🟠 نکته ۳۰
نقص چیدن (stacking fault):
اگر به هر دلیلی ترتیب چیده‌شدن صفحات بهم بریزد، نقص‌ چیدن ایجاد می‌شود.

دو نوع نقص‌چیدن وجود دارد:👇

✅ نقص ذاتی( ظاهری): در اثر حذف‌شدن یک لایه اتمی ایجاد می‌شود.

💫 برای مثال ترتیب چینش صفحات اتمی در ساختار FCC  را داریم: 

ABCABCABC   ➡️   ABCACABCA

صفحه B از ترتیب چینش صفحات ساختار FCCحذف شده است و  نقص‌چیدن ذاتی ایجاد شده است.

✅ نقص خارجی: در اثر اضافه‌شدن یک لایه اتمی ایجاد می‌شود.

ABCABCABC  ➡️  ABCACBCABC

یک لایه C وارد ساختار FCC شده و نقص‌چیدن خارجی ایجاد کرده است.

#خواص_مکانیکی
#نابجایی

📝 پاسخ تشریحی تست سیزدهم- گزینه ۳ (کنکور ۹۲)


طبق نکته ۲۸ دو نوع دوقلویی داریم: مکانیکی و حرارتی

ویژگی‌های دوقلویی مکانیکی:

✅ در ساختار BCC و HCP دیده شده است
✅ تحت شرایط بارگذاری سریع (نرخ کرنش‌ بالا) و در دمای پایین محتمل‌تر است.

ویژگی‌های دوقلویی حرارتی:

✅ در ساختارهای FCC مشاهده شده است.
✅ در مواد با نقص چیدن ایجاد می‌شود.

💫 هرچه میزان انرژی نقص چیدن (SFE) کمتر باشد، تمایل به تشکیل دوقلویی بیشتر است.
در ادامه نکات، به مفهوم انرژی نقص‌چیدن و اینکه چرا هرچقدر SFE کمتر باشد، احتمال تشکیل دوقلویی بیشتر است، می‌پردازیم.👌🔥😎



📝 پاسخ تشریحی تست چهاردهم- گزینه۳

در اطراف هر نابجایی میدان تنشی و کرنشی داریم.

✅ تنش ایجاد شده در اطراف نابجایی پیچی از نوع برشی است.

✅ تنش ایجاد شده در اطراف نابجایی لبه‌ای از نوع برشی و نرمال(کششی و فشاری) است.

✅ کرنش ایجاد‌ شده در اطراف نابجایی‌ها از نوع الاستیک است. بعبارتی، چنانچه نابجایی از سیستم حذف شود، کرنش ایجاد شده در اثر وجود نابجایی نیز حذف می‌شود.

📝 پاسخ تشریحی تست پانزدهم- گزینه ۲

❌سوال، رابطه بین خط نابجایی با بردار برگرز را نخواسته، بلکه رابطه بین حرکت خط نابجایی نسبت به بردار برگرز خواسته شده است.
✅ تصویر زیر مهمترین نکات بین بردار برگرز و خط نابجایی را نشان می‌دهد. 👍👌🔥

🟠 نکته ۳۱

حرکت نابجایی‌ها به دو دسته تقسیم می‌شود:
۱- لغزش      ۲- صعود


✅ لغزش

تغییرشکل پلاستیک در امتداد صفحات معینی بنام صفحات لغزش صورت می‌گیرد و نابجایی بر روی این صفحه که شامل خط نابجایی و بردار برگرز است، در راستای جهت لغزش حرکت می‌کند.

✨ لغزش رایج‌ترین روش تغییر شکل پلاستیک است. بعبارتی حرکت نابجایی‌ها، اغلب منجر به لغزش می‌شود.

#خواص_مکانیکی
#نابجایی

✅ صعود

نابجایی خارج از صفحه لغزش و عمود بر بردار برگرز حرکت می‌کند.


#خواص_مکانیکی
#نابجایی

🟠 نکته ۳۲

جهت و صفحه لغزش:
اصولا لغزش، در صفحات و جهات خاص اتفاق می‌افتد.
جهات و صفحات لغزش در کریستال‌های مختلف به شرح زیر هستند:

✅ SC    <1 0 0>  ،   {1 1 0}

✅ BCC  <1 1 1>  ،  {1 1 0}

✅  FCC  <1 1 0>  ،  {1 1 1}

✅  HCP  <1 1 -2 0> ،  {0 0 0 1}


💫 به جهت یادآوری، آیا این جهات و صفحات بالا، براتون آشنا نیست؟؟🤔

بله؛ جهات و صفحات لغزش در هر بلور، در واقع همان جهات و صفحات فشرده‌ای هست که در فصل کریستالوگرافی (نکته۱۴ و ۱۸) بهش پرداختیم😎👌

💫 در واقع، لغزش در جهاتی اتفاق می‌افتد که اتم‌ها دارای کمترین فاصله از یکدیگر هستند و یا لغزش در متراکم‌ترین صفحات از آن بلور رخ می‌دهد. ✅🔥

#خواص_مکانیکی
#نابجایی

📝 پاسخ تشریحی تست شانزدهم- گزینه۴

💫 نابجایی داخل تصویر، از نوع نابجایی لبه‌ای مثبت است، چرا که نیم صفحه اضافی در قسمت بالای بلور( ┴) قرار گرفته است. (طبق نکته ۲۳).✅

💫 لازم است نکته‌ای در مورد نابجایی لبه‌ای بدانیم:

قسمتی از بلور که نیم‌صفحه اضافی وجود داشته باشد، تنش‌فشاری اعمال می‌شود.
و قسمتی که نیم‌صفحه نباشد، تنش کششی اعمال خواهد شد. بنابراین در قسمت مشخص‌شده در تصویر، نیم‌صفحه اضافی داریم و تنش فشاری اعمال خواهد شد.✅👍

🟠 نکته ۳۳

دو نکته در مورد صفحات لغزش در ساختارهای BCC و HCP:

✅ ساختار BCC:

علاوه بر صفحات {110} دو دسته صفحه دیگری شامل صفحات {112}  و {123} هم می‌توانند به عنوان صفحات لغزش در ساختار BCC ظاهر شوند.

✅ ساختار HCP:

لغزش در ساختارHCP علاوه بر صفحات {1 0 0 0} ممکن است در صفحات {0 1- 0 1} نیز اتفاق بیفتد‌. حال، اینکه کدام صفحات برای لغزش انتخاب شود، به نسبت c/a در این ساختار بستگی دارد:

c/a>1.63   ➡️   {0 0 0 1}

c/a<1.63   ➡️   {1 0 -1 0}

#خواص_مکانیکی
#نابجایی

🟠 نکته ۳۴

سیستم لغزش: به مجموع هر صفحه لغزش همراه با یکی از جهات لغزش درون آن صفحه، سیستم لغزش گفته می‌شود‌.

برای مثال سیستم‌های لغزش در ساختار FCC:

تعداد صفحه متراکم(۱۱۱)= ۴
تعداد جهت متراکم (۱۱۰) در هر صفحه متراکم: ۳

✅ سیستم لغزش ⬅️  ۱۲=۳×۴


ساختار FCC دارای ۱۲ سیستم لغزش آسان است، در نتیجه فلزات با ساختار FCC شکل پذیر و انعطاف پذیر هستند‌. چرا؟👇👇

✅ ساختاری که دارای حداقل پنج سیستم لغزش مستقل باشد، شکل‌پذیری مناسبی با لغزش خواهد داشت.

#خواص_مکانیکی
#نابجایی