🎙5-sinf o‘quvchilari bilan suhbat | Ta’lim podkasti

Rahimov School ta’lim podkastining navbatdagi sonida siz endi o‘qituvchilar emas, balki o‘quvchilarimiz bilan tanishasiz! 5-sinf boʻlishlariga qaramay ular barcha savollarimizga ajoyib tarzda javob berdilar. Bu savollar orqali ularning dunyoqarashini ochib berishga harakat qildik.

Sizga suhbat yoqdimi? Fikringizni izohlarda yozib qoldiring✍🏻

@RahimovSchool

5-sinf polaponlarim bilan podcasti qildik, mazza qilib suhbatlashdik.
Umumiy 50 dan oshiqroq shunday bolajonlar bilan mazza qilib ishladim bu yil)

Videoni kirib ko’ring, izohlarda o’z fikrlaringizni qoldiring. Vaqtingizga achinmaysiz)

Olimlar ba’zan ilmni timsollar, majozlar, topishmoqlar shakllarda ya’ni ilmni idrok etish qiyin shaklda tashlab ketishgan.

Maqsad ilmni noto’g’ri yo’lda ishlatuvchilar va qadrlamaydiganlar o’rganolmasin deyilgan deyapti Fozil odamlar shahri kitobida.

@MuallimMuhammad

Tarbiyalashyapti

7-avgustda Rahimov School bolalarini Londonga olib ketyapmiz. Loyihaga meni mas’ul qilishgan.

Ota-onalar bilan oxirgi 4-5 oyda tinimsiz ishladik, suhbatlashdik.

Deyarli barchasining tilidan “xo‘p bo‘ladi”, “labbay” so‘zlari tushmaydi. Muomalasi juda chiroyli. Meni ham o‘rgatib qo‘yishdi)

1 bolaga o‘rtacha $4–5 ming ketishini va bu pulni 15 kun uchun to‘lashga tayyorligini hisobga olsak, ular moliyaviy mustaqil.

O‘ylab qoldim, moliyaviy mustaqilligi uchun muomalani qiyvorarmikan, yoki muomala madaniyati zo‘r bo‘lganligi uchun moliyaviy mustaqilmikan ular?

@MuallimMuhammad

Bolalar ko‘prog’iga qodir

25 ta o‘g‘il bola 5-sinflarimni dachaga olib bordik. Birinchi ota-onalarni borganimizdan keyin dacha egasini bolalar biz o‘ylaganimizdan tartibliroqligiga ishontirishga to‘g‘ri keldi.

Dunyoda 5-o‘rinda turadigan Istanbul aeroportida Aziz aka 35 ta bolaga 2 soat vaqt berib: “Xohlagan joyingizga boring, lekin 2 soatdan keyin shu yerda bo‘ling”, — deb ruxsat berib yubordilar. Na telefon, na internet bor.

Lekin Londonga reysimizga hech kim kech qolmadi, hech kim adashib ham qolmadi.

Angliyada Cardiffga bordik, London aeroportida yurdik. O’zga yurtda ham bolalar ancha mas’uliyatli. Kuzatuvim: bolalar biz o‘ylagandan ancha aqlliroq va ongliroq.

Shu vaqt hayolimga bolalarini mahallaga, do‘konga, 5 km naridagi maktabga, mamlakatimiz ichidagi sayohatlarga qo‘rqib jo‘natmayotgan ota-onalar keldi.

Yo‘q, biz bolalarga ishonmasdan adashyapmiz. Ishoning, ular ko‘proq ishlarga qodir.

Faqat 2 holatni hisobga oling!

1. Holatni va nima qilmaslik kerakligini aniq tushuntiring. Oqibatini yetkazing.

2. Erkinlik berganingizdan keyin uni kuzatmang. To‘liq ishoning.

Kuzatuv bosim beradi. Yoshligida dadasi kuzatuvida dovdirab biror ish qila olmagan yoki mashina haydagan o‘g‘il bolalar buni yaxshi tushunishadi.

Birinchisida bo’lmasa, ikkinchisida ular uddalashadi.

@MuallimMuhammad

Suhbatlar

Shekspir yashagan uyga borganda shunday likopchalarni ko‘rdik. Ziyoli mehmonlar chaqirilib, ziyofat qilinar va oxirida shu idishga desert olib kelishgan.

Likopcha orqasiga hikmatli jumla yozilgan. Ilmiy, diniy, falsafiy hamda siyosiy suhbatlar shu hikmatlar atrofida qurilgan. Chuqur suhbatlar bo‘lgan.

