🌷क) मधुमेह/ डायबेटिस (Diabetes Mellitus)
हा रोग कर्बोदकांच्या अनियमित चयापचयामुळे तसेच स्वादुपिंडाच्या अयोग्य कार्यामुळे निर्माण होतो.
१) कर्बोदकांच्या चयापचयामध्ये तयार झालेली साखर शरीरांच्या पेशींमध्ये योग्य प्रमाणात शोषली न गेल्यास तिचे रक्तातच प्रमाण वाढते.
२) रक्तातील साखरेच्या प्रमाणावर नियंत्रण ठेवण्याचे कार्य स्वादुपिंडातून स्रवणाऱ्या इन्सुलिनमार्फत केले जात असते. हे इन्सुलिन स्वादुपिंडातील islets of Langerhans नावाच्या ग्रंथीपैकी बीटा पेशींमधून स्त्रवत असते. या ग्रंथींच्या कार्यात बिघाड झाल्यास इन्सुलिन योग्य प्रमाणात तयार होत नाही. त्यामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते.
इन्सुलिनची कमतरता किंवा इन्सुलिनच्या क्रियेतील दोष निर्माण होण्याची विविध कारणे आहेत.
१) स्वादुपिंडाचे विकार, जसे इंफ्लेमेशं व सिस्टिक फायब्रासिस,
२) जैविकदृष्टया कमी परिणामकारक इन्सुलिनची निर्मिती
३) बीट पेशींचा नाश
४) आनुवंशिक दोष, जसे इन्सुलिन जनुकांचे उत्परिवर्तन इत्यादी.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
हा रोग कर्बोदकांच्या अनियमित चयापचयामुळे तसेच स्वादुपिंडाच्या अयोग्य कार्यामुळे निर्माण होतो.
१) कर्बोदकांच्या चयापचयामध्ये तयार झालेली साखर शरीरांच्या पेशींमध्ये योग्य प्रमाणात शोषली न गेल्यास तिचे रक्तातच प्रमाण वाढते.
२) रक्तातील साखरेच्या प्रमाणावर नियंत्रण ठेवण्याचे कार्य स्वादुपिंडातून स्रवणाऱ्या इन्सुलिनमार्फत केले जात असते. हे इन्सुलिन स्वादुपिंडातील islets of Langerhans नावाच्या ग्रंथीपैकी बीटा पेशींमधून स्त्रवत असते. या ग्रंथींच्या कार्यात बिघाड झाल्यास इन्सुलिन योग्य प्रमाणात तयार होत नाही. त्यामुळे रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढते.
इन्सुलिनची कमतरता किंवा इन्सुलिनच्या क्रियेतील दोष निर्माण होण्याची विविध कारणे आहेत.
१) स्वादुपिंडाचे विकार, जसे इंफ्लेमेशं व सिस्टिक फायब्रासिस,
२) जैविकदृष्टया कमी परिणामकारक इन्सुलिनची निर्मिती
३) बीट पेशींचा नाश
४) आनुवंशिक दोष, जसे इन्सुलिन जनुकांचे उत्परिवर्तन इत्यादी.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
🌷लक्षणे –
3Ps म्हणजे पॉलियुरिया (Polyuria : बहुमूत्रता), पॉलिडिप्सिया (Polydipsia: खूप तहान लागणे) आणि पॉलिफेजिया (Polyphagia: वजन खूप कमी होणे).
तसेच जखमा लवकर न भरणे, अतिशय थकवा येणे, अचानक वजन कमी होणे, दृष्टी अंधुक होणे आणि वेसावधपणा अशी लक्षणे मधुमेहात जाणवतात.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌿🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿
3Ps म्हणजे पॉलियुरिया (Polyuria : बहुमूत्रता), पॉलिडिप्सिया (Polydipsia: खूप तहान लागणे) आणि पॉलिफेजिया (Polyphagia: वजन खूप कमी होणे).
तसेच जखमा लवकर न भरणे, अतिशय थकवा येणे, अचानक वजन कमी होणे, दृष्टी अंधुक होणे आणि वेसावधपणा अशी लक्षणे मधुमेहात जाणवतात.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌿🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿
🌷🌷पोलिओ (Poliomycetis)🌷🌷
हा रोग Entero virus या विषाणूमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला होतो.
या रोगामुळे हात – पाय लुळें होऊ शकतात व असा प्रादुर्भाव मुख्यतः लहानपणीच होत असतो.
लस: पोलिओच्या विरोधी दोन लसींचा वापर केला जातो.
१) Salf V – शरीरात इंजेकशनद्वारे दिली जाते.
२) सेबीने – तोंडाद्वारे दिली जाते.
WHO ने भारतासाठी Sebine या लसीची शिफारस केली आहे.
