Forwarded from Farishtabonu Mahmudova
***
Атоқли ва ардоқли шоир устозим Муҳаммад Исмоилнинг «Илтижо» шеъри – миллий руҳ ва илоҳий ишонч уйғунлашган юксак бадиий шеърдир. Унда нафақат шоирнинг шахсий кечинмалари, балки бутун бир халқнинг орзу-умидлари, тарихи ва келажакка бўлган ишончи мужассам. Шеър илтижо — яъни Яратганга мурожаат шаклида ёзилган бўлиб, унинг ғоявий-эмоционал юки жуда кучли.
Шеърнинг биринчи бандидаёқ кучли бадиий тасвирлар орқали озодлик руҳи жонлантирилади. “Ҳуррият шиддати гувлар долғали” мисрасида озодлик тўлқин каби гувиллаб, жўш ураётган қудрат сифатида намоён бўлади. Бу ерда шоир метафора ва ташбеҳлар орқали халқ қалбидаги исён ва интилишларни жонли тасвирлайди. “Тошқин ҳайқириқлар чўзилмиш кўкка” деган мисра эса халқ овозининг чексизлигини, унинг талаб ва нидолари осмонгача етганини англатади. Демак, бу бандида озодлик учун ички кураш, руҳий портлаш ҳолати акс этган. Иккинчи бандда миллий ўзлик ва тарихий хотира марказга чиқади. “Қўлловчи руҳ, ота–бобом зафари” орқали шоир аждодлар меросини эътироф этади. Бу ерда ўтмиш ғалабалари бугунги авлод учун руҳий таянч сифатида кўрсатилади. “Бу юртда яшайди боқий бир нусрат” деган мисра халқнинг келажакка ишончи мустаҳкам эканини билдиради. Айниқса, “Ўзбек миллати бу – олам сарвари” ифодаси миллий ғурурнинг энг юқори нуқтасидир. Бу ерда муболаға воситаси орқали миллатнинг буюклиги таъкидланади.
Шеърда диний-руҳий мотивлар алоҳида ўрин тутади. Муаллиф бир неча бор Худога мурожаат қилади: “Худойим”, “Тангри таоло”, “Парвардигор”. Бу такрорлар шеърга дуо руҳини бағишлаб, унинг илтижо характерига хизмат қилади. Шоир халқ тақдирини илоҳий ирода билан боғлайди ва барча эзгу ниятларни Яратгандан сўрайди. Бу ҳолат ўзбек халқининг асрлар давомида шаклланган маънавий дунёқарашини ҳам акс эттиради.
Учинчи ва тўртинчи бандларда халқнинг садоқати ва эътиқоди янада ёрқин намоён бўлади. “Йўриғингдан ўзга йўли йўқ борар” мисрасида халқнинг ягона тўғри йўл сифатида илоҳий йўлни танлагани таъкидланади. “Сендан ўзгага ҳам топинмас асло” эса унинг мустаҳкам эътиқодини кўрсатади. Бу мисралар халқнинг маънавий поклиги ва содиқлигини ифодалайди.
Шу билан бирга, шеърда фидоийлик ғояси кучли. “Дуолар-у жону фидолар ҳаққи” ва “Бизлар шу бахт учун тикажакмиз жон” мисралари халқнинг Ватан ва озодлик йўлида жон фидо қилишга тайёрлигини англатади. Бу ерда шоир фақат ҳиссий эмас, балки иродавий позицияни ҳам намоён қилади. Миллатнинг буюк мақсадлари йўлида қурбонлик қилишга тайёрлик — шеърнинг асосий ғояларидан биридир.
Сўнгги бандда эса умумлаштирувчи фикрлар берилган. “Қадимий миллатмиз миллион–миллион” деган мисра орқали халқнинг кўп асрлик тарихи ва улкан сони таъкидланади. “Ҳар юрак зарбида янграр ҳур нидо” эса озодлик ғояси ҳар бир инсон қалбида яшашини англатади. Шеър “Энг буюк, музаффар ҳаёт бер, Худо!” деган илтижо билан якунланиб, умумхалқ орзусини ифода этади.
Бадиий жиҳатдан қараганда, шеърда метафора, ташбеҳ, муболаға ва такрор каби услубий воситалар кенг қўлланилган. Бу воситалар шеърнинг таъсирчанлигини ошириб, унинг ғоявий мазмунини чуқурлаштиради. Тили содда, равон ва таъсирчан бўлиб, кенг оммага тушунарлидир.
