GS Provisional Answer Key

CSAT Provisional Answer Key

स्पष्टीकरण: महिलांच्या आरोग्याविषयी जनजागृती करण्यासाठी आणि त्यांच्या आरोग्याशी संबंधित हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी दरवर्षी २८ मे रोजी 'महिला आरोग्यासाठी आंतरराष्ट्रीय कृती दिन' साजरा केला जातो. याच दिवशी 'जागतिक मासिक पाळी स्वच्छता दिन' (World Menstrual Hygiene Day) देखील साजरा केला जातो.

स्पष्टीकरण: विराट कोहलीने आयपीएलच्या इतिहासामध्ये एक अभूतपूर्व विक्रम केला आहे. त्याने सलग चार सीझनमध्ये (२०२३, २०२४, २०२५ आणि २०२६) प्रत्येक सीझनमध्ये ६०० पेक्षा जास्त धावा केल्या आहेत. असा टप्पा गाठणारा तो आयपीएल इतिहासातील पहिला फलंदाज ठरला आहे.

स्पष्टीकरण: झारखंडमधील रांची येथे राष्ट्रीय सिनियर फेडरेशन कप २०२६ चे आयोजन करण्यात आले होते. या स्पर्धेतील पुरुषांच्या शॉटपुट (गोळाफेक) प्रकारात समरदीप सिंह गिल यांनी उत्कृष्ट कामगिरी करत देशासाठी सुवर्णपदक (Gold Medal) पटकावले आहे.

स्पष्टीकरण: गुजरातच्या कच्छ जवळील खावडा येथे जगातील दुसरी सर्वात मोठी बॅटरी ऊर्जा साठवण प्रणाली (BESS) सुरू करण्यात आली आहे. हा प्रकल्प अदानी ग्रीन्स (Adani Green) द्वारे विकसित करण्यात आला असून, यामध्ये साठवलेली वीज सलग एक दिवस सुमारे १० लाख घरांना ऊर्जा पुरवू शकते. जगातील सर्वात मोठी बॅटरी साठवण प्रणाली चीनकडे आहे.

स्पष्टीकरण: भारताच्या संरक्षण क्षेत्राला बळ देण्यासाठी इस्रायलसोबत एक महत्त्वाचा करार झाला आहे. या करारानुसार महाराष्ट्रात 'पिनाका मल्टी-बॅरल रॉकेट लॉन्चर' चे उत्पादन केले जाईल.

स्पष्टीकरण: २०२६ मध्ये आयोजित होणाऱ्या राष्ट्रकुल खेळांसाठी (Commonweath Games) भारतीय संघाचे प्रमुख म्हणजेच 'शेफ डी मिशन' म्हणून रोहित राजपाल यांची अधिकृत नियुक्ती करण्यात आली आहे. खेळाडूंच्या व्यवस्थापनाची आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतीय पथकाचे नेतृत्व करण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर असेल.

स्पष्टीकरण: शासकीय कार्यालये आणि सर्व प्रशासकीय पातळ्यांवर होणारा भ्रष्टाचार मुळापासून उपटून टाकण्यासाठी केरळ सरकारने 'प्रोजेक्ट झिरो' ची सुरुवात केली आहे.

स्पष्टीकरण: योग क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक चालना देण्यासाठी पहिल्या 'जागतिक योगासन चॅम्पियनशिप २०२६' चे आयोजन गुजरात मधील अहमदाबाद येथे केले जाणार आहे. या ऐतिहासिक स्पर्धेत जगभरातील योगासनपटू सहभागी होणार आहेत.

स्पष्टीकरण: महान संगीतकार सनी रोलिन्स यांचे नुकतेच निधन झाले आहे. ते एक जगप्रसिद्ध आणि अत्यंत प्रभावशाली जाझ (Jazz) संगीतकार होते आणि त्यांचे नाव 'टेनर सॅक्सोफोन' या पाश्चात्त्य फुंकून वाजवायच्या वाद्याशी जोडलेले होते.

