امروز مقاله ی جدیدی در باب این موضوع نوشتم،
که چرا با اینکه، ارزش ریال از بولیوار ونزوئلا کمتر هست، چرا اتفاقات ونزوئلا در ایران نمیافته، چرا پول ها آتش زده نمیشه با بیل جا به جا نمیشه و...
اگر براتون جذابه که منتشرش کنم
هوم؟
@MLstrategy
که چرا با اینکه، ارزش ریال از بولیوار ونزوئلا کمتر هست، چرا اتفاقات ونزوئلا در ایران نمیافته، چرا پول ها آتش زده نمیشه با بیل جا به جا نمیشه و...
اگر براتون جذابه که منتشرش کنم
هوم؟
@MLstrategy
👍216❤18
Forwarded from اندیشکده 0<1
وندالیسم مالی که اتفاق نیفتاد: نگاهی به مکانیسمهای مهار غیررسمی تورم در ایران
الان دقیقاً میخواهم درباره یک پارادوکس اقتصادی صحبت کنم که کمتر کسی به ابعاد اجتماعی آن توجه کرده. چند هفته پیش، در حال بررسی دادههای بازار ارز بودم که به یک مقایسه تکاندهنده رسیدم: نرخ دلار در بازار آزاد ایران، از نرخ همان ارز در بازار موازی کاراکاس بیشتر بود. برای یک اقتصاددان، این رقم به تنهایی میتواند زنگ خطر باشد. اما سوال جدیتر اینجاست: چرا جامعه ایران، برخلاف نمونه ونزوئلا، به سمت "وندالیسم مالی" نرفت؟
پاسخ را باید در "سازههای موازی انطباق" جستجو کرد. ونزوئلا یک شوک حاد را تجربه کرد - جامعهای که ناگهان متوجه شد واحد پولیاش در کمتر از یک ماه به کاغذی بیارزش تبدیل شده. این شوک سریع، منجر به واکنشهای سریع و عمدتاً نمایشی شد. اما ایران داستان متفاوتی دارد.
ما با یک "زوال تدریجی" مواجهیم. روندی که از دهه ۷۰ آغاز شد و امروز به نقطه اوج خود رسیده. جامعه ایرانی در این مسیر طولانی، "مکانیسمهای جایگزین" ایجاد کرده. بیایید این مکانیسمها را بررسی کنیم:
۱. شبکه تبادل غیرمتمرکز: بر اساس پژوهشی که مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۴۰۱ منتشر کرد، بیش از ۶۰٪ مبادلات مالی کلان در ایران از طریق کانالهای غیررسمی انجام میشود. این شبکه که مبتنی بر اعتماد شخصی و ارتباطات تجاری تاریخی است، سیستم بانکی موازیای ایجاد کرده که نسبت به نوسانات ارزی مقاومتر عمل میکند.
۲. اقتصاد داراییمحور: در ایران، پول نقد به "وسیله مبادله" تقلیل یافته و "ذخیره ارزش" به داراییهای فیزیکی منتقل شده است. آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد در پنج سال گذشته، نقدینگی جدید عمدتاً به سمت بازار مسکن، خودرو و طلا سرازیر شده، نه بازار مصرف.
۳. فرهنگ پسانداز تهاجمی: خانواده ایرانی یاد گرفته که درآمد خود را بلافاصله به سه بخش تقسیم کند: بخشی به ارز یا طلا، بخشی به کالاهای بادوام، و حداقلی برای مبادلات روزمره. این الگو که در پژوهش دانشگاه تهران به "الگوی مثلثیسازی ریسک" معروف شده، فشار روانی کاهش ارزش پول را کاهش میدهد.
۴. سیستم پرداخت پیشرفته غیررسمی: شاید جالبترین بخش ماجرا این باشد که در غیاب سیستم بانکی کارآمد، یک شبکه پرداخت غیررسمی اما بسیار پیچیده شکل گرفته. از حوالههای سنتی گرفته تا استفاده خلاقانه از پیامرسانها برای تسویه حسابها.