«Илтижо» шеъри — бу халқнинг қалб нидоси, унинг озодликка интилиши, миллий ғурури ва Яратганга бўлган чексиз ишончи ифодасидир. Устоз Муҳаммад Исмоил ушбу шеър орқали ўзбек халқининг маънавий қудратини, тарихий илдизларини ва ёруғ келажакка бўлган умидини таъсирчан бадиий шаклда намоён этган.
Фариштабону МАҲМУДОВА
Атоқли ва ардоқли шоир устозим Муҳаммад Исмоилнинг «Илтижо» шеъри – миллий руҳ ва илоҳий ишонч уйғунлашган юксак бадиий шеърдир. Унда нафақат шоирнинг шахсий кечинмалари, балки бутун бир халқнинг орзу-умидлари, тарихи ва келажакка бўлган ишончи мужассам. Шеър илтижо — яъни Яратганга мурожаат шаклида ёзилган бўлиб, унинг ғоявий-эмоционал юки жуда кучли.
Шеърнинг биринчи бандидаёқ кучли бадиий тасвирлар орқали озодлик руҳи жонлантирилади. “Ҳуррият шиддати гувлар долғали” мисрасида озодлик тўлқин каби гувиллаб, жўш ураётган қудрат сифатида намоён бўлади. Бу ерда шоир метафора ва ташбеҳлар орқали халқ қалбидаги исён ва интилишларни жонли тасвирлайди. “Тошқин ҳайқириқлар чўзилмиш кўкка” деган мисра эса халқ овозининг чексизлигини, унинг талаб ва нидолари осмонгача етганини англатади. Демак, бу бандида озодлик учун ички кураш, руҳий портлаш ҳолати акс этган. Иккинчи бандда миллий ўзлик ва тарихий хотира марказга чиқади. “Қўлловчи руҳ, ота–бобом зафари” орқали шоир аждодлар меросини эътироф этади. Бу ерда ўтмиш ғалабалари бугунги авлод учун руҳий таянч сифатида кўрсатилади. “Бу юртда яшайди боқий бир нусрат” деган мисра халқнинг келажакка ишончи мустаҳкам эканини билдиради. Айниқса, “Ўзбек миллати бу – олам сарвари” ифодаси миллий ғурурнинг энг юқори нуқтасидир. Бу ерда муболаға воситаси орқали миллатнинг буюклиги таъкидланади.
Шеърда диний-руҳий мотивлар алоҳида ўрин тутади. Муаллиф бир неча бор Худога мурожаат қилади: “Худойим”, “Тангри таоло”, “Парвардигор”. Бу такрорлар шеърга дуо руҳини бағишлаб, унинг илтижо характерига хизмат қилади. Шоир халқ тақдирини илоҳий ирода билан боғлайди ва барча эзгу ниятларни Яратгандан сўрайди. Бу ҳолат ўзбек халқининг асрлар давомида шаклланган маънавий дунёқарашини ҳам акс эттиради.
Учинчи ва тўртинчи бандларда халқнинг садоқати ва эътиқоди янада ёрқин намоён бўлади. “Йўриғингдан ўзга йўли йўқ борар” мисрасида халқнинг ягона тўғри йўл сифатида илоҳий йўлни танлагани таъкидланади. “Сендан ўзгага ҳам топинмас асло” эса унинг мустаҳкам эътиқодини кўрсатади. Бу мисралар халқнинг маънавий поклиги ва содиқлигини ифодалайди.
Шу билан бирга, шеърда фидоийлик ғояси кучли. “Дуолар-у жону фидолар ҳаққи” ва “Бизлар шу бахт учун тикажакмиз жон” мисралари халқнинг Ватан ва озодлик йўлида жон фидо қилишга тайёрлигини англатади. Бу ерда шоир фақат ҳиссий эмас, балки иродавий позицияни ҳам намоён қилади. Миллатнинг буюк мақсадлари йўлида қурбонлик қилишга тайёрлик — шеърнинг асосий ғояларидан биридир.
Сўнгги бандда эса умумлаштирувчи фикрлар берилган. “Қадимий миллатмиз миллион–миллион” деган мисра орқали халқнинг кўп асрлик тарихи ва улкан сони таъкидланади. “Ҳар юрак зарбида янграр ҳур нидо” эса озодлик ғояси ҳар бир инсон қалбида яшашини англатади. Шеър “Энг буюк, музаффар ҳаёт бер, Худо!” деган илтижо билан якунланиб, умумхалқ орзусини ифода этади.
