Avvallari "eramizgacha" va "eramizning" deb nomlangan birikmadan keyin yillar oldiga yillar qo'yib gapirilgan. Ammo, vaqt o'tib dunyoda COVID19 pandemiyasi paydo bo'ldi va meningcha karatingacha va karantindan keyin so'zlari urf bo'ldi.
Iqtisodiyotni yaxshi tushunmasamda, shu davrda juda katta sotuvlarni amalga oshirib, psixologik bilimlar bilan ko'plab odamlarni boshqara olgan kompaniyalar marketingda qo'llaydigan bir nechta xiylalar haqida o'qib qoldim, eng achinarlisi, men ham bu "tuzoqlar" qurboni bo'lganman buni yashirmayman. Shunday ekan, ularni bo'lishgim keldi. Eslatib o'taman, bu effektlar va xiylalarning aniq nomlarini kamroq bilaman, shuning uchun ularning mohiyatini bilgan durustroq deb faqat shular atrofida to'xtalamiz bugun.
1. Yo'qotishdan qo'rqish. Ko'plab odamlarga "Do'stlaringiz shuncha topdi" yoki "Shuncha ishlab olishingiz mumkin" qabilida emas, "Buni bilmay, falon so'm yo'qotyabsiz", "Agar buni bilmasangiz siz falon bo'lolmaysiz" kabi narsalarni aytgan osonroq va beradigan "hook" kuchli bo'ladi. Odamlar, o'zlariga yangi narsa olish o'rniga qo'lida borini boy berishdan qo'rqishadi. Spoiler: Shu yerda bitta achchiq haqiqatni aytaman, siz nega hech qachon omonatga qo'ymasligingizga sabab shu, siz kelajakni uzoq taraflama ko'ra olmaysiz, shu ehtimol tufayli qo'lga pul kelib tushganda ehtiyojlar g'alayon ko'taradi va siz aynan kerak bo'lgan narsani keraksizdan ajratolmay xarajatlarga ko'milib ketasiz.Darvoqe, aynan shu haqida gaplashish kerak bo'lsa izohda yozing, alohida post qilaman
2. Proporsionallik. Men bu effektni shunday atadim. Ba'zilar "Benjamin Franklin" effekti deyishadi. Xullas, sizga bir marta yoki bir necha marta tekin taom/xizmat/kurs/va hokazo beriladi, ko'rsatiladi, foydalanasiz. Keyin nima bo'ladi? Ular sotuvda bundan yaxshisi bor ekanini aytishadi. Siz sotuvga bu sabab bilan emas "Ular menga nimadir berdi, taak manam ularga yaxshiligiga yaxshilik bilan javob berishim kerak" deysiz. Product sold!
3. Past narx. Ishoning, har qanday odatiy odam yuqori narx eshitganda "o'hhho" deb yuboradi bu shubhasiz. Ular esa, sizga bu narsani chiroyli tushuntirishadi: "Bizni 3 oylik kursimiz bor oyiga 400 ming, 6 oylik kursimiz bor, oyiga 350 ming, eng arzon taklif siz uchun, 1 yillik tarifimiz oyiga atigi 250 ming so'mdan" siz 250 mingni hali telefonni o'chirmay turib tanlaysiz, chunki bu qolganlariga nisbatan past narx. Yangi asar o'qiyabman shu desangiz, 1 oyda tugatishim uchun men kuniga 14 daqiqa o'qishim kerak, 14 daqiqa. Bundan mantiq shuki, kitob 400 betdan ko'proq, yashirib nima qildim, 442 bet ekan, 14 daqiqadan o'qisam 1 oyda tugataman. Tomchilar ko'lga aylanadi.
Siz yana nimalarni bilasiz bunga o'xshash? Men bilgan va esimda qolganlarini bo'lishdim. Boshqa ortiqcha narsa yo'q va men ham sizga nimadir sotmoqchi emasman. Shunchaki, o'ylab olishga sizda vaqt bo'lsa, xato qilmang deyman. Bor gap shu.
@Muhammad_Fozil
Iqtisodiyotni yaxshi tushunmasamda, shu davrda juda katta sotuvlarni amalga oshirib, psixologik bilimlar bilan ko'plab odamlarni boshqara olgan kompaniyalar marketingda qo'llaydigan bir nechta xiylalar haqida o'qib qoldim, eng achinarlisi, men ham bu "tuzoqlar" qurboni bo'lganman buni yashirmayman. Shunday ekan, ularni bo'lishgim keldi. Eslatib o'taman, bu effektlar va xiylalarning aniq nomlarini kamroq bilaman, shuning uchun ularning mohiyatini bilgan durustroq deb faqat shular atrofida to'xtalamiz bugun.
1. Yo'qotishdan qo'rqish. Ko'plab odamlarga "Do'stlaringiz shuncha topdi" yoki "Shuncha ishlab olishingiz mumkin" qabilida emas, "Buni bilmay, falon so'm yo'qotyabsiz", "Agar buni bilmasangiz siz falon bo'lolmaysiz" kabi narsalarni aytgan osonroq va beradigan "hook" kuchli bo'ladi. Odamlar, o'zlariga yangi narsa olish o'rniga qo'lida borini boy berishdan qo'rqishadi. Spoiler: Shu yerda bitta achchiq haqiqatni aytaman, siz nega hech qachon omonatga qo'ymasligingizga sabab shu, siz kelajakni uzoq taraflama ko'ra olmaysiz, shu ehtimol tufayli qo'lga pul kelib tushganda ehtiyojlar g'alayon ko'taradi va siz aynan kerak bo'lgan narsani keraksizdan ajratolmay xarajatlarga ko'milib ketasiz.
2. Proporsionallik. Men bu effektni shunday atadim. Ba'zilar "Benjamin Franklin" effekti deyishadi. Xullas, sizga bir marta yoki bir necha marta tekin taom/xizmat/kurs/va hokazo beriladi, ko'rsatiladi, foydalanasiz. Keyin nima bo'ladi? Ular sotuvda bundan yaxshisi bor ekanini aytishadi. Siz sotuvga bu sabab bilan emas "Ular menga nimadir berdi, taak manam ularga yaxshiligiga yaxshilik bilan javob berishim kerak" deysiz. Product sold!
