Relative Clauses 1

သင်ရိုးသစ် အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသင်ကြားသူတွေ၊ နေ့စဉ်ဘဝမှာအသုံးချဖို့ အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသူတွေအနေနဲ့ စာမေးပွဲမေးခွန်းတွေမှာရော၊ လက်တွေ့အသုံးချတဲ့နေရာမှာ အသုံးဝင်တဲ့ relative clauses တွေအကြောင်း လေ့လာတတ်ကျွမ်းထားသင့်တယ်။ ဒီလိုပြောတော့ မေးစရာရှိတယ်။ တတ်ထားသင့်တာက ဟုတ်ပြီ။ relative clause ဆိုတာ ဘာလဲ။

ဒီဝါကျကို အရင်ကြည့်ပါ။

The woman who lives next door is a doctor.
ဒီဝါကျမှာ relative clause က ဘာလဲ။ who lives next door ဆိုတာ relative clause လို့ ဆွဲထုတ်ပြနိုင်ရင် မဆိုးဘူးပြောရမယ်။

ကဲ relative clause အကြောင်း အပြည့်အစုံမပြောခင် clause ဆိုတာ ဘာလဲက စရှင်းရမှာပေါ့။

A clause is part of a sentence.
clause ဆိုတာ ဝါကျတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါပဲ။ မြန်မာလိုတော့ “ဝါကျကဏ္ဍ”ရယ်လို့ ထွင်ခေါ်ကြတယ်။ ဆိုလိုရင်း အတူတူပဲနော်။ မျက်စိရှုပ်မသွားနဲ့။

clause ဆိုတာ ဘာလဲသိရင် relative clause ဘာလုပ်ပေးနိုင်သလဲ သိဖို့ အတော်လွယ်သွားပြီ။

A relative clause tells us which person or thing (or what kind of person or thing) the speaker means.
relative clause တစ်ခုက ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ် ဒါမှမဟုတ် ဘယ်အရာ (ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ်မျိုး/ ဘယ်အရာမျိုးကို ပြောသူက ဆိုလိုနေသလဲဆိုတာ ပြောပြပေးတယ်။

ဥပမာတွေနဲ့ တွဲကြည့်ရအောင်။

The woman who lives next door ……..
ဒီစာကြောင်းက အမျိုးသမီးတစ်ဦးအကြောင်း ပြောပြတယ်။ ဘယ်အမျိုးသမီးလဲ။ ရှိရှိသမျှ အမျိုးသမီးတွေအကြောင်း ပြောတာမဟုတ်ဘူး။ ဘေးအိမ်/ဘေးအခန်းမှာနေတဲ့ အမျိုးသမီး။ ဒါကြောင့် who lives next door ဆိုတဲ့ relative clause က ဘယ်အမျိုးသမီးဆိုတာ ပြောပြတယ်။

နောက်ဥပမာ တစ်ခု ကြည့်ပါဦး။

The people who live in the country ………….
ဒီစာကြောင်းမှာတော့ လူတွေအကြောင်း ပြောပြတယ်။ ဘယ်လိုလူတွေလဲ။ ကျေးလက်တောရွာမှာ နေတဲ့သူတွေ။ ဒါကြောင့် who live in the country ဆိုတဲ့ relative clause က ဘယ်လိုလူမျိုးဆိုတာ ပြောပြတယ်။
နောက်ထပ် တစ်ဆင့်တက်ပြီး ကြည့်ရအောင်။

relative clause တစ်ခုက ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ် ဒါမှမဟုတ် ဘယ်အရာကို ဆိုလိုသလဲဆိုတာ ပြောပြတယ်လို့ ပြောခဲ့တယ်နော်။ ဟုတ်ပြီ။ ဒီအချက်ကို မှတ်သားပါ။

We use who in a relative clause when we are talking about people (not things).
လူတွေအကြောင်း (အရာဝတ္ထုတွေမပါ) ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ who ကို သုံးပါတယ်။

 The woman is a doctor. She lives next door.
The woman who lives next door is a doctor.
ဘေးအိမ်က အမျိုးသမီးက ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။

