रासायनिक किरण

🌿🌿 काही महत्त्वाचे एकक 🌿🌿

🌷 एककाचे नाव - वापर

🌷नॉट :- सागरी जहाजांची गती मोजण्याचे एकक

1 नॉटिकल मैल=6076 फुट

🌷 फॅदम - समुद्राची खोली मोजण्याचे एकक

1 फॅदम=6 फुट

🌷 प्रकाशवर्ष :- तारे व ग्रह यांच्यातील अंतर मोजण्याचे एकक

1 प्रकाशवर्ष=9.46×10१२ मीटर

🌷 अँगस्ट्रॉंम :- प्रकाश लहरींची लांबी मोजण्याचे एकक

1 अँगस्ट्रॉंम (A°)=10-१० मीटर

🌷 बार :- वायुदाब मोजण्याचे एकक

1 बार=10 डाईन्स दाब/चौ

🌷 पौंड :- वजन मोजण्याचे एकक

2000 पौंड=1 टन

🌷 कॅलरी :- उष्णता मोजण्याचे एकक

1 कॅलरी=1 ग्रॅम शुद्ध पाण्याचे 1°से. तापमान वाढवण्यासाठी लागणारी ऊर्जा

🌷 अॅम्पीअर :- विद्युत प्रवाह मोजण्याचे एकक

1 अॅम्पीअर=6.3×10१८ इलेक्ट्रोन्स/सेकंद

🌷 मायक्रोन :- लांबीचे वैज्ञानिक एकक

1 मायक्रोन=0.001 मिमी

🌷 हँड :- घोड्याची उंची मोजण्याचे एकक

1 हँड=4 इंच

🌷 गाठ :- कापूस गाठी मोजण्याचे एकक

1 गाठ=500 पौंड

🌷 रोएंटजेन :- क्ष-किरणांनी उत्पन्न केलेली विकिरण मात्रा मोजण्याचे एकक

🌷 वॅट :- शक्तीचे एकक

1 हॉर्सपॉवर=746 वॅट

🌷 हॉर्सपॉवर :- स्वयंचलित वाहन किंवा यंत्राची भर उचलण्याची शक्ति मोजण्याचे एकक

1 हॉर्सपॉवर=1 मिनिटात, 1 फुट अंतरावर 33,000 पौंड वजन उचलणे.

🌷 दस्ता :- कागदसंख्या मोजण्याचे एकक

1 दस्ता=24 कागद,

1 रिम=20 दस्ते

🌷 एकर :- जमिनीचे मोजमाप करण्याचे एकक

1 एकर = 43560 चौ.फुट

🌷 मैल :-अंतर मोजण्याचे एकक

1 मैल=1609.35 मीटर

🌷 हर्टझ :- विद्युत चुंबकीय लहरी मोजण्याचे एकक

🌷1) एकेरी सहसंयुज बंध

समान किंवा भिन्न अधातूमध्ये दोन इलेक्ट्रॉनची किंवा एका जोडीची भागीदारी होऊन तयार होणाऱ्या बंधाला एकेरी सहसंयुज बंध असे म्हणतात. या बंधाला ‘-’ या चिन्हाने दर्शवितात.

🌷2) दुहेरी सहसंयुज बंध

समान किंवा भिन्न अधातूमध्ये चार इलेक्ट्रॉनची किंवा दोन जोडीची भागीदारी होऊन तयार होणाऱ्या बंधाला दुहेरी सहसंयुज बंध असे म्हणतात. या बंदला बंधाला ‘=’ या चिन्हाने दर्शवितात.

🌷3) तिहेरी सहसंयुज बंध

समान किंवा भिन्न अधातू मध्ये सहा इलेक्ट्रॉनची किंवा तीन जोडीची भागीदारी होऊन तयार होणाऱ्या बंधाला तिहेरी सहसंयुज बंध असे म्हणतात.

याबंधाला ‘==’ या चिन्हाने दर्शवितात.

आयनिक संयुगे आणि सहसंयुजी संयुगे

1. एकक पद्धती - ब्रिटिश (FPS)

· लांबी - फूट

· वस्तुमान - पौंड

· काळ - सेकंद
2. एकक पद्धती - सी.जी.एस (CGS)

· लांबी - सेंटीमीटर

· वस्तुमान - ग्रॅम

· काळ - सेकंद
3. एकक पद्धती - एम.के. एस (MKS)

· लांबी - मीटर

· वस्तुमान - किलोग्रॅम

· काळ - सेकंद
4. एकक पद्धती - आंतरराष्ट्रीय (IS)

· लांबी - मीटर

· वस्तुमान - किलोग्रॅम

· काळ - सेकंद

@MPSCScience

🔹उष्णता

उष्णता हा ऊर्जेचा एक प्रकार असून कोणत्याही प्रकारच्या ऊर्जेचे रूपांतर करुन ती मिळविता येते.

