रोहित राजपुत (Rank 1 Mpsc topper, Deputy Collector) सरांच्या सर्वसाधारण सूचना भाग-२

मराठी इंग्रजी strategy..
By- mpsc 2015 topper #atul kanade sir
@mpscselfstudy

माझ्या MPSC (राज्यसेवा) तयारीमध्ये Abhaysinh Mohite​​ सर, Rohan Shinde​​ सर, Shivraj Khade​​ सर, Rajiv Bable​​ सरांचा ग्रुप व सतिश पाटील सर यांनी मदत केली म्हणूनच मला निलंग्यासारख्या ठिकाणी घरी राहून राज्यसेवेची तयारी करता आली आणि अवघ्या दीड वर्षाच्या तयारीत SP excise सारखी एक क्लास वन पोस्ट मिळाली. त्यांच्या मार्गदर्शनाविना, प्रोत्साहनाविना ही वाटचाल एवढी सहज झाली नसती, हे मी प्रांजळपणे कबूल करतो. अभयसिंह मोहिते सरांनी तर मला पूर्व, मुख्य, पदांचा क्रम, मुलाखत अशा सर्व टप्प्यांवर फार मोलाचे मार्गदर्शन केले.
आता मला असे वाटते की, आपणही त्यांच्याप्रमाणे इतर विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या कुवतीप्रमाणे मदत/मार्गदर्शन करून त्यांचे थोडे तरी ऋण फेडू शकतो. मला जसा त्यांच्या मार्गदर्शनाचा फायदा झाला त्याप्रमाणे क्लासेस न लावता घरी तयारी करणाऱ्या उमेदवारांना याचा फायदा व्हावा, हीच अपेक्षा आहे. यामागे प्रसिद्धीचा किंवा पुढे जाऊन पुस्तक/पब्लिकेशन्स काढण्याचा कुठलाही व्यावसायिक उद्देश नाही, हे स्पष्टपणे नमूद करावेसे वाटते. (काही मित्रांनी शंका उपस्थित केली म्हणून..)
जसे की विंदा करंदीकर म्हणतात....
"देणाऱ्याने देत जावे, घेणाऱ्याने घेत जावे ।
घेता घेता एक दिवस, 'देणाऱ्याचे हात' घ्यावे ।।
(देणाऱ्याचे हात म्हणजेच, मदत करण्याची वृत्ती घ्यावी.)
त्याप्रमाणे या ओळींना अनुसरून वागण्याचा हा प्रामाणिक प्रयत्न आहे. 😊

मुख्य परीक्षेमध्ये जे odd topics आहेत, ज्यांचे source सहजासहजी उपलब्ध होत नाहीत. (उदा. Crz, remote sensing, natural justice) अशा topics ची तयारी करण्यावर भर देऊया. राज्यसेवा मुख्यसाठी सर्व अभ्यासक्रमाला touch करणे फार गरजेचे वाटते, कारण बहुतेक वेळा अशा टॉपिक्स वर फार सोपे प्रश्न येतात.

Gs 4 - 1.4 - सहकार underlined नोट्स (स्टेट बोर्ड)
Underlined By - selected officer (1st attempt ACST class 1)

Topics fr Essay- Sushant sir, DC

Science and tech..
Gs 4 - 3.6 - Disaster management साठी खूप महत्वाची pdf..👆..
By- Indian meteorological department.. ✔️
शेयर करा...
@mpscselfstudy