 We know a lot of people. They live in the country.
We know a lot of people who live in the country.
ကျေးလက်တောရွာတွေမှာ နေတဲ့ လူတွေအများကြီးကို ငါတုိ့သိကြတယ်။

 An architect is someone who designs buildings.
ဗိသုကာ ပညာရှင်ဆိုတာ အဆောက်အဦးတွေကို ပုံစံထုတ်သူဖြစ်တယ်။

 What is the name of the person who phoned you?
ခင်ဗျားကို ဖုန်းဆက်တဲ့ လူရဲ့နာမည်က ဘာလဲ။

 Anyone who wants to apply for the job must do so by Friday.
ဒီအလုပ်ကို လျှောက်ချင်သူ ဘယ်သူမဆို သောကြာနေ့ထက် နောက်မကျစေဘဲ လျှောက်ရမယ်။

တစ်ခု မှတ်ထားသင့်တာက လူတွေအကြောင်းပြောဖို့ who အစား that သုံးနိုင်တယ်။ ဒါပေမဲ့ which တော့ သုံးလို့ မရဘူး။
The woman that lives next door is a doctor. (The woman which lives .. မရ)

လူတွေအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ who သုံးတယ်။ that ကိုလည်း သုံးနိုင်တယ်ဆိုတာ မှတ်မိပြီနော်။ ဒါဆို အရာဝတ္ထုတွေအတွက်ကျတော့ရော။

When we are talking about things, we use that or which (not who) in a relative clause.
အရာဝတ္ထုတွေအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ that သို့မဟုတ် which ကို သုံးနိုင်တယ်။ (who မသုံးရ)

 Where is the cheese? It was in the fridge?
Where is the cheese that/which was in the fridge?
ရေခဲသေတ္တာထဲမှာရှိတဲ့ ဒိန်ခဲတွေ ဘယ်ရောက်သွားလဲ။

 I don’t like stories that/which have unhappy endings.
စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ အဆုံးသတ်တွေရှိတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေကို ငါမကြိုက်ဘူး။

 Barbara works for a company that/which makes furniture.
ဘာဘရာက ပရိဘောဂတွေလုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်လုပ်တယ်။

 The machine that/which broke down is working now again.
ပျက်သွားတဲ့စက်က အခုပြန်ပြီး အလုပ်လုပ်နေပြီ။

ထူးထူးခြားခြားမှတ်သားစရာတစ်ခုလည်း သိထားသင့်ပါတယ်။ what အကြောင်းပါ။ တချို့က what ဆိုတာနဲ့ မေးခွန်းထင်ပြီးတော့ ဘာလဲ ဆိုပြီး ဘာသာပြန်မိတတ်ပါတယ်။

What ဆိုတာ the thing(s) that ဆိုတာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူပါတယ်။ what နဲ့ that ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

 What happened was my fault. (=. the thing that happened)
ဖြစ်ခဲ့တဲ့အရာက ငါ့အမှားပါ။

 Everything that happened was my fault. (not Everything what happened)
ဖြစ်ခဲ့တဲ့အရာတိုင်းက ငါ့အမှားပါ။ (Everything what happened လို့ ပြောလို့မရဘူး)

 The machine that broke down is now working again. (not The machine what broke down)
ပျက်သွားတဲ့စက်က အခုပြန်ပြီး အလုပ်လုပ်နေပြီ။ (The machine what broke down လို့ ပြောလို့ မရဘူး)

နောက်တစ်ချက်ကို မှတ်သားပါဦး။ relative clauses မှာ who/that/which ကိုပဲ သုံးလို့ ရတယ်။ he/she/they/it သုံးလို့ မရဘူး။

 I’ve never spoken to the woman who lives next door. (not the woman she lives)
ဘေးအိမ်မှာနေတဲ့ အမျိုးသမီးကို တစ်ခါမှ ကျွန်တော် စကားမပြောဖူးဘူး။ (the woman she lives လို့ မသုံးရဘူး)

အကုန်လုံးကို အနှစ်ချုပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ရအောင်။

