📰 हेनले पासपोर्ट इंडेक्स – ऑक्टोबर 2026

🗓 शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
#चालू_घडामोडी

🛂 हेनले पासपोर्ट इंडेक्स – ऑक्टोबर 2026 🌍
Henley Passport Index

━━━━━━━━━━━━━━━
🇮🇳 भारताची कामगिरी ❗Imp
👉 क्रमांक : 84 वा (मागील : 85 वा)
👉 संयुक्त क्रमांक : अल्जेरिया व मॉरिटानिया
👉 पूर्वव्हिसाशिवाय प्रवेश : 55 गंतव्यस्थाने (मागील : 57)
📅 क्रमवारी दिनांक : 9 ऑक्टोबर 2026

⚠️ क्रमांक 1 ने सुधारला, पण गंतव्यस्थाने 2 ने घटली!

━━━━━━━━━━━━━━━
🏢 निर्देशांकाविषयी
◾️ प्रकाशक : Henley & Partners – लंडनस्थित जागतिक नागरिकत्व व निवास सल्लागार संस्था
◾️ डेटा स्रोत : IATA (International Air Transport Association) ❗Imp
◾️ अभ्यास : 199 पासपोर्ट व 227 प्रवास गंतव्यस्थाने
◾️ मोजणी : व्हिसामुक्त + व्हिसा-ऑन-अरायव्हल + ETA (आधी मंजुरी लागणारा e-Visa मोजला जात नाही)

━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जगातील सर्वात शक्तिशाली पासपोर्ट (Top)
1️⃣ सिंगापूर – 193 🇸🇬
2️⃣ जपान, दक्षिण कोरिया, UAE – प्रत्येकी 188
3️⃣ स्वीडन – 187
4️⃣ फ्रान्स, जर्मनी, इटली, स्पेन इ. – 186
◾️ UK : 6 वा (184) | USA : 10 वा (180)

━━━━━━━━━━━━━━━
📉 सर्वात कमकुवत पासपोर्ट
◾️ अफगाणिस्तान – सर्वात तळाशी, फक्त 22 गंतव्यस्थाने

━━━━━━━━━━━━━━━
✈️ भारतीयांना पूर्वव्हिसाशिवाय प्रवेश देणारी काही ठिकाणे
भूतान, नेपाळ, मलेशिया, थायलंड, मॉरिशस, फिजी, कझाकस्तान, रवांडा, सेनेगल, जमैका, बार्बाडोस

━━━━━━━━━━━━━━━
📌 MPSC/UPSC Exam Points

◾️ सुरुवात 2006 – मूळ नाव Henley & Partners Visa Restrictions Index (HVRI); 2018 मध्ये नाव बदलून Henley Passport Index ❗Imp
◾️ 2026 हे निर्देशांकाचे 20 वे वर्ष
◾️ UAE : 20 वर्षांच्या इतिहासातील सर्वोत्तम कामगिरी – 2006 पासून 149 गंतव्यस्थाने वाढवली व 57 क्रमांक वर चढला
◾️ 2006 पासून जागतिक सरासरी प्रवेश 58 वरून 108 गंतव्यस्थानांपर्यंत वाढला
◾️ ऑक्टोबर 2025 मध्ये भारत : 85 वा (57 गंतव्यस्थाने)

#HenleyPassportIndex #India #MPSC

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न

🧠 या बातमीवर 5 सराव-प्रश्न
पर्याय निवडा — लगेच बरोबर उत्तर व स्पष्टीकरण दिसेल 👇

📰 आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य निर्मूलन दिन

🗓 शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
#चालू_घडामोडी

🌍 आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य निर्मूलन दिन
📅 १७ ऑक्टोबर २०२६

◾️ २०२६–२०२८ ची त्रैवार्षिक संकल्पना: "United for Peace and Human Rights"
◾️ ❗Imp २०२६ चे विशेष लक्ष: "Safe Homes for All" (सर्वांसाठी सुरक्षित घरे)
◾️ इतिहास: १७ ऑक्टोबर १९८७ रोजी पॅरिस (ट्रोकॅडेरो) येथे अत्यंत गरिबी, भूक व हिंसाचाराच्या बळींच्या स्मरणार्थ कार्यक्रम; संयुक्त राष्ट्र महासभेची मान्यता ठराव ४७/१९६, २२ डिसेंबर १९९२
◾️ जागतिक स्थिती: सुमारे २.८ अब्ज लोक अपुऱ्या किंवा असुरक्षित निवासात; ३० कोटींहून अधिक लोकांना सुरक्षित घरच नाही
◾️ संदर्भ: दोहा राजकीय घोषणापत्र (दुसरी जागतिक सामाजिक विकास शिखर परिषद) — पुरेशा जीवनमानाचा हक्क अधोरेखित; जागतिक सामाजिक अहवाल २०२६
◾️ मुख्य कार्यक्रम — १६ ऑक्टोबर २०२६, संयुक्त राष्ट्र मुख्यालय, न्यूयॉर्क
◾️ संबंधित शाश्वत विकास ध्येय — SDG 1 (दारिद्र्याचे सर्व स्वरूपांत निर्मूलन)