3. Past narx. Ishoning, har qanday odatiy odam yuqori narx eshitganda "o'hhho" deb yuboradi bu shubhasiz. Ular esa, sizga bu narsani chiroyli tushuntirishadi: "Bizni 3 oylik kursimiz bor oyiga 400 ming, 6 oylik kursimiz bor, oyiga 350 ming, eng arzon taklif siz uchun, 1 yillik tarifimiz oyiga atigi 250 ming so'mdan" siz 250 mingni hali telefonni o'chirmay turib tanlaysiz, chunki bu qolganlariga nisbatan past narx. Yangi asar o'qiyabman shu desangiz, 1 oyda tugatishim uchun men kuniga 14 daqiqa o'qishim kerak, 14 daqiqa. Bundan mantiq shuki, kitob 400 betdan ko'proq, yashirib nima qildim, 442 bet ekan, 14 daqiqadan o'qisam 1 oyda tugataman. Tomchilar ko'lga aylanadi.
Siz yana nimalarni bilasiz bunga o'xshash? Men bilgan va esimda qolganlarini bo'lishdim. Boshqa ortiqcha narsa yo'q va men ham sizga nimadir sotmoqchi emasman. Shunchaki, o'ylab olishga sizda vaqt bo'lsa, xato qilmang deyman. Bor gap shu.
@Muhammad_Fozil
🔥6👏1🎉1
O'qish "Angry birds" o'yiniga o'xshaydi. Boshida bosqichdan 3 ta yulduzcha bilan o'taman deysan-u, oxirida zo'rg'a o'tib olganingga shukr qilvorasan
@Muhammad_Fozil
@Muhammad_Fozil
😁22🔥7⚡1
Oxir oqibat ular baribir sizni muhokama qilishadi, shuning uchun o'z hayotingizni yashang
@Muhammad_Fozil
@Muhammad_Fozil
🔥16🎉5⚡4
Oyoq kiyimi toza odam loyni ehtiyotkorlik bilan aylanib o‘tadi.
Lekin bir marta oyog‘i toyib, poyabzalini bulg‘asa, u endi unchalik ehtiyot bo‘lmay qo‘yadi. Oyoq kiyimi butunlay loy bo‘lganini ko‘rgach esa, battar bulg‘anayotganiga qaramay, loy kechib ketaveradi.
Inson ham yoshligida, hali yomon va buzuq ishlardan pok ekan, har qanday yomonlikdan o‘zini tiyadi, chetda yuradi. Ammo bir-ikki marta adashsa, «ehtiyot bo‘lsang ham, bo‘lmasang ham baribir emasmi» deb o‘ylaydi-da, o‘zini barcha qusurlarga bandi qiladi. Sen bunday qilma. Bulg‘andingmi — artib tashla va yanada ehtiyotkor bo‘l; gunoh qildingmi — tavba qil va o‘zingni gunohdan yanada qattiqroq asra.
Lev Tolstoy
«Hayot yo‘li»
Lekin bir marta oyog‘i toyib, poyabzalini bulg‘asa, u endi unchalik ehtiyot bo‘lmay qo‘yadi. Oyoq kiyimi butunlay loy bo‘lganini ko‘rgach esa, battar bulg‘anayotganiga qaramay, loy kechib ketaveradi.
Inson ham yoshligida, hali yomon va buzuq ishlardan pok ekan, har qanday yomonlikdan o‘zini tiyadi, chetda yuradi. Ammo bir-ikki marta adashsa, «ehtiyot bo‘lsang ham, bo‘lmasang ham baribir emasmi» deb o‘ylaydi-da, o‘zini barcha qusurlarga bandi qiladi. Sen bunday qilma. Bulg‘andingmi — artib tashla va yanada ehtiyotkor bo‘l; gunoh qildingmi — tavba qil va o‘zingni gunohdan yanada qattiqroq asra.
Lev Tolstoy
«Hayot yo‘li»
🔥11👍8⚡7🏆4
Pushaymonlikka sarflangan vaqtni biror narsani oʻrganishga sarflagan maʼqul
© Stiven Fray
@Muhammad_Fozil
👏19⚡7
BAHO
Odamzod qavmiga tashlasang nazar,
G‘oyatda o‘xshashdir ularning turqi.
Ammo siyratiga razm solsang gar,
Tamom boshqa erur atvori, xulqi.
Biri oqil bo‘lsa, o‘zgasi nodon,
Biri mahmadona, biri ginachi.
Birovi bosiqdir misoli karvon,
Birovi betayin, go‘yo ninachi.
Odam suvratiga ishonmang aslo,
Uchragan har kimsa bo‘lolmas hamdam.
Ajib ulfat erur tund kishi goho,
Balki qiziqchining ichi to‘la g‘am.
Yashaymiz, kimnidir nazarga ilmay,
O‘tib boraverar quvonchlar, g‘amlar.
Hayot shu, ko‘pincha, aslini bilmay,
Bir-birin baholab yurar odamlar.
✍️ Abdulla Oripov
@Muhammad_Fozil
Odamzod qavmiga tashlasang nazar,
G‘oyatda o‘xshashdir ularning turqi.
Ammo siyratiga razm solsang gar,
Tamom boshqa erur atvori, xulqi.
Biri oqil bo‘lsa, o‘zgasi nodon,
Biri mahmadona, biri ginachi.
Birovi bosiqdir misoli karvon,
Birovi betayin, go‘yo ninachi.
Odam suvratiga ishonmang aslo,
Uchragan har kimsa bo‘lolmas hamdam.
Ajib ulfat erur tund kishi goho,
Balki qiziqchining ichi to‘la g‘am.
Yashaymiz, kimnidir nazarga ilmay,
O‘tib boraverar quvonchlar, g‘amlar.
Hayot shu, ko‘pincha, aslini bilmay,
Bir-birin baholab yurar odamlar.
✍️ Abdulla Oripov
@Muhammad_Fozil
🔥13👍5⚡1
“Kim sizlarga yaxshilik qilsa, uni mukofotlab qoʻyinglar. Taqdirlashga arzirli biror narsa topa olmasangiz, haqqi ado boʻldi deb oʻylaguningizcha uning haqqiga duo qilib qoʻying.”
©Imom Abu Dovud rivoyati.
”Jannat boʻstonidagi oilaviy oqshomlar” kitobidan.