मित्रानो, नमस्कार.....
बऱ्याच विद्यार्थ्यांकडून प्रश्न विचारण्यात आले होते. त्यातील काही प्रश्न हे समान होते. त्याबद्दलचे माझे अनुभव आपल्यासोबत share करतोय.
👉1. नोट्स काढणे-
सर्व पुस्तकांच्या नोट्स काढण्याची गरज नाही.फक्त ज्या घटकांवर वारंवार प्रश्न विचारले जातात त्याच्या सूक्ष्म नोट्स काढाव्यात. शिवाय उजळणी साठी कमी वेळ लागावा म्हणून काही घटकांच्या नोट्स काढाव्यात. उदा.कायदे,संवैधानिक संस्था ,महत्वाच्या योजना इत्यादी.. त्याचबरोबर # websites वरील sreenshot, पुस्तकातील चार्ट, महत्वाची माहिती यांचे फोटो काढून मोबाइल मध्ये पेपर-1,2,3,4 नुसार folder मध्ये साठवून ठेवावेत # जेव्हा वेळ मिळेल तेव्हा whats app, fb ऐवजी तेच वाचावेत.
👉2.दिवसाचे वेळापत्रक-
मी दिवसभर एकच विषय घेत होतो त्यामुळे तुलनात्मक व व्यापक अभ्यास होतो. कंटाळा आल्यास वर्तमानपत्र वाचन,mrunal, unacademy व्हिडिओ बघणे,gktoday site वरून चालू घडामोडी वाचणे यांची जोड देत होतो.दररोज सरासरी 10 तास अभ्यास व्हायचा (रजा घेतल्यानंतर)आणि इतर वेळेत मित्रांसोबत चर्चा,चहा,जेवण या गोष्टी. (ऑफिस सुरू असताना सकाळी-संध्याकाळी मिळून 4 तास )
👉3.social media चा वापर-
शेवटचे तीन महिने मी खूप कमी वापर करीत असे.फक्त संध्याकाळी रूमवर गेल्यावर सर्व messages बघून घ्यायचो.अभ्यास करताना जर messages बघीतले तर अभ्यासाचा flow राहत नाही.
👉4.जॉब करून अभ्यास करणे-
जॉब करून सुद्धा अभ्यास करता येतो मात्र प्रथम सर्व पुस्तकांचे व्यवस्थित वाचन झालेले असावे. नोकरी करीत असताना सकाळी दोन व संध्याकाळी दोन तास अभ्यास अर्थात उजळणी करणे शक्य आहे.पूर्व परीक्षेसाठी काही दिवस व मुख्य परीक्षेसाठी काही दिवस रजा टाकल्यास राज्यसेवा परीक्षेत यश मिळविणे शक्य आहे.मुलाखतीला सुद्धा job चा फायदा होतो.कमी वेळ असल्याने परिणामकारक अभ्यास होतो. परिक्षेवेळी pressure नसल्याने आत्मविश्वासाने पेपर सोडविता येतो.ज्या पदावर काम करीत आहात त्यावर समाधानी न राहता तुमच्या ध्येयाच्या दिशेने वाटचाल करणं महत्वाचं आहे.कारण बरेच जण एकदा रुजू झाल्यावर त्यावरच समाधानी राहतात.
👉5.गट चर्चा -
समान परीक्षेची तयारी करणारा लहान आणि समविचारी गट असेल तर निश्चित फायदा होतो.त्यात तुम्ही चहा ,जेवनावेळी किंवा रूमवर चर्चा करू शकता.मीसुद्धा कठीण वाटणारे topics/concepts मित्रांकडून समजून घेतल्या. मुलाखतीच्या वेळी प्रत्यक्ष चर्चा तर केलीच शिवाय विविध विभागातील मित्रांसोबत फोनवरून सुद्धा चर्चा केल्याने कमी वेळेत तयारी झाली,बोलण्याचा सराव झाला आणि आत्मविश्वास सुद्धा वाढला होता.
👉 6.अपयशा नंतर-
समजा तुम्हाला राज्यसेवा पूर्व परीक्षेत अपयश आले किंवा कमी score आला तरी मुख्य परीक्षेचा अभ्यास सुरू ठेवला पाहिजे.त्यामुळे पुढच्या वेळी आपण स्पर्धेत असतो.मी 2015 व 2016 च्या पूर्व परिक्षा fail झालो (CSAT मुळे)तरी मुख्य परीक्षेचा अभ्यास करीत होतो.एवढेच नाही तर mains झाल्यानंतर (15 आणि 16 च्या) मी वेळ लावून पेपर सोडविले व मार्क्स सुद्धा काढले होते.त्यामुळे आपण पुढच्या वेळी स्पर्धेत आहोत, असा आत्मविश्वास होता.
👉7. मनन-चिंतन-
रिकाम्या वेळी किंवा संध्याकाळी झोपल्यानंतर आपण दिवसभर काय वाचलंय ते आठवणे खूप महत्वाचे आहे.त्यामुळे आपला अभ्यास किती परिणामकारक होतोय याचा अंदाज येतो. शिवाय उजळणी होण्यास मदत होते.
👉8.वाचनाची पद्धत-
आकलणासहीत वेगाने वाचनाची सवय विकसित करावी.एकदा एका विषयाचे पुस्तक घेतल्यानंतर पूर्ण
वाचून घ्यावे.त्यानंतर दुसरे पुस्तक घेतल्यानंतर काय extra points आहेत ते लगेच कळेल.पहिल्या पुस्तकात extra पॉईंट्स add केल्यास revise करतांना फायदा होतो.
👉9.पठारावस्था-
सकारात्मक मित्रांसोबत ,प्रशासनात काम करणाऱ्या मित्रांसोबत चर्चा करा.प्रत्यक्ष त्यांच्या ऑफिस मध्ये जाऊन आलात तरी चालेल. 3-4 दिवस घरी जाऊन या. (job करणाऱ्यांना तर ह्या अवस्थेचा प्रश्नच येत नाही.)ही अवस्था येऊच नये म्हणून तुम्ही पुढील दिवसांचे वेळापत्रक बनवा.स्वतः ला सतत व्यस्त ठेवा.
👉10. वर्तमानपत्र वाचन-
लोकसत्ता पेपर पुर्ण वाचत होतो.(1 तास) सकाळ ,मटा हे पेपर वरवर वाचून घ्यायचो.(30 मी.) 30 मी. Gktoday daily बघायचो.त्यामुळे current affairs टॉपिक चांगला होत असे.current च्या नोट्स काढण्याची गरज नाही.,परंतु अभ्यासक्रमाशी संबधित बातमी असेल तर लगेचच पुस्तकात बदल करून घ्यावा.ex. HDI index, योजनेची रक्कम, लाभार्थी यातील बदल, नवीन योजना,धोरण जाहीर झाले असेल तर, एखाद्या कायद्यातील सुधारणा (अट्रोसिटी,IT ऍक्ट) इत्यादी.
👉11. पेपर सोडविण्याची पध्दत-
100% येत असेल तर प्रश्नच नाही.काही पर्याय जर अनोळखी असतील तर elimination method वापरून उत्तरापर्यंत जाता येते.तरीही दोन पर्याय राहत असतील तर logic लावून Risk घ्यायची.

