آمیگدال Amygdaloid body (Amygdala) یکی از بخش‌های لیمبیک سیستم (Limbic system) است که نقش مهمی در پردازش هیجانات، حافظه هیجانی و رفتارهای دفاعی دارد.

محل دقیق آن در ضخامت uncus لوب تمپورال (Temporal lobe) قرار دارد و به این ناحیه گزارش می‌شود.

سایر نواحی:

ناحیه Septal area: مرتبط با سیستم لیمبیک و پاداش است، اما محل Amygdala نیست.

ماده Anterior Perforated Substance: بیشتر با مسیرهای عروقی و عصبی قاعده مغز مرتبط است.

اینسولا Insula: بخشی از قشر مغز (Cerebral cortex) در عمق شکاف جانبی (Lateral sulcus) است و وظیفه‌اش پردازش حسی درونی (Interoceptive sensory processing)، یعنی درک احساسات بدن مانند درد، دما، مزه، گرسنگی، تشنگی و احساسات احشایی (Visceral sensations) است. اینسولا شامل Amygdala نمی‌شود.

بنابراین، Amygdaloid body در uncus لوب تمپورال واقع شده است.

الیاف Corticopontocerebellar مسیر مهمی در انتقال اطلاعات حرکتی از قشر مغز به مخچه هستند:

این فیبرها ابتدا از قشر حرکتی و پره‌موتور به Pontine nuclei می‌روند.

از Pontine nuclei، الیاف به مخچه منتقل می‌شوند.

مسیر این فیبرها از طریق Middle cerebellar peduncle وارد مخچه می‌شود، که بزرگترین پایه مخچه‌ای است و وظیفه انتقال فیبرهای آوران قشری به مخچه را دارد.

سایر پایه‌ها:

پایه Superior cerebellar peduncle: عمدتاً مسیر خروجی از مخچه است (Efferent).

پایه Inferior cerebellar peduncle: بیشتر اطلاعات حسی و ورودی از ساقه مغز و نخاع را منتقل می‌کند.

بنابراین، Middle cerebellar peduncle مسیر اصلی عبور Corticopontocerebellar fibers است.

ناحیه Secondary Motor Area شامل دو بخش اصلی است:

قشر Premotor cortex: در سطح خارجی نیمکره لوب فرونتال قرار دارد و در برنامه‌ریزی و آماده‌سازی حرکات هدفمند نقش دارد.

ناحیه Supplementary Motor Area (SMA): در سطح داخلی نیمکره لوب فرونتال (medial aspect) واقع شده و به هماهنگی حرکات دوطرفه و برنامه‌ریزی پیچیده حرکتی کمک می‌کند.

بنابراین، وقتی به Secondary Motor Area به صورت کلی اشاره می‌کنیم، بخش Premotor در سطح خارجی نیمکره لوب فرونتال قرار دارد.

سندروم Lateral Medullary Syndrome یا Wallenberg Syndrome یک اختلال ناشی از انسداد یا ضایعه شریان Posterior Inferior Cerebellar Artery (PICA) یا شاخه‌ای از Vertebral artery است.

شریان PICA مسئول تأمین خون ناحیه جانبی بصل‌النخاع (Lateral medulla) و بخشی از Cerebellum است.

ضایعه در این شریان باعث مجموعه‌ای از علائم بالینی می‌شود، از جمله:
اختلالات تعادل و Vertigo
ناهماهنگی حرکتی (Ataxia)
فلج اعصاب جمجمه‌ای IX و X
کاهش حس دما و درد در طرف مقابل بدن و طرف ضایعه.

سایر شریان‌ها:
شریان Labirant artery: مربوط به گوش داخلی و سیستم شنوایی و تعادل

شریان Anterior Inferior Cerebellar Artery (AICA): بیشتر بخش قدامی و میانی مخچه و پل مغزی را تغذیه می‌کند

شریان Superior cerebellar artery: بخش فوقانی و پشت مخچه را تغذیه می‌کند

بنابراین، Lateral Medullary Syndrome ناشی از ضایعه PICA است.

ساقه مغزی شامل Medulla, Pons, Midbrain است و هر بخش عملکردهای حسی و حرکتی متفاوتی دارد:

بخش قدامی (Ventral / Anterior):

حاوی راه‌های حرکتی اصلی مانند Corticospinal و Corticobulbar fibers است.

ضایعه در این بخش باعث فلج و اختلال حرکتی می‌شود.

بخش خلفی (Dorsal / Posterior):

شامل هسته‌های حسی و مسیرهای حسی صعودی مانند Medial Lemniscus و حس لمس دقیق و درد و دما است.

ضایعه در این بخش باعث اختلالات حسی می‌شود، نه حرکتی.

بخش طرفی (Lateral):

بیشتر با مسیرهای حسی، اتونوم و برخی هسته‌های اعصاب جمجمه‌ای مرتبط است.

ضایعه باعث اختلال حسی و علائم اتونوم می‌شود، اما اختلال حرکتی عمده ایجاد نمی‌کند.

بنابراین، اختلال حرکتی اصلی ناشی از ضایعه بخش قدامی ساقه مغزی است.

پل مغزی (Pons) شامل چندین هسته عصبی حرکتی و حسی برای اعصاب جمجمه‌ای است:

هسته Facial motor nucleus: هسته حرکتی برای عصب صورتی (CN VII) است و در پل واقع شده است.

هسته Trigeminal motor nucleus: هسته حرکتی برای عصب سه‌قلو (CN V) است و در پل قرار دارد.

