در گذرد و به روی ما نیاورد". یوسف گفت که: "خدای من رشوت نمی پذیرد و شاید که توبه عاصی قبول نکند و هرگز داغ گناه از جبین گناه‌کار زایل نگردد".

نقل از نسخه خطی کتاب «خلد برین»، نوشته محمدیوسف منشی واله اصفهانی، محفوظ در کتابخانه مجلس به شماره ۱۴۹۲۹،‌ برگ ۵۹


https://t.me/Notesofastudent

بیا که جان مرا بی‌تو نیست برگ حیات
بیا که چشم مرا بی‌تو نیست بینایی...


https://t.me/Notesofastudent

"حزبق گیاهی‌ست بارد، و میوه‌اش چون چنار. بویش پشه و کیک و دیگر هوام بکشد و موش از خوردن آن بمیرد"؛
درین عبارت، قطعاً، دو تصحیف رخ داده است. «حزبق»٬ تصحیف «خربق» است و «چنار»٬ تصحیف «خیار». در «الابنیه» آمده: "خربق دو جنس است سیاه و سپید؛ سیاه، اسهال سودا کند و سپید مر بلغم را فانی کند». جرجانی در ذخیره آورده: "و خربق موش را بکشد...از خربق سیاه پشه و هوام دور شود و بمیرد"؛
در مورد شکل ظاهری خربق در فرهنگ داروها آمده:"برگ نبات او، مانند برگ خیار است...".

https://t.me/Notesofastudent

رستم مسلمان؛
«وقتی رستم و دیو سپید چهل روز با هم جنگیدند و هیچ یک بر دیگری چیره نشد؛ رستم درمانده شد و به دیو سپید گفت که : ای دیو پلید! ما مسلمانان نماز می‌خوانیم، آیا به من وقت می‌دهی دو رکعت نماز بخوانم؟...» (فردوسی نامه: ۸۸/۲).

https://t.me/Notesofastudent

در فرهنگ‌نامه‌ای پزشکی ذیل «برص» آمده است: "مرضی است که داغ‌های سیاه و سپید بر اندام پدید آید".
باید بگویم توضیح مدخل کمی تسامح دارد؛ آن داغ‌های سیاه را اطبا قدیم «بهق» گفته‌اند نه «برص». مولف در ادامه، برای مدخل خود، این بیت از خاقانی را شاهد آورده است:
«بخت را در گلیم بایستی/ این سپیدی برص که در بصر است»؛
این بیت، فارق از جناس بین «برص و بصر»٬ یک نکته پزشکی دارد که از دید نویسنده بدور مانده است: در بیت مورد بحث، سخن از یکی از بیماریهای چشم است که اطبا قدیم از آن با عنوان «بیاض العین» و یا «برص العین» یاد کرده‌اند. (نکته: قرابادین کبیر: ۵۹/۱؛ حکیم میسری: ۶۴؛ قانون: ۶۳/۳).

https://t.me/Notesofastudent

در گذشته عطّاران «حنا» را لایِ کاغذ میپیچیده‌اند. با این دانسته، به بیت انوری بنگرید:
«هر آن مثال که توقیع تو بر آن نبود//زمانه طی نکند جز برای حنی را».



https://t.me/Notesofastudent

مجله «نبرد زندگی» منتشره توسط خلیل ملکی و «حزب نیروی سوم»، شعری از پروین اعتصامی منتشر کرده ولی ظاهراً پشیمان شده و طرفداران چپ‌گرایش از آنها رنجیده‌اند. لذا تلاش کرده تا با توضیحی رفع ابهام کند.

کانال یادداشت‌های یک دانشجو ||اکبر حیدریان.


https://t.me/Notesofastudent

خاقانیا، به دولت ایّام دل منه
کایّام هفته‌ایست؛ خود آن هفته نیز نیست

آن بز نگر که در پی طفلی همی رود
بَهر مویزکی که جز آنش عزیز نیست

روزی به دست طفل شود کشته بی‌گمان
چون بنگری گلوبر بز جز مویز نیست!

کانال یادداشت‌های یک دانشجو ||اکبر حیدریان.

https://t.me/Notesofastudent

سه شنبه بهترین روز هفته است و به آن ناف هفته می‌گفتند. نظامی گوید:
از همه روز هفته آن به بود
ناف هفته مگر سه شنبه بود
( از نظر من البته اصلا) 😂

کانال یادداشت‌های یک دانشجو ||اکبر حیدریان.

https://t.me/Notesofastudent

کرکم:
[کَ کَ] (اِ) قوس قزح را گویند. (برهان) (آنندراج). آژفنداک. (ناظم الاطباء). کمان رستم. (یادداشت مؤلف) :
فلک مر جامه ای را ماند ازرق
مر او را چون طرازی خوب کرکم. بهرامی.
(نقل از لغت‌نامه).

کانال یادداشت‌های یک دانشجو ||اکبر حیدریان.

https://t.me/Notesofastudent