@Muhammad_Fozil
🔥12⚡6👏2
Agar inson baxtsiz boʻlsa, uni baxtli qilishni xohlaydigan kimdir paydo boʻladi deb oʻylash ahmoqlikdir. Hech kimning boshqa birovning ichki xotirjamligi uchun kechayu kunduz kurashishga na kuchi, na sabr-toqati, na his-tuygʻulari yetadi. Haqiqiy muhabbat oʻz-oʻzi bilan yolgʻiz qolganda ham baxtli boʻlishni biladigan, ruhan toʻkis insonlar oʻrtasida boʻlishi mumkin. Uchrashib, bir-birlarini sevib qolgach, ular baxtlarini yanada koʻpaytirish uchun hayot yoʻlidan birga borishga qaror qiladilar.
Elchin Safarli
“Menga dengiz haqida soʻzlab ber”
@Muhammad_Fozil
Elchin Safarli
“Menga dengiz haqida soʻzlab ber”
@Muhammad_Fozil
1🔥13⚡4🎉1
Boridan foydalanmaslik afsuslantiradi
Bugun har qadamda topiladigan muhim narsalar haqida gaplashamiz, ammo ba'zida mavzu poyma-poy ketib qolishi mumkin, garchi mohiyat bitta.
Anchandan buyon shaxsiy kundalik yuritaman. Yozib boraman o'zimga kerakli(ba'zida keraksiz, stress paytida kelgan fikrlarni) narsalarni. Bular bir kuni hayotda asqotadimi yo'qmi bu ma'lum emas, lekin 1 oy ichida xotiraning yaxshilanib qolgani menga muhim va kerakli narsa bo'ldi.
Atrofda pullik kurslar bilan birgalikda bepul vositalar bor. Ko'pincha biz tekin kontentni ham sifatlisini iste'mol qila olmaymiz eplab. Avvalgidan ko'ra hozir har tomonlama qidirish-qidirmasdan qat'iy nazar bepul vositalar ko'p, ular orqali ancha narsani boshlang'ich o'rganib keyinchalik to'xtatib bo'lmas darajaga chiqsa bo'ladi
Foydalanish uchun turli darslarning namunalari bepul qo'llanmalar qaysidir tanishimiz qachondir o'qiysan deb bizga bergan, sovg'a qilgan kitobi, boshqa har xil narsalar - xullas foydalanmasak ular keraksiz buyumdek hayotda.
Qo'rqinchli tarafi, miyani ham buyum qatoriga qo'shilib qolishi. Buni oqibatida bor diqqat mushaklari ishdan chiqishi, o'zdan qoniqmaslik, qoniqqan va o'zini tuta bilganlar storisi ga "yoqtirma" bosib o'tirish.
Men falsafa so'qib, o'zimdan kimnidir yasab olmoqchi emasman, oxirgi xulosa, ming marta eshitgan bilan bir marta ko'rgan yaxshi va albatta bularni qo'lda yozib chiqsa, bir ustozim menga aytganidek "bamisoli qalbga yozilgandek" bo'ladi. E'tibor bering, kundalikka choy to'kib yuborsangiz, iflos bo'lsa g'ashingiz keladi shundaymi?
Bo'lmag'ur narsalarga alohida kundalik, o'rganish uchun alohida kundalik, ichdan quyilib kelgan fikrlar uchun alohida kundalik yo tuting yoki hammasini bitta daftarni turli sahifalarida aks ettiring.
Kelajakda matn o'qiydiganlar va diqqatini jamlay oladiganlar axborot oqimida yashab qola oladi degan gapni isboti bo'lib qolasiz. Bu eng to'g'ri yo'l fikrimizcha.
@Muhammad_Fozil
Bugun har qadamda topiladigan muhim narsalar haqida gaplashamiz, ammo ba'zida mavzu poyma-poy ketib qolishi mumkin, garchi mohiyat bitta.
Anchandan buyon shaxsiy kundalik yuritaman. Yozib boraman o'zimga kerakli(ba'zida keraksiz, stress paytida kelgan fikrlarni) narsalarni. Bular bir kuni hayotda asqotadimi yo'qmi bu ma'lum emas, lekin 1 oy ichida xotiraning yaxshilanib qolgani menga muhim va kerakli narsa bo'ldi.
Atrofda pullik kurslar bilan birgalikda bepul vositalar bor. Ko'pincha biz tekin kontentni ham sifatlisini iste'mol qila olmaymiz eplab. Avvalgidan ko'ra hozir har tomonlama qidirish-qidirmasdan qat'iy nazar bepul vositalar ko'p, ular orqali ancha narsani boshlang'ich o'rganib keyinchalik to'xtatib bo'lmas darajaga chiqsa bo'ladi
Foydalanish uchun turli darslarning namunalari bepul qo'llanmalar qaysidir tanishimiz qachondir o'qiysan deb bizga bergan, sovg'a qilgan kitobi, boshqa har xil narsalar - xullas foydalanmasak ular keraksiz buyumdek hayotda.
Qo'rqinchli tarafi, miyani ham buyum qatoriga qo'shilib qolishi. Buni oqibatida bor diqqat mushaklari ishdan chiqishi, o'zdan qoniqmaslik, qoniqqan va o'zini tuta bilganlar storisi ga "yoqtirma" bosib o'tirish.
Men falsafa so'qib, o'zimdan kimnidir yasab olmoqchi emasman, oxirgi xulosa, ming marta eshitgan bilan bir marta ko'rgan yaxshi va albatta bularni qo'lda yozib chiqsa, bir ustozim menga aytganidek "bamisoli qalbga yozilgandek" bo'ladi. E'tibor bering, kundalikka choy to'kib yuborsangiz, iflos bo'lsa g'ashingiz keladi shundaymi?
Bo'lmag'ur narsalarga alohida kundalik, o'rganish uchun alohida kundalik, ichdan quyilib kelgan fikrlar uchun alohida kundalik yo tuting yoki hammasini bitta daftarni turli sahifalarida aks ettiring.
Kelajakda matn o'qiydiganlar va diqqatini jamlay oladiganlar axborot oqimida yashab qola oladi degan gapni isboti bo'lib qolasiz. Bu eng to'g'ri yo'l fikrimizcha.