स्पष्टीकरण: भारतातील पहिला भू-औष्णिक ऊर्जा प्रकल्प (Geothermal Energy Project) लडाखच्या पुगा दरी (Puga Valley) मध्ये विकसित केला जात आहे. या प्रकल्पाद्वारे जमिनीखालील नैसर्गिक उष्णतेचा वापर करून वीज निर्मिती केली जाईल.

🎯 स्पष्टीकरण: जगभरात शांतता आणि सुरक्षा राखण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) शांतता सैनिकांनी (Peacekeepers) दिलेल्या मोलाच्या योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी २९ मे रोजी हा दिवस साजरा केला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेशातील 'कुनो नॅशनल पार्क' (Kuno National Park) मधून ४ चित्ते (२ नर आणि २ मादी) गुजरातच्या कच्छ भागातील प्रसिद्ध 'बन्नी घासच्या मैदानांमध्ये' स्थलांतरित केले जाणार आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्र सरकारच्या 'उल्लास - नवभारत साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत' (ULLAS) सिक्कीम हे आता भारताचे पाचवे पूर्ण साक्षर राज्य बनले आहे. ईशान्य कडील (North-East) राज्यांचा विचार केला तर त्रिपुरा आणि मिझोरामनंतर सिक्कीम हे पूर्ण साक्षर होणारे ईशान्येतील तिसरे राज्य ठरले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: बशीर बद्र हे भारताचे एक अत्यंत लोकप्रिय आणि प्रसिद्ध उर्दू शायर होते. आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यात ते 'डिमेंशिया' (Dementia - विसरण्याचा आजार) या आजाराने ग्रस्त होते.

🎯 स्पष्टीकरण: तेलंगणा राज्यात महिला स्वयंसाहाय्यता गटांद्वारे (Self Help Groups - SHGs) संचलित आणि पूर्णपणे महिलांचे नेतृत्व असलेल्या विशेष सौर ऊर्जा प्रकल्पाचे उद्घाटन करण्यात आले आहे.
🎯 तेलंगणामध्ये कवल व्याघ्र प्रकल्प, अमराबाद व्याघ्र प्रकल्प आणि मृगावणी राष्ट्रीय उद्यान स्थित आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: 'बाजार' या नव्या बहुचर्चित कादंबरीचे लेखक निरंजन देव शर्मा आहेत. या कादंबरीचे अधिकृत विमोचन हिमाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री सुखविंदर सिंग सुखू यांच्या हस्ते करण्यात आले.

🎯 इतर महत्त्वाची पुस्तके व लेखक:
📔  'Better Never Stops' – श्याम श्रीनिवासन
📔 'All Time Favorite Friendship Stories' – रस्किन बाँड
📔 'अपनापन' – शिवराज सिंह चौहान

🎯 स्पष्टीकरण: प्रगत तंत्रज्ञानाचा आणि एआयचा (AI) वापर करून जल व्यवस्थापन व साठवणूक अधिक कार्यक्षम बनवण्याच्या उद्देशाने भारताची पहिली 'राष्ट्रीय एआय आणि डिजिटल जल शिखर परिषद' कर्नाटकची राजधानी बंगळुरू येथे आयोजित करण्यात आली होती.