Bu bizdagi she’rxonlik va ilmiy suhbat kechalariga o‘xshaydi.

Eng ilmli va saralangan insonlar chaqiriladi. Aynan shu suhbat qatnashchilarni qolganlardan oldinroqda bo‘lishini ta’minlaydi.

Balki aynan shu suhbatlar yana Navoiy, Bobur, Ulug‘bek va Temurlarni yetishtirib berar.

Ustozlar yig‘ilib, shunday pedagogik suhbatlar o‘tkazsak, nima deysiz?

Hikmatli gap ma’nosini kim tahlil qilib bera oladi?)

@MuallimMuhammad

Maktab nega kerak?

Bolalar ta’limda nimalarga erishgani emas, bunda necha yil sarflagani kelajakda muhimroq rol o‘ynaydi, deyapti mana bu kitobda.

Maktabni to’liq o’qiganlar uni 9-sinfgacha o’qiganlardan 48% ko’proq daromad topadi. Universitetda o‘qib bitirmaganlar ulardan 78%, bitirganlar esa 346% daromadliroq bo‘ladi.

Maktabni to‘liq o‘qiganlar, tashlab ketganlardan ko‘ra 6–9 yil ko‘proq umr ko‘radi. Jinoyatchilikka qo‘shilishi 10–20% ga kamayadi. Ijtimoiy yordam olishi ham 20–40% ga past bo‘ladi.

Davlat maktablarga ko‘proq pul ajratishi kelajakdagi soliq tushumlarini oshiradi, jinoyatchilik va ijtimoiy yordamga ketadigan xarajatlarni qisqartiradi.

Maktab vazifasi bolalarni faqat a’lo baholarga o‘qiydigan qilish emas.

1. Dunyo siyosiy masalalarini holis tahlil qila olish ko‘nikmasini shakllantirish.

2. Tarixi va qadriyatlarini o‘rganish. Ma’lumotlarni tekshirish, tahlil qilish va qadriyatlariga asoslanib bahslasha olish ko‘nikmasini shakllantirish.

3. Xarakterini shakllantirish.

Bularning barchasi uning fanlardan olgan bilimlariga bog‘liq. Demak, bola maktabda fundamental barcha fanlarni bilishi kerak.

Chunki izlanish va tahliliy fikrlash bilimdan ajralgan holda amalga oshmaydi.

Postni moliya vazirligida ishlaydigan tanishingizga jo’natib qo’ying. Balki maoshlar oshib qolar)

@MuallimMuhammad

Angliyada bolalar nima o‘rganishyapti?

10 kundan beri 11–17 yoshli bolalar bilan Angliyadamiz.

Nimalar o‘rganishyapti?
1. Ingliz tili darslari.
2. Mustaqillik va mas’uliyat.

Yotoqxonada, o‘qishda, sayohatda biror muammo tug‘ulsa — biz deyarli hal qilib bermayapmiz.

🔹 Ustoz, guruhimni o‘zgartirmoqchiman.
— Ok. Stuartga bor, gaplash.

🔹 Ustoz, bular qayerlik?
— Bilmadim. Borib so‘ra.

🔹 Ustoz, bu yerda halol ovqat bormi?
— Bilmadim. Kafega kirib, so‘rab chiq sertifikatini.

🔹 Ustoz, futbol vaqtini uzaytiraylik.
— Mayli, Joshni ko‘ndirib kel.

Bu yerda masala faqat ingliz tili rivojlanishida emas.
Ha, ingliz tili o‘smoqda. Eng muhimi esa — “men chet ellik bilan bemalol gaplasha olarkanman” degan ichki ishonch paydo bo‘lyapti.

Bolalarimiz o‘z muammolarini o‘zlari, boshqa tilda, boshqa davlatda hal qilishni o‘rganishyapti.

Mana shu uchinchi ko‘nikma eng qimmatidir. Balki, aynan shu ko‘nikma barcha to‘langan pullarni oqlab berar.

Shu postni yozdim-u, o‘ylab qoldim:
nega bolalarimizga shu narsani O‘zbekistonda, ko‘z oldimizda o‘rgatmaymiz?
Nega hammasini o‘zimiz hal qilib berishimiz kerak, deb o‘ylaymiz?

@MualimMuhammad

Suhbatlar muammolarni yechadi

Universitetda o’qiyman 22 yoshlar atrofidaman. Dekanat bilan tortishib qoldim. Uydagilaringni chaqirib kel bo’lmasa o’qishga kirgizmaymiz deyishdi.