♥ clause ဆိုတာ ဝါကျတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါပဲ။ မြန်မာလိုတော့ “ဝါကျကဏ္ဍ”ရယ်လို့ခေါ်တယ်။
♥ relative clause တစ်ခုက ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ် ဒါမှမဟုတ် ဘယ်အရာ (ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ်မျိုး/ ဘယ်အရာမျိုးကို ပြောသူက ဆိုလိုနေသလဲဆိုတာ ပြောပြပေးတယ်။
♥ လူတွေအကြောင်း (အရာဝတ္ထုတွေမပါ) ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ who ကို သုံးပါတယ်။
♥ အရာဝတ္ထုတွေအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ that သို့မဟုတ် which ကို သုံးနိုင်တယ်။ (who မသုံးရ)
♥ What ဆိုတာ the thing(s) that ဆိုတာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူပါတယ်။
♥ relative clauses မှာ who/that/which ကိုပဲ သုံးလို့ ရတယ်။ he/she/they/it သုံးလို့ မရဘူး။

Saya Sithu Htet
Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)

Relative Clauses 2

Relative Clause တွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ အစပျိုးပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။ ဟောဒီအချက်တွေကို ပြောပြခဲ့ပါတယ်။ မှတ်မိသေးတယ် ထင်တယ်နော်။ ပြန်ကြည့်လိုက်ပါ။

• clause ဆိုတာ ဝါကျတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါပဲ။ မြန်မာလိုတော့ “ဝါကျကဏ္ဍ”ရယ်လို့ခေါ်တယ်။
• relative clause တစ်ခုက ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ် ဒါမှမဟုတ် ဘယ်အရာ (ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ဘယ်လူပုဂ္ဂိုလ်မျိုး/ ဘယ်အရာမျိုးကို ပြောသူက ဆိုလိုနေသလဲဆိုတာ ပြောပြပေးတယ်။
• လူတွေအကြောင်း (အရာဝတ္ထုတွေမပါ) ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ who ကို သုံးပါတယ်။
• အရာဝတ္ထုတွေအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ relative clause မှာ that သို့မဟုတ် which ကို သုံးနိုင်တယ်။ (who မသုံးရ)
• What ဆိုတာ the thing(s) that ဆိုတာနဲ့ အဓိပ္ပာယ်တူပါတယ်။
• relative clauses မှာ who/that/which ကိုပဲ သုံးလို့ ရတယ်။ he/she/they/it သုံးလို့ မရဘူး။

အဲဒီပြီးခဲ့တဲ့ သင်ခန်းစာမှာပါတဲ့ နမူနာဝါကျတွေကိုပဲ ပြန်ကြည့်ပါဦး။

The woman who lives next door is a doctor. (or The woman that lives …)
ဘေးအိမ်မှာ နေတဲ့ အမျိုးသမီးက ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။ (The woman that lives … ဆိုပြီး who အစား that သုံးလည်း ရတယ်နော်)
ဒီဝါကျအရ The woman lives next door. လို့ နားလည်ရမယ်။ ဒါဆို (who = the woman) က subject ပေါ့။

နောက်တစ်ကြောင်း ထပ်ကြည့်မယ်။

Where is the cheese that was in the fridge? (or the cheese which was …)
ရေခဲသေတ္တာထဲက ဒိန်ခဲတွေ ဘယ်မှာလဲ။ (the cheese which was … ဆိုပြီး that အစား which သုံးလည်း တူတူပါပဲ)
ဒီဝါကျမှာ The cheese was in the fridge. လို့ နားလည်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကြောင့် (that = the cheese) က subject ပါပဲ။

ဒီဥပမာတွေကို ကြည့်ပြီး ဟောဒီအချက်လေးကို နားလည်နိုင်တာပေါ့။

You must use who/that/which when it is the subject of the relative clause.
who/that/which တို့ကို relative clause တစ်ခုရဲ့ subject ဖြစ်တဲ့အခါ သုံးရမယ်။

ဒါဆို ဒီဝါကျလေး မှန်မမှန် ဆုံးဖြတ်ပေးပါဦး။

• The woman lives next door is a doctor.
• Where is the cheese was in the fridge?

