 I haven’t seen them since the year (that) they got married.
သူတို့လက်ထပ်ပြီးတဲ့ နှစ်ကတည်းက ငါသူတို့ကို မတွေ့ဖြစ်တော့ဘူး။

ထပ်ပြီး မှတ်သားပါဦး။ ဒီပုံစံလေးပါ။

The reason something happens or that/why something happens

 The reason I’m phoning you is to ask your advice.
 (or The reason that I’m phoning / The reason why I’m phoning)
ခင်ဗျားဆီကို ကျွန်တော်ဖုန်းဆက်ရတဲ့အကြောင်းကတော့ ခင်ဗျားရဲ့ အကြံဉာဏ်တောင်းဖို့ပါ။

အကျဉ်းချုပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ရအောင်။

(1) relative clauses တွေမှာ whose ကို his/her/their စတဲ့ စကားလုံးတွေအစား သုံးရတယ်။ Whose ကို လူတွေအတွက် အများအားဖြင့် သုံးတယ်။

(2) Relative clause မှာ verb ရဲ့ object ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် who အစား whom သုံးနိုင်တယ်။ to whom/ from whom/ with whom စသည်ဖြင့်လည်း whom ကို preposition နဲ့ သုံးနိုင်တယ်။ whom ကို အပြောအင်္ဂလိပ်စကားမှာ သိပ်သုံးလေ့တော့ မရှိဘူး။ who/that ဒါမှမဟုတ် ဘာမှမသုံးဘဲ ထားတာကို ပိုနှစ်သက်ကြတယ်။

(3) နေရာတစ်ခုအကြောင်းကိုပြောဖို့ relative clause မှာ where ကို သုံးနိုင်တယ်။

(4) The day / the year / the time etc. ---- something happens or that something happens ပုံစံသုံးနိုင်တယ်။

(5) The reason something happens or that/why something happens ပုံစံ သုံးနိုင်တယ်။

Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)

Relative Clauses 4

Relative clause က နှစ်မျိုးရှိတယ်။ ဒီအတိုင်း စည်းမျည်းတွေကို အရင်ပြောသွားတာထက်စာရင် နမူနာဝါကျလေးတွေကြည့်၊ နားလည်အောင် လုပ်ပြီးမှ သြော် ဒါကြောင့် ဒီလိုမှတ်ရတာပါလားလို့ သဘောပေါက်ရင် ပိုကောင်းမယ်လို့ ယူဆမိပါတယ်။ ဒါကြောင့် နမူနာဝါကျတွေ နှိုင်းယှဉ် ဖတ်ကြည့်ရအောင်။

Type 1
 The woman who lives next door is a doctor.
ဘေးအိမ်မှာနေတဲ့အမျိုးသမီးက ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။

ဒီဝါကျကို ဟောဒီ ဝါကျနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဖတ်ပါဦး။

Type 2
 My brother Rob, who lives in Australia, is a doctor.
သြစတေးလျမှာနေတဲ့ ငါ့ရဲ့အစ်ကို ရော့ဘ်က ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။

ဒီဝါကျနှစ်ကြောင်း ဘာကွာလဲ သတိထားမိလား။ သတိမထားမိသေးဘူးဆိုလည်း ရတယ်။ ဥပမာတွေ ထပ်ကြည့်မယ်။

Type 1
 Barbara works for a company that makes furniture.
ဘာဘရာက ပရိဘောဂတွေလုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်လုပ်တယ်။

Type 2
 Colin told me about his new job, which he’s enjoying very much.
ကောလင်းက သူအခုသိပ်သဘောကျနေတဲ့ သူ့ရဲ့အလုပ်အသစ်အကြောင်းကို ငါ့ကိုပြောပြတယ်။

Type 1
 We stayed at the hotel (that) you recommended.
မင်းထောက်ခံခဲ့တဲ့ ဟိုတယ်မှာ တို့တည်းခဲ့တယ်။