Men yetarlicha kattaman va o’z muammolarimni o’zim hal qila olaman. Ba’zi men tengi kursdoshlarimizni farzandlari bor. Biz ota onamizni chaqiradigan emas, ota-ona bo’lib muammolarni yechish yoshiga yetdik dedim.

Ular tushinishni xohlashmadi, men ham haq bo’lsam ortda qaytadiganlardan emasdim)

Maktabda asosan katta sinflarni o’qitaman(8 va undan yuqori). Eng kam qiladigan ishim sinf rahbari va ota-onalarni chaqirish. Muammolar tug’ulganda eng birinchi aytadigan gapim siz yetarlicha kattasiz deb umid qilaman va buni o’zingiz bilan suhbatda yecha olamiz deb o’ylayman deyman.

Va ko’p hollarda suhbatlar bilan muammolar yechiladi. Bolalar mustaqillikni va o’zini nazorat qilishni o’rganadi. Orada munosabatlarimiz ham mustahkamlanadi.

Bola bilan muammolar paydo bo’lganda uchinchi shaxsni oraga qo’shish(ota-ona, sinf rahbar, boshqa ustoz), men bu muammo oldida ojizman va men seni eplay olmayman degan ishorani beradi. Bu obro’yingizni to’kadi!

@MuallimMuhammad

Formula aniq

Mening darajamga chiqish siri ochiq: nimalar qilish va qilmaslik ro‘yxati ham aniq. Faqat har kuni turib shu ishlarni qilish kerak.

Buning qiyinligi retseptning sirliligida emas, uni qila olishda. “Bunday davomiylikka hech kim sabr qilolmaydi, xolos”,

— degandi Cristiano bir intervyusida.

Aziz aka Rahimov bilan 15 kun birga bo‘ldik. Fikrlash va ilmliliklarining siri ham oddiy: bo‘sh bo‘ldilarmi, kitoblarini olib o‘qib o‘tiradilar yoki bloknotlariga nimadir yozib o‘tiradilar.

Bu zamon va makon tanlamaydi: samolyot, aeroport, yotoqxona, tadbirlar zali, kechasi yoki kunduzi. Bo‘sh vaqtlari bo‘lsa, shu ikki ishdan biri bilan band ekanliklarini ko‘rdim.

Muvaffaqiyat sirlari ochiq. Masala esa yana shu: sabr bilan qila olishda.

@MuallimMuhammad

Namunalar

Mana bu ishni bunday qilasiz. Tushunmasangiz, namunaga qarab olasiz, deyiladi. Namuna — siz qilayotgan ishning eng mukammal shakli bo‘ladi.

Namunalar xatolarimizni kamaytiradi, miyamizda aniq xarita va to‘g‘ri harakatlar ketma-ketligini yaratadi. Unga ergashganlar kam bo‘lmaydi.

Balki, shu bois, siyrat – to‘g‘ri hayotning eng mukammal namunasi. Uni o‘rganganlar, unga ergashganlar adashmaydi.

Ustozlikda ham namunalar bor. Eng zo‘r ustoz bo‘lmoqchiman, tarixda nom qoldirmoqchiman deganlar o‘rganishi shart.

Makarenko, Montessori, Korczak, Komenskiy biografiya kitoblari bizga tayyor namuna. Albatta o‘qing.

O‘zim yaqinda ko‘rgan ikki kinoni ham maslahat berib ketmoqchiman.

Biri — “Super 30”, Anand Kumar hayoti misolida ta’lim orqali jamiyatga qanchalik katta ta’sir eta olishimiz mumkinligi va missiyani topish haqida.

Ikkinchisi — “Front of the Class”, Brad Cohen misolida taslim bo‘lmaslik orqali qayergacha bora olishimiz, jamiyatdagi ba’zi stereotiplar esa faqat insonlar miyasidagi cheklov ekanligini ko‘rib olamiz.

Ikki qahramon ham hayotdan olingan va hali ham tirik. Intervyularini ko‘rishingiz, hayotini o‘rganishingiz mumkin. Kam bo’lmaysiz)

@MuallimMuhammad

Birinchi dars — yil taqdiri: uni qanday o‘tkazasiz?

70–80% talabalar o‘qituvchi haqida ilk taassurotni 5–15 daqiqada shakllantiradi.

1 ta salbiy taassurotni tuzatish uchun 20 marta ijobiy aloqa kerak bo‘ladi.

65–70% o‘quvchilar yil davomida o‘qituvchini shu taassurot asosida baholaydi.

Xulosa: Ilk darsingiz = eng muhim darsingiz!

Muhimligini bilamiz, ammo birinchi darsni qanday o‘tkazishni aniq bilmaymiz.