@Muhammad_Fozil
🔥8
Kimdandir ko‘nglingiz sovusa, gap uning yomonligida emasligini anglaysiz. Ayb o‘zingizda — unga loyiq bo‘lganidan ortiqcha qadr bergansiz va u ko‘tara olmaydigan fazilatlarni undan kutgansiz.
✍️Ivan Turgenev
@Muhammad_Fozil
✍️Ivan Turgenev
@Muhammad_Fozil
🔥16⚡4🎉2
Forwarded from Sheroziy fikri
So’ngi (ogohlantiruvchi) qo’ng’iroq
Bugun oxirgi qo’ng’iroq chalinadi.
Kimdir ko’zida yosh bilan sinfdoshlarini quchib xayrlashmoqda. Kimdir oxirgi marta sinf derazasidan tashqariga qarab o’tiribdi.
Doimo yoshlarga ilm-u ma’rifat ulashish bilan birgalikda o’z tajribamdan kelib chiqib hayotiy tavsiyalar berishga ham haqliman deb o’ylayman. Chunki mening lavozim yo’riqnomamda viloyatimiz yoshlarini to’g’ri yo’lga chorlash yozilgan.
Men maktabni bitirganimga 13 yil bo’ldi. 13 yilda maktabni bitirish arafasidagi ukalarimga hayot davomida kerak bo’luvchi gaplarni aytish uchun yetarlicha tajriba to’planar ekan.
Bu yillarda juda ko’p narsa ko’rdim. Ba’zi odamlarni ushlab qolishim kerak edi, lekin la’nati mag’rurligim sabab qo’yib yubordim.
Ba’zilarini esa allaqachon qo’yib yuborishim kerak edi, lekin ular hali ham men bilan.
Shu 13 yil ichida angladimki hayot odamni bir kunda sindirmaydi. Mayda-chuyda noto’g’ri qarorlar sekin-sekin o’z ta’sirini o’tkazib boradi. Bir paytlar “hech narsa bo’lmaydi” deb qilingan xatolar keyinchalik taqdirga aylanadi.
O’smirlik paytida odam o’zini abadiy navqiron deb o’ylaydi. Go’yo vaqt hech qachon tugamaydigandek. Go’yo ota-onang doim yoningda bo’ladigandek. Do’stlaring hech qachon o’zgarmaydigandek. Sog’liging va kuching ham cheksizdek tuyuladi.
Bir kuni uyg’onasan-u qarasang maktabni bitirganingga 13 yil bo’libdi. Kecha sen bilan bir sinfda o’tirgan bolalarning ba’zilari bugun to’g’ri yo’lda boshini tik tutib yuribdi, ba’zilari esa ichida alam bilan yashamoqda, boshqasi esa bu hayotdan ko’z yumgan bo’ladi.
Jon ukalar, ishoninglar, sizni mag’lubiyatdan ham ko’ra ko’proq qiynaydigan bir narsa bor, bu ham bo’lsa “Qaniydi…” degan gap.
Qaniydi o’shanda vaqtni bekorga sovurmaganimda. Qaniydi onam bilan qo’pol gaplashmaganimda.
Qaniydi otamning gapini ko’proq eshitganimda. Qaniydi ko’proq kitob o’qiganimda. Qaniydi o’zimni isloh qilishni ertaroq boshlaganimda. Va yana minglab shunday “qaniydi…”lar.
Yelkasiga “Bitiruvchi” deb yozilgan tasma ilgan ukalarim, hozir qilayotgan har bir odatingiz kelajakdagi taqdiringizni qurmoqda. Har bir dangasalik, har bir bekorchi davra, har bir noto’g’ri tanlov, ota-onaga qaytarilgan har bir gap bir kuni oldingizdan chiqadi. O’shanda hayot kechirmaydi.
Haqiqiy kuch - ko’chada “krutoy” bo’lish emas, nafsingni yenga olishing, vaqtingni qadrlashing, ota-onangni rozi qilishing, ilming, vijdoning va eng qiyin paytda ham yengilmagan iymoningdir.
Bugun eng ko’p takrorlanadigan jumla “katta hayotga qadam qo’yish” degan gap. Lekin agar o’sha katta hayotda to’g’ri qadam bosmasangiz hayot sizni o’z qadamlari bilan ezg’ilab tashlaydi.
Bir kun kelib siz ham ortga qaraysiz. O’shanda yuragingizda pushaymon emas, faxr ko’proq bo’lishi uchun bu gaplarni aytayapman. Chunki vaqt juda shafqatsiz narsa.
U hech kimni kutmaydi. Siz hali ulguraman deb yurganingizda, u sekin-sekin eng qimmat narsalaringizni olib ketadi.
Odam yoshligida yo’qotish degan narsaga ishonmaydi. Hammasi doimiydek tuyuladi. Lekin hayotning eng katta zarbasi ham shunda:
u “abadiy” deb o’ylagan narsalarimiz vaqtinchalik ekanini isbotlaydi.
Bunaqa gaplar bilan sizni qo’rqitmoqchi emasman, uyg’otmoqchiman.
Chunki hozir “hali vaqt ko’p” deb yurgan bola, oradan 10 yil o’tib o’sha vaqt uchun hamma narsasini berishga tayyor bo’ladi.
Ishoninglar, insonni charchatadigan ish emas, tartibsiz hayot ekan. Sindiradigani yo’qchilik emas maqsadsiz yashab yuborilgan yillar ekan. Qaritadigani o’sha yillar emas pushaymonlar ekan.
Hamma ham sizni yaxshi ko’rmaydi. Hamma ham siz bilan oxirigacha bormaydi. Atrofingizdagi ko’pchilik foydangiz tegishi mumkinligi uchungina siz bilan.
Eng paradoksal holat esa aynan o’shalar yiqilishingizni eng ko’p kutadiganlardir.
Hozir aytgan gaplarimni balki unutib yuborarsiz. Lekin oradan yillar o’tib shiftga termulib yotganingizda aynan bugungi kunlaringizni eslaysiz. O’shanda o’zingizdan uyalmaydigan hayot quringlar.
Mayli, o’zingizni ehtiyot qiling, qalbingizni, vaqtingizni ham. Siz hali zo’r inson bo’lasiz! Bitiruv oqshomingiz muborak bo’lsin!
@sheroziy_fikri
Bugun oxirgi qo’ng’iroq chalinadi.