Type 2
 We stayed at the Park Hotel, which a friend of ours recommended.
တို့သူငယ်ချင်းတစ်ယောက် ထောက်ခံခဲ့တဲ့ ပါ့ခ်ဟိုတယ်မှာ ငါတို့ တည်းခဲ့တယ်။

Type 1 မှာပြောထားတဲ့ ဥပမာဝါကျတွေမှာ relative clause က ဘယ်သူ / ဘယ်အရာ (ဒါမှမဟုတ် ဘယ်လိုလူမျိုး၊ ဘယ်အရာမျိုး) ကို ပြောတဲ့သူက ရည်ညွှန်းနေလဲဆိုတာ ပြောပြပါသတဲ့။

ဝါကျတွေကို ပြန်ကြည့်ကြမယ်။

The woman who lives next door …ဆိုတဲ့ ဝါကျမှာ who lives next door ဆိုတဲ့ relative clause သာ မပါရင် ဘယ်အမျိုးသမီးကို ပြောနေတယ်ဆိုတာ နားလည်နိုင်လား။ ဘယ်နားလည်ပါ့မလဲ။ ဒါကြောင့် who lives next door ဆိုတဲ့ relative clause က ဘယ်အမျိုးသမီးဆိုတာကို ပြောပြပေးမယ်။

A company that makes furniture … ဆိုတဲ့ ဝါကျရော။ သူလည်း ဒီလိုပဲ။ that makes furniture ဆိုတဲ့ relative clause က ဘယ်ကုမ္ပဏီလည်း ဆိုတာ ပြောပြပေးတယ်။

The hotel (that) you recommended … ဆိုတဲ့ ဝါကျမှာတော့ (that) you recommended က ဘယ်ဟိုတယ်လဲ ဆိုတာ ပြောပြပေးတယ်။

ဒီဝါကျတွေကို သေသေချာချာလေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ချက်ကို မြင်နိုင်လိမ့်မယ်။ အင်္ဂလိပ်လိုလေး အရင် မှတ်သားပါ။

We do not use commas (,) with these clauses.
ဒီ clauses တွေနဲ့ ကော်မာ (,) မသုံးပါဘူး။

 We know a lot of people who live in London.
လန်ဒန်မှာနေတဲ့ လူတွေအများကြီးကို တို့သိတယ်။

ဒီဝါကျကို ကြည့်ပါ။ who live in London က ဘယ်လူတွေလဲဆိုတာ ပြောပြပေးတဲ့ relative clause ပေါ့။ comma မထည့်ရတာ မြင်တယ်နော်။

Type 2 မှာ ပါတဲ့ ဥပမာတွေမှာတော့ relative clauses က ဘယ်သူ၊ ဘယ်အရာကို ပြောသူက ဆိုလိုတယ်ဆိုတာ မပြောပြတော့ဘူး။ ဘယ်သူ၊ ဘယ်အရာကို ဆိုလိုတယ်ဆိုတာ သိပြီးပြီ။

Type 2 က နမူနာဝါကျတွေမှာပါတဲ့ My brother Rob, who … ဆိုရင် အစကတည်းက ငါ့အစ်ကို ရော့ဘ်လို့ ပြောပါတယ်ဆိုမှ ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာ ထပ်ပြောပြဖို့ လိုပါ့မလား။ နောက်ပြီး Colin told me about his new job, which … လို့ ပြောနေမှတော့ ကောလင်းရဲ့အလုပ်မှန်းသိနေပြီးသားပဲ။ ဘာလို့ ထပ်ပြောနေစရာ လိုမလဲ။ We stayed at the Park Hotel, which … ဆိုတဲ့ ဝါကျမှာလည်း ပါ့ခ်ဟိုတယ် ဆိုတာ သိနေပြီလေ။ relative clause က ထပ်ပြောစရာမလိုဘူး။

