💥 بازهم یک بررسی آخربازی جالب که حرکت‌های اجباری در آن موج می‌زند!

◽️نوبت حرکت با سفید است.

آخربازی کمپلکس همراه با ناترازی قوا، سفید در ازای دو اسب سیاه تنها دو پیادۀ روندۀ متصل عرض شش و هفت b6-a7 دارد!!

سفید چگونه ادامه دهد تا بتواند با آب و آتش خود را نجات دهد!!

گزارۀ جالبی را استادبزرگ موریسیو فلورس در کتاب ناترازی در شطرنج ذکر کرده که در اینجا به نوعی کاربرد دارد: کیفیت همیشه بهتر از کمیت در شطرنج نیست!
.

💥چارلز هرتان در کتاب «حرکت‌های اجباری در شطرنج، کلید محاسبهٔ بهتر» سلسله مراتب اندیشیدن و فکر کردنی تعریف می‌کند که نگاهی به فلوچارت آن می‌تواند مفید و آموزنده باشد.

او در برابر حرکت حریف به شکل بالا واکنش نشان می‌دهد که مراحل مختلفی از تصمیم‌گیری را شامل می‌شود که در نهایت می‌تواند با یافتن حرکتی جالب و اجباری یا به قول خودش «اجباری‌ترین حرکت وضعیت» شود.

او در انتهای همین کتاب این سلسله مراتب را به صورت چکیده شرح داده که تلاش می‌کنم آن را به صورت یک 👈فایل pdf قابل استفاده در آورم تا خیلی سریع با نقطه نظرات هرتان آشنا شوید!

💥چارلز هرتان در کتاب «حرکت‌های اجباری در شطرنج، کلید محاسبهٔ بهتر» سلسله مراتب اندیشیدن و فکر کردنی تعریف می‌کند که مطالعۀ روش او می‌تواند مفید و آموزنده باشد.

📍او در جریان تدوین محتوای کتاب و پژوهش خود به کشف حقیقت خارق‌العاده‌ و جالبی دست یافته است:
«ندیدن حرکت‌های کلیدی وضعیت، اغلب به دلیل سوگیری‌های نادرست ذهن است. مغز تمایل دارد بسیاری از حرکت‌های کلیدی و برنده را نادیده گیرد زیرا به نظرش خلاف شهود یا به نوعی غیرطبیعی هستند!!»

♨️ با مطالعۀ شاخه‌های اجباری به روش هرتان می‌توان:
دقت ارزیابی پوزیسیونی را بالا برد،
دید تاکتیکی را بهبود بخشید،
بر سوگیری‌های ذهنی و خمودی ذهن غلبه کرد،
و از محاسبۀ وضعیت‌های پیچیده لذت برد!

◾️در این وضعیت نوبت حرکت با سیاه است.

📍تلاش کنید اجباری‌ترین حرکت‌های درست سیاه را پیدا کنید.

در این وضعیت نسبتاً شلوغ، نوبت حرکت با سفید است.

در مبحث حرکت‌های تاکتیکی اجباری، که چارلز هرتان در کتابش بدان اشاره کرده، حرکت‌هایی را نشان می‌دهد که همواره به دلیل پیش فرض‌های ذهنی یا به قول او «سوگیری انسانی» از دید پنهان می‌مانند درحالی‌که در وضعیت وجود دارند و به راحتی می‌توان از آن‌ها بهره‌برداری کرد.

◽️در این وضعیت نوبت حرکت با سفید است.

📍تلاش کنید بدون استفاده از انجین، بهترین حرکت وضعیت را پیدا کنید.

اگر علاقمند باشید می‌توانید شیوه‌نامۀ هرتان را از 👈اینجا برداشته و مطالعه کنید تا با نکات کلی که برای یافتن حرکت‌های اجباری می‌توان بکار گرفت آشنا شد. طبیعی است که شالودۀ اصلی یافتن حرکت‌های اجباری «منطق» است که اگر تحت تأثیر نکتۀ خاصی در جریان بازی قرار نگیرد (سوگیری‌های انسانی) به خوبی می‌تواند کارآمد باشد.😉
.