Shu sabab men, “Zamonaviy Pedagog” kursi asoschisi, Muhammad Uralov, siz uchun maxsus qo‘llanma tayyorladim.

Qo‘llanmada — birinchi darsni samarali o‘tkazish bo‘yicha aniq, amaliy va oddiy ko‘rsatmalar berilgan.

Ustozlar guruhiga ulashib qo'yishni unutmang.

https://t.me/+Oa5QeuKpsL5hNzgy

London va Oxforddan olib kelgan kitoblarimni kichik obzor qilib berdim sizlarga.

Biz bilan birga bo’ling, olingan eng qiziq fikrlar bilan bo’lishib boramiz.

Qaysi kitobdan boshlashimizni xohlaysiz?

@MuallimMuhammad

Birinchi darsni qanday o’taman 2-qism

Ertaga birinchi darslarimni boshlayman. Shaxsan o’zim nimalar qilaman?

1. Ismlarni yodlayman
Darsimga kiradigan barcha bolalar ismlarini rasmiga qarab yodlab olaman. Hamma ustozlar “o’zingizni tanishtiring” deb qayta-qayta so’rayveradigan kunda men ularni tanib darsga kiraman. Noodatiylik hissini beradi sizga nisbatan.

2. Tartib-qoidalar
Bolalarni 4-5 guruhga bo’lib, sinfimizda nimalar qilish mumkin va mumkin emasligini muhokama qilib yozdiraman. Keyin barchasini o’qib, mos keladiganini olaman, qolganiga o’zimnikini qo’shaman. Bolalar o’zlari qoidalarni tuzishdagi ishtiroki tufayli amal qilishlari oson bo’ladi.

3. Jazo va mukofotlar
Belgilangan qoidalarga amal qilmasa nima jazo beriladiyu, qilinsa nima mukofotlar bor? Buni ham guruhlar miqyosida muhokama qilamiz. Yakuniy xulosani ulardan eshitgan holda o’zim beraman. Ham o’yin, ham guruhda ishlash, ham fikrlashga undash, ham tartib joyiga keladi.

4. Tarix nega kerak?
Bu mavzuda dars o’tib beraman. 5-6 ta muhim sabablar keltiraman. Bolalar tarix o’qimasa nima yo’qotishi mumkinligini anglataman. Buni butun fanga bir marta o’taman. Har bir mavzuga ham so’rab qolishsa, “fanni tushuntirganman, mavzu esa fanning bir bo’lagi” deb javob berib ketaman.

5. Qayerga boramiz?
Bir yillik yo’lni ko’rsataman. Nimalar qilamiz? Nimalarni o’rganamiz? Qanaqa inson bo’lib chiqamiz bu xonadan?

6. O’zimni tanishtiraman
Yo’q, ism-familiyam va qiziqishlarimni emas. Xarakterimni va men bilan qanday muomala qilsa ishlash osonligini o’rgataman.

Masalan: “Jahlim tez chiqishi mumkin, shu vaqtda talashmang. Ozgina vaqtdan keyin oldimga yolg’iz kelib, xato qilgan bo’lsam tushuntirsangiz, kechirim so’rashdan uyalmayman” deyman.

7. Ulardan kutuvlarim
Maqsadim ilm va xarakter shakllantirish ekanligini, qadriyatlarimizga amal qilishlarini, ulardan yuqori kutuvlarim borligini va buning sabablarini tushuntiraman. Ustoz-shogird an’anasini tushuntiraman va bunga amal qilishlarini kutishimni aytaman.

Xato qilish xonamda tabiiy qabul qilinishini, uyalish va kibrni tashqarida qoldirishlarini, xato qilsa tan olishlarini, mardlik va himmatni ulardan kutishimni uqtiraman.

8. Kimni aytgani bo’ladi?
Meni ham sizni ham xohlaganingiz bo’lmaydi. Sizni ta’lim va tarbiyangiz uchun nima yaxshi bo’lsa shu bo’ladi. Men aytganim xato bo’lsa mantiqiy asos keltira olsangiz o’zgartiramiz deyman.

https://t.me/+Oa5QeuKpsL5hNzgy

Nega bolalar ilm olishga qiynalishyapti?

Biror o‘quvchim surunkali dars qilmay boshlasa, telefonini tekshiraman. O‘rtacha 10 soatdan 20 soatgacha ijtimoiy tarmoqlarga sarflaganini ko‘raman. 90% bolalarda shu muammo.