نکته پایانی این است: جامعه ایران به جای نمایش اعتراض از طریق ویرانی نمادین (مانند سوزاندن پول)، اعتراض خود را در "ساخت سازوکارهای موازی" نشان داده. این یعنی انرژی اجتماعی به جای تخریب، صرف ساخت سیستمهای جایگزین شده. اما سوال خطرناک اینجاست: این سازوکارهای موازی تا چه زمانی میتوانند فشار سیستم اصلی را تحمل کنند؟
@webedu1
الان دقیقاً میخواهم درباره یک پارادوکس اقتصادی صحبت کنم که کمتر کسی به ابعاد اجتماعی آن توجه کرده. چند هفته پیش، در حال بررسی دادههای بازار ارز بودم که به یک مقایسه تکاندهنده رسیدم: نرخ دلار در بازار آزاد ایران، از نرخ همان ارز در بازار موازی کاراکاس بیشتر بود. برای یک اقتصاددان، این رقم به تنهایی میتواند زنگ خطر باشد. اما سوال جدیتر اینجاست: چرا جامعه ایران، برخلاف نمونه ونزوئلا، به سمت "وندالیسم مالی" نرفت؟
پاسخ را باید در "سازههای موازی انطباق" جستجو کرد. ونزوئلا یک شوک حاد را تجربه کرد - جامعهای که ناگهان متوجه شد واحد پولیاش در کمتر از یک ماه به کاغذی بیارزش تبدیل شده. این شوک سریع، منجر به واکنشهای سریع و عمدتاً نمایشی شد. اما ایران داستان متفاوتی دارد.
ما با یک "زوال تدریجی" مواجهیم. روندی که از دهه ۷۰ آغاز شد و امروز به نقطه اوج خود رسیده. جامعه ایرانی در این مسیر طولانی، "مکانیسمهای جایگزین" ایجاد کرده. بیایید این مکانیسمها را بررسی کنیم:
۱. شبکه تبادل غیرمتمرکز: بر اساس پژوهشی که مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۴۰۱ منتشر کرد، بیش از ۶۰٪ مبادلات مالی کلان در ایران از طریق کانالهای غیررسمی انجام میشود. این شبکه که مبتنی بر اعتماد شخصی و ارتباطات تجاری تاریخی است، سیستم بانکی موازیای ایجاد کرده که نسبت به نوسانات ارزی مقاومتر عمل میکند.
۲. اقتصاد داراییمحور: در ایران، پول نقد به "وسیله مبادله" تقلیل یافته و "ذخیره ارزش" به داراییهای فیزیکی منتقل شده است. آمارهای بانک مرکزی نشان میدهد در پنج سال گذشته، نقدینگی جدید عمدتاً به سمت بازار مسکن، خودرو و طلا سرازیر شده، نه بازار مصرف.
۳. فرهنگ پسانداز تهاجمی: خانواده ایرانی یاد گرفته که درآمد خود را بلافاصله به سه بخش تقسیم کند: بخشی به ارز یا طلا، بخشی به کالاهای بادوام، و حداقلی برای مبادلات روزمره. این الگو که در پژوهش دانشگاه تهران به "الگوی مثلثیسازی ریسک" معروف شده، فشار روانی کاهش ارزش پول را کاهش میدهد.
۴. سیستم پرداخت پیشرفته غیررسمی: شاید جالبترین بخش ماجرا این باشد که در غیاب سیستم بانکی کارآمد، یک شبکه پرداخت غیررسمی اما بسیار پیچیده شکل گرفته. از حوالههای سنتی گرفته تا استفاده خلاقانه از پیامرسانها برای تسویه حسابها.