November 1995 पासून भारताने प्लस पोलिओ इम्युनायझेशन कार्यक्रमाची सुरुवात केली आहे. या कार्यक्रमा अंतर्गत पाच वर्षाखालील मुलांना OPV (Oral Polio Vaccine) दिले जाते.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
हा रोग Entero virus या विषाणूमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला होतो.
या रोगामुळे हात – पाय लुळें होऊ शकतात व असा प्रादुर्भाव मुख्यतः लहानपणीच होत असतो.
लस: पोलिओच्या विरोधी दोन लसींचा वापर केला जातो.
१) Salf V – शरीरात इंजेकशनद्वारे दिली जाते.
२) सेबीने – तोंडाद्वारे दिली जाते.
WHO ने भारतासाठी Sebine या लसीची शिफारस केली आहे.
November 1995 पासून भारताने प्लस पोलिओ इम्युनायझेशन कार्यक्रमाची सुरुवात केली आहे. या कार्यक्रमा अंतर्गत पाच वर्षाखालील मुलांना OPV (Oral Polio Vaccine) दिले जाते.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
🌷🌷गालफुगी (Mums)🌷🌷
हा रोग Paramyxo Virus या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव लाळेच्या ग्रंथींना होतो. लाळेच्या ग्रंथींना सूज आल्याने गाळ फुगल्यासारखा दिसतो.
लक्षणे: ताप, लाळेच्या ग्रंथींना सूज, अन्न-पाणी गिळण्यास त्रास.
हा मुख्यतः लहान मुलांना होतो, मात्र तरुण माणसास झाल्यास तो वांझ होऊ शकतो.
लस: गालफुगीविरोधी लस.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌷
हा रोग Paramyxo Virus या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव लाळेच्या ग्रंथींना होतो. लाळेच्या ग्रंथींना सूज आल्याने गाळ फुगल्यासारखा दिसतो.
लक्षणे: ताप, लाळेच्या ग्रंथींना सूज, अन्न-पाणी गिळण्यास त्रास.
हा मुख्यतः लहान मुलांना होतो, मात्र तरुण माणसास झाल्यास तो वांझ होऊ शकतो.
लस: गालफुगीविरोधी लस.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌷
🌷🌷रुबेला (Rubella किंवा Gernman measles)🌷🌷
हा रोग Myxovirus या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
या रोगांमुळे मानेतील ग्रंथींना प्रादुर्भाव होतो.
लक्षणे: ताप, मानेतील ग्रंथींचा दाह, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशी पुरळ,
गर्भारपणाच्या पहिल्या चार महिन्यात आईला झाल्यास मूल मतिमंद तसेच बहिरे होण्याची शक्यता असते.
लस: रुबेला -विरोधी लस. जीवनभर संरक्षण.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
हा रोग Myxovirus या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
या रोगांमुळे मानेतील ग्रंथींना प्रादुर्भाव होतो.
लक्षणे: ताप, मानेतील ग्रंथींचा दाह, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशी पुरळ,
गर्भारपणाच्या पहिल्या चार महिन्यात आईला झाल्यास मूल मतिमंद तसेच बहिरे होण्याची शक्यता असते.
लस: रुबेला -विरोधी लस. जीवनभर संरक्षण.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
🌷🌷गोवर (Measles)🌷🌷
हा रोग Myxovirus या विषाणूंमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
लक्षणे: ताप, कोरडा घसा, तिसऱ्या दिवशी तोंडांत पांढरा ठिपका, चौथ्या दिवशी पुरळ
लस: गोवर विरोधी लस – आयुष्यभर संरक्षण
भारतात गोवर हे बालमृत्यूचे प्रमुख कारण आहे.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
हा रोग Myxovirus या विषाणूंमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
लक्षणे: ताप, कोरडा घसा, तिसऱ्या दिवशी तोंडांत पांढरा ठिपका, चौथ्या दिवशी पुरळ
लस: गोवर विरोधी लस – आयुष्यभर संरक्षण
भारतात गोवर हे बालमृत्यूचे प्रमुख कारण आहे.
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
🌺🌺कांजण्या (Chicken Pox)🌺🌺
हा रोग Vericella -zoster या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग मुख्यतः लहान मुलांचा आहे. मात्र, तो तरुणांना सुद्धा होऊ शकतो.
हा रोग धोकादायक नाही.
लक्षणे: ताप, डोकेदुखी, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशीच पुरळ
लस: उपलब्ध नाही. मात्र, एकदा होऊन गेल्यावर आयुष्यभर संरक्षण.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿
हा रोग Vericella -zoster या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग मुख्यतः लहान मुलांचा आहे. मात्र, तो तरुणांना सुद्धा होऊ शकतो.
हा रोग धोकादायक नाही.
लक्षणे: ताप, डोकेदुखी, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशीच पुरळ
लस: उपलब्ध नाही. मात्र, एकदा होऊन गेल्यावर आयुष्यभर संरक्षण.
🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿🌷🌿
1) देवी (Small Pox):
हा रोग variola व्हायरस या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगामुळे मज्जासंस्थेला प्रादुर्भाव होतो.
या रोगाचा प्रसार खोकल्यापासून उडणाऱ्या दूषित थेंबांमुळे होतो.
लक्षणे: ताप, संसर्गानंतर ३/४ दिवशी अंगावर पुळ्या, पुढील टप्प्यात आंधळेपणा
लस: देवीची लस
1975 पासून भारतात देवीची लास देण्यात येत आहे.
2) कांजण्या (Chicken Pox)
हा रोग Vericella -zoster या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग मुख्यतः लहान मुलांचा आहे. मात्र, तो तरुणांना सुद्धा होऊ शकतो.
हा रोग धोकादायक नाही.
लक्षणे: ताप, डोकेदुखी, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशीच पुरळ
लस: उपलब्ध नाही. मात्र, एकदा होऊन गेल्यावर आयुष्यभर संरक्षण.
3) गोवर (Measles)
हा रोग Myxovirus या विषाणूंमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
लक्षणे: ताप, कोरडा घसा, तिसऱ्या दिवशी तोंडांत पांढरा ठिपका, चौथ्या दिवशी पुरळ
लस: गोवर विरोधी लस – आयुष्यभर संरक्षण
भारतात गोवर हे बालमृत्यूचे प्रमुख कारण आहे.
4) रुबेला (Rubella किंवा Gernman measles)
हा रोग Myxovirus या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
या रोगांमुळे मानेतील ग्रंथींना प्रादुर्भाव होतो.
लक्षणे: ताप, मानेतील ग्रंथींचा दाह, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशी पुरळ,
गर्भारपणाच्या पहिल्या चार महिन्यात आईला झाल्यास मूल मतिमंद तसेच बहिरे होण्याची शक्यता असते.
लस: रुबेला -विरोधी लस. जीवनभर संरक्षण.
5) गालफुगी (Mums)
हा रोग Paramyxo Virus या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव लाळेच्या ग्रंथींना होतो. लाळेच्या ग्रंथींना सूज आल्याने गाळ फुगल्यासारखा दिसतो.
लक्षणे: ताप, लाळेच्या ग्रंथींना सूज, अन्न-पाणी गिळण्यास त्रास.
हा मुख्यतः लहान मुलांना होतो, मात्र तरुण माणसास झाल्यास तो वांझ होऊ शकतो.
लस: गालफुगीविरोधी लस.
6) पोलिओ (Poliomycetis):
हा रोग Entero virus या विषाणूमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला होतो.
या रोगामुळे हात – पाय लुळें होऊ शकतात व असा प्रादुर्भाव मुख्यतः लहानपणीच होत असतो.
लस: पोलिओच्या विरोधी दोन लसींचा वापर केला जातो.
१) Salf V – शरीरात इंजेकशनद्वारे दिली जाते.
२) सेबीने – तोंडाद्वारे दिली जाते.
WHO ने भारतासाठी Sebine या लसीची शिफारस केली आहे.
November 1995 पासून भारताने प्लस पोलिओ इम्युनायझेशन कार्यक्रमाची सुरुवात केली आहे. या कार्यक्रमा अंतर्गत पाच वर्षाखालील मुलांना OPV (Oral Polio Vaccine) दिले जाते.
हा रोग variola व्हायरस या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगामुळे मज्जासंस्थेला प्रादुर्भाव होतो.
या रोगाचा प्रसार खोकल्यापासून उडणाऱ्या दूषित थेंबांमुळे होतो.
लक्षणे: ताप, संसर्गानंतर ३/४ दिवशी अंगावर पुळ्या, पुढील टप्प्यात आंधळेपणा
लस: देवीची लस
1975 पासून भारतात देवीची लास देण्यात येत आहे.
2) कांजण्या (Chicken Pox)
हा रोग Vericella -zoster या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग मुख्यतः लहान मुलांचा आहे. मात्र, तो तरुणांना सुद्धा होऊ शकतो.
हा रोग धोकादायक नाही.
लक्षणे: ताप, डोकेदुखी, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशीच पुरळ
लस: उपलब्ध नाही. मात्र, एकदा होऊन गेल्यावर आयुष्यभर संरक्षण.
3) गोवर (Measles)
हा रोग Myxovirus या विषाणूंमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
लक्षणे: ताप, कोरडा घसा, तिसऱ्या दिवशी तोंडांत पांढरा ठिपका, चौथ्या दिवशी पुरळ
लस: गोवर विरोधी लस – आयुष्यभर संरक्षण
भारतात गोवर हे बालमृत्यूचे प्रमुख कारण आहे.