Ko‘p telefon o‘ynaydi, kam uxlaydi. Kam uxlagani uchun miyadagi o‘zini nazorat qilish tizimi zaiflashadi. Oqibatda darsda diqqatni jamlay olmaydi, uyga vazifalarni qilishga o‘zini majburlay olmaydi, jizzaki va qo‘pol bo‘lib qoladi.

Doimiy kam uyqu xotirani 50% ga pasaytiradi. Kam uxlagan 6-sinf bolalari kognitiv vazifalarni (bilish, tushunish, eslash, muammoni hal qilish, fikrlash) bajarishda xuddi 4-sinf bolalaridek natija ko‘rsatishgan. O‘rtadagi ikki yil qani?

6 hafta 4-6 soat uxlagan bolalar va 3 kun umuman uxlamagan bolalarga berilgan aqliy (kognitiv) vazifalarni bajarishda deyarli farq bo‘lmagan.

Ilm uchun eng muhimi – miya. Miya uchun esa yetarli uyqu. Uyqusizlik va ovqatsizlik miyaga deyarli bir xil zarar yetkazadi.

Kam uyqu semirish xavfini 300% gacha oshiradi. Narkomaniyaga, alkogol va nikotinga qaramlik xavfi paydo bo‘ladi.

Uyqu qisqa xotiraga olingan ma’lumotlarni doimiy xotiraga o‘tkazadi. Olingan yangi va eski ma’lumotlarni bog‘lab, bilimga aylantiradi.

Kam uxlagan ustozlar bolalarga ko‘proq baqiradi, sinf shovqiniga sabrsizroq bo‘ladi va muloqot ko‘nikmasi pasayadi. Oqibatda sifatsizroq dars o‘tadi.

Nima qilish kerak?
1. Yetarlicha va sifatli uxlaylik.
2. O‘quvchilar nazoratini qilaylik, ota-onasiga kam uxlayotganini va telefon bunga sababligini yetkazaylik.
3. Uxlashdan oldin 21:00 da bolalar telefonini olib ular ololmaydigan joyga qo’yaylik. Ijtimoiy tarmoqlariga cheklovlar o’rnataylik.
4. Bu postni ustozlar, ota-onalar va bolalarga ulashaylik.
5. Ertaga yaxshi dars o’tish uchun hozir uxlaylik)

Manba: The Self-driven child

https://t.me/+Oa5QeuKpsL5hNzgy

Firibgarlik kodi yoxud tarix nega kerak?

O‘quvchilarimga tarix nega kerakligini tushuntirayotganda savollar bilan boshlayman.

Kim baxtsiz, kambag‘al, sakinatsiz hayotda yashashni xohlaydiganlar bormi? Kim rahbar va boshqaruvda bo‘lishni xohlamaydi?

Sinfda jimlik. Javoblar aniq.

Sizda hozir aniq yo‘l yo‘q. Lekin tarixda bu natijaga erishgan odamlar hayoti bor. Sizlar uchun barcha xatolarni qilib ketishgan.

Olasiz, o‘qiysiz, amal qilasiz va erishasiz.

Yaxshi rahbar bo‘lmoqchimisiz? Buyuk davlatlar va kompaniyalar boshqaruvchilari tarixini o‘qing.

Leader bo‘lmoqchimisiz yoki tarbiyalamoqchimisiz? Temur, Makedonskiy, Muhammadali tarixini o‘qing.

Jannatiy bo‘lmoqchi bo‘lsangiz, tirikligida jannatiyligi aniq bo‘lgan asharayi mubashsharani o‘qing.

Barchasiga erishmoqchi bo‘lsak, siyratni o‘qiylik.

Kompyuter o‘yinlari o‘ynaganmisiz?

Qiyin, imkonsiz va yutqazayotgan vaqtingiz cheat codelarni yozasiz va bemalol keyingi bosqichga o‘tib ketaverasiz. Siz o‘lmaydigan, tekinga qurol ololadigan yoki qiyshiq otsangiz ham raqib boshiga o‘q tegadigan super qahramonga aylanasiz.

Tarix esa to‘g‘ri hayotning cheat (firib) kodi. Nima xohlasangiz oling, o‘rganing va erishing. Faqat ko‘pchilikka aytib qo‘ymang)

@MuallimMuhammad

Sug’ur kunida yashayapman

Har kuni maktabda dars o’tib 7-8larda uyga kelaman. 10-11 gacha ertangi darsga tayyorlanaman. Uxlayman. Ertalab turib ishga ketaman. Va har kuni shu ishni qaytaraman.

O’qituvchi - maktabda kamroq qiynalish uchun uyida ko’proq qiynaladigan inson.

@MuallimMuhammad