ဒါဆိုရင် ဒီဝါကျတွေထဲမှာပါတဲ့ relative clause တွေက ဘာလုပ်နေတာလဲ။ သူတို့က အပိုအချက်အလက်တွေကို ပေးနေတာပါ။ အဲဒီလူ၊ အရာဝတ္ထုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အပိုအချက်အလက်တွေ ပေးနေတာပေါ့။

အင်္ဂလိပ်လို မှတ်သားကြမယ်။

The relative clauses in these sentences give us extra information about the person or thing.
ဒီဝါကျတွေမှာပါတဲ့ relative clauses တွေက အဲဒီလူ၊ အရာဝတ္ထုတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အပိုအချက်အလက်တွေကို ပေးပါတယ်။

နောက်ထပ်သတိထားသင့်တဲ့ အချက်ကလေးကိုလည်း မှတ်သားရအောင်။

We use commas (,) with these clauses.
အဲဒီ clauses တွေနဲ့ ကော်မာ သုံးရပါတယ်။

ဒီဝါကျမှာ ကော်မာတွေ သုံးထားပုံကို သတိထားကြည့်ပါ။

 My brother Rob, who lives in London, is a doctor.
လန်ဒန်မှာနေတဲ့ ငါ့ရဲ့အစ်ကို ရော့ဘ်က ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။

တဆင့်တက်ပြီး မှတ်သားကြမယ်။ အသစ်မမှတ်ခင် သိထားတာတွေ အရင်ပြန်နွှေးရအောင်။

 လူကို ရည်ညွှန်းဖို့ ဆိုရင် who နဲ့ that ကိုသုံးနိုင်တယ်
 အရာဝတ္ထုတွေကို ရည်ညွှန်းဖို့ which နဲ့ that ကိုသုံးနိုင်တယ်။

ဒါတွေ သိပြီးသားနော်။ ဟုတ်ပြီး ခု အသစ်ထပ်မှတ်ကြမယ်။

♥ Type 1 မှာ that သုံးနိုင်တယ်။
 Do you know anyone who/that speaks French and Italian?
ပြင်သစ်စကားရော အီတလီစကားပါပြောနိုင်တဲ့လူတစ်ယောက်ယောက်ကို ခင်ဗျားသိသလား။ (who အပြင် that လည်း သုံးလို့ ရတယ်နော်)

 Barbara works for a company which/that makes furniture.
ဘာဘရာက ပရိဘောဂတွေလုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်လုပ်တယ်။

♥ Type 2 မှာ that မသုံးနိုင်ဘူး။
 John, who (not that) speaks French and Italian, works as a tourist guide.
ပြင်သစ်စကားရော အီတလီစကားပါပြောတတ်တဲ့ ဂျွန်က ဧည့်လမ်းညွှန်အဖြစ် အလုပ်လုပ်တယ်။

 Colin told me about his new job, which (not that) he’s enjoying very much.
ကောလင်းက သူသိပ်သဘောကျနေတဲ့ အလုပ်သစ်အကြောင်း ပြောပြတယ်။

♥ Type 1 မှာ who/which/that တို့က object ဖြစ်နေတဲ့အခါမှာ ချန်ထားခဲ့လို့ရတယ်။
 We stayed at the hotel (that/which) you recommended.
မင်းထောက်ခံခဲ့တဲ့ ဟိုတယ်မှာ တို့တည်းခဲ့တယ်။

 This morning I met somebody (who/that) I hadn’t seen for ages.
ဒီမနက် ငါမတွေ့ရတာကြာတဲ့ တစ်ယောက်ယောက်နဲ့ တွေ့ခဲ့တယ်။

♥ ဒီလို clause မျိုးမှာ whom ကို သုံးလေ့မရှိပါဘူး။
Type 1 အကြောင်း သိပြီးပြီဆိုရင် Type 2 နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရအောင်။

♥ Type 2 မှာ who တို့ which တို့ ချန်ထားခဲ့လို့ မရပါဘူး။
 We stayed at the Park Hotel, which a friend of ours recommended.
တို့ရဲ့ သူငယ်ချင်းတစ်ယောက် ထောက်ခံခဲ့တဲ့ ပါ့ခ်ဟိုတယ်မှာ တို့တည်းခဲ့တယ်။

