🚢 21 वी सागरी राज्य विकास परिषद (MSDC) बैठक ⚓
Maritime State Development Council – 21st Meeting

━━━━━━━━━━━━━━━
📅 दिनांक : 13 ऑक्टोबर 2026
📍 ठिकाण : मुंबई, महाराष्ट्र
👤 अध्यक्ष : सर्बानंद सोनोवाल
(केंद्रीय बंदरे, नौवहन व जलमार्ग मंत्री)

🌟 भारतीय बंदरे अधिनियम, 2025 अंतर्गत "वैधानिक संस्था" बनल्यानंतरची पहिलीच बैठक! ❗Imp

━━━━━━━━━━━━━━━
👥 उपस्थित प्रमुख मंत्री
👉 नितेश राणे – मत्स्यव्यवसाय व बंदरे विकास मंत्री, महाराष्ट्र
👉 कनुभाई देसाई – अर्थमंत्री, गुजरात
👉 दिगंबर कामत – बंदरे मंत्री, गोवा
👉 मल्लाडी कृष्ण राव – मंत्री, पुद्दुचेरी
◾️ बैठकीपूर्वी मुंबई पोर्ट क्रूझ टर्मिनल व JNPA ला भेट

━━━━━━━━━━━━━━━
🎯 प्रमुख निर्णय

⏰ मार्च 2027 ची मुदत ❗Imp
◾️ सर्व बंदरांवर "एक राष्ट्र एक बंदर प्रक्रिया" (One Nation One Port Process – ONOP) सुधारणा लागू
◾️ सर्व बंदरे सागर सेतू (Maritime Single Window) शी जोडणार
◾️ बंदर शुल्कांचे (Port Tariffs) इलेक्ट्रॉनिक प्रकाशन अनिवार्य

📜 कायदेशीर
◾️ राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांनी 3 महिन्यांत भारतीय बंदरे अधिनियमाच्या कलम 77 अंतर्गत नियम अधिसूचित करावेत

🗺️ नियोजन
◾️ Maritime India Vision 2030 व Maritime Amrit Kaal Vision 2047 ची उद्दिष्टे स्वीकारली (500+ उपक्रम)
◾️ बिगर-प्रमुख बंदरांसाठी पोर्ट मास्टर प्लॅन
◾️ सागरमाला, किनारी नौवहन, जहाजबांधणी व क्रूझ पायाभूत सुविधांना पाठिंबा

━━━━━━━━━━━━━━━
🛳️ जहाजबांधणीसाठी 2 नवीन कर्ज-जोखीम विमा योजना ❗Imp

1️⃣ SbPCP – Shipbuilding Project Credit Risk Insurance Policy
◾️ विकसित : ECGC Ltd | निर्यात प्रकल्पांसाठी

2️⃣ BCSPS – Business Credit Shield Policy–Shipbuilders
◾️ विकसित : न्यू इंडिया ॲश्युरन्स | देशांतर्गत प्रकल्पांसाठी

◾️ विमा हप्त्यावर सरकारी अनुदान
◾️ योजना : जहाजबांधणी विकास योजना (Shipbuilding Development Scheme) अंतर्गत

━━━━━━━━━━━━━━━
💰 पार्श्वभूमी : सागरी पॅकेज (सप्टेंबर 2025)
◾️ एकूण : ₹69,725 कोटी
◾️ जहाजबांधणी विकास योजना : ₹19,989 कोटी
◾️ सागरी विकास निधी (Maritime Development Fund) : ₹25,000 कोटी

━━━━━━━━━━━━━━━
📌 MPSC/UPSC Exam Points

◾️ MSDC ची स्थापना : 1997 (केंद्र-राज्य सागरी समन्वयासाठी) ❗Imp
◾️ भारतीय बंदरे अधिनियम, 2025 : 15 मे 2026 रोजी अधिसूचित; याने ब्रिटिशकालीन भारतीय बंदरे अधिनियम, 1908 ची जागा घेतली
◾️ सागरमाला कार्यक्रम : सुरुवात 2015 (बंदर-आधारित विकास)
◾️ भारतातील किनारी राज्ये : 9 (गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ, तमिळनाडू, आंध्र प्रदेश, ओडिशा, पश्चिम बंगाल)
◾️ दीनदयाळ बंदर = कांडला (गुजरात) | JNPA = न्हावा शेवा (महाराष्ट्र) | मुरगाव = गोवा