👉12.मुलाखत-
चालू घडामोडी किंवा एखाद्या घटनेबद्दल आपले मत तयार करणे ही दीर्घ प्रक्रिया आहे.त्यातही फक्त mpsc ची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी तर याकडे आवर्जून लक्ष दिलं पाहिजे.त्यामुळे मुख्य परीक्षेचा अभ्यास करतानाच सराव म्हणून मत तयार केले पाहिजे.ex. RTI काय आहे?स्वच्छ भारत अभियान काय आहे? जलयुक्त शिवार योजना ,इत्यादी..
वाचन केल्यानंतर ज्यावेळी मित्रांसोबत गप्पा करता त्यावेळी या गोष्टी share केल्या तर उजळणी होईल आणि मत तयार करण्याचा सराव सुद्धा होईल.
🙏सर्वांना पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा! !!🙏
सोपान प्र.टोंपे
(उपजिल्हाधिकारी-2018)

निबंधासाठी आणखी काही विषय. सगळेच लिहण्याचा सराव करावा असे काही नाही. पण, काय काय points लिहाल याचा थोडासा कच्चा आराखडा (rough work) करून ठेवा.

THE PREVENTION OF CORRUPTION ACT, 1988
(highlighted)

Prevention of atrocities act, 1989.
*As per latest amendment*
(highlighted)
@mpscselfstudy

नेहमी आपण यशस्वितांच्या कहाण्या ऐकतो. 2 लाखांपैकी 400 जणांची निवड होते, त्यातील टॉपर 10-20 जणांचे भाषण ऐकून आप mpsc परीक्षेला सहज घेतो, मात्र उरलेल्या 1 लाख 99 हजार 600 जणांची व्यथा असते, ती नाही ऐकत.

Mpsc च्या क्षेत्रामध्ये पदार्पण करन्यापूर्वी mpsc ची ही दुसरी बाजू (काळवंडलेली) लक्षात घेणे गरजेचे आहे, असे वाटते.
@mpscselfstudy

*निबंध/ essay ची तयारी*

निबंध लिहताना विविधांगी मुद्दे (diverse points) यावेत, याची काळजी घ्या.
त्या टॉपिकचा ऐतिहासिक, भौगोलिक, राजकीयदृष्ट्या, घटनात्मक, अर्थशास्त्रीय विचार करावा व हे सर्व दृष्टिकोन एकत्र गुंफुन लिहावेत. .(थोडक्यात gs1,gs2,gs3,gs4 व current affairs दृष्ट्या 😀).
त्यासाठी rough page वर सर्व पॉईंटस् लिहून काढावेत आणि त्यांचा क्रम बनवावा. यामुळे निबंधाचा आवाका पण लक्षात येईल, आपण एकाच मुद्द्यावर भरकटले जाणार नाही व वेळेचे नियोजन पण होईल.
उदा. शिक्षणातील सुधारणा हा टॉपिक पडला तर-
Gs1- इतिहासाच्या विविध टप्प्यावर शिक्षणपद्धतीतील बदल, गुरूकुल पद्धती, फुले, शाहू यांचे व इतरांचे प्रयत्न
Gs2 - राज्यघटनेतील शिक्षणाचा उल्लेख,
प्राथमिक शिक्षणाचे सार्वत्रिकीकरण, Right to education act
Gs3 - human capital, शिक्षण सुधार for child, women, backward, tribal, दूरस्थ शिक्षण, vocational वर भर.
शिक्षण सुधार समित्या, National education policies चा प्रयत्न, नवीन शिक्षण योजना
Gs4 - शिक्षणासाठीचे budget, gdp वाटा, योजना, दारिद्रय-बेकारीवर शिक्षणाचा impact, science technology मध्ये शिक्षणाचा वाटा, उच्च शिक्षणात संशोधनावर भर,होणारा फायदा

असे विविधांगी मुद्दे वापरून कच्चा आराखडा तयार केला व त्याला योग्य अशा क्रमात गुंफुन लिहिले तर फार प्रभावी निबंध लिहिता येईल .

