O‘quvchilar nega maktablarni yaxshi ko‘rmasligi borasida ilmiy kitob o‘qiyapman.

Miyamizning eng kuchli jihati fikrlash emas, uning asosiy vazifasi atrof-muhitni ko‘rish va shunga monand harakatlarni amalga oshirish, ya’ni moslashuvchanlik, deyapti kitobda.

Umuman, insonni boshqa jonzotlardan va robotlardan farqi ham shu. Robot va SI doimiy bir xillikni talab qiluvchi ishlardagina insondan ustun. O‘zgarish va ijodkorlik talab qilingandagina bizning ustunliklarimiz yuzaga chiqadi.

Ko‘rish orqali xulosa qilish fikrlash orqali xulosa qilishdan ancha oson.

Ko‘rganingizda kam adashasiz, fikrlashda esa ko‘p.

Miyamiz fikrlashdan ko‘ra ko‘z orqali ma’lumotlarni qabul qilishni va u orqali harakat qilishni yoki xotiralarni ishga solishni afzal ko‘radi.

Fikrlash diqqat va ko‘p kuch talab qiluvchi jarayon. Juda sekin amalga oshadi va ba’zan javoblari topilmasligi ham mumkin. Boshqa muqobil bo‘lsa, miya umuman fikrlamay qo‘ya qoladi.

Buning hikmati ham bor. Miyamizni juda ko‘p diqqat talab qiladigan, murakkab, bir xil muammoni qayta-qayta yechishga majburlasak, uni yodlab oladi va xotira bo‘limiga o‘tkazadi.

Oqibatda hamma qiynalib qiladigan bu ishlar bizga odatiy ishga aylanadi. Buni mashina haydashni endi boshlagan va qo‘shiq ham eshita olmagan, yillar o‘tib bemalol ovqatlanib ham hayday oladiganlar tasdiqlashadi.

Hech uyingizga xayol surib kelib qolganmisiz? Ongsiz ravishda? Bu miyamizning xotirani ishlatish sehridir.

Maktab yoqmasligi sabablaridan biri ham shu. Aslida insonlar qiziquvchan va fikrlashni yoqtirishadi. Faqat bunga mos sharoit va shartlar qo‘yilsa bas.

Keyingi postlarda miyamizga yoqmaydigan fikrlashni qanday qilib bolalarga yoqimli va zavqli jarayon qilish haqida gaplashamiz.

@MuallimMuhammad

Ergashtira olamizmi?

628-yil. Hudaybiyya sulhi.

Umra niyatida kelayotgan musulmonlar bu yil qila olishmaydi; biror makkalik musulmon bo‘lib Madinaga borsa, u Makkaga qaytariladi; biror madinalik islomdan chiqib Makkaga ketsa, qaytarilmaydi. Evaziga 10 yillik tinchlik va keyingi yildan Ka’bani tavof qilishga ruxsat etiladi.

Makkaga kirish va umra qilish kayfiyatida kelayotgan sahobalarga bu shartlar yoqmaydi. Shartlarni mag‘lubiyat va yerga urilish sifatida ko‘rishadi.

Rasulimiz Sallallohu alayhi vasallam barcha sahobalariga sochlarini olishni va qurbonliklarini qilishni buyuradilar. Sahobalar birinchi marta Rasulimiz aytganlarini qilishmaydi.

Rasulimizning jahllari chiqib, xonalariga kiradilar va ayollariga: “Bilasizmi, nega ikkinchi marta buyurmadim?” deb so‘raydilar. “Agar ikkinchi marta aytsam va qilishmasa, Allohning g‘azabi kelib qolmasin, deb ikkinchi marta buyurmadim”.

Shunda Ummu Salama onamiz: “Ey Allohning Rasuli, odamlar hozir hissiyotda. Siz hech kimga gapirmay, o‘zingiz qurbonlik qiling va sochingizni oldiring — ular sizga ergashadi”, deydilar.

Rasulimiz chiqib, bu ishlarni qiladilar. Qolgan sahobalar ham birin-ketin ularga ergasha boshlashadi.

Shu joyda Rasulimizdan bir muhim hayotiy darsni olamiz.

Ba’zan o‘quvchilarimizga, farzand va ukalarimizga bir ishni buyuramiz. Qilmasalar, baqiramiz, urushamiz, jazolar berishga shoshilamiz.