ကြည့်ရုံနဲ့ လွဲနေတယ်ဆိုတာ သိသာတာပေါ့နော်။ who/that/which တို့ကို relative clause တစ်ခုရဲ့ subject နေရာမှာ သုံးရမယ်လို့ ဆိုတဲ့အတွက် ဒီဝါကျတွေမှာ who/that/which စတာလေးတွေ ကျန်နေလို့ အဆင်မပြေဘူး။

Who/that/which တို့ကို relative clause တစ်ခုရဲ့ subject ဖြစ်တဲ့အခါမှာ သုံးရမယ်လို့ ပြောခဲ့ပြီ။ ဒါဆိုရင် မေးစရာတစ်ခုရှိတယ်။ object နေရာမှာ ရှိရင်ကော ဘယ်လိုသုံးမလဲ။

ဒီအချက်လေး မှတ်သားပါ။

Sometimes who/that/which is the object of the verb.
တစ်ခါတစ်လေမှာ who/that/which တို့က အဲဒီ verb ရဲ့ object လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသတဲ့။

ရှင်းလင်းချက်ဆိုတာတွေက ရှင်းရုံနဲ့ မရဘူး။ နမူနာလေးတွေလည်း ကြည့်ပါမှ ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း သဘောပေါက်တတ်တာ။ ဒီတော့ ဥပမာဝါကျတွေ ကြည့်ရဦးမှာပေါ့။ ကဲ ကြည့်ပါ။

 The woman who I wanted to see was away on holiday.
ငါတွေ့ချင်တဲ့ အမျိုးသမီးက အားလပ်ရက်ခရီးထွက်နေတယ်။
 Have you found the keys that you lost?
မင်းပျောက်သွားတဲ့ သော့တွေ တွေ့ပြီလား။

ပထမဝါကျမှာပါတဲ့ who I wanted to see ဆိုတဲ့ relative clause ကိုကြည့်။ ဒီ clause မှာ who ဆိုတာက the woman ကို ရည်ညွှန်းမှန်း သိတယ်နော်။ ငါတွေ့ချင်တဲ့ အမျိုးသမီးဆိုတော့ I wanted to see the woman. လို့ နားလည်ရမယ်။ ဒါဆိုရင် (who = the woman) က object ပါ။ subject က I ပေါ့။

ဒုတိယဝါကျမှာ ပါတဲ့ that you lost ဆိုတဲ့ relative clause ကို ထပ်ကြည့်ရအောင်။ ဒီ that က the keys ကို ရည်ညွှန်းပါတယ်။ You lost the keys. ဆိုတဲ့ သဘောမို့ (that = the keys) က object ပါ။ subject ကတော့ you ပေါ့။

ကဲ who/that/which တို့ကို subject နေရာမှာဆို ဘယ်လို၊ object နေရာမှာဆို ဘယ်လိုဆိုတာ ပြောပြီးပြီ။ နားလည်မယ်လို့လည်း ထင်ပါတယ်။ ဒီတော့ နောက်တစ်ချက် တိုးပြီး ကြည့်ရအောင်။

When who/that/which is the object, you can leave it out.
who/that/which က object ဖြစ်နေရင် အဲဒါကို ချန်ထားခဲ့လို့ ရပါတယ်။
ဒီလိုတွေ ပြောလို့ ရတယ်။

 The woman I wanted to see was away. (or) The woman who I wanted to see …
ငါတွေ့ချင်တဲ့ အမျိုးသမီးက တခြားမှာ။
 Have you found the keys you lost? (or) … the keys that you lost?
မင်းပျောက်သွားတဲ့ သော့တွေ တွေ့ပြီလား။
 The dress Liz bought doesn’t fit her very well. (or) The dress that Liz bought …
လစ်ဇ်ဝယ်ခဲ့တဲ့ ဝတ်စုံက သူနဲ့ သိပ်မတော်ဘူး။
 Is there anything I can do? (or) … anything that I can do?
ငါလုပ်နိုင်တာ တစ်ခုခုများရှိသလား။