Бадиий жиҳатдан қараганда, шеърда метафора, ташбеҳ, муболаға ва такрор каби услубий воситалар кенг қўлланилган. Бу воситалар шеърнинг таъсирчанлигини ошириб, унинг ғоявий мазмунини чуқурлаштиради. Тили содда, равон ва таъсирчан бўлиб, кенг оммага тушунарлидир.
«Илтижо» шеъри — бу халқнинг қалб нидоси, унинг озодликка интилиши, миллий ғурури ва Яратганга бўлган чексиз ишончи ифодасидир. Устоз Муҳаммад Исмоил ушбу шеър орқали ўзбек халқининг маънавий қудратини, тарихий илдизларини ва ёруғ келажакка бўлган умидини таъсирчан бадиий шаклда намоён этган.
Фариштабону МАҲМУДОВА
👏2❤1👍1
Forwarded from Farishtabonu Mahmudova
***
Сайҳун соҳилида юрибсиз мағрур,
Камол Хўжандийдан излаб бир нишон.
Сиз қадам қўйган жой тўладир нурга,
Сизни қутламоқда дўст Тожикистон.
Қадим қалъаларнинг руҳи уйғонгай,
Сўзингиз сеҳридан лол қолар Хўжанд.
Шогирдлар дуода, Сизни соғингай,
Сиз — қалби дарёсиз, Сиз — руҳи баланд.
Сафарлар хайрли бўлсин, Устозим,
Илҳомлар ёғилсин ҳар бир қадамда.
Сизни кутаяпмиз — юракда таъзим,
Ва янги шеърлар-ла гўзал оламда!
Фариштабону МАҲМУДОВА
Сайҳун соҳилида юрибсиз мағрур,
Камол Хўжандийдан излаб бир нишон.
Сиз қадам қўйган жой тўладир нурга,
Сизни қутламоқда дўст Тожикистон.
Қадим қалъаларнинг руҳи уйғонгай,
Сўзингиз сеҳридан лол қолар Хўжанд.
Шогирдлар дуода, Сизни соғингай,
Сиз — қалби дарёсиз, Сиз — руҳи баланд.
Сафарлар хайрли бўлсин, Устозим,
Илҳомлар ёғилсин ҳар бир қадамда.
Сизни кутаяпмиз — юракда таъзим,
Ва янги шеърлар-ла гўзал оламда!
Фариштабону МАҲМУДОВА
👍4
ФАЙЗУЛЛОҲ ХЎЖАЕВ ХОТИРАСИ
У қасд эди, қайтмасди.
Давр ўзи ўзга келди,
давр ўзи қасдлашди.
Ёв бағрига олган элни
ҳамон менинг элим деб,
ёв бағрига босган ерни,
ҳамон менинг ерим деб,
ёв қаҳрига қолган эркни,
ҳамон менинг эрким деб,
у алданди, айбланди.
У дод эди, у ғанимга:
“Айбламагин, от”, - деди.
Аммо ғаним битта ўқни
йўқ қилмади, аяди.
У алданди, қамалди.
Чоҳда қолди аҳдлари,
бизга айта олмади.
Айтолмади, қанча одам чоҳга қулаб, алданди.
Чоҳда қолиб йўл топмади, сўнгра ўлим ахтарди.
Сўнгра чоҳда туғилди ўзин унутган авлод,
Билмас, билмас недир ўлим, ҳамда нимадир ҳаёт.
Бу кун вақтнинг ўзи топди рақобатни, нажотни,
Бу оламни тирилтгувчи ғазоватни – ҳаётни
Бир ўч берди, бир куч берди, қадр берди қайтадан,
Қуръон берди, ажр берди, қаҳр берди қайралган.
Ҳар бир ўғлинг хуни учун, қасос унсин сабрингдан,
Қолма мазлум, қолма маҳкум, халқим, қўрққин Тангрингдан.
У қасд эди, қайтмасди.
МУҲАММАД ИСМОИЛ
У қасд эди, қайтмасди.
Давр ўзи ўзга келди,
давр ўзи қасдлашди.
Ёв бағрига олган элни
ҳамон менинг элим деб,
ёв бағрига босган ерни,
ҳамон менинг ерим деб,
ёв қаҳрига қолган эркни,
ҳамон менинг эрким деб,
у алданди, айбланди.