نکته پایانی این است: جامعه ایران به جای نمایش اعتراض از طریق ویرانی نمادین (مانند سوزاندن پول)، اعتراض خود را در "ساخت سازوکارهای موازی" نشان داده. این یعنی انرژی اجتماعی به جای تخریب، صرف ساخت سیستمهای جایگزین شده. اما سوال خطرناک اینجاست: این سازوکارهای موازی تا چه زمانی میتوانند فشار سیستم اصلی را تحمل کنند؟
@webedu1
❤28👍9🔥3
💢 کشورهای با پایینترین کیفیت زندگی در سال ۲۰۲۵
👑 ایران در جایگاه ششم
💢 شاخص کیفیت زندگی میزان رفاه کلی را نشان میدهد و بر اساس مجموعهای از عوامل کلیدی سنجیده میشود؛ از جمله:
🇮🇷 امنیت
🇮🇷خدمات درمانی
🇮🇷 هزینههای زندگی
🇮🇷 اقلیم و عوامل مهم دیگر
🔴 @MLstrategy
👑 ایران در جایگاه ششم
💢 شاخص کیفیت زندگی میزان رفاه کلی را نشان میدهد و بر اساس مجموعهای از عوامل کلیدی سنجیده میشود؛ از جمله:
🇮🇷 امنیت
🇮🇷خدمات درمانی
🇮🇷 هزینههای زندگی
🇮🇷 اقلیم و عوامل مهم دیگر
🔴 @MLstrategy
💔37❤13🤣5👍3👎2🔥2
🤣86💔13❤4
🤣76❤3👎2👍1
👎31🤣19❤3
💢 سعید جلیلی: وقتی میگویید زن، زندگی، آزادی، این تعداد از زنان که در غزه به شهادت میرسند نباید آزادی داشته باشند؟
بتوجه پدسگ بیشرف، اخه زن ایران چه ربطی به فلسطین داره بابا پهن مغز
🔴 @MLstrategy
بتوجه پدسگ بیشرف، اخه زن ایران چه ربطی به فلسطین داره بابا پهن مغز
🔴 @MLstrategy
🤣115👍58❤9👎9🔥4
🤣74👍35💔10🔥4❤2👎1
💢 جلیلی: دشمن(آمریکا و اسرائیل) رو شکست دادیم، چرا باید سیاستهامون رو تغییر بدیم؟
ای قدرت تریاک ای قدرت شیشه
🔴@MLstrategy
ای قدرت تریاک ای قدرت شیشه
🔴@MLstrategy
🤣140❤9👍6🔥5
مقاله امروز، در رابطه با اره برقی اقتصاد آزاد خاویر میلی هست، که چطور با دردناک ترین جراحی اقتصادی تاریخ، تورم آرژانتین رو از ۲۱۱ به زیر ۳۰ سالانه رسوند در یک سال
دوست دارین بزاریمش ظهر ؟
@MLstrategy
دوست دارین بزاریمش ظهر ؟
@MLstrategy
👍212🔥13❤8
Forwarded from اندیشکده 0<1
👨🏫 درسهایی از رهاسازی : اقتصاد سیاسیِ شوکدرمانی در بوتهٔ آزمایش
دوستانی که پیگیر مسائل اقتصادی هستند، حتماً نام خاویر میله، رئیسجمهور آرژانتین را شنیدهاند. او یک آزمایش جسورانه را در اقتصاد کلان آغاز کرده است؛ آزمایشی که میتواند درسهای مهمی—هم مثبت و هم منفی—برای همهٔ کشورهای درگیر با ابرتورم، از جمله ایران، داشته باشد.
---
۱. نسخهٔ میله: جراحی قلب باز اقتصادی
میله، اقتصاددانی با گرایشهای لیبرتارین است. او معتقد است درمان ابرتورم ۲۱۱ درصدی آرژانتین، نیازمند یک شوک درمانی قاطع است، نه اصلاحات تدریجی. نسخهٔ او چهار محور اصلی دارد:
· الف) شوک قیمتی: حذف یکبارهٔ یارانههای گستردهٔ انرژی و حملونقل. بهعنوان مثال، قیمت گاز در برخی مناطق تا ۴۰۰٪ افزایش یافت. منطق نظری پشت این کار، قطع کردن جریان تغذیهکنندهٔ تورم از طریق کسری بودجه است (مکتب پولیگرایی فریدمن).
· ب) کوچکسازی دولت: ادغام و تعطیلی نیمی از وزارتخانهها و توقف پروژههای عمرانی بزرگ. هدف، کاهش هزینههای جاری و کسری بودجهٔ دولت است.
· ج) انضباط پولی رادیکال: میله قصد دارد سیستم پولی کشور را دلاریسازی کند. این به معنای عملی خلع سلاح بانک مرکزی و قطع دائمی امکان چاپ پول برای تأمین کسری بودجه است.
· د) آزادسازی: لغو کنترلهای قیمتی و تجاری برای بازگرداندن تعادل به بازارها.