Birinchi ogohlantirishdan keyingi har bir qaytarishimiz obro‘yimizni tushirib, o‘rtadagi munosabatni buza boshlaydi. Ularning ichki qarshiligi ortaveradi.

Aytdik, qilishmadimi? O‘zimiz boshlaylik, namuna bo‘laylik. Agar qadrli bo‘lsak, ustoz deb bilishsa va munosabatlarni to‘g‘ri o‘rnata olgan bo‘lsak, norozi bo‘lsa ham ergashishadi.

Ergashishmadimi? Munosabatlarimizni va ta’lim usulimizni bir ko‘rib chiqaylik.

@MuallimMuhammad

Ertalab 6:20. Rahimov school.

Zamanoviy pedagog kursining 12-darsi.

Ishxonaga bunaqa erta kelish qiyin, lekin ilm olishga chanqoq ustozlar bilan bu ancha osonlashadi. Inson o’zini yaxshiroq his qiladi.

Kursimizning ham qoq markaziga keldik.

Ustoz ta’sirlantira olishi uchun, avval o’zi ta’sirlanishi kerak.

Ta’sirlanish esa yangi bilimlar olish, kurslar o’qish, dinimiz va vatanimiz tarixini o’rganishdan keladi.

@MuallimMuhammad

Nega ingliz yuz yil yasharu, o‘zbek buncha yashamas?

Yozda Angliyada bo‘ldik. Biz bilan italiyalik ustoz va o‘quvchilar ham bo‘lishdi. Toqqa chiqdik. Biz bilan italiyalik 70 yoshli onaxon (agar ularni shunday atash mumkin bo‘lsa, juda tetik edilar) ham chiqdilar. Bemalol tik qiyalikli tog‘ga chiqib tushdilar.

Qiziqib, sirini so‘rasam: uyim oldida tog‘ bor, yozda ko‘p chiqaman. Qishda esa chang‘i uchish bilan shug‘ullanaman, dedilar. 70 yoshda shunday g‘ayrat :)

Biz 11 kun yashagan Worcester shahrida asosan qariyalar yashardi. O‘zi butun davlatda shu tendensiya. Kunning nisbatan salqinroq vaqtida chiqsangiz, barcha qariyalar harakatda: kimdir velosiped uchgan, kimdir yugurgan, yana kimdir jufti bilan, hassada bo‘lsa-da, piyoda yurganini ko‘rasiz.

O‘zbekistonda o‘rtacha umr 75 yosh, Angliyada esa 80+ ekan. Bu farq nafaqat tabiatning tozaligi va tibbiyotning rivojlanganligi bilan, balki ularning harakatchanligi va fikrlash tarzi bilan ham bog‘liq bo‘lsa kerak.

Mashhur tadbirkor Alisher Isayevdan “Yoshingiz nechida?” deb so‘rashganda 45 degandilar. “Qiiiirq beeeessshhh?” degan reaksiyaga javoban Alisher aka: “Qiiiirq beeeeshhhmas, qirq besh. Mening hayotim hali endi boshlandi. O‘z biznesimni endi quryapman va oldimda katta orzularim bor”, degandilar.

Litsey vaqti bir do‘stim: “Harbiylikka o‘tsam, 45 yoshgacha bir amallab ishlasam, bir mashina va uy olsam bo‘ldi, to‘xtayman”, degandi. Harakatdan, yashashdan.

Bizda aksariyat insonlar pensiya yoshi umrning oxiri deb bilishadi. 45–50 yoshdan keyin orzular, maqsadlar qilishmaydi. Shijoatni yo‘qotib qo‘yishadi. Hayot nevaralar tashvishiyu, choyxonadan ortmaydi. Sug‘ur kunida yashashadi. “Endi barcha umidimiz farzandimizdan”, deyishadi hali 25–30 yil umri bor insonlar.

Bolalar ham ozgina ishlari yurishgach ota-onasini endi ishlamaslikka, uyda o‘tirishlariga ko‘ndirishga harakat qilishadi. Tushunaman, buni mehribonliklaridan qilishadi.

Lekin aynan ishlamaslik, harakatsizlik, bekorchilik va buning oqibatida keladigan tinimsiz yomon fikrlar insonni tezroq qaritmaydimi?