Relative clauses တွေမှာ preposition တွေရဲ့ နေရာကိုတော့ ဂရုပြုပါ။

 Tom is talking to a woman – do you know her?
တွမ်က အမျိုးသမီးတစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောနေတယ်။ မင်းသူ့ကို သိလား။
Do you know the woman (who/that) Tome is talking to? (to ထည့်ပုံလေးကို ဂရုစိုက်ပါ)
တွမ်နဲ့စကားပြောနေတဲ့ အမျိုးသမီးကို မင်းသိလား။
 I slept in a bed last night – it wasn’t very comfortable.
မနေ့ညတုန်းက အိပ်ရာတစ်ခုမှာ အိပ်ခဲ့တယ်။ အဲဒါက သိပ်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ မရှိဘူး။
The bed (that/which) I slept in last night wasn’t very comfortable. (in ထည့်ပုံလေး ဂရုစိုက်)
မနေ့ညက ငါအိပ်ခဲ့တဲ့ အိပ်ရာက သိပ်ပြီး သက်သောင့်သက်သာ မရှိဘူး။

တခြားဥပမာတွေ ထပ်ကြည့်ပါဦး။

 Are these the books you were looking for? (or) … the books that/which you were …
မင်းရှာနေတာ ဒီစာအုပ်တွေလား။
 The woman he fell in love with left him after a month. (or) The woman who/that he …
သူချစ်ကြိုက်ခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးက တစ်လအကြာမှာ သူ့ကို ထားပစ်ခဲ့တယ်။
 The man I was sitting next to on a plane talked all the time. (or) The man who/which I was sitting next to …
လေယာဉ်ပေါ်မှာ ငါနဲ့ကပ်လျက်ထိုင်နေတဲ့ လူက တစ်ချိန်လုံး စကားပြောလာခဲ့တယ်။

What ကို ဘယ်လိုနေရာမှာ သုံးရမလဲ ပြောခဲ့ပြီးပြီနော်။ ဒီလိုဝါကျတွေမှာတော့ what ကို မသုံးနိုင်ပါဘူး။

 Everything (that) they said was true. (not Everything what they said)
သူတို့ပြောခဲ့သမျှ အရာတိုင်းက မှန်ပါတယ်။
 I gave her all the money (that) I had. (not all the money what I had)
ငါ့မှာရှိတဲ့ ပိုက်ဆံတွေအားလုံး သူ့ကိုပေးခဲ့တယ်။

What = the thing that

What က the thing that လို့ အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း ပြောပြီးပါပြီ။ ဥပမာလေး ထပ်ကြည့်ပါ။
 Did you hear what they said? (= the thing that they said)
သူတို့ပြောတာ မင်းကြားခဲ့လား။

Sithu Htet
Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)

Relative Clauses 3

ရှေ့အပိုင်းတွေက Relative Clause အကြောင်း သင်ခန်းစာတွေမှာ relative clause ဆိုတာ ဘာလဲ၊ relative clause ဖြစ်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ရသလဲ၊ ဘယ်စကားလုံးလေးတွေ သုံးပြီး ဆက်ရသလဲဆိုတာ ပြောလာခဲ့ပြီနော်။ ဒီတစ်ခါ ဘယ်လို relative pronoun တွေ သုံးပြီး ဆက်လို့ရသလဲဆိုတာ ဆက်ပြောပါ့မယ်။

ပထမဆုံးတစ်ခုအနေနဲ့ whose ကို ကြည့်ရအောင်။

Whose
whose ဆိုကတည်းက ပိုင်ဆိုင်မှု ကို ပြတဲ့ စကားလုံးဆိုတာ သိပြီးရောပေါ့။ ဟုတ်ပြီ။ relative clauses တွေမှာလည်း whose ကို his/her/their စတဲ့ စကားလုံးတွေအစား သုံးရတယ်။

ဒီဥပမာလေးကို ကြည့်ရအောင်။

 We saw some people – their car had broken down.
တို့က လူတချို့ကို တွေ့ခဲ့တယ်။ သူတို့ရဲ့ကားက ပျက်နေတယ်။