در حقیقت یافتن اجباری‌ترین حرکت وضعیت به هیچ عنوان سخت نیست!! اما به دلایل سوگیری‌های انسانی به ویژه احترام به فیل فیانکتو جناح شاه سفید، شاید دیده نشود!🫣

💥حرکت سادۀ Bxd5 Bxd5 و سپس ابتدا e3 و بعد e4 خیلی منطقی سوار می‌گیرد!! اما احتمالاً به دلایل متعددی از دید پنهان می‌ماند. 😮‍💨

برای آشنایی با کلیات مشکلاتی که منجر به ندیدن چنین حرکت‌های به ظاهر سادۀ تاکتیکی در وضعیت می‌شوند، سلسله مراتب بررسی وضعیت هرتان را از 👈اینجا برداشته و مطالعه نمائید.

◽️برای دریافت فایل pdf, pgn, epub, mobi آخرین ویرایش 2019 کتاب 👈 اینجا کلیک کنید.

📍نوبت حرکت با سیاه

تلاش کنید بدون سوگیری نسبت به وضعیت و سوارها بهترین حرکت‌های اجباری را برای سیاه بیابید.

💥نکات جالبی در این وضعیت نهفته است که در جریان نمایش شماتیک ادامهٔ بازی شرح خواهم داد.

ماهیت این وضعیت چگونه است؟ و حرکت انتخابی از چه خانواده می‌تواند باشد.

📕 یادآوری محتوای «شکار شاه»
نوشته: ویلیام کوزن و بازنگری و تبدیل آن به جبری توسط استادبزرگ پروفسور جان نان
انتشارات بتسفورد، 1996

با دیدن وضعیت جالب و هیجان‌انگیز فوق و فرایند پیدا کردن حرکت‌های اجباری سیاه در وضعیت، به یاد کتاب بسیار شیرین و خواندنی «شکار شاه» یا همان King Hunt نوشتۀ ویلیام کوزن در سال 1970 افتادم. استادبزرگ دکتر جان نان با یاری انتشارات بتسفورد در سال 1996 این کتاب را به صورت جبری درآورده و مطالبی نیز به آن افزود - که در نهایت کتاب بسیار جذاب و سرگرم کننده‌ای را فراهم آورده است.

نکته‌ای که این کتاب را بسیار جذاب و سرگرم کننده کرده در آن نهفته که در تمامی بازی‌هائی که برای این کتاب در نظر گرفته شده، علاوه بر آموزش نکات مختلف مرتبط با موضوع بسیار مهم «حمله به شاه»، شاه حریف در تمامی بازی‌ها از محل امن خود با اجبار به بیرون کشیده شده و یا اصطلاحاً شکار می‌گردد و در بسیاری از حالات در نهایت مات می‌شود.

در مقدمۀ این کتاب استادبزرگ پروفسور جان نان اشاره می‌کند که در دوران جوانی خود و در زمانی که مشغول مطالعۀ سخت شروع بازی‌های پیچیده‌ای همانند سیسیلی و بنونی بوده؛ هرگاه ذهنش خسته می‌شده و نیاز به استراحت داشته، به سراغ محتوای این کتاب و مثال‌های شیرین آن می‌رفته و پس از مطالعۀ چند مثال آن کاملاً ذهنش برای ادامۀ مطالعات سخت شروع بازی آمادگی مجدد خود را بازمی‌یافته است! 😉

لذا خواندن این کتاب برای تمامی شطرنج دوستان، و به عنوان زنگ تفریح و استراحت ذهن و دیدن صحنه‌های جذاب و جالب در بیش از 55 بازی که در تمامی آن‌ها به روش‌های مختلف شاه حریف «شکار» می‌شود، توصیه می‌شود.

📍برای دریافت فایل pgn و pdf این کتاب کلاسیک شیرین و خواندنی 👈 اینجا کلیک کنید.

محمّد خیرخواه

📌 منابع یادگیری شطرنج

با دیدن وضعیت نسبتاً بستۀ پیام قبلی، و تلاش برای یافتن حرکت‌های اجباری سیاه به یاد کتاب شکار شاه ویلیام کوزن افتادم که قبل از نمایش پاسخ این تمرین شرحی دربارۀ آن آوردم.