Kimdir ko’zida yosh bilan sinfdoshlarini quchib xayrlashmoqda. Kimdir oxirgi marta sinf derazasidan tashqariga qarab o’tiribdi.
Doimo yoshlarga ilm-u ma’rifat ulashish bilan birgalikda o’z tajribamdan kelib chiqib hayotiy tavsiyalar berishga ham haqliman deb o’ylayman. Chunki mening lavozim yo’riqnomamda viloyatimiz yoshlarini to’g’ri yo’lga chorlash yozilgan.
Men maktabni bitirganimga 13 yil bo’ldi. 13 yilda maktabni bitirish arafasidagi ukalarimga hayot davomida kerak bo’luvchi gaplarni aytish uchun yetarlicha tajriba to’planar ekan.
Bu yillarda juda ko’p narsa ko’rdim. Ba’zi odamlarni ushlab qolishim kerak edi, lekin la’nati mag’rurligim sabab qo’yib yubordim.
Ba’zilarini esa allaqachon qo’yib yuborishim kerak edi, lekin ular hali ham men bilan.
Shu 13 yil ichida angladimki hayot odamni bir kunda sindirmaydi. Mayda-chuyda noto’g’ri qarorlar sekin-sekin o’z ta’sirini o’tkazib boradi. Bir paytlar “hech narsa bo’lmaydi” deb qilingan xatolar keyinchalik taqdirga aylanadi.
O’smirlik paytida odam o’zini abadiy navqiron deb o’ylaydi. Go’yo vaqt hech qachon tugamaydigandek. Go’yo ota-onang doim yoningda bo’ladigandek. Do’stlaring hech qachon o’zgarmaydigandek. Sog’liging va kuching ham cheksizdek tuyuladi.
Bir kuni uyg’onasan-u qarasang maktabni bitirganingga 13 yil bo’libdi. Kecha sen bilan bir sinfda o’tirgan bolalarning ba’zilari bugun to’g’ri yo’lda boshini tik tutib yuribdi, ba’zilari esa ichida alam bilan yashamoqda, boshqasi esa bu hayotdan ko’z yumgan bo’ladi.
Jon ukalar, ishoninglar, sizni mag’lubiyatdan ham ko’ra ko’proq qiynaydigan bir narsa bor, bu ham bo’lsa “Qaniydi…” degan gap.
Qaniydi o’shanda vaqtni bekorga sovurmaganimda. Qaniydi onam bilan qo’pol gaplashmaganimda.
Qaniydi otamning gapini ko’proq eshitganimda. Qaniydi ko’proq kitob o’qiganimda. Qaniydi o’zimni isloh qilishni ertaroq boshlaganimda. Va yana minglab shunday “qaniydi…”lar.
Yelkasiga “Bitiruvchi” deb yozilgan tasma ilgan ukalarim, hozir qilayotgan har bir odatingiz kelajakdagi taqdiringizni qurmoqda. Har bir dangasalik, har bir bekorchi davra, har bir noto’g’ri tanlov, ota-onaga qaytarilgan har bir gap bir kuni oldingizdan chiqadi. O’shanda hayot kechirmaydi.
Haqiqiy kuch - ko’chada “krutoy” bo’lish emas, nafsingni yenga olishing, vaqtingni qadrlashing, ota-onangni rozi qilishing, ilming, vijdoning va eng qiyin paytda ham yengilmagan iymoningdir.
Bugun eng ko’p takrorlanadigan jumla “katta hayotga qadam qo’yish” degan gap. Lekin agar o’sha katta hayotda to’g’ri qadam bosmasangiz hayot sizni o’z qadamlari bilan ezg’ilab tashlaydi.
Bir kun kelib siz ham ortga qaraysiz. O’shanda yuragingizda pushaymon emas, faxr ko’proq bo’lishi uchun bu gaplarni aytayapman. Chunki vaqt juda shafqatsiz narsa.
U hech kimni kutmaydi. Siz hali ulguraman deb yurganingizda, u sekin-sekin eng qimmat narsalaringizni olib ketadi.
Odam yoshligida yo’qotish degan narsaga ishonmaydi. Hammasi doimiydek tuyuladi. Lekin hayotning eng katta zarbasi ham shunda:
u “abadiy” deb o’ylagan narsalarimiz vaqtinchalik ekanini isbotlaydi.
Bunaqa gaplar bilan sizni qo’rqitmoqchi emasman, uyg’otmoqchiman.
Chunki hozir “hali vaqt ko’p” deb yurgan bola, oradan 10 yil o’tib o’sha vaqt uchun hamma narsasini berishga tayyor bo’ladi.
Ishoninglar, insonni charchatadigan ish emas, tartibsiz hayot ekan. Sindiradigani yo’qchilik emas maqsadsiz yashab yuborilgan yillar ekan. Qaritadigani o’sha yillar emas pushaymonlar ekan.
Hamma ham sizni yaxshi ko’rmaydi. Hamma ham siz bilan oxirigacha bormaydi. Atrofingizdagi ko’pchilik foydangiz tegishi mumkinligi uchungina siz bilan.
Eng paradoksal holat esa aynan o’shalar yiqilishingizni eng ko’p kutadiganlardir.
Hozir aytgan gaplarimni balki unutib yuborarsiz. Lekin oradan yillar o’tib shiftga termulib yotganingizda aynan bugungi kunlaringizni eslaysiz. O’shanda o’zingizdan uyalmaydigan hayot quringlar.
Mayli, o’zingizni ehtiyot qiling, qalbingizni, vaqtingizni ham. Siz hali zo’r inson bo’lasiz! Bitiruv oqshomingiz muborak bo’lsin!
@sheroziy_fikri
⚡8🔥3
Kitobxon qizga
Uylanaman!
Menbop qiz darkor,
Xohi sodda , xoh bo'lsin makkor.
Zarari yo'q qilsa ko'p pardoz,
To'poriroq yursa,
Qaytam soz.
So'z bermasin men-chun o'lgani,
She'r o'qishni suysa bo'lgani.
Xullas,
Bitta she'rxon qiz kerak...
Ana-a! Menga xuddi Siz kerak!
©Anvar Obidjon.
@Muhammad_Fozil
P/s:she'r shunchaki yoqdi, yosh kitobxon g'olibi Jasurbekdan oldim
Uylanaman!