ဒီဝါကျကို relative clause ပါတဲ့ဝါကျဖြစ်အောင် ပြန်ပြောင်းတဲ့အခါ their အစား whose သုံးပေးရမယ်ဆိုတာ သတိထားပါ။ who တို့ that တို့ သုံးလို့ မရဘူး။

ဒီလို ပြန်ရေးကြည့်မယ်။

 We saw some people whose car had broken down.
Whose ကို လူတွေအတွက် အများအားဖြင့် သုံးပေးရတယ်နော်။

နမူနာဝါကျတွေကြည့်ပါ။

 A widow is a woman whose husband is dead. (her husband is dead)
မုဆိုးမဆိုတာ ခင်ပွန်းဆုံးပါးသွားတဲ့ အမျိုးသမီးဖြစ်ပါတယ်။

 What is the name of the man whose car you borrowed? (You borrowed his car)
မင်းကားငှားခဲ့တဲ့လူရဲ့ နာမည်က ဘာလဲ။

 I met someone whose brother I went to school with. (I went to school with his/her brother)
တစ်စုံတစ်ယောက်နဲ့ ငါ တွေ့ခဲ့တယ်။ သူ့အစ်ကိုနဲ့ ငါနဲ့ ကျောင်းအတူတက်ခဲ့တာ။

ခုက whose အကြောင်းတွေ ပြောနေတာနော်။ ဒါဆိုမေးစရာရှိတယ်။ ရှေ့သင်ခန်းစာတွေမှာ ပြောခဲ့တဲ့ who နဲ့ ခု whose ဘာကွာသလဲ။
ဝါကျတွေနှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် မြင်သာပါလိမ့်မယ်။

• I met a man who knows you. (he knows you)
မင်းကိုသိတဲ့လူနဲ့ ငါတွေ့ခဲ့တယ်။ (သူက မင်းကိုသိတာ)

• I met a man whose sister knows you. (his sister knows you)
သူ့ရဲ့အစ်မက မင်းကိုသိတဲ့သူနဲ့ ငါတွေ့ခဲ့တယ်။
(ဒီလိုတိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်တော့ ဝါကျက တမျိုးကြီးပဲ။ ငါလူတစ်ယောက်ကိုတွေ့ခဲ့တယ်။ သူ့ရဲ့အစ်မက မင်းကို သိတယ်။ ဒီလို ဆိုလိုတာပါ။ သိတာက သူမဟုတ်ဘူး။ သူ့ရဲ့အစ်မ)

Who/whose ကို နားလည်လောက်ပြီ။ whom ကို တစ်ချက်ကြည့်ရအောင်။

Whom
whom is possible instead of who when it is the object of the verb in the relative clause.
Relative clause မှာ verb ရဲ့ object ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် who အစား whom သုံးနိုင်တယ်။

 The woman whom I wanted to see was away.
ငါတွေ့ချင်တဲ့အမျိုးသမီးက တခြားရောက်နေတယ်။

ဒီဝါကျက I wanted to see her (the woman). လို့ ဆိုလိုချင်ပါတယ်။ ဒါဆို her (the woman) က object နေရာမှာ ရှိတယ်မဟုတ်လား။ ဒီလိုမျိုး object နေရာရှိတာကို relative clause မှာ ပြောချင်ရင် whom သုံးရတာပါပဲ။ တခြား ဝါကျတွေကိုလည်း အဲဒီလိုမျိုးပဲ နားလည်ယူပါ။

You can also use whom with a preposition (to whom/ from whom/ with whom etc.)
to whom/ from whom/ with whom စသည်ဖြင့် whom ကို preposition နဲ့ သုံးနိုင်တယ်။

 The people with whom I work are very nice.
ငါနဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ လူတွေက သိပ်ကောင်းတယ်။

Whom သုံးပုံအကြောင်းတွေကို ပြောနေပေမဲ့ သတိပြုသင့်တာလေးတစ်ချက်ကို ပြောပါဦးမယ်။ အင်္ဂလိပ်လို အရင်မှတ်လိုက်ပါ။