#MSDC #Maritime #Ports #MPSC

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न

🧠 या बातमीवर 5 सराव-प्रश्न
पर्याय निवडा — लगेच बरोबर उत्तर व स्पष्टीकरण दिसेल 👇

📰 पीएम गतिशक्ती : 5 वर्षे पूर्ण

🗓 गुरुवार, 15 ऑक्टोबर 2026
#चालू_घडामोडी

🏗️ पीएम गतिशक्ती : 5 वर्षे पूर्ण 🎉
+ ITLA स्थापनेस केंद्रीय मंत्रिमंडळाची मंजुरी

━━━━━━━━━━━━━━━
🚀 PM गतिशक्ती – एक नजर

📛 पूर्ण नाव : PM GatiShakti National Master Plan for Multi-modal Connectivity
📅 घोषणा : 15 ऑगस्ट 2021 (स्वातंत्र्यदिन भाषण)
📅 सुरुवात : 13 ऑक्टोबर 2021 ❗Imp
👤 सुरुवात : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
🏛️ नोडल विभाग : DPIIT (वाणिज्य व उद्योग मंत्रालय) ❗Imp
🎂 5 वर्षे पूर्ण : 13 ऑक्टोबर 2026

━━━━━━━━━━━━━━━
🎯 उद्देश
◾️ पायाभूत सुविधांचे एकात्मिक नियोजन (Integrated Planning)
◾️ मंत्रालये व राज्यांतील समन्वय – "संपूर्ण सरकार" (Whole-of-Government) दृष्टिकोन
◾️ बहुविध दळणवळण (Multimodal Connectivity) व लॉजिस्टिक्स खर्चात घट
◾️ तंत्रज्ञान : GIS, उपग्रह प्रतिमा व डिजिटल नकाशे

━━━━━━━━━━━━━━━
📊 5 वर्षांतील कामगिरी ❗Imp
◾️ 1,800+ डेटा स्तर (Data Layers) एकत्रित
◾️ 58 केंद्रीय मंत्रालये/विभाग + सर्व 36 राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश जोडलेले
◾️ नेटवर्क प्लॅनिंग ग्रुप (NPG) ने 421 प्रकल्पांचे (≈ ₹20.23 लाख कोटी) मूल्यमापन केले
◾️ नियोजन आता जिल्हा स्तरापर्यंत : रस्ते, शाळा, आरोग्य केंद्रे, पाणी पाइपलाइन
◾️ स्वदेशी प्लॅटफॉर्म विकसक : BISAG-N
(भास्कराचार्य राष्ट्रीय अंतराळ उपयोजन व भू-माहितीशास्त्र संस्था)

━━━━━━━━━━━━━━━
🆕 ITLA – एकात्मिक वाहतूक व लॉजिस्टिक्स प्राधिकरण ❗Imp
Integrated Transport & Logistics Authority

📅 मंत्रिमंडळ मंजुरी : 6 ऑक्टोबर 2026
🏢 स्वरूप : विशेष उद्देश संस्था (Special Purpose Vehicle – SPV)

🔧 कार्ये
◾️ वाहतूक व लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात संशोधन, नियोजन, मूल्यमापन, देखरेख व प्रभाव मूल्यांकन
◾️ ₹500 कोटी व त्याहून अधिक किमतीच्या प्रकल्पांचे मूल्यमापन
◾️ 10+ वर्षांचा राष्ट्रीय वाहतूक बृहद आराखडा (National Transport Master Plan) तयार करणे
◾️ मंत्रालयांच्या 5 वर्षीय क्षेत्रीय व वार्षिक योजनांची या आराखड्याशी सांगड
◾️ NTDR – राष्ट्रीय वाहतूक डेटा भांडार : FASTag, वाहन (Vahan) व GST ई-वे बिल डेटा एकत्र

🌟 गतिशक्ती = डिजिटल नकाशा | ITLA = दीर्घकालीन वाहतूक नियोजन करणारे प्राधिकरण

━━━━━━━━━━━━━━━
📌 MPSC/UPSC Exam Points

◾️ गतिशक्तीची 7 इंजिने : रस्ते, रेल्वे, विमानतळ, बंदरे, सार्वजनिक वाहतूक, जलमार्ग, लॉजिस्टिक्स पायाभूत सुविधा ❗Imp
◾️ राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरण (NLP) : सुरुवात 17 सप्टेंबर 2022 – गतिशक्तीला पूरक
◾️ BISAG-N : मुख्यालय गांधीनगर (गुजरात); इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाअंतर्गत
◾️ NPG : विविध मंत्रालयांच्या नियोजन विभागप्रमुखांचा गट; प्रकल्पांची गतिशक्ती तत्त्वांनुसार तपासणी
◾️ DPIIT = उद्योग व अंतर्गत व्यापार प्रोत्साहन विभाग