Menbop qiz darkor,
Xohi sodda , xoh bo'lsin makkor.
Zarari yo'q qilsa ko'p pardoz,
To'poriroq yursa,
Qaytam soz.
So'z bermasin men-chun o'lgani,
She'r o'qishni suysa bo'lgani.
Xullas,
Bitta she'rxon qiz kerak...
Ana-a! Menga xuddi Siz kerak!
©Anvar Obidjon.
@Muhammad_Fozil
P/s:
🎉19😁4🔥3👏2👍1
Mutolaa
"Mutolaa" jamoasi a'zosi va Yosh kitobxon respublika bosqichi sovrindori O'g'uljeren Xoldurdiyevani taniysizlarmi? Shu kishi kanalida yaxshi challenge boshlavoribdi. Shu desangiz, menga qiziq bo'lgan tarafi final bosqichi.
E shoshmang nimani finali haqida gap ketyabdi desangiz oldin shu kanalga o'tib o'zidan hamma ma'lumotni bilib olib keyin kanalga a'zo bo'lib "pin" qilib qo'yekkon joyi.
Hammani chaqiringlar, bu kishi faollikka qarab ishni yurgizadi buyog'iga meni uyaltirmay aktiv bo'lib beringlar, shu challenge bahona biz ham Toshkentda ko'rishsak nasib
E shoshmang nimani finali haqida gap ketyabdi desangiz oldin shu kanalga o'tib o'zidan hamma ma'lumotni bilib olib keyin kanalga a'zo bo'lib "pin" qilib qo'yekkon joyi.
Hammani chaqiringlar, bu kishi faollikka qarab ishni yurgizadi buyog'iga meni uyaltirmay aktiv bo'lib beringlar, shu challenge bahona biz ham Toshkentda ko'rishsak nasib
⚡4👍1
Inson tabiati qiziq: ahvoli yaxshilangani sayin ehtiyojlari ham cheksizlashib boradi. Kecha u uchun ulkan muruvvat bo‘lib ko‘ringan narsa, ertaga oddiy bir majburiyatga aylanadi. Eng yomoni, vaqt o‘tib buni shunday bo‘lishi shartdek qabul qiladi-yu, zarracha minnatdorchilik bildirishni ham ortiqcha ko‘radi.
©Mixail Zagoskin
@Muhammad_Fozil
©Mixail Zagoskin
@Muhammad_Fozil
🔥12⚡3
Eh bolakay, bolakay, kulgularingni qancha yaxshi ko'rishimni bilsang edi...
©Antuan de-Sent Ekzyuperi
P.s: 1-iyun - Bolalarni himoya qilish kuni muborak bo'lsin!
@Muhammad_Fozil
©Antuan de-Sent Ekzyuperi
P.s: 1-iyun - Bolalarni himoya qilish kuni muborak bo'lsin!
@Muhammad_Fozil
🔥9🎉8😁4🏆1
Inglizlarda: "Goodbye, see you later!"
Ruslarda: "До свидания!"
Turklarda: "Hoşça kal, görüşürüz!"
O'zimizda: "Bo'pti gaplashamiz, yaxshi yetvol, ha aytgandek, uydagilarga salom ayt, payshanba kuni anu Rustam akani tom bosib o'tib qolgan o'g'lini janozasidan chiqqandan keyin, asrdan chiqishga Beshim akani choyxona o'tirishiga xizmat qib qo'yish kerak, bollarni yig'ib, xizmatdan keyin uyga o'tarsan osh qilib beraman!"
P.s:juda sertakallufmizda...
@Muhammad_Fozil
Ruslarda: "До свидания!"
Turklarda: "Hoşça kal, görüşürüz!"
O'zimizda: "Bo'pti gaplashamiz, yaxshi yetvol, ha aytgandek, uydagilarga salom ayt, payshanba kuni anu Rustam akani tom bosib o'tib qolgan o'g'lini janozasidan chiqqandan keyin, asrdan chiqishga Beshim akani choyxona o'tirishiga xizmat qib qo'yish kerak, bollarni yig'ib, xizmatdan keyin uyga o'tarsan osh qilib beraman!"
P.s:
@Muhammad_Fozil
😁25🔥4👏1
Qadimda yashagan odamlarning tilida dunyo degan narsa faqat mol-dunyodan iborat emas edi. Dunyo – nafs degani, hirs, orzu-havas, kibr, shahvat, gina-kudurat, nafrat degani edi... Ular uchun bu dunyoda yashash emas, balki undan qutulib, omon qolish muhim boʻlgan. Bizning zamonamizda esa dunyoga ega boʻlish eng oliy maqsad boʻlib qoldi. Avvalgi insonlar yashashni majburiyat deb bilishgan, biz esa dunyoni zarurat deb hisoblayapmiz. Tilimizda “Hayot faqatgina bu dunyodan iborat emas”, deymiz, lekin yashashimiz, xatti-harakatimiz xuddi bu dunyoda abadiy qoladigan odamnikidek.
©Fotih Duman "MEN"(Bas qil ey nafs!) kitobidan
@Muhammad_Fozil
©Fotih Duman "MEN"(Bas qil ey nafs!) kitobidan
@Muhammad_Fozil
🔥8⚡3
Mahsuldorlik hissi va haqiqatda mahsuldor bo'lish orasida farqni bilish muhim
Miyamizda zo'r fikrlar kelganida, biz xuddi katta ish qilib qo'ygandek his qilamiz. Ammo bu shunchaki hissiyot, xolos. Real hayotda harakat bo'lmasa, eng zo'r g'oya ham foyda bermaydi
@Muhammad_Fozil
Miyamizda zo'r fikrlar kelganida, biz xuddi katta ish qilib qo'ygandek his qilamiz. Ammo bu shunchaki hissiyot, xolos. Real hayotda harakat bo'lmasa, eng zo'r g'oya ham foyda bermaydi
@Muhammad_Fozil
⚡6🔥5
NAHOTKI MЕN QAROQCHIMAN!
Sudanlik do‘stlarimdan biri ajoyib bir maqola yozdi. Sarlavhasi "Nahotki men qaroqchiman".
Maqolada u o‘zi bilan sodir bo‘lgan ikkita voqeani keltiradi.