But we do not often use whom in spoken English. We usually prefer who or that, or nothing.
whom ကို အပြောအင်္ဂလိပ်စကားမှာ သိပ်သုံးလေ့မရှိပါဘူး။ who/that ဒါမှမဟုတ် ဘာမှမသုံးဘဲ ထားတာကို ပိုနှစ်သက်ပါတယ်တဲ့။

ဒါကြောင့် ဒီလိုပဲ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။

 The woman I wanted to see … or The woman who/that I wanted to see …
ငါတွေ့ချင်တဲ့ အမျိုးသမီး …
 The people I work with … or The people who/that I work with …
ငါနဲ့အလုပ်လုပ်တဲ့လူတွေ …

Where
You can use where in a relative clause to talk about a place.
နေရာတစ်ခုအကြောင်းကိုပြောဖို့ relative clause မှာ where ကို သုံးနိုင်ပါတယ်။

 The restaurant where we had dinner was near the airport.
ငါတို့ ညစာစားခဲ့တဲ့ စားသောက်ဆိုင်က လေဆိပ်နားမှာ။

 I recently went back to the town where I grew up.
ကျွန်တော်ကြီးပြင်းလာခဲ့တဲ့ မြို့ကို မကြာသေးမီက ပြန်သွားခဲ့တယ်။

 I would like to live in a place where there is plenty of sunshine.
နေရောင်ခြည်များများရတဲ့ နေရာမျိုးမှာ ကျွန်တော်နေချင်တယ်။

နောက်ထပ်မှတ်သားစရာအနေနဲ့ ပုံသေပြောပုံလေးတွေ ကြည့်ပါ။
ဒီလိုပြောပါသတဲ့။

The day / the year / the time etc. ---- something happens or that something happens

 Do you remember the day (that) we went to the zoo?
တို့ တိရစ္ဆာန်ရုံသွားခဲ့တဲ့ နေ့ကို မှတ်မိသေးလား။

 The last time (that) I saw her, she looked fine.
သူ့ကို နောက်ဆုံးအကြိမ်တွေ့တုန်းက သူနေကောင်းပုံပါပဲ။

 I haven’t seen them since the year (that) they got married.
သူတို့လက်ထပ်ပြီးတဲ့ နှစ်ကတည်းက ငါသူတို့ကို မတွေ့ဖြစ်တော့ဘူး။

ထပ်ပြီး မှတ်သားပါဦး။ ဒီပုံစံလေးပါ။

The reason something happens or that/why something happens

 The reason I’m phoning you is to ask your advice.
 (or The reason that I’m phoning / The reason why I’m phoning)
ခင်ဗျားဆီကို ကျွန်တော်ဖုန်းဆက်ရတဲ့အကြောင်းကတော့ ခင်ဗျားရဲ့ အကြံဉာဏ်တောင်းဖို့ပါ။

အကျဉ်းချုပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ရအောင်။

(1) relative clauses တွေမှာ whose ကို his/her/their စတဲ့ စကားလုံးတွေအစား သုံးရတယ်။ Whose ကို လူတွေအတွက် အများအားဖြင့် သုံးတယ်။

(2) Relative clause မှာ verb ရဲ့ object ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် who အစား whom သုံးနိုင်တယ်။ to whom/ from whom/ with whom စသည်ဖြင့်လည်း whom ကို preposition နဲ့ သုံးနိုင်တယ်။ whom ကို အပြောအင်္ဂလိပ်စကားမှာ သိပ်သုံးလေ့တော့ မရှိဘူး။ who/that ဒါမှမဟုတ် ဘာမှမသုံးဘဲ ထားတာကို ပိုနှစ်သက်ကြတယ်။

(3) နေရာတစ်ခုအကြောင်းကိုပြောဖို့ relative clause မှာ where ကို သုံးနိုင်တယ်။

(4) The day / the year / the time etc. ---- something happens or that something happens ပုံစံသုံးနိုင်တယ်။

(5) The reason something happens or that/why something happens ပုံစံ သုံးနိုင်တယ်။

Ref: English Grammar in Use (Raymond Murphy)