نتیجهٔ کوتاهمدت: تورم ماهانه از اوج ۲۵٪ (دسامبر ۲۰۲۳) به حدود ۸-۱۰٪ (میساله ۲۰۲۴) کاهش یافته است. این یک موفقیت قابل توجه در مهار تورم لحظهای است.
اما بهای سنگین: اقتصاد در سهماههٔ اول ۲۰۲۴ حدود ۵.۱٪ کوچک شد. قدرت خرید مردم به شدت کاهش یافت و فقر گسترش پیدا کرد. به بیان ساده، میله موتور تورم را با ایجاد رکود عمیق خاموش کرد.
---
۲. چرا ایران نمیتواند کپیبرداری کند؟ (سه مانع ساختاری)
اگر درمان میله تا این حد (در کوتاهمدت) روی تورم اثرگذار بوده، چرا در ایران مطرح نمیشود؟ پاسخ در تفاوتهای اقتصاد سیاسی این دو کشور است:
۱. مانع نهادی: وجود یک اقتصاد دوپاره
در آرژانتین،اگرچه گروههای ذینفوذ قدرتمندی وجود دارند، اما در نهایت دولت مرکزی بازیگر اصلی اقتصاد است. در ایران، بخش عمدهای از اقتصاد—از معادن و بانکها تا بخش بزرگی از تجارت—تحت کنترل نهادهای فرادولتی و شبهنهادی است (موسسهٔ عالی پژوهش تأمین اجتماعی، ۱۴۰۰). این نهادها معمولاً از شفافیت مالی برخوردار نبوده و خارج از بودجهٔ عمومی عمل میکنند. هرگونه تلاش برای حذف یارانه یا اصلاح قیمتها، ابتدا بهساکن با مقاومت منافع قدرتمند در این بخشها مواجه میشود. تیغ اصلاحات به سنگ میخورد.
۲. مانع خارجی: محاصرهٔ مالی تحریمها
دلاریسازی یا هر برنامهٔسختگیرانهٔ دیگر برای ثبات پولی، نیازمند ذخایر ارزی کافی و دسترسی به بازارهای جهانی است. آرژانتین با مشکلات ارزی مواجه است، اما تحت تحریمهای فلجکنندهٔ مالی مانند قطع کامل از سوئیفت یا ممنوعیت فروش نفت قرار ندارد (پترسون، ۲۰۲۳). ایران اما در چنین شرایطی است. بدون دسترسی به سیستم بانکی جهانی، تأمین دلار مورد نیاز برای ثبات پایدار غیرممکن است. شوک درمانی در این شرایط میتواند به جای تثبیت، به فروپاشی نظام مبادلات خارجی بینجامد.
۳. مانع گفتمانی: قرارداد اجتماعی متفاوت
میله با شعار صریح«کاپیتالیسم یا بربریت» و بر پایهٔ یک ایدئولوژی مشخص به قدرت رسید. گفتمان رسمی و مشروعیت سیاسی در ایران اما بر محور عدالت اجتماعی، استکبارستیزی و حمایت از محرومان استوار است (حسینی زاده، ۱۳۸۸). اجرای یک شوک درمانی که بهطور مستقیم سطح زندگی قشرهای کمدرآمد را تحت تأثیر شدید قرار میدهد، نه تنها یک ریسک اقتصادی، که یک چالش مشروعیتی جدی برای نظام محسوب میشود.
---
۳. جمعبندی استاد: درس اصلی کجاست؟
درس اصلی الگوی میله برای ما، اقتباس فنیِ اقدامات او نیست. درس کلیدی این است که درمان ابرتورمِ ساختاری، بیش از آنکه یک مسئلهٔ فنی باشد، یک مسئلهٔ سیاسی و نهادی است.
· نیازمند تمرکز قدرت تصمیمگیری برای اجرای سیاستهای سخت است.
· نیازمند سرمایهٔ اجتماعی و اعتماد برای عبور از «درهٔ رکود» موقت است.
· و نیازمند دسترسی به اقتصاد جهانی برای تأمین منابع ثباتبخش است.
تا زمانی که این پیششرطها در ایران فراهم نباشد، هرگونه تلاش برای کپیبرداری صرف، میتواند نتایج فاجعهبارتری داشته باشد.
