قطعه‌ای جالب از خاقانی؛
«خاقانیا به کعبه قسم یاد کن که من
زانگه که کعبه‌وار در این سبز پرده‌ام
گرچه ز هر چه دوست بد آزار دیده‌ام
ورچه ز هر که خصم بد آسیب خورده‌ام
در کار هیچ دوست منافق نبوده‌ام
بر مرگ هیچ خصم شماتت نکرده‌ام»؛
[...].


https://t.me/Notesofastudent

اعتقاد عامیانه در گذشته ها بر این بود که به هنگام کسوف یا خسوف اژدهایی بزرگ خورشید یا ماه را به دندان گرفته و برای رفع این گرفتگی باید ایجاد هیاهو کرد؛ بنابراین هنوز هم عده ای معتقدند "چلک زدن" به هنگام خورشیدگرفتگی و ماه گرفتگی باعث صاف شدن ماه و خورشید و رفع گرفتگی می‌گردد.
در هفت پیکر نظامی و در داستان برگرفتن بهرام تاج را از میان دو شیر، ذیل بیت:
مه به آواز طشت رسته ز میغ
نه به طشت تهی، به طشت و به تیغ
 مصحح آورده: «وقتی ماه به خسوف می افتد، عقیدۀ عوام این است که اژدها او را گرفته و به آواز طشت مس او را رها می کند.» (هفت پیکر، تصحیح وحید دستگردی، ص97 ). همچنین مولانا در مثنوی معنوی چنین می آورد:
   نوبتم گر رب و سلطان می زنند
مه گرفت و خلق پنگان می زنند  (دفتر اول، بیت 2458).

https://t.me/Notesofastudent

دانشنامه حکیم میسری؛
"لخادو"!
"کسی کو را گزد دندان لخادو
بماند بی شک آن دندان در آنسو"؛
بر پایهء کتب پزشکی دیگر میتوان معادل "لخادو" را دریافت. در ذخیرهء خوارزمشاهی آمده است: «مضرت گزیدن "کرپاسه" آن است که دندان در آن جای که بگزد بگذارد و دندانهای او خوار بود باریک و سیاه...و علاج وی آنست... روغن و خاکستر ضماد کند دندانهای او را بیرون آرد...». به نظر، "کرپاسه" معادل "لخادو" است. چیزی که این ظن را قوی میکند، ابیات بعدی بیت مورد بحث است:
«ز خاکستر ز روغن برهم آمیز
وزو بر جایِ دندان بر همی ریز
گر آنجا مانْدْ دندان خود برآید
و درد زخم دندان کم فزاید...».



https://t.me/Notesofastudent

ابن رسته، کتابی دارد با عنوان "الاعلاق النفیسه". در صفحه ۱۵۸ این کتاب آمده:
"و بها [منظور اصفهان است] الملح المفلّس الفضیُّ اللون البنفسجیُّ الرائحه الذی لا یوجد فی شیء من البلدان و الامصار فی طعمه و کثره منافعه".
این عبارت، ابیات خاقانی را به ذهنم آورد:
"داد لبش چون نمک بوی بنفشه به صبح
بر نمکش ساختم مردم دیده کباب".
و:
"گر پیش ما به بوی بنفشه برد نمک
تیغش نمک تن است، به رنگ بنفشه‌زار".
البته این نکته را هم فراموش نکنیم که نمک را برای خوشبویی با بنفشه خشک آمیخته می‌کرده‌اند و برای خوشبو کردن دهان و زدودن بوی شراب استفاده می‌کرده‌اند.
پ.ن: نکته کتاب ابن رسته را در هیچ شرحی به چشم نیامد.


https://t.me/Notesofastudent

در لغت‌نامه ذیل "موشگر"، بی هیچ شاهدی آمده است:
"موشگر. [ گ َ ] (ص مرکب ) زن نوحه گر که در مجلس ماتم در میان زنان نشسته و نیکوییهای مرده را یک یک بر زبان آورده نوحه و مویه کند و زنان دیگر با وی همراهی کنند. (ناظم الاطباء) (از فرهنگ جهانگیری ) (از انجمن آرا) (از آنندراج ) (از برهان )".
به گمانم "موشگر"، تصحیف کلمه "مویه‌گر" است. به بیت خاقانی توجه کنید:
"باز پرسید تا مناقب او
مویه‌گر بر چه راه می‌گوید".