📌 Exam Points
▪️ जागतिक बहुआयामी दारिद्र्य निर्देशांक (Global MPI) — UNDP व OPHI (ऑक्सफर्ड); Alkire-Foster पद्धत; ३ परिमाणे, १० निर्देशक; ३३.३३% वंचितता = दारिद्र्य
▪️ नीती आयोगाचा राष्ट्रीय MPI — ३ परिमाणे, १२ निर्देशक (अतिरिक्त — मातृआरोग्य व बँक खाते); बहुआयामी दारिद्र्य २९.१७% (२०१३-१४) → ११.२८% (२०२२-२३); सुमारे २४.८२ कोटी लोक दारिद्र्याबाहेर
▪️ जागतिक बँकेची आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्यरेषा — $३.०० प्रतिदिन (२०२१ PPP), जून २०२५ पासून (पूर्वीची $२.१५ — २०१७ PPP)
▪️ भारतातील दारिद्र्य समित्या — दांडेकर-रथ (१९७१), वाय. के. अलघ (१९७९) ग्रामीण २,४०० व शहरी २,१०० कॅलरी, लकडावाला (१९९३), तेंडुलकर (२००९) — २०११-१२ मध्ये २१.९%, रंगराजन (२०१४) — २९.५%

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न

🧠 या बातमीवर 5 सराव-प्रश्न
पर्याय निवडा — लगेच बरोबर उत्तर व स्पष्टीकरण दिसेल 👇

📰 जागतिक भूक निर्देशांक २०२६ (Global Hunger Index)

🗓 रविवार, 18 ऑक्टोबर 2026
#चालू_घडामोडी

🍚 जागतिक भूक निर्देशांक २०२६ (Global Hunger Index) — भारत १००व्या स्थानी
📅 १४ ऑक्टोबर २०२६

◾️ ❗Imp भारताचा क्रमांक — १००वा (एकूण १२२ देशांपैकी); गुण २४.१ — 'गंभीर' (Serious) श्रेणीत; इथिओपियासोबत संयुक्त १००वे स्थान
◾️ अहवालाचे शीर्षक: "No Security Without Food Security"
◾️ प्रकाशक: कन्सर्न वर्ल्डवाइड (आयर्लंड) व वेल्थहंगरहिल्फे (जर्मनी) — सहभागी Helvetas
◾️ तुलना: जागतिक सरासरी १८.१; दक्षिण आशिया सरासरी २३.५
◾️ शेजारी देश: भारत पाकिस्तान (२५.५) व अफगाणिस्तान (२८.६) पेक्षा चांगला; मात्र बांगलादेश (१९.२), नेपाळ व श्रीलंका (मध्यम श्रेणी) यांच्या मागे
◾️ दीर्घकालीन सुधारणा: भारताचा गुण ३७.० (२००६) → २८.८ (२०१२) → २५.८ (२०१८) → २४.१ (२०२६)
◾️ बालकांची खुरटलेली वाढ (Stunting): ५०% (२०००) → २९.३% (२०२६); मात्र बालकांचे कुपोषणजन्य क्षीणत्व (Child Wasting) दक्षिण आशियात सर्वाधिक

📌 Exam Points
▪️ GHI चे चार निर्देशक — अल्पपोषण (Undernourishment), बालकांची खुरटलेली वाढ (Stunting), बालकांचे क्षीणत्व (Wasting) व पाच वर्षांखालील बालमृत्यू दर
▪️ श्रेणी (० ते १०० गुण): ≤९.९ कमी | १०–१९.९ मध्यम | २०–३४.९ गंभीर | ३५–४९.९ चिंताजनक | ≥५० अत्यंत चिंताजनक. गुण जास्त = भूक स्थिती अधिक वाईट
▪️ GHI २०२५: भारत १०२वा (१२३ देशांपैकी), गुण २५.८; २०२४: १०५वा (१२७ देशांपैकी)
▪️ संबंधित: SDG 2 — शून्य भूक (Zero Hunger) २०३०; १६ ऑक्टोबर — जागतिक अन्न दिन; भारताच्या योजना — राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायदा २०१३, पोषण अभियान, PM गरीब कल्याण अन्न योजना

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न