Birinchisi:
Irlandiyada tibbiyotdan imtihonlarim bor edi. Imtihonning to‘lovi 309 funt edi. Menda mayda pul yo‘q edi. Shu sabab 310 funt berdim. Muhimi imtihonni topshirdim. Imtihonlar tugagach Sudanga qaytdim. Sal o‘tib Irlandiyadan xat keldi. Unda shunday yozilgan edi:
"Siz imtihon to‘lovini to‘lashda xato qilibsiz. To‘lov 309 funt edi. Siz 310 funt to‘labsiz. Sizga bir funtlik chek yubordik. Biz o‘z haqimizdan ortig‘ini olmaymiz".
Qizig‘i, maktub bilan markaning narxi bir funtdan qimmatroq edi.
Ikkinchisi:
Men fakultetga qatnar edim. Uyim bilan fakultet orasida bir ayol u-bu narsa sotar edi. Men undan 18 pensga kakao sotib olar edim.
Bir kuni u yerdan o‘tayotsam do‘konning boshqa tokchasida aynan o‘shanday kakaoning narxi 20 pens yozilgan holda turibdi.
Men taajjublanib so‘radim:
- Nega birinchi tokchada kakaoning narxi 18 pens, ikkinchi tokchada esa 20 pens?
U dedi:
- Yaqinda bizga kakaoni eksport qiladigan davlat Nigeriyada mushkulotlar yuzaga kelib narxlar ko‘tarilibdi. Bu tokchadagi keyin kelgan yukdan. Shuning uchun qimmat. Mana bunisi esa oldingidan. Shuning uchun u arzon.
Men:
- Unday bo‘lsa kishilar oldin arzonini olishadi. U tugasa keyin qimmatini olishadi. Toki arzoni tugamas ekan qimmatni hech kim olmaydi-ku, dedim.
U:
- Ha, buni bilaman, dedi.
Men:
- Shunday ekan, ularni aralashtirib arzonlarini ham 20 pensdan sotsangiz bo‘lmaydimi? Buni hech kim bilmaydi-ku!-dedim.
Shunda u qulog‘imga:
- Sen qaroqchimisan?-dedi.
Uning gapi haligacha qulog‘im ostida jaranglaydi. Bu qanaqa axloq?! Biz qachon bunaqa darajaga ko‘tarilamiz?!
©Muhammad Al-Faqih
@Muhammad_Fozil
Sudanlik do‘stlarimdan biri ajoyib bir maqola yozdi. Sarlavhasi "Nahotki men qaroqchiman".
Maqolada u o‘zi bilan sodir bo‘lgan ikkita voqeani keltiradi.
Birinchisi:
Irlandiyada tibbiyotdan imtihonlarim bor edi. Imtihonning to‘lovi 309 funt edi. Menda mayda pul yo‘q edi. Shu sabab 310 funt berdim. Muhimi imtihonni topshirdim. Imtihonlar tugagach Sudanga qaytdim. Sal o‘tib Irlandiyadan xat keldi. Unda shunday yozilgan edi:
"Siz imtihon to‘lovini to‘lashda xato qilibsiz. To‘lov 309 funt edi. Siz 310 funt to‘labsiz. Sizga bir funtlik chek yubordik. Biz o‘z haqimizdan ortig‘ini olmaymiz".
Qizig‘i, maktub bilan markaning narxi bir funtdan qimmatroq edi.
Ikkinchisi:
Men fakultetga qatnar edim. Uyim bilan fakultet orasida bir ayol u-bu narsa sotar edi. Men undan 18 pensga kakao sotib olar edim.
Bir kuni u yerdan o‘tayotsam do‘konning boshqa tokchasida aynan o‘shanday kakaoning narxi 20 pens yozilgan holda turibdi.
Men taajjublanib so‘radim:
- Nega birinchi tokchada kakaoning narxi 18 pens, ikkinchi tokchada esa 20 pens?
U dedi:
- Yaqinda bizga kakaoni eksport qiladigan davlat Nigeriyada mushkulotlar yuzaga kelib narxlar ko‘tarilibdi. Bu tokchadagi keyin kelgan yukdan. Shuning uchun qimmat. Mana bunisi esa oldingidan. Shuning uchun u arzon.
Men:
- Unday bo‘lsa kishilar oldin arzonini olishadi. U tugasa keyin qimmatini olishadi. Toki arzoni tugamas ekan qimmatni hech kim olmaydi-ku, dedim.
U:
- Ha, buni bilaman, dedi.
Men:
- Shunday ekan, ularni aralashtirib arzonlarini ham 20 pensdan sotsangiz bo‘lmaydimi? Buni hech kim bilmaydi-ku!-dedim.
Shunda u qulog‘imga:
- Sen qaroqchimisan?-dedi.
Uning gapi haligacha qulog‘im ostida jaranglaydi. Bu qanaqa axloq?! Biz qachon bunaqa darajaga ko‘tarilamiz?!
©Muhammad Al-Faqih
@Muhammad_Fozil
🔥10🎉2⚡1
Oxirgi 10 yillik juda g'alati davr bo'ldi. Balki 2030-yilga yetganimizda bu davrni alohida nom bilan eslarimiz.
Chunki biz bir narsani juda yaxshi o'rganib oldik: hamma narsadan isbot talab qilishni.
Kimdir yangi g'oya bilan chiqsa — isbot ber.
Kimdir yordam so'rasa — avval natijangni ko'rsat.
Kimdir qo'llab-quvvatlash istasa — bunga loyiq ekaningni isbotla.
Kimdir o'ziga ishonchini yo'qotgan bo'lsa — nega ruhlantirish kerakligini ham tushuntirib ber.
Lekin shu yerda bir savol tug'iladi: Agar inson yordam so'rayotgan bo'lsa, demak unda nimadir yetishmayapti. Agar hamma narsani o'zi uddalay olganida, ehtimol hech kimning eshigini qoqmagan bo'lardi.
Unda nega aynan yordamga muhtoj odamdan natija talab qilinadi?
Bu mantiq ba'zan menga g'alati tuyuladi.
"Avval muvaffaqiyatga erish, keyin seni qo'llab-quvvatlaymiz", deyishadi.
Lekin ko'p hollarda inson aynan o'sha muvaffaqiyatga erishishi uchun qo'llab-quvvatlashga muhtoj bo'ladi.