4) रुबेला (Rubella किंवा Gernman measles)
हा रोग Myxovirus या विषाणूमुळे होतो.
हा रोग खूप संसर्गजन्य असून मुख्यतः पाच वर्षाखालील मुलांना होतो व या रोगामध्ये दुय्यम संसर्गाची भीती खूप असते.
या रोगांमुळे मानेतील ग्रंथींना प्रादुर्भाव होतो.
लक्षणे: ताप, मानेतील ग्रंथींचा दाह, संसर्गाच्या पहिल्या दिवशी पुरळ,
गर्भारपणाच्या पहिल्या चार महिन्यात आईला झाल्यास मूल मतिमंद तसेच बहिरे होण्याची शक्यता असते.
लस: रुबेला -विरोधी लस. जीवनभर संरक्षण.
5) गालफुगी (Mums)
हा रोग Paramyxo Virus या विषाणूंमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव लाळेच्या ग्रंथींना होतो. लाळेच्या ग्रंथींना सूज आल्याने गाळ फुगल्यासारखा दिसतो.
लक्षणे: ताप, लाळेच्या ग्रंथींना सूज, अन्न-पाणी गिळण्यास त्रास.
हा मुख्यतः लहान मुलांना होतो, मात्र तरुण माणसास झाल्यास तो वांझ होऊ शकतो.
लस: गालफुगीविरोधी लस.
6) पोलिओ (Poliomycetis):
हा रोग Entero virus या विषाणूमुळे होतो.
या रोगाचा प्रादुर्भाव मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला होतो.
या रोगामुळे हात – पाय लुळें होऊ शकतात व असा प्रादुर्भाव मुख्यतः लहानपणीच होत असतो.
लस: पोलिओच्या विरोधी दोन लसींचा वापर केला जातो.
१) Salf V – शरीरात इंजेकशनद्वारे दिली जाते.
२) सेबीने – तोंडाद्वारे दिली जाते.
WHO ने भारतासाठी Sebine या लसीची शिफारस केली आहे.
November 1995 पासून भारताने प्लस पोलिओ इम्युनायझेशन कार्यक्रमाची सुरुवात केली आहे. या कार्यक्रमा अंतर्गत पाच वर्षाखालील मुलांना OPV (Oral Polio Vaccine) दिले जाते.
🌷🌷भौतिकशास्त्र (Physics)🌷🌷
द्रव्य, कार्य
ऊर्जा, शक्ती, सदिश राशी, अदिश राशी
विस्थापन, चाल, वेग त्वरण, बल, गती, दाब
धाराविद्युत, चुंबकत्व, विद्युत चुंबक, दोलने व लहरी
ध्वनी, प्रकाश
उष्णता, किरणोत्सारिता, अर्धवाहक
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
द्रव्य, कार्य
ऊर्जा, शक्ती, सदिश राशी, अदिश राशी
विस्थापन, चाल, वेग त्वरण, बल, गती, दाब
धाराविद्युत, चुंबकत्व, विद्युत चुंबक, दोलने व लहरी
ध्वनी, प्रकाश
उष्णता, किरणोत्सारिता, अर्धवाहक
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
🌷🌷रसायनशास्त्र (Chemistry)🌷🌷
द्रव्याचे गुणधर्म, अणू, रेणू ,
आम्ल,आम्लारी,क्षार,मूलद्रव्य,
संयुगे, मिश्रण, विद्युत अपघटन, विद्युत विलेपन,
धातू व अधातू, रासायनिक बंध व अभिक्रिया, कार्बनी संयुगे,
औद्योगिक रसायनशास्त्र (काच प्लास्टिक, साबण इत्यादी) मृदा, अन्न इत्यादी
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
द्रव्याचे गुणधर्म, अणू, रेणू ,
आम्ल,आम्लारी,क्षार,मूलद्रव्य,
संयुगे, मिश्रण, विद्युत अपघटन, विद्युत विलेपन,
धातू व अधातू, रासायनिक बंध व अभिक्रिया, कार्बनी संयुगे,
औद्योगिक रसायनशास्त्र (काच प्लास्टिक, साबण इत्यादी) मृदा, अन्न इत्यादी
🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀🌷🍀
◾️हृदयरोग (Heart Diseases):
⚜ जन्मतःच हृदयात दोष असणे (Congenital heart disease)-
⚜ जन्मतःच हृदयात दोष असणाऱ्या मुलांना Blue Baby असे म्हणतात. कारण, त्यांचे ओठ, नखे तसेच, त्वचा निळसर रंगाची बनते.
⚜ जन्मतःच हृदयात दोष असणे (Congenital heart disease)-
⚜ जन्मतःच हृदयात दोष असणाऱ्या मुलांना Blue Baby असे म्हणतात. कारण, त्यांचे ओठ, नखे तसेच, त्वचा निळसर रंगाची बनते.