ટૂંકી માહિતી પણ ખૂબ કામની🙏🏼🤟🏼🤞🏼

011) E-Books - Gyan Darshan.pdf

Std 11 & 12 Vyakran 2025.pdf

Std 9 & 10 Vyakran 2025.pdf

બંધારણ MCQ TAT special પ્રશ્નો1100 +.pdf

મનોવિજ્ઞાનના મુખ્ય વાદ (Schools of Psychology)
રચનાવાદ (Structuralism): આ વાદના પ્રણેતા વિલ્હેમ વુન્ટ હતા. તેમણે મન અને ચેતનાના ઘટકો સમજવા પર ભાર મૂક્યો અને આંતર-નિરીક્ષણ પદ્ધતિ આપી.
કાર્યવાદ (Functionalism): તેના સ્થાપક વિલિયમ જેમ્સે હતા. તેમણે સમજાવ્યું કે મન કેવી રીતે કાર્ય કરે છે અને તે પર્યાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં કેવી રીતે મદદરૂપ થાય છે.
વર્તનવાદ (Behaviorism): આ વાદના સ્થાપક જે. બી. વૉટસન હતા. તેમણે મનોવિજ્ઞાનને 'વર્તનનું વિજ્ઞાન' કહ્યું અને માત્ર જોઈ શકાય તેવા વર્તનના અભ્યાસ પર ભાર મૂક્યો.
સમષ્ટિવાદ (Gestaltism): તેના મુખ્ય પ્રણેતાઓ વર્ધિમર, કોહલર અને કોફકા હતા. તેમનો મુખ્ય વિચાર હતો કે "સમગ્રતા એ તેના ભાગોના સરવાળા કરતાં વિશેષ છે."
મનોવિશ્લેષણવાદ (Psychoanalysis): આ વાદના પિતા સિગ્મંડ ફ્રોઈડ હતા. તેમણે અચેતન મન અને દમિત ઈચ્છાઓના પ્રભાવ વિશે વાત કરી.
માનવતાવાદ (Humanism): તેના પ્રણેતા અબ્રાહમ મેસ્લો અને કાર્લ રોજર્સ હતા. તેમણે વ્યક્તિની સ્વ-વિકાસની ક્ષમતા અને આત્મ-સાક્ષાત્કાર પર ભાર મૂક્યો.
મનોવિજ્ઞાનના મહત્વના સિદ્ધાંતો અને પ્રતિપાદકો
૧. શિક્ષણ (Learning) ના સિદ્ધાંતો:
પ્રયત્ન અને ભૂલનો સિદ્ધાંત: એડવર્ડ એલ. થોર્નડાઇક (બિલાડી પર પ્રયોગ).
શાસ્ત્રીય અભિસંધાન: ઈવાન પાવલોવ (કુતરા પર પ્રયોગ).
કારક અભિસંધાન: બી. એફ. સ્કીનર (ઉંદર અને કબૂતર પર પ્રયોગ).
આંતરસૂઝ દ્વારા શિક્ષણ: કોહલર (ચિમ્પાન્ઝી 'સુલતાન' પર પ્રયોગ).
સામાજિક શિક્ષણનો સિદ્ધાંત: આલ્બર્ટ બાંડુરા (અવલોકન દ્વારા શિક્ષણ).
૨. વિકાસ અને બુદ્ધિના સિદ્ધાંતો:
બોધાત્મક વિકાસનો સિદ્ધાંત: જીન પિયાજે (બાળકના વિકાસના ૪ તબક્કા).
બહુવિધ બુદ્ધિનો સિદ્ધાંત: હોવર્ડ ગાર્ડનર (બુદ્ધિના વિવિધ પ્રકારો).
નૈતિક વિકાસનો સિદ્ધાંત: લોરેન્સ કોહલબર્ગ.
જરૂરિયાતનો શ્રેણીક્રમ: અબ્રાહમ મેસ્લો.
મનોસામાજિક વિકાસનો સિદ્ધાંત: એરિક એરિક્સન.