هسته Abducens nucleus: هسته حرکتی برای عصب ابدوُسنت (CN VI) است و در پل واقع شده است.

اما هسته Solitary nucleus: هسته‌ای حسی برای اعصاب VII, IX و X است و بیشتر در بصل‌النخاع (Medulla oblongata) قرار دارد، نه در پل.

بنابراین، هسته‌ای که در پل مغزی قرار ندارد، Solitary nucleus است.

هسته Edinger-Westphal nucleus یکی از هسته‌های پاراسمپاتیک واقع در مغز میانی (Midbrain) است و وظیفه اصلی آن کنترل انقباض مردمک (Pupillary constriction) و تنظیم لنز برای تطابق دید نزدیک است.

الیاف پاراسمپاتیک از این هسته از طریق عصب اکولوموتور (CN III) به عضله مژگانی و عضله اسفنکتر مردمک می‌روند.

سایر هسته‌ها:

هسته Dorsal nucleus: هسته حرکتی برای اعصاب جمجمه‌ای یا اتونوم نیست.

هسته Inferior salivatory nucleus: هسته پاراسمپاتیک برای عصب گلوسوفارنژیال (CN IX) و ترشح غدد بزاقی است.

هسته Superior salivatory nucleus: هسته پاراسمپاتیک برای عصب صورتی (CN VII) و غدد بزاقی و اشکی است.

بنابراین، هسته کنترل کننده پاراسمپاتیک مردمک، Edinger-Westphal nucleus است.

ترشحات غده اشکی (Lacrimal gland) تحت کنترل سیستم پاراسمپاتیک (Parasympathetic system) قرار دارند.

هسته پاراسمپاتیک مسئول این کنترل در ساقه مغزی، Superior salivatory nucleus است که در پل مغزی (Pons) واقع شده است.

الیاف پاراسمپاتیک از طریق عصب صورتی (Facial – CN VII) و شاخه Greater petrosal nerve به غده اشکی می‌روند و باعث ترشح اشک می‌شوند.

سایر هسته‌ها:

هسته Edinger-Westphal nucleus: کنترل مردمک و تطابق لنز را بر عهده دارد، نه غده اشکی.

هسته Dorsal vagal nucleus: کنترل پاراسمپاتیک احشاء (مثلاً قلب و دستگاه گوارش) را بر عهده دارد.

هسته Nasolacrimal nucleus: اصطلاح غیررسمی و نامعتبر است، هسته اختصاصی در ساقه مغزی ندارد.

بنابراین، کنترل غده اشکی به Superior salivatory nucleus مربوط می‌شود.

مسیرهای صعودی نخاع وظیفه انتقال اطلاعات حسی به مغز را دارند:

راه اسپاینوتالامیک (Spinothalamic tract): مسیر اصلی برای انتقال حس درد و حرارت به تالاموس و سپس قشر حسی است.

شامل Lateral Spinothalamic tract برای درد و حرارت

شامل Anterior Spinothalamic tract برای لمس غیر دقیق و فشار

لمنیسکوس Medial Lemniscus: مسیر حس لمس دقیق، ارتعاش و موقعیت مفصل است و درد و حرارت را منتقل نمی‌کند.

اسپاینوسربلار Dorsal spinocerebellar: انتقال اطلاعات حسی پروپریوسپتیو ( proprioception) از عضلات و مفاصل به مخچه.

لمنیسکوس Lateral Lemniscus: مسیر شنوایی است و به درد و حرارت ارتباط ندارد.

بنابراین، Spinothalamic tract مسئول حس درد و حرارت است.

ضایعه اطراف مجرای اپاندیم نخاع (Central cord lesion) معمولاً روی فیبرهای عبوری در نواحی جانبی و قدامی نخاع تأثیر می‌گذارد:

این نوع ضایعه بیشتر الیاف میان‌سطحی و تقاطعی Spinothalamic tract را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بنابراین حس درد و حرارت که توسط Spinothalamic tract منتقل می‌شود، دچار اختلال می‌شود.

همچنین مسیرهای لمس غیر دقیق (Crude touch) که از Anterior Spinothalamic tract عبور می‌کنند، می‌توانند تحت تأثیر قرار گیرند.

اما حس لمس دقیق (Fine touch) که از طریق Dorsal column – Medial Lemniscus pathway عبور می‌کند و در بخش خلفی نخاع قرار دارد، معمولاً در ضایعات مرکزی نخاع سالم باقی می‌ماند.

بنابراین، حس لمس دقیق (Fine touch) تحت تأثیر این ضایعه قرار نمی‌گیرد.

مبدأ الیاف پیش‌گره‌ای (Preganglionic fibers) پاراسمپاتیک دستگاه گوارش در Dorsal vagal nucleus واقع در بصل‌النخاع (Medulla oblongata) قرار دارد:

هسته Dorsal vagal nucleus الیاف پاراسمپاتیک را از طریق عصب واگ (CN X) به عضلات صاف و غدد دستگاه گوارش می‌فرستد.

این مسیر باعث افزایش حرکات دودی روده (Peristalsis) و ترشح گوارشی می‌شود.

سایر هسته‌ها:

هسته Ambiguus: بیشتر با کنترل حرکتی عضلات قلب و بخشی از عضلات حلق مرتبط است.

هسته Inferior salivatory: مربوط به ترشح غدد بزاقی توسط عصب گلوسوفارنژیال است.

هسته Solitary: هسته حسی برای دریافت اطلاعات احشایی و چشایی است و نقش پاراسمپاتیک ندارد.

بنابراین، مبدأ پاراسمپاتیک دستگاه گوارش، Dorsal vagal nucleus است.