- अभिनव बालुरे (mpsc 2017)
@mpscselfstudy

💥ऑगस्ट 2018 ची राज्यसेवा मेन्स देणाऱ्यांसाठी थोडेसे....💥

* या आठवड्यात राहिलेला सर्व अभ्यासक्रम संपवून किमान 18 तारखेपासून रिवीझन ला सुरूवात करावी. नवीन कुठलेही बुक्स अभ्यासू नये. तुम्ही भरपूर अभ्यास केलाय, रिवीझन ने त्याला final touch द्या.
*प्रत्येक week ला दोन मराठी, दोन इंग्रजी निबंध दिलेल्या मिनिटांमध्ये वेळ लावून सोडवा. निबंध लिहताना विविधांगी/ diverse मुद्दे यावे. त्यामुळे स्कोअर वाढतो.
*precis आणि translation भागाकडे जे दुर्लक्ष होते, ते व्हायला नको. कारण हा भाग/कौशल्य तुलनेने सोपे जाते. निबंधाला जशी विचित्र/वेगळ्या विषयाची भिती असते, तशी याबाबत नाही. याची पण तयारी करा. Precis साठी box मध्ये लिहण्याची practice हवी.
*written साठी जास्त काही नवीन sources शोधत बसू नका. M r valimbe, pal suri यात जेवढे आहे, तेवढंच केलं तरी enough आहे.
*Polity, मराठी-english ग्रामर, तुम्ही बनविलेल्या micro notes, मागील वर्षाचे question papers यांच्या रिवीझनवर जास्त भर द्या.
* काही प्रश्न हे जशास तसे मागच्या वर्षीच्या question paper मधून येतात. असे प्रश्न चुकण्याचा मूर्खपणा परवडत नाही. (जिवंत उदाहरण द्यायचे झाले तर, मी असे 1-2 प्रश्न चुकविले, त्यामुळे माझी Deputy collector पोस्ट हुकली😅. Dc cutoff (open)-566, my score-565)
*underline केलेल बुक रिवाईज करायलाच हवे, जास्त वेळ देऊ शकत नसाल तर quick overlook तरी करा.
*gs3 मधील hr,hrd, gs1 चे agri, gs4 चे science यांचा scope फार जास्त आहे, त्यामुळे कितीही केले तरी अभ्यास झाल्यासारखा वाटत नाही, तुम्ही जेवढं वाचलंय तेवढं रिवाईज करा.
(या महत्त्वाच्या revision stage मध्ये हातचे सोडून पळत्याच्या पाठीमागे लागणे नको)
*attempt किती करावा? हे ठरवून जायचे नाही, ते पेपरच्या difficulty level वर ठरते. जर elimination ने पर्यायामधले 2 पर्याय जरी बाद करता आले तर तो प्रश्न नक्की सोडवा. पर्याय आणि प्रश्न काहीच माहिती नसलेले mcq सोडवू नका. याचा फायदाच होतो. (मागच्या वर्षी मी 700 पैकी फक्त 608 प्रश्न सोडविले होते. जेव्हा की काहींनी 699/700 असा attempt ठेवला होता. या accuracy मुळे second key ला सर्वांचे स्कोअर कमी होत असताना माझे 9 मार्क्स वाढले व या गुणांचा SP excise🚓 पोस्टसाठी फायदा झाला).

*शेवटचे आणि सर्वात महत्त्वाचे --
बिनधास्त पेपर द्या, टेंशन सर्वांना येतं, यायलाचं पाहिजे, पण त्याच्या आहारी न जाता टेंशन मॅनेज करायचंय. कारण, एवढं जरी केलं तरी तुम्ही स्पर्धेत इतरांच्या सरस ठराल आणि माझ्या अनुभवाप्रमाणे जो बिनधास्त पेपर देतो, त्याला 10-15 तरी गुणांचा फायदा होतो. इथे 1-1 गुणांच्या फरकाने पोस्ट जाते, तर 10-15 गुणांचा फायदा कुणाला नको आहे?😄

तुम्हाला मेन्स साठी मनःपूर्वक शुभेच्छा !👍
# फिकर नॉट # फोडून टाका मित्रांनो !✌️🤞
# जाळ न् धूर संगटचं झाला पाहिजेल 🔥
- अभिनव बालुरे
@mpscselfstudy

मित्रांना शेयर करा. शेयर करताना कॉपी/पेस्ट/मोडतोड करण्याची फुल्ल परवानगी...😁

Gs1 - 2.4 - CRZ
Coastal regulation zone.
@mpscselfstudy