#PMGatiShakti #ITLA #Infrastructure #MPSC

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न

🧠 या बातमीवर 5 सराव-प्रश्न
पर्याय निवडा — लगेच बरोबर उत्तर व स्पष्टीकरण दिसेल 👇

📰 हेनले पासपोर्ट इंडेक्स – ऑक्टोबर 2026

🗓 शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
#चालू_घडामोडी

🛂 हेनले पासपोर्ट इंडेक्स – ऑक्टोबर 2026 🌍
Henley Passport Index

━━━━━━━━━━━━━━━
🇮🇳 भारताची कामगिरी ❗Imp
👉 क्रमांक : 84 वा (मागील : 85 वा)
👉 संयुक्त क्रमांक : अल्जेरिया व मॉरिटानिया
👉 पूर्वव्हिसाशिवाय प्रवेश : 55 गंतव्यस्थाने (मागील : 57)
📅 क्रमवारी दिनांक : 9 ऑक्टोबर 2026

⚠️ क्रमांक 1 ने सुधारला, पण गंतव्यस्थाने 2 ने घटली!

━━━━━━━━━━━━━━━
🏢 निर्देशांकाविषयी
◾️ प्रकाशक : Henley & Partners – लंडनस्थित जागतिक नागरिकत्व व निवास सल्लागार संस्था
◾️ डेटा स्रोत : IATA (International Air Transport Association) ❗Imp
◾️ अभ्यास : 199 पासपोर्ट व 227 प्रवास गंतव्यस्थाने
◾️ मोजणी : व्हिसामुक्त + व्हिसा-ऑन-अरायव्हल + ETA (आधी मंजुरी लागणारा e-Visa मोजला जात नाही)

━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जगातील सर्वात शक्तिशाली पासपोर्ट (Top)
1️⃣ सिंगापूर – 193 🇸🇬
2️⃣ जपान, दक्षिण कोरिया, UAE – प्रत्येकी 188
3️⃣ स्वीडन – 187
4️⃣ फ्रान्स, जर्मनी, इटली, स्पेन इ. – 186
◾️ UK : 6 वा (184) | USA : 10 वा (180)

━━━━━━━━━━━━━━━
📉 सर्वात कमकुवत पासपोर्ट
◾️ अफगाणिस्तान – सर्वात तळाशी, फक्त 22 गंतव्यस्थाने

━━━━━━━━━━━━━━━
✈️ भारतीयांना पूर्वव्हिसाशिवाय प्रवेश देणारी काही ठिकाणे
भूतान, नेपाळ, मलेशिया, थायलंड, मॉरिशस, फिजी, कझाकस्तान, रवांडा, सेनेगल, जमैका, बार्बाडोस

━━━━━━━━━━━━━━━
📌 MPSC/UPSC Exam Points

◾️ सुरुवात 2006 – मूळ नाव Henley & Partners Visa Restrictions Index (HVRI); 2018 मध्ये नाव बदलून Henley Passport Index ❗Imp
◾️ 2026 हे निर्देशांकाचे 20 वे वर्ष
◾️ UAE : 20 वर्षांच्या इतिहासातील सर्वोत्तम कामगिरी – 2006 पासून 149 गंतव्यस्थाने वाढवली व 57 क्रमांक वर चढला
◾️ 2006 पासून जागतिक सरासरी प्रवेश 58 वरून 108 गंतव्यस्थानांपर्यंत वाढला
◾️ ऑक्टोबर 2025 मध्ये भारत : 85 वा (57 गंतव्यस्थाने)

#HenleyPassportIndex #India #MPSC

━━━━━━━━━━━━
📲 MPSC PYQ App — रोजच्या घडामोडी व सराव-प्रश्न

🧠 या बातमीवर 5 सराव-प्रश्न
पर्याय निवडा — लगेच बरोबर उत्तर व स्पष्टीकरण दिसेल 👇