У дод эди, у ғанимга:
“Айбламагин, от”, - деди.
Аммо ғаним битта ўқни
йўқ қилмади, аяди.
У алданди, қамалди.
Чоҳда қолди аҳдлари,
бизга айта олмади.
Айтолмади, қанча одам чоҳга қулаб, алданди.
Чоҳда қолиб йўл топмади, сўнгра ўлим ахтарди.
Сўнгра чоҳда туғилди ўзин унутган авлод,
Билмас, билмас недир ўлим, ҳамда нимадир ҳаёт.
Бу кун вақтнинг ўзи топди рақобатни, нажотни,
Бу оламни тирилтгувчи ғазоватни – ҳаётни
Бир ўч берди, бир куч берди, қадр берди қайтадан,
Қуръон берди, ажр берди, қаҳр берди қайралган.
Ҳар бир ўғлинг хуни учун, қасос унсин сабрингдан,
Қолма мазлум, қолма маҳкум, халқим, қўрққин Тангрингдан.
У қасд эди, қайтмасди.
МУҲАММАД ИСМОИЛ
👍1👏1
Умримни узоқ қил, Парвардигорим!
Гарчанд топганимдан, йўқотганим кўп.
Гарчанд сўнгги кунга етмоқда умр.
Орзуларим қолди ушалмай тўп тўп,
Севган боғларидан кетмоқда умр.
Кимга яхши бўлдим, кимга ёмонман.
Қанча одамларга ёқмаган жонман.
Уларнинг кўнглини олмадим, аммо
Отамнинг дуосин олган инсонман.
Яшасам бўларди Парижда, Римда
Балки олам аро қозонардим ном,
Гар қадр топмасам она юртимда.
Нега керак менга буюк эҳтиром.
Ватан Ватан дея кетмадим катта.
Аммо чорлаганда борман албатта.
Инқилобларга бош бўлолмасам ҳам,
Онамнинг пойида турдим хизматда.
Балки тайинли бир шеър ёзолмадим.
Борим шул, ортиғин қилмасман армон.
Абдулла Орифдан шеър ёд олганим,
Менга таскин бера олур ҳар қачон.
Асло нолимайман муҳаббатдан ҳам,
Гарчанд олов кечдим, гарчанд ўт кечдим.
Юлдузли лаҳзалар бўлганда ҳамдам,
Оташ тўла севги шаробин ичдим.
Бир нафас тинмадим, қитъалар оша
Не не ўлкаларда сайр этиб юрдим.
Нъю-йорк, Деҳлида қилдим томоша,
Каъбада саждага бошимни урдим.
Мана кетмоқдаман сўнгги сафарга,
Ҳаёт – Парвардигор салтанатидир.
Юрагим тўладир шукроналарга,
Яшамоқ, Худонинг марҳаматидир.
Қанча умр берса яшарман яна,
Умр – гўзал боғдир, боғбондир -Худо!
Худойим қўлимни очарман мана,
Яна умр бер деб, қилурман дуо!
Ёмон яшамадим, Ўзингга шукур,
Худойим берган ризқ, рўзингга шукур!
Умримни узоқ қил, Парвардигорим,
Лозим кўрсанг яна бер озроқ умр!
Умрнинг поёни кўринган сари,
Келаётир яна яшагиларим.
Умр экан дунёда энг қиммат мато,
Келмоқда қайтадан бошлагиларим.
Ҳали муҳаббатга тўла бу юрак,
Бахтли ҳаётимдан мамнунман мамнун.
Худойим умр бер, яшашим керак
Мен севган ва мени севганлар учун.
МУҲАММАД ИСМОИЛ
Гарчанд топганимдан, йўқотганим кўп.
Гарчанд сўнгги кунга етмоқда умр.
Орзуларим қолди ушалмай тўп тўп,
Севган боғларидан кетмоқда умр.
Кимга яхши бўлдим, кимга ёмонман.
Қанча одамларга ёқмаган жонман.
Уларнинг кўнглини олмадим, аммо
Отамнинг дуосин олган инсонман.
Яшасам бўларди Парижда, Римда
Балки олам аро қозонардим ном,
Гар қадр топмасам она юртимда.
Нега керак менга буюк эҳтиром.
Ватан Ватан дея кетмадим катта.
Аммо чорлаганда борман албатта.