 This morning I met Chris, who I hadn’t seen for ages.
ကျွန်တော်နဲ့ မတွေ့ရတာ ကြာပြီဖြစ်တဲ့ ခရစ္စနဲ့ ဒီမနက်တွေ့ခဲ့တယ်။

♥ လူတွေအတွက် whom ကို (object ဖြစ်နေရင်) သုံးနိုင်တယ်။
 This morning I met Chris, whom I hadn’t seen for ages.
ကျွန်တော်နဲ့ မတွေ့ရတာ ကြာပြီဖြစ်တဲ့ ခရစ္စနဲ့ ဒီမနက်တွေ့ခဲ့တယ်။

♥ ဒီ relative clause နှစ်ခုစလုံးမှာ whose နဲ့ where ကို သုံးနိုင်ပါတယ်။

Type 1
 We met some people whose car had broken.
ကားပျက်သွားတဲ့ လူတွေကို တို့တွေ့ခဲ့တယ်။

 What’s the name of the place where you went on holiday?
 အားလပ်ရက်က မင်းသွားခဲ့တဲ့ နေရာရဲ့ နာမည်က ဘာလဲ။

Type 2
 Liz, whose car had broken down, was in a very bad mood.
ကားပျက်သွားတဲ့ လစ်ဇ်က စိတ်မချမ်းမသာဖြစ်နေတယ်။

 Jill has been to Sweden, where her daughter lives.
ဂျေလ်က သူ့ရဲ့သမီးနေတဲ့ ဆွီဒင်ကို ရောက်ဖူးပြီ။

ဒီမှာတော့ type 1 / type 2 စသည်ဖြင့် အလွယ်မှတ်နိုင်အောင် ပြောတာပေါ့လေ။ type 1 ကို defining clause / restricted clause စသည်ဖြင့် ခေါ်နိုင်သလို type 2 ကို non-defining clause / unrestricted clause စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်နိုင်တယ်။

ဒါပြီးရင်တော့ relative clause နဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောက်ဆုံး သင်ခန်းစာ တစ်ခုပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။ Relative Clause (5) မှာ တခြားသုံးစွဲပုံလေးတွေ ပြောပြီး လတ်စသတ်ပါမယ်။ Relative clause (5) ပြီးတဲ့အခါ ရေးပြီးခဲ့တဲ့ (1) ကနေ (5) အားလုံးကို စုပြီး ပြန်တင်ပေးပါမယ်။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။

ဆရာစည်သူထက်

Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)

Relative Clauses 5

Relative Clauses ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ပြောလာတာ (1,2,3,4) ပြီးလာခဲ့ပြီး ခု နောက်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ (5) ကို ရောက်လာပါပြီ။ ဒီလောက်ဆို အတော်လည်း နားလည်လောက်ပြီ ထင်ပါတယ်။

ဒီတစ်ခေါက်မှာ ပုံစံအသစ်လေးတွေ လေ့လာကြည့်ပါဦး။
ပထမဆုံးတစ်ခုက ဒီလိုပုံစံပါ။

A. Prepositions + whom/which

Preposition တစ်ခုကို whom (လူတွေအတွက်) / which (အရာဝတ္ထုတွေအတွက်) ရဲ့ ရှေ့မှာ သုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုဆိုတော့ to whom/ with whom/ about which/ without which စသည်ဖြင့် ပြောနိုင်တာပေါ့။
ဥပမာလေးတွေ ကြည့်ရအောင်။

 Mr Lee, to whom I spoke at the meeting, is very interested in our proposal.
အစည်းအဝေးမှာ ငါစကားပြောခဲ့တဲ့ မစ္စတာလီက တို့ရဲ့ အဆိုပြုချက်မှာ အများကြီး စိတ်ဝင်စားခဲ့တယ်။