https://t.me/Notesofastudent

شکسته‌دل‌تر از آن ساغر بلورینم
که در میانهٔ خارا کنی ز دست رها
#خاقانی

https://t.me/Notesofastudent

امـروز ڪم خور اندوهِ فـردا،
چه دانی آنڪ
ایام قفل بر درِ فـردا برافڪند؟

https://t.me/Notesofastudent

گفتی که «روزِ سختی فریادِ تو رسَم»
‏سخت است کار، بهرِ چه روز ایستاده‌ای؟
#خاقانی

https://t.me/Notesofastudent

تفأل به خاقانی 💗🖤🍀



https://t.me/Notesofastudent

ذکر بر دار کردن حسنک.🖤


https://t.me/Notesofastudent

گاهنامه‌ها از گذشته و اکنون؛
یکی از بایدهای پژوهش و تحقیق، همچنین بررسی موضوعات در زمینه‌های تاریخی، در نظر گرفتن وقایع در ارتباط با یکدیگر است. در گذشته کتاب‌هایی برای تقویم تطبیقی وجود داشت که با تلاش بسیار پژوهشگران، ریاضی‌دانان و منجمان، مثلا مرحوم استاد احمد بیرشک زبان فارسی پدید آمده بود؛ در سال‌های اخیر وب‌سایت‌ها و نرم‌افزارهای پیچیده جای آنها را گرفته‌اند.
در این پیوند، یکی از این وب‌سایت‌ها قابل دسترس است و تقریبا ده تقویم را به هم تبدیل می‌کند.


https://t.me/Notesofastudent

در عقدالفرید «ابن عبد ربه اندلسی» حکایتی است که خران نیز عاشق می‌شوند و حتی شعر می‌سرایند...

https://t.me/Notesofastudent

ابن‌رومی، از شاعران عصر عباسی است که هیچ‌ کس از تیغ هجوش نرَسته تا جایی‌که پدر و مادر و حتی خودش را هم هجو می‌کرد. از آن جمله‌ست که در هجو پدر خود گفت:

"لو کان مثلک فی زمان محمّد
ما جاء فی القرآن برّ الوالد"!
(اگر در زمان محمّد "ص" یکی چون تو بود؛ آیه‌ی نیکی به والدین، نازل نمی‌شد).


https://t.me/Notesofastudent

"رساله طیاری جلد" اثری در حوزه‌ی هنر کتاب‌سازی و نسخه‌آرایی ایرانی است. این رساله، درواقع، یکی از متون فنّی و آموزشی درباره فنون نسخه‌پردازی است که در کنار رسائلی مانند "الوان‌الصور" و  "گلستان هنر" قرار می‌گیرد. این رساله توسط جلدسازی هندی، به شعر تنظیم شده است. مؤلف حضرت علی _علیه‌السّلام_ را اوّل جلدساز در اسلام معرّفی می‌کند و در جریان تنظیم اوّلین قرآن در وصف ایشان می‌نویسد:‌
عروس برهنه چون گشت تعیین
به زلف و خال و وسمه کرد تزیین
جمال و زیب و زینت جمله گشته
و لیکن از قبا عریان نشسته
قبای جلد پوشانیده در بر
ردای عطف را افگنده بر سر
غرض هر قوم را راه است و پیری
مجلّد را علی شد دستگیری
(نک. سید یوسف حسین. (1390). رساله جلدسازی (طیّاری جلد)، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب. صفحه ۳).

https://t.me/Notesofastudent

گلچین و باغبان؛

ای باغبان ز بستن در پس نمی‌رود
غارتگر خزان چو به این گلسِتان رسد
آخر همه کدورت گلچین و باغبان
گردد بَدَل به صلح چو فصل خزان رسد
(کلیم کاشانی).


https://t.me/Notesofastudent

آناتومی اسکلت انسان(تشریح اضلاع آدمی).
دست‌نویس کتاب ذخیره خوارزمشاهی (۶۷۷ ق).🍀


https://t.me/Notesofastudent

از این بیت خاقانی برمی‌آید که عاشقان به معشوق گُل می‌داده‌اند:

"گُل چو ز عدل زاید میرَد حنوط بر تن
تابوت، دست عاشق؛ گور آستینِ دلبر".
#خاقانی

https://t.me/Notesofastudent

«با تو قرب قاب قوسین آنگه افتد عشق را
کز صفات خود به بعد المشرقین افتی جدا» (خاقانی)؛
بیت اشاره‌ای دارد به این سخن: «دع نفسک و تعال».
سنایی گوید:
«راست گفت آن کسی که از سر حال/ گفت دع نفسک ای پسر و تعال».

https://t.me/Notesofastudent

عروس مبارک‌روی نظامی؛
زمانی نظامی در مقدمه خسرو و شیرین سروده بود:
"خداوندا در توفیق بگشای
نظامی را ره تحقیق بنمای
درونم را به نور خود برافروز
زبانم را ثنا‌ی خود درآموز
به داوود‌ی دلم را تازه گردان
زبور‌م را بلند‌آوازه گردان
عروسی را که پروردم به جانش
مبارک‌روی گردان در جهانش".
امروزه بعد از گذشت حدود نهصد سال از زمان نظامی، به نظر می‌رسد دعای وی مستجاب شده؛ به‌صورتی که علاوه بر تعداد زیادی از پژوهشگران فارسی‌زبان،‌ ده‌ها نفر از پژوهشگران غیر ایرانی و غیر شرقی،‌ نیز در حال مطالعه و پژوهش‌ درباره آثار وی هستند، امری که همراه با تحسین و اعجاب نسبت به اوست.


https://t.me/Notesofastudent