Инқилобларга бош бўлолмасам ҳам,
Онамнинг пойида турдим хизматда.
Балки тайинли бир шеър ёзолмадим.
Борим шул, ортиғин қилмасман армон.
Абдулла Орифдан шеър ёд олганим,
Менга таскин бера олур ҳар қачон.
Асло нолимайман муҳаббатдан ҳам,
Гарчанд олов кечдим, гарчанд ўт кечдим.
Юлдузли лаҳзалар бўлганда ҳамдам,
Оташ тўла севги шаробин ичдим.
Бир нафас тинмадим, қитъалар оша
Не не ўлкаларда сайр этиб юрдим.
Нъю-йорк, Деҳлида қилдим томоша,
Каъбада саждага бошимни урдим.
Мана кетмоқдаман сўнгги сафарга,
Ҳаёт – Парвардигор салтанатидир.
Юрагим тўладир шукроналарга,
Яшамоқ, Худонинг марҳаматидир.
Қанча умр берса яшарман яна,
Умр – гўзал боғдир, боғбондир -Худо!
Худойим қўлимни очарман мана,
Яна умр бер деб, қилурман дуо!
Ёмон яшамадим, Ўзингга шукур,
Худойим берган ризқ, рўзингга шукур!
Умримни узоқ қил, Парвардигорим,
Лозим кўрсанг яна бер озроқ умр!
Умрнинг поёни кўринган сари,
Келаётир яна яшагиларим.
Умр экан дунёда энг қиммат мато,
Келмоқда қайтадан бошлагиларим.
Ҳали муҳаббатга тўла бу юрак,
Бахтли ҳаётимдан мамнунман мамнун.
Худойим умр бер, яшашим керак
Мен севган ва мени севганлар учун.
МУҲАММАД ИСМОИЛ
👏4👍1
СОҒИНЧ
Юрагим оғриган,
Сизни соғиндим,
Мени ҳам соғинган қизни соғиндим.
Чирой тимсолига айланган чеҳра,
Гўзаллик рамзи гул-юзни соғиндим.
Ёнингизга келдим, соғинганимдан,
Жонингизга тегдим, соғинганимдан.
Сиз жуда гўзалсиз, сизни кўрмоқ бахт,
Тик эдим бош эгдим, соғинганимдан.
Тушдим уммонга-ю, суза олмадим,
Тақдиримни қайта туза олмадим.
Қисмат исканжаси судрар бўйнимдан,
Аммо сиздан кўнгил уза олмадим.
Қасирлаб ёнди-ку кўксимда фарёд,
Ёнғин деб ёрдамга келмади ҳаёт.
Оловнинг ёлқини кўкка ўрлади,
Куллари кўксимда қолди умрбод.
Соғинч юрагимни тешар мисли ўқ.
Қайга қочай десам қочарга жой йўқ.
Қайга қочар эдим ахир ҳеч кимда
Сиздаги гўзаллик, ҳусн, чирой йўқ.
Юрагим оғриган,
Сизни соғиндим.
Мени ҳам соғинган қизни соғиндим...
МУҲАММАД ИСМОИЛ
Юрагим оғриган,
Сизни соғиндим,
Мени ҳам соғинган қизни соғиндим.
Чирой тимсолига айланган чеҳра,
Гўзаллик рамзи гул-юзни соғиндим.
Ёнингизга келдим, соғинганимдан,
Жонингизга тегдим, соғинганимдан.
Сиз жуда гўзалсиз, сизни кўрмоқ бахт,
Тик эдим бош эгдим, соғинганимдан.
Тушдим уммонга-ю, суза олмадим,
Тақдиримни қайта туза олмадим.
Қисмат исканжаси судрар бўйнимдан,
Аммо сиздан кўнгил уза олмадим.
Қасирлаб ёнди-ку кўксимда фарёд,
Ёнғин деб ёрдамга келмади ҳаёт.
Оловнинг ёлқини кўкка ўрлади,
Куллари кўксимда қолди умрбод.
Соғинч юрагимни тешар мисли ўқ.
Қайга қочай десам қочарга жой йўқ.
Қайга қочар эдим ахир ҳеч кимда
Сиздаги гўзаллик, ҳусн, чирой йўқ.
Юрагим оғриган,
Сизни соғиндим.
Мени ҳам соғинган қизни соғиндим...
МУҲАММАД ИСМОИЛ
👍3👏1