ဒီဝါကျမှာ လူပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တဲ့ Mr Lee ကို ပြန်ပြီး ညွှန်းပေးချင်တာမို့ whom ကို သုံးတယ်။ preposition ကို to သုံးချင်တာမို့ to whom ဆိုပြီး သုံးတာပေါ့။

 Fortunately we had a map, without which we would have got lost.
ကံကောင်းလို့ ငါတို့မှာ မြေပုံရှိနေခဲ့တယ်။ အဲဒါသာ မရှိရင် တို့လမ်းပျောက်နေတော့မှာ။

ဒီဝါကျမှာတော့ အရာဝတ္ထုဖြစ်တဲ့ map ကို ညွှန်းချင်တာမို့ which သုံးလိုက်တယ်။ preposition နဲ့ သုံးချင်တာမို့ without which ဆိုပြီး သုံးတယ်။
ပေါ့ပေါ့ပါးပါးသုံးတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာမှာတော့ relative clause မှာ preposition ကို verb ရဲ့ နောက်မှာ ထားလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီလိုသုံးတဲ့အခါမှာ လူတွေအတွက် whom မသုံးဘဲ who သုံးလေ့ရှိပါတယ်။
ဒီလိုပြောရုံနဲ့ မျက်လုံးထဲမှာ ဘယ်ပေါ်ပါ့မလဲနော်။ ဒီတော့ ဥပမာလေးတွေနဲ့ တွဲကြည့်ရမယ်။

 This is my friend from Canada, who I was telling you about.
ဒါက ငါပြောပြောနေတဲ့ ကနေဒါက ငါ့သူငယ်ချင်းလေ။

ဒီဝါကျမှာ စကားပြောပုံအတိုင်း ပေါ့ပေါ့ပါးပါး သုံးတာဖြစ်တဲ့ အတွက် to whom ဆိုပြီး ခန့်ခန့်ညားညား မသုံးတော့ဘဲ who ရယ် verb ရဲ့နောက်မှာ preposition ဖြစ်တဲ့ about ကို တွဲသုံးထားတာ သတိထားမိမှာပေါ့။
နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ကြောင်းကို ကြည့်ပါဦး။

 Yesterday we visited the City Museum, which I’d never been to before.
မနေ့တုန်းက ငါအရင်ကတစ်ခါမှ မရောက်ဖူးခဲ့တဲ့ City Museum ကို သွားခဲ့တယ်။

B. All of/most of etc. + whom/which
နောက်ထပ် သုံးစွဲပုံတစ်ခုဖြစ်တဲ့ All of/most of etc. + whom/which ကို ကြည့်ရအောင်။

ဒီဥပမာလေးတွေကို အရင်ကြည့်ပါ။

Mary has three brothers. All of them are married. (ဝါကျနှစ်ကြောင်း)
Mary has three brothers, all of whom are married. (ဝါကျတစ်ကြောင်းတည်း ဖြစ်သွားပြီ)
မေရီမှာ အစ်ကို သုံးယောက်ရှိတယ်။ အကုန်လုံးက အိမ်ထောင်နဲ့။

They asked me a lot of questions. I couldn’t answer most of them. (ဝါကျနှစ်ကြောင်း)
They asked me a lot questions, most of which I couldn’t answer. (ဝါကျတစ်ကြောင်း)

သူတို့က ငါ့ကို မေးခွန်းတွေအများကြီး မေးခဲ့တယ်။ အများစုကို ငါမဖြေနိုင်ဘူး။

ဒီနည်းအတိုင်းပဲ တို့က ခုလိုတွေလည်း ပြောနိုင်တယ်။
none of / neither of /any of / either of + whom (people) / which (things)
some of / many of / much of / (a) few of + whom (people) / which (things)
both of / half of / each of / one of / two of etc. + whom (people) / which (things)

 Martin tried on three jackets, none of which fitted him.
မာတင်က ဂျာကတ် သုံးထည်ကို စမ်းဝတ်ကြည့်တယ်။ တစ်ထည်မှ သူနဲ့ မတော်ဘူး။