Moliyaviy holat yaxshilansa ota-onani sog‘lig‘iga zararli ishlardan olish kerak. Lekin uyda dam olib yotishlariga majburlamaslik lozim. Ishlashsin, insonlar bilan muloqot qilishsin, ularga foydalari tegsin va keraklilik hissini tuyib turishsin. Pul kerak bo‘lmasa volontyorlik ishlarida bo‘lsa ham mehnat qilishsin. Kamida qonlari yurishadi.

60, 70 yoshlarni umrimizning kuzi va qishi deb atamaylik. Taslim bo‘lib qolmaylik. Tibbiyot rivojlangan zamonda kattaroq orzular, maqsadlar qilaveraylik, harakatdan to‘xtab qolmaylik.

Maqsad ishlamasdan yotish emas, insonlarga keraksiz bo‘lib qolmaslik bo‘lsin. Aynan keraksizlik hissi insonni tezroq qaritmaydimi?

@MuallimMuhammad

Aytishlaricha bugun "Zamonaviy pedagog" kursi doirasida Aziz aka Rahimov ajoyib offline dars o'tib beribdilar.

Mavzu o'qituvchilikdan tadbirkorlikka o'tish va daromadni oshirish.

Qatnashgan ustozlar juda xursandmish va tez orada boyib ketishi kutilayotgan ekan)

Assalomu alaykum, barchangizga Hayit ayyomingiz muborak bo’lsin.

Hayitni ham hech bo’lmaganda yangi yildek nishonlanadigan, bolalarimiz kutadigan qilib o’tkazishimizni nasib qilsin.

Hayitlikka Mohirni bir Xitoyga aylantirib kelay deb olib ketyapman, shu desangiz)

Sizlar nima Hayitliklar oldingiz?)

Adashishlar haqida

Pekin metrosida yo‘l topolmay yuribmiz. Baxtimizga Ekvador-Italiyalik sayyoh bilan ko‘rishib qoldik. Xitoyda ingliz tilini biladiganlarni topish, Xitoyda qilinishi mumkin bo’lgan eng qiyin ishlardan.

Bizdan 1 hafta oldin kelgani uchun yo‘l-yo‘riq ko‘rsatdi. Oxirida bir gap aytdi: safarda adashib qolsangiz, xavotir olmang. Safarning eng mazmunli va qiziq joylari adashib qolingan vaziyatlarda kashf qilinadi, dedi.

O‘ylab qoldim. Rost aytdi. Safarning hammasi rejalashtirilsa va rejadagidek ketsa, qachon, qayerga borasiz, kim va nimalarni ko‘rishingiz aniq bo‘lsa, uning qizig‘i qolarmidi?

Hayotni ham bir safar deb olsak, ma’lum muddatga kelib ketmaymiz axir bu dunyoga ham? Hammasi biz xohlagandek bo‘lganda hayotimizda mazmun bo‘larmidi? Aynan rejalashtirilmaganda kelgan adashishlar, qoqilishlar, uchratilgan insonlar va voqealar hayotimizni ma’noli qilib, bizga eng foydali darslarni bermaydimi?

Xatolar sabab 60–70 yoshga kirganimizda nevaralarimizga aytib bera oladigan hikoyalarimiz paydo bo‘lmaydimi? Aslini olganda, biz uchungina u rejalashtirilmagan adashishlar, Yaratgan uchun esa biz uchun rejalashtirib qo‘yilgan eng mukammal rejalar bo‘lmaydimi?
Aynan shu fikrlarni o‘ylab yurib, bugun 3 marta adashib qoldik. 2–3 soat vaqt yo‘qotdik. Lekin katta taassurot va tajriba yig‘dik. Ulgudek qiynaldim ham)

Hayotda adasharkanmiz, siqilmaylik, eng mazmunli hayot shu qiyinchiliklardan chiqishdan kelishini eslaylik. Yaratganning rejalari biznikidan go‘zalroq ekanini yodimizda saqlaylik.

@MuallimMuhammad

Sayohatning eng yoqimli joylaridan biri ortingdan shunday xabarlar kelishi bo’lsa kerak)

Umid

Inson har kuni uyg'onishi, yashashi va qiyinchiliklarga chidashiga asosiy sabab umid. Hammasi bir kun kelib yaxshi bo'lishiga, orzulariga erishishiga, u kutgan kunlar kelishiga bo'lgan umid uni sabr qilishga undaydi.

Umidsiz insonlar qaytib uyg'onmaydi, uyg'onganlari o'z joniga qasd qiladi. Umid yo'q bo'lgan joyda, ma'no bo'lmaydi. Ma'nosiz hayot ham yo'q bo'ladi.