راه ممکن برای ایران چیست؟ احتمالاً مسیری تدریجی و مبتنی بر اجماع، شامل: ۱) شفافسازی و ساماندهی تدریجی بخش نهادهای موازی ۲) دیپلماسی فعال برای کاهش فشار تحریمها و ۳) اجرای هدفمندی یارانهها به شکل واقعی (نه اسمی) برای کاهش فشار بر بودجه، میتواند گامهای عملیتری باشد؛ هرچند که این مسیر نیز به دلیل ساختار قدرت، بسیار کند و پرچالش است.
---
منابع برای مطالعهٔ بیشتر:
@webedu1
دوستانی که پیگیر مسائل اقتصادی هستند، حتماً نام خاویر میله، رئیسجمهور آرژانتین را شنیدهاند. او یک آزمایش جسورانه را در اقتصاد کلان آغاز کرده است؛ آزمایشی که میتواند درسهای مهمی—هم مثبت و هم منفی—برای همهٔ کشورهای درگیر با ابرتورم، از جمله ایران، داشته باشد.
---
۱. نسخهٔ میله: جراحی قلب باز اقتصادی
میله، اقتصاددانی با گرایشهای لیبرتارین است. او معتقد است درمان ابرتورم ۲۱۱ درصدی آرژانتین، نیازمند یک شوک درمانی قاطع است، نه اصلاحات تدریجی. نسخهٔ او چهار محور اصلی دارد:
· الف) شوک قیمتی: حذف یکبارهٔ یارانههای گستردهٔ انرژی و حملونقل. بهعنوان مثال، قیمت گاز در برخی مناطق تا ۴۰۰٪ افزایش یافت. منطق نظری پشت این کار، قطع کردن جریان تغذیهکنندهٔ تورم از طریق کسری بودجه است (مکتب پولیگرایی فریدمن).
· ب) کوچکسازی دولت: ادغام و تعطیلی نیمی از وزارتخانهها و توقف پروژههای عمرانی بزرگ. هدف، کاهش هزینههای جاری و کسری بودجهٔ دولت است.
· ج) انضباط پولی رادیکال: میله قصد دارد سیستم پولی کشور را دلاریسازی کند. این به معنای عملی خلع سلاح بانک مرکزی و قطع دائمی امکان چاپ پول برای تأمین کسری بودجه است.
· د) آزادسازی: لغو کنترلهای قیمتی و تجاری برای بازگرداندن تعادل به بازارها.
نتیجهٔ کوتاهمدت: تورم ماهانه از اوج ۲۵٪ (دسامبر ۲۰۲۳) به حدود ۸-۱۰٪ (میساله ۲۰۲۴) کاهش یافته است. این یک موفقیت قابل توجه در مهار تورم لحظهای است.
اما بهای سنگین: اقتصاد در سهماههٔ اول ۲۰۲۴ حدود ۵.۱٪ کوچک شد. قدرت خرید مردم به شدت کاهش یافت و فقر گسترش پیدا کرد. به بیان ساده، میله موتور تورم را با ایجاد رکود عمیق خاموش کرد.
---
۲. چرا ایران نمیتواند کپیبرداری کند؟ (سه مانع ساختاری)
اگر درمان میله تا این حد (در کوتاهمدت) روی تورم اثرگذار بوده، چرا در ایران مطرح نمیشود؟ پاسخ در تفاوتهای اقتصاد سیاسی این دو کشور است:
۱. مانع نهادی: وجود یک اقتصاد دوپاره
در آرژانتین،اگرچه گروههای ذینفوذ قدرتمندی وجود دارند، اما در نهایت دولت مرکزی بازیگر اصلی اقتصاد است. در ایران، بخش عمدهای از اقتصاد—از معادن و بانکها تا بخش بزرگی از تجارت—تحت کنترل نهادهای فرادولتی و شبهنهادی است (موسسهٔ عالی پژوهش تأمین اجتماعی، ۱۴۰۰). این نهادها معمولاً از شفافیت مالی برخوردار نبوده و خارج از بودجهٔ عمومی عمل میکنند. هرگونه تلاش برای حذف یارانه یا اصلاح قیمتها، ابتدا بهساکن با مقاومت منافع قدرتمند در این بخشها مواجه میشود. تیغ اصلاحات به سنگ میخورد.