 Two men, neither of whom I had seen before, came into the office.
ငါတစ်ခါမှမမြင်ဘူးတဲ့ လူနှစ်ယောက် ရုံးခန်းထဲကို ဝင်လာတယ်။

 They’ve got three cars, two of which they rarely use.
သူတို့မှာ ကားသုံးစီးရှိတယ်။ နှစ်စီးကို သူတို့ သုံးခဲတယ်။

 Sue has a lot of friends, many of whom she was at school with.
ဆူးမှာ သူငယ်ချင်းတွေ အများကြီး ရှိတယ်။ အများစုကတော့ ကျောင်းအတူတူ တက်ခဲ့သူတွေပါ။

the cause of which / the name of which etc. လို့လည်း ပြောနိုင်တယ်။

 The building was destroyed in a fire, the cause of which was never established.
ဒီအဆောက်အဦးက မီးထဲမှာ ပျက်စီးသွားတယ်။ မီးလောင်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းကို အခိုင်အမာ သက်သေမပြနိုင်ဘူး။

 We stayed a t a beautiful hotel, the name of which I can’t remember now.
ကျွန်တော်တို့က လှပတဲ့ဟိုတယ်မှာ တည်းခဲ့တယ်။ ဟိုတယ် နာမည်ကိုတော့ ခု မမှတ်မိတော့ဘူး။

C. Which (not what)

ဒီဥပမာကို ကြည့်ပါ။

Joe got the job. This surprised everybody. (ဝါကျနှစ်ကြောင်း)
Joe got the job, which surprised everybody. (ဝါကျတစ်ကြောင်း)
ဂျိုးအလုပ်ရခဲ့တယ်။ ဒါက လူတိုင်းကို အံသြသွားစေခဲ့တယ်။

ဒီဥပမာမှာ which က the fact that he got the job (သူအလုပ်ရခဲ့တယ်ဆိုတဲ့အချက်) လို့ ဆိုလိုတယ်။ ဒီလို ဝါကျတွေမှာ what မသုံးဘဲ which သုံးရတယ်။ what က သိတဲ့အတိုင်း the thing(s) that လို့ ဆိုလိုတယ်လေ။ ဥပမာ- Did you hear what they said? သူပြောခဲ့တာ မင်းကြားခဲ့သလား။

Which သုံးစွဲပုံ ဥပမာတွေ ထပ်ကြည့်ရအောင်။

 Sarah couldn’t meet us, which was a pity. (what was a pity လို့ မသုံးရ)
ဆာရာက တို့နဲ့ မတွေ့နိုင်ဘူး။ စိတ်မကောင်းစရာပဲ။ (မတွေ့နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ အချက်က စိတ်မကောင်းစရာပဲ)

 The weather was good, which we hadn’t expected. (what we hadn’t expected လို့ မသုံးရ)
ရာသီဥတုက ကောင်းတယ်။ တို့မမျှော်လင့်ထားခဲ့မိဘူး။ (ရာသီဥတု ကောင်းတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို မမျှော်လင့်ထားခဲ့မိဘူး။)

ခုပြောခဲ့တာတွေကို အကျဉ်းချုပ် ပြန်ကြည့်ကြမယ်။

1. Preposition + whom (for people) / which (for things) သုံးနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် to whom / with whom / about which / without which စသည်ဖြင့် သုံးနိုင်တယ်။
2. Informal English မှာတော့ relative clause မှာ preposition ကို verb နောက်မှာပဲ ထားတယ်။ ဒီလိုဝါကျမှာ whom မသုံးဘဲ who သုံးတယ်။
3. All of / most of etc. + whom/ which ပုံစံ သုံးနိုင်တယ်။
4. Which ဆိုတာ the fact that … ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ ဒီလိုဝါကျမှာ what မသုံးနိုင်ဘူး။

ဆရာစည်သူထက်
Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)