رنگ واژه

🔹دقایقی با هوشنگ بادیه‌نشین🔹

در مکوبید مرا
ردِ پایم را اندر همه جا گم سازید
بگذارید که من
با سکوتی که چو زنگار
تنم می‌کاهد
پنجه در آویزم!

خبر را در کیهان ۲۶ اسفند ۱۳۵۸ خواندم، کوتاه و مختصر: "هوشنگ بادیه‌نشین (یگانیان) شاعر ایرانی صبح دیروز بر اثر ابتلا به مواد مخدّر درگذشت. بادیه‌نشین از جمله شاعرانی بود که در زمان حکومت پهلوی بارها مورد خشم و شتم ساواک قرار گرفته و چندین بار نیز بازداشت و زندانی شده بود..."

چند سال پیش نیز خبر مرگ بادیه‌نشین پخش شد که بعدها معلوم شد شایعه بوده، امّا این‌ بار دیگر شایعه‌ای در کار نبود. هر چند که او سال‌ها بود که زندگی نمی‌کرد، بلکه تنها نفس می‌کشید.
دهه‌ی سی و چهل، اوج هجوم جوانان پرشور شهرستانی به تهران بود. بادیه‌نشین هم از مهاجرانی بود که در دهه‌ی سی به تهران کوچ کرده بود. هر تازه‌واردی فرهنگِ ولایت خود را آورده بود تا آن را غنا بخشد و پربارتر کند. امّا فرهنگِ ولایت که با طبیعتِ زندگی سنتی انس و الفتی دیرینه داشت، در شهر بزرگ با دود اتومبیل‌ها درمی‌آمیخت و رنگ می‌باخت. بسیاری از آنان که از شهرهای دور و نزدیک آمده بودند، برای زدودن غم غربت و نیز مقابله با تضادهای شهر بزرگ، به کلبه‌های شبانه راه یافتند و یا به محلّه‌های فقیرنشینِ جنوبِ شهر، و در دود و دم غرق شدند. بادیه‌نشین یکی از آنان بود که از شمال آمده بود تا طراوت جنگل‌های گیلان را به رخِ مرکز‌نشینان بکشد، امّا به تدریج طراوت خود را نیز از دست داد.

او به روایتی، در اسفند ۱۳۵۸، از قهوه‌خانه‌ای در خیابان نادری، که پاتوقش بود، بیرون آمد و درختِ حاشیه‌ی خیابان را در بغل گرفت و خشک شد!

بادیه‌نشین یکی از بااستعدادترین و نوآورترین شاعرانِ معاصر بود. او نخستین مجموعه‌ شعرش را به نام "یک قطره خون" در بیست سالگی منتشر کرد. شعرهای این دفتر را در ۱۷ و ۱۸ سالگی سروده بود. دومین مجموعه‌اش شعر بلندی‌ست به نام " چهره‌ی طبیعت". از این شعرها به ویژه از "چهره‌ی طبیعت" بعدها شاعران موج نو و حتّی شاعران نیماییِ هم‌ زمان با او بهره‌ها گرفتند و تاثیر پذیرفتند، امّا به روی مبارکِ خود نیاوردند.

زندگی بادیه‌نشین به زندگی شاعر بزرگ و نامدار فرانسوی "آرتور رمبو" شبیه است. رمبو در یک محدوده‌ی سنّی همه‌ی شعرهایش را گفت و بعد خاموشی گزید، بادیه‌نشین هم که متولد ۱۳۱۴ بود، تمام شعرهایش را در عرضِ پانزده سال گفت و خاموش شد.

من هم آن سال‌ها (اوایل دهه چهل) از شمال آمده بودم و در تهران ساکن شده بودم. گاهی که فرصتی دست می‌داد به "کافه فیروز" سر می‌زدم تا سلامی به دوستان بگویم. بعد از ظهرهای "کافه فیروز" جالب بود!پاتوقی بود برای بازنشسته‌ها، فروشندگان مواد مخدر، هنرمندان، جوانان تازه از شهرستان آمده که می‌خواستند فلان شاعر یا نویسنده را ببینند و زنانی که از خرید در خیابان نادری خسته شده بودند و می‌خواستند با چای و بستنی رفع خستگی کنند.

خسرو، مهدی، شبان، آستیم، خیرکار و.. اغلب درکافه فیروز می‌نشستند و هر چند یک‌ بار بادیه‌نشین از راه می‌رسید.
بادیه‌نشین گاهی می‌رفت و سه چهار ماه گم می‌شد و گاهی هم هر روز به کافه فیروز می‌آمد. می‌گفتند: بادیه‌نشین وقتی بی‌پول می‌شود به روستاها می‌رود و در نقشِ دراویش دوره‌گرد شعر می‌خواند. همین که مقداری پول جمع کرد به کافه فیروز برمی‌گردد و آن‌ قدر بستنی و چای می‌خورد و دوا مصرف می‌کند تا پولش ته می‌کشد و باز به روستاها می‌رود. خسرو از همه بیشتر بادیه‌نشین را دوست می‌داشت. خسرو می‌گفت: بادیه‌نشین از همه‌ی شاعرانِ معاصر شاعرتر و بااستعدادتر است. وقتی بادیه‌نشین می‌گفت، ای بابا! من دیگر چای اندیش و دوا اندیش شده‌ام، شاعر نیستم! خسرو با لبخندی می‌گفت، حتّی از همین اندیش‌های تو یکی از دوستانِ شاعر تاثیر پذیرفته است، آن جا که می‌گوید:

من به دریا نیندیشیده‌ام
فکرهای مرا، دریا اندیشیده است.(یدالله رویایی)

بادیه‌نشین گاهی که حال خوشی داشت، از خاطرات گذشته می‌گفت و این که وقتی به خانه‌ی نیما می‌رفتند او از همه بیشتر به نیما علاقه‌مند بود. نیما به او گفته بود این جوان‌ها حرف مرا نفهمیده‌اند و نمی‌دانند در شعر به دنبال چه فضاهایی هستم. بادیه‌نشین با بسیاری از شاعران دوست بود و حشر و نشر داشت، از جمله با یدالله رویایی و اسماعیل شاهرودی. شعر "توکلت علی الله" را که در سال ۱۳۵۰ سروده شد، سه شاعر نوشته‌اند. شاهرودی در برگزیده‌ی شعرهایش توضیح می‌دهد که " این شعر مشترک، یادبودی‌ست از شبی و گوشه‌ای، که در هر بند مصرع اوّل را من، مصرع دوم را هوشنگ بادیه‌نشین و سومین مصرع را یدالله رویایی ساخته است."

مرد ماهیگیر با نجوای بسم‌الله
قایق خود را بسان قایق خورشید
روی ناهموار موج آهسته می‌راند.

دست‌هایش می‌سراید آیة‌الکرسی به هر آمدشدِ پارو
و نگاهش می‌دهد پرواز صدها مرغ سبز یادها را در فضای قصرهای موج
آفتاب گرم را با جلوه‌ی هر یاد می‌خواند

773 viewsعادله رفایی, 15:48