Men Xitoy safaridan olgan eng katta foydam Umid, kelajakka bo'lgan, O'zbekistonda hammasi yaxshi bo'lishiga bo'lgan umid bo'ldi.

NYU Shanxay universiteti moliya sohasi bo'yicha dunyoda 9-o'rinda turadi. Shu yerda 25 o'zbek yigit-qizlari tahsil olayapti.

Ular bilan 3-4 kun birga yurdik, yarim kechasigacha suhbatlar qurdik. Fikrlashi keng, orzulari katta, harakati kuchli millatdoshlarimizni ko'rib xursand bo'ldim. Ularning rejalarini eshitib o'zim ham ruhlandim.

Katta g'ayrat bilan ishlashimizga ham sababchilardan bo'lishdi. Ular qattiq o'qiyotganda, biz harakat qilmasak bo'lmas, axir)

Shunday yigit qizlarni tarbiyalagan ustozlariga rahmat.

Hissiyotlar aldaydi.

Avvallari telegram, telefondan yoqimsiz xabarlar, yangiliklar kelib qolsa, his-tuyg‘ularga to‘la javoblar yozardim. Sovuq aql bilan o‘ylagach, ko‘p afsuslanganman.

Keyinchalik ijtimoiy tarmoqlardan xabarlar kelib qolsa, 1–2 soatdan keyin o‘ylab yozadigan odat chiqargandim. Hozir esa o‘ylash kerak bo‘lgan xabarlarga deyarli 30 daqiqadan oldin javob yozmayman. Ba’zan o‘ylayverib, umuman yozilmay ham qolib ketadi)

Endi shuni darslarimda ham qo‘llayapman. Jahlim chiqqanda nafaqat yozmaslikni, balki gapirmaslikni ham mashq qilyapman.

Bolalar jahlimni chiqarishsa, 1–2 tasi bo‘lsa, ularni darsdan chiqaraman. Ko‘proq bo‘lishsa, o‘zim chiqib, 5–10 daqiqa tinchlanib qaytib kelaman. Ko‘pincha suhbatni darsdan keyinga qoldiraman. Imkoni bo‘lsa, yolg‘iz, sovuq aql bilan gaplashaman.

Hissiyotlar vaqtida paydo bo‘ladigan ko‘p muammolar yechiladi yoki umuman paydo ham bo‘lmaydi.

Nega bunday qilyapman? Payg‘ambarimiz s.a.v.:

"Qachonki sizlardan birorta g‘azablansa, sukut qilsin"

deya uch marta takrorladilar.

@MuallimMuhammad

Qiyin bolalar bilan qanday ishlasak bo’ladi?

Dushmanlaringizni yo‘q qilishning eng samarali yo‘li — ularni do‘stlarga aylantirish.

Do‘stga aylantirishning eng oson usuli esa ular muhtoj, mag‘lub yoki aybdor bo‘lganda kechirish, yordam berish, himmat qilishdir.

Do‘stlaringiz sizga sodiq bo‘lmasligi mumkin, lekin do‘stga aylantirilgan dushmanlar ko‘pincha sodiq qoladi.

Do‘stingizda do‘stlikni isbotlashga hojat yo‘q, do‘stga aylantirilgan dushmanda esa bor. U himmat ko‘rgan, qaytargisi, ishonchni oqlagisi keladi.

Ustozda ham dushmanlar bormi? Ha, gapga kirmaydigan, vazifa qilmaydigan, doimiy gap qaytaradigan, ustozlar bilan tortishadigan, ilmdan ko‘ra ko‘chani xush ko’radiganlar bizga “dushman” bo‘lishi mumkin.

Lekin, ulardagi har bir xatolik — bizga imkoniyat. Maktabda muammoga kirib qolsa, olib chiqib keting. Hech kim kechirolmayotganda, siz to‘g‘ri tushuning. Shaxsiy muammolari paydo bo‘lganda yordam qo‘lini cho‘zing. Himmatli bo‘ling.

Yaqinlashing, qalbini o‘zingizga oshno qiling. Buni uni o‘zgartirishga yo‘l sifatida ko‘ring. Hech kim ishonmaganda ishonsangiz, hech kim o‘zgartirolmaganda o‘zgartirasiz.

Men oson yo‘l yozmadim, qiyin bo’lsa ham, ishlaydigan yo‘lni yozdim.

@MuallimMuhammad