🎯 स्पष्टीकरण: आशिया-प्रशांत क्षेत्रात ऑपरेशनल डेटा सेंटर क्षमतेच्या बाबतीत भारताने दुसरा क्रमांक मिळवला आहे. या यादीत पहिल्या क्रमांकावर चीन (China) हा देश आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: कर्नाटकचे मुख्यमंत्री सिद्धरामय्या यांनी आपल्या मुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा दिला आहे. त्यांच्या राजीनाम्यानंतर आता डी. के. शिवकुमार हे कर्नाटकचे पुढील मुख्यमंत्री बनण्याची दाट शक्यता आहे. कर्नाटकचे सध्याचे राज्यपाल थावरचंद गेहलोत हे आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: दरवर्षी ३० मे रोजी हिंदी पत्रकारिता दिन साजरा केला जातो.
➠ ३० मे १८२६ रोजी हिंदी भाषेतून पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र 'उदंत मार्तंड' हे कोलकाता (कलकत्ता) येथून प्रकाशित झाले होते. त्यामुळे हा दिवस हिंदी पत्रकारितेची सुरुवात म्हणून साजरा केला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा एजन्सीच्या (IEA) २०२६ च्या नवीन अहवालानुसार, जगातील एकूण दुर्मिळ पृथ्वी धातूंच्या (Rare Earth Metals) साठ्यापैकी एकट्या चीनमध्ये ४४% साठा उपलब्ध आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: समान नागरी कायदा (UCC) विधेयक मंजूर करणारे आसाम हे भारतातील तिसरे राज्य बनले आहे.
➠ या यादीत उत्तराखंड हे पहिले राज्य होते, तर गुजरात हे दुसरे राज्य होते.
➠ आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा आहेत.

🎯 स्पष्टीकरण: २९ मे २०२६ रोजी नेपाळ या देशाने आपला १९ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा केला. नेपाळची राजधानी काठमांडू आहे.
➠ नेपाळचे प्रसिद्ध गिर्यारोहक 'कामी रीता शेर्पा' यांनी ३२ वेळा माउंट एव्हरेस्ट सर करून जगात सर्वाधिक वेळा एव्हरेस्ट सर करण्याचा विक्रम केला आहे.
➠ भारत आणि नेपाळ दरम्यान 'सूर्य किरण' हा संयुक्त लष्करी सराव आयोजित केला जातो.

🎯 स्पष्टीकरण: सरकारी ज्युनियर कॉलेजांमध्ये मोफत नाश्ता आणि माध्यान्ह भोजन या दोन्ही योजना एकत्र सुरू करणारे तेलंगणा हे देशातील पहिले राज्य बनले आहे.
➠ हैदराबादमध्ये नुकतेच अत्याधुनिक 'सिंधू हॉस्पिटल' आणि 'स्काय रूट एरोस्पेस' च्या विक्रम-१ रॉकेटचे अनावरण करण्यात आले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: भारत सरकारने जाहीर केल्यानुसार, २०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय योग दिन समारंभाचे मुख्य यजमान शहर (Main Host City) कोलकाता हे असणार आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: IDFC फर्स्ट बँकेने व्यावसायिकांसाठी 'सिक्युअर्ड बिझनेस क्रेडिट कार्ड' सेवा सुरू केली आहे.
➠ तसेच पंजाब नॅशनल बँक (PNB) ही बँकइन डोमेनवर मायग्रेट होणारी पहिली सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक बनली आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहमंत्री आणि सहकार मंत्री अमित शहा यांनी गुजरातची राजधानी गांधीनगर येथे 'मधुर डेअरी'च्या १२८ कोटी रुपयांच्या अत्याधुनिक स्वयंचलित दूध प्रक्रिया प्रकल्पाचे उद्घाटन केले आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेशातील प्रसिद्ध सांची स्तूपातील पवित्र बौद्ध अवशेष मंगोलिया या देशात पाठवण्यात आले आहेत.
➠ भारत आणि मंगोलिया दरम्यान 'नोमॅडिक एलिफंट' हा संयुक्त लष्करी संरक्षण सराव आयोजित केला जातो. मंगोलियाची राजधानी उलानबातर ही आहे.

🎯 स्पष्टीकरण: केंद्रीय मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी त्रिपुरा राज्यात २३६ कोटी रुपयांचे 'मिशन क्वीन पायनॅपल' लाँच केले आहे.
➠ त्रिपुरातील 'क्वीन पायनॅपल'ला आधीच भौगोलिक मानांकन (GI Tag) मिळाले आहे.
➠ आता त्याची ब्रँडिंग, लागवड वाढवणे आणि शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी हे मिशन सुरू केले आहे.
➠ त्रिपुरा हे 'उल्हास नवभारत साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत' भारतातील तिसरे पूर्ण साक्षर राज्य बनले होते (पाचवे सिक्कीम बनले आहे).