Albatta, odamlarning ehtiyotkor bo'lishiga sabab bor. Firibgarlar, yolg'on va'dalar, sun'iy muvaffaqiyat hikoyalari ishonchni kamaytirib yubordi. Shubha qilish ba'zan kerak.
Ammo muammo shundaki, biz ba'zan isbot kerak bo'lgan joyda ishonch beramiz, ishonch kerak bo'lgan joyda esa isbot talab qilamiz.
Natijada qiziq holat yuzaga keladi.
Boy odamning navbatdagi loyihasiga ko'pchilik ishonadi.
Muvaffaqiyatli odamning navbatdagi xatosi kechiriladi.Yutayotgan odamga hamma sherik bo'lishni xohlaydi.
Ammo yiqilgan odamga kelganda birdan hamma hakamga aylanib qoladi.
"Avval o'zingni isbotla."
"Nima qila olasan?"
"Nega senga ishonishimiz kerak?" Shunday savollat bilan hali yo'l boshida turgan insondan esa o'z qadrini, iste'dodini, niyatini va hatto yordamga muhtojligini ham isbotlash talab qilinadi.
Go'yo insonning qiymati uning bugungi natijasi bilan o'lchanadigandek.
Vaholanki, ko'p buyuk ishlar bir paytlar hech narsani isbotlay olmagan insonlarning g'oyasi edi. Ko'p muvaffaqiyatlar esa kimningdir vaqtida aytilgan bir og'iz ishonchidan boshlangan. Ford o'z ayoli qo'llab-quvvatlagani tufayli shu darajaga chiqqandi.
Mary Shelley o'z eri Percey Shelley qo'llab-quvvatlagani tufayli "Frankenstein" asarini yoza olgan
Opra Uinfri ustozining shirin so'zlik bilan bergan yordami tufayli 20 yoshidan karyera qurishni boshlagan
Muammo isbotning o'zida emas. Muammo shundaki, biz natija bilan imkoniyatning o'rnini almashtirib qo'ydik.
Natija ko'rsatganlarga yordam berishga tayyormiz, ammo yordamga muhtojlardan natija kutamiz.
Ishonch bering, ko'mak bering, yordamni ayamang. Tarix baribir yordam berilmagan bo'lsada Tesla, Van Gog va Kafkani hamon eslaydi, yordam berishdan bosh tortganlar esa tarixdan nomi o'chgan.
Ba'zan insondan navbatdagi isbotni emas, navbatdagi imkoniyatni ayamaslik kerak.
@Muhammad_Fozil
Chunki biz bir narsani juda yaxshi o'rganib oldik: hamma narsadan isbot talab qilishni.
Kimdir yangi g'oya bilan chiqsa — isbot ber.
Kimdir yordam so'rasa — avval natijangni ko'rsat.
Kimdir qo'llab-quvvatlash istasa — bunga loyiq ekaningni isbotla.
Kimdir o'ziga ishonchini yo'qotgan bo'lsa — nega ruhlantirish kerakligini ham tushuntirib ber.
Lekin shu yerda bir savol tug'iladi: Agar inson yordam so'rayotgan bo'lsa, demak unda nimadir yetishmayapti. Agar hamma narsani o'zi uddalay olganida, ehtimol hech kimning eshigini qoqmagan bo'lardi.
Unda nega aynan yordamga muhtoj odamdan natija talab qilinadi?
Bu mantiq ba'zan menga g'alati tuyuladi.
"Avval muvaffaqiyatga erish, keyin seni qo'llab-quvvatlaymiz", deyishadi.
Lekin ko'p hollarda inson aynan o'sha muvaffaqiyatga erishishi uchun qo'llab-quvvatlashga muhtoj bo'ladi.
Albatta, odamlarning ehtiyotkor bo'lishiga sabab bor. Firibgarlar, yolg'on va'dalar, sun'iy muvaffaqiyat hikoyalari ishonchni kamaytirib yubordi. Shubha qilish ba'zan kerak.
Ammo muammo shundaki, biz ba'zan isbot kerak bo'lgan joyda ishonch beramiz, ishonch kerak bo'lgan joyda esa isbot talab qilamiz.
Natijada qiziq holat yuzaga keladi.
Boy odamning navbatdagi loyihasiga ko'pchilik ishonadi.
Muvaffaqiyatli odamning navbatdagi xatosi kechiriladi.Yutayotgan odamga hamma sherik bo'lishni xohlaydi.
Ammo yiqilgan odamga kelganda birdan hamma hakamga aylanib qoladi.
"Avval o'zingni isbotla."
"Nima qila olasan?"
"Nega senga ishonishimiz kerak?" Shunday savollat bilan hali yo'l boshida turgan insondan esa o'z qadrini, iste'dodini, niyatini va hatto yordamga muhtojligini ham isbotlash talab qilinadi.
Go'yo insonning qiymati uning bugungi natijasi bilan o'lchanadigandek.
Vaholanki, ko'p buyuk ishlar bir paytlar hech narsani isbotlay olmagan insonlarning g'oyasi edi. Ko'p muvaffaqiyatlar esa kimningdir vaqtida aytilgan bir og'iz ishonchidan boshlangan. Ford o'z ayoli qo'llab-quvvatlagani tufayli shu darajaga chiqqandi.
Mary Shelley o'z eri Percey Shelley qo'llab-quvvatlagani tufayli "Frankenstein" asarini yoza olgan
Opra Uinfri ustozining shirin so'zlik bilan bergan yordami tufayli 20 yoshidan karyera qurishni boshlagan
Muammo isbotning o'zida emas. Muammo shundaki, biz natija bilan imkoniyatning o'rnini almashtirib qo'ydik.
Natija ko'rsatganlarga yordam berishga tayyormiz, ammo yordamga muhtojlardan natija kutamiz.
Ishonch bering, ko'mak bering, yordamni ayamang. Tarix baribir yordam berilmagan bo'lsada Tesla, Van Gog va Kafkani hamon eslaydi, yordam berishdan bosh tortganlar esa tarixdan nomi o'chgan.
Ba'zan insondan navbatdagi isbotni emas, navbatdagi imkoniyatni ayamaslik kerak.
@Muhammad_Fozil
🔥16⚡6😁4👏3🏆2👍1