۲. مانع خارجی: محاصرهٔ مالی تحریمها
دلاریسازی یا هر برنامهٔسختگیرانهٔ دیگر برای ثبات پولی، نیازمند ذخایر ارزی کافی و دسترسی به بازارهای جهانی است. آرژانتین با مشکلات ارزی مواجه است، اما تحت تحریمهای فلجکنندهٔ مالی مانند قطع کامل از سوئیفت یا ممنوعیت فروش نفت قرار ندارد (پترسون، ۲۰۲۳). ایران اما در چنین شرایطی است. بدون دسترسی به سیستم بانکی جهانی، تأمین دلار مورد نیاز برای ثبات پایدار غیرممکن است. شوک درمانی در این شرایط میتواند به جای تثبیت، به فروپاشی نظام مبادلات خارجی بینجامد.
۳. مانع گفتمانی: قرارداد اجتماعی متفاوت
میله با شعار صریح«کاپیتالیسم یا بربریت» و بر پایهٔ یک ایدئولوژی مشخص به قدرت رسید. گفتمان رسمی و مشروعیت سیاسی در ایران اما بر محور عدالت اجتماعی، استکبارستیزی و حمایت از محرومان استوار است (حسینی زاده، ۱۳۸۸). اجرای یک شوک درمانی که بهطور مستقیم سطح زندگی قشرهای کمدرآمد را تحت تأثیر شدید قرار میدهد، نه تنها یک ریسک اقتصادی، که یک چالش مشروعیتی جدی برای نظام محسوب میشود.
---
۳. جمعبندی استاد: درس اصلی کجاست؟
درس اصلی الگوی میله برای ما، اقتباس فنیِ اقدامات او نیست. درس کلیدی این است که درمان ابرتورمِ ساختاری، بیش از آنکه یک مسئلهٔ فنی باشد، یک مسئلهٔ سیاسی و نهادی است.
· نیازمند تمرکز قدرت تصمیمگیری برای اجرای سیاستهای سخت است.
· نیازمند سرمایهٔ اجتماعی و اعتماد برای عبور از «درهٔ رکود» موقت است.
· و نیازمند دسترسی به اقتصاد جهانی برای تأمین منابع ثباتبخش است.
تا زمانی که این پیششرطها در ایران فراهم نباشد، هرگونه تلاش برای کپیبرداری صرف، میتواند نتایج فاجعهبارتری داشته باشد.
راه ممکن برای ایران چیست؟ احتمالاً مسیری تدریجی و مبتنی بر اجماع، شامل: ۱) شفافسازی و ساماندهی تدریجی بخش نهادهای موازی ۲) دیپلماسی فعال برای کاهش فشار تحریمها و ۳) اجرای هدفمندی یارانهها به شکل واقعی (نه اسمی) برای کاهش فشار بر بودجه، میتواند گامهای عملیتری باشد؛ هرچند که این مسیر نیز به دلیل ساختار قدرت، بسیار کند و پرچالش است.
---
منابع برای مطالعهٔ بیشتر:
@webedu1
❤25🔥3
Forwarded from اندیشکده 0<1
· تحلیل صندوق بینالمللی پول از اقتصاد آرژانتین (ژانویه ۲۰۲۴)
· Peterson Institute for International Economics. (2023). "The Efficacy of Sanctions on Iran."
· حسینیزاده، سید محمد. (۱۳۸۸). «گفتمان عدالت در جمهوری اسلامی ایران». تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
· گزارش مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی. (۱۴۰۰). «برآورد اندازهٔ اقتصاد غیررسمی در ایران».
@webedu1
· Peterson Institute for International Economics. (2023). "The Efficacy of Sanctions on Iran."
· حسینیزاده، سید محمد. (۱۳۸۸). «گفتمان عدالت در جمهوری اسلامی ایران». تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
· گزارش مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی. (۱۴۰۰). «برآورد اندازهٔ اقتصاد غیررسمی در ایران».
@webedu1
❤13
👍48👎7💔6❤5
💔37❤5🔥4👎1
❤14💔12
🔥40💔17❤1