थंडीच्या दिवसात आपण हातावर हात घासतो. या प्रकियेत यांत्रिक ऊर्जेचे रूपांतर उष्णता उर्जेत होते.

जेव्हा आपण गिझरचे बटण चालू करतो तेव्हा विधुत ऊर्जेचे रूपांतर उष्णता उर्जेत होते. या उलट जेव्हा पाणी तापविले जाते तेव्हा पाण्याचे रूपांतर वाफेत होते.

वाफेच्या इंजिनामध्ये वाफेचे रूपांतर यांत्रिक उर्जेत होते व वाफेच्या इंजिनाच्या सहाय्याने रेल्वे धावते.

पाण्याचे असंगत आचरण=>

सामान्यपणे द्रव मर्यादित तापमानापर्यंत तापविल्यास त्याचे प्रसरण होते व थंड केल्यास त्याचे आकुंचन होते.

परंतु पाण्याचे तापमान 4℃ पेक्षा कमी झाले असता पाणी वैशिष्ट्यपूर्ण व अपवादात्मक आचरण दाखवते.

0℃ तापमानाचे पाणी तापविले असता सुरूवातीस 4℃ तापमान होईलपर्यंत त्याचे प्रसरणाऐवजी आकुंचन होते.

4℃ या तापमानास पाण्याचे आकारमान न्युनतम होते आणि 4℃ च्या पुढे तापमान गेल्यास पाण्याचे आकारमान वाढत जाते.

पाण्याचे 0℃पासून 4℃ पर्यंत पाण्याचे तापमान वाढविल्यास त्याचे आकारमान वाढण्याऐवजी कमी होते.

4℃ या तापमानास पाण्याचे आकारमान न्यूनतम (Minimum) असते. म्हणून पाण्याची घनता 4℃ ला उच्चतम (Maximum) असते.

पाण्याचे असंगत आचरण होपच्या उपकरणाच्या सहाय्याने दाखविता येते.

बर्फ पाण्यावर तरंगते याचाच अर्थ त्याची घनता 0℃ तापमानाच्या पाण्यापेक्षा कमी आहे असा होतो.

थंड प्रदेशामध्ये हिवाळ्यात वातावरणाचे तापमान 0℃ पेक्षाही कमी होऊ शकते. तापमान कमी होत जाते तसतसे तळी आणि तलावातील पाणी आकुंचन पावू लागते. त्याची घनता वाढते. ते तळाकडे जाऊ लागते. ही क्रिया संपूर्ण पाण्याचे तापमान 4℃होईपर्यंत चालू राहते.

तापमान 4℃ पेक्षा कमी होऊ लागल्यानंतर ते आकुंचन पावण्याऐवजी प्रसरण पावू लागते.
___________________________________
Join our telegram Channel @MPSCScience

प्रमाणित एकके व मापनपद्धती

· लांबी, वस्तुमान, काळ या तीन भौतिक राशी मूलभूत राशी समजल्या जातात. या मूलभूत राशीच्या मापनाच्या दोन पद्धती आहेत.

· सुरूवातीस जगभर ब्रिटिश मापन पद्धती व मेट्रिक पद्धतीचा वापर मोठ्या प्रमणात केला जाई. त्यानंतर 1790 पासून फ्रान्समध्ये मेट्रिक पद्धतीस सुरुवात झाली.

· 1960 सालापासून मेट्रिक पद्धतीचा जगभर वापर करण्यास सुरुवात झाली. या पद्धतीलाच सिस्टिम इंटरनॅशनल (IS) असे नाव देण्यात आले.

1. एकक पद्धती - ब्रिटिश (FPS)

· लांबी - फूट

· वस्तुमान - पौंड

· काळ - सेकंद
2. एकक पद्धती - सी.जी.एस (CGS)

· लांबी - सेंटीमीटर

· वस्तुमान - ग्रॅम

· काळ - सेकंद
3. एकक पद्धती - एम.के. एस (MKS)

· लांबी - मीटर

· वस्तुमान - किलोग्रॅम

· काळ - सेकंद
4. एकक पद्धती - आंतरराष्ट्रीय (IS)

· लांबी - मीटर

· वस्तुमान - किलोग्रॅम

· काळ - सेकंद

डॉप्लर परिणाम

क्षेपणास्त्रे