💥 با دیدن نمای شماتیک حرکت‌های اجباری سیاه کاملاً مشخص است که سیاه شاه سفید را نخست جلب، سپس شکار و در نهایت مات می‌کند!!

📍برای دیدن و بررسی بیشتر حرکت‌های ارایه شده 👈اینجا کلیک کنید.

توجه داشته باشید که تمامی پاسخ‌های سفید اجباری هستند و امکان سرپیچی وجود ندارد!!

جالب اینکه سیاه با قربانی اسب در پیاده آغاز می‌کند سپس یک وزیر کامل برای انحراف کامل شاه و اسارت او، بعد یک پیاده و در نهایت یک رخ کامل تا شاه را شکار و مات کند!!

💥اگر تصور کردید که این وضعیت‌ها و شکار شاه فقط در بازی‌های کلاسیک دیده می‌شوند سخت در اشتباه هستید.

◽️وضعیت جاری در بازی مگنس کارلسن با مهرۀ سفید مقابل هیکارو ناکامورا در سال 2011 و در وایکانزی هلند ایجاد شده و نوبت حرکت با سفید است.

همیشه باید آمادگی پیدا کردن حرکت‌های اجباری در وضعیت را داشته باشید و هیچ فرصتی را از دست ندهید!!

📍تلاش کنید همانند مگنس کارلسن حرکت اجباری وضعیت را پیدا کنید. تازه شما اینجا از این مزیت برخوردار هستید که از وجود چنین حرکت اجباری در وضعیت آگاه شده‌اید که در بازی عملی چنین چیزی نداریم.
.

💥«سنگرشکن» یا bunker buster نوعی قربانی در h6 است که باید به آن توجه ویژه داشت.

این قربانی معمولاً از دفاع‌های سیسیلی همانند این بازی ناشی می‌شود، زمانی که حملۀ g5-g6 به طور منطقی با h7-h6... مواجه می‌شود و سعی در بسته نگه داشتن خطوط دارد؛ و همچنین در آرایش‌های هندی شاه که پیادۀ سیاه تا g3 پیشروی می‌کند.

📍در چنین وضعیت‌هایی، قربانی Bxh6 هم استراتژیک و هم تاکتیکی است.

تنها برگ برندۀ واقعی سفید در جناح شاه است و اگر نتواند از این مسیر عبور کند، چشم‌انداز بلندمدت نامشخصی دارد.

در این مثال خطوط فشار عملکرد خوبی دارند و سیاه از نظر تاکتیکی و استراتژیکی نابود می‌شود.

مگنس کارلسن به خوبی با این الگوی پرپیشامد آشنا بود و تک حرکت اجباری برنده را به زیبایی اجرا و نمایش داد.

◽️برای بررسی بیشتر این ادامۀ این بازی 👈اینجا کلیک کنید.

◽️ همیشه غم ناشی از شکست بیش از شادی پیروزی است. (استادبزرگ لارس‌بوهنسن)

📕 مفهوم خطر در شطرنج

چگونه از بروز خطاهای فاحش (بلاندر) جلوگیری کنیم

نویسنده: روانشناس و استاد فیده، آماتزیا اَونی
ناشر: Cadogan Chess, 1994

♨️ به نظر آلکساندر کوتوف اینکه در زمان مناسب متوجه خطر قریب‌الوقوع در صحنهٔ نبرد باشی از کاربردهای مهم «حس تشخیص خطر» در شطرنج است.

این بدان معناست که برخی علائم مشخص که احتمالاً در لایهٔ ضمیر ناخودآگاه ما عمل می‌کنند، به عنوان هشداری برای شطرنجباز عمل کرده و ضرورت بالا بردن سطح هوشیاری و تمرکز را گوشزد می‌کنند.
⬇️

⬆️
💢 در علم مهندسی کنترل، حسگرها یا نشانگرهای مختلف معمولاً نقش جمع‌آوری و فرآهم آورندهٔ بازخورد یا همان FeedBack سیستم را دارند و نشان می‌دهند کدام بخش از فرآیند در جهت نادرستی در حال حرکت است و احیاناً تصمیم درستی برای تصحیح ادامهٔ مسیر باید تدبیر شوند.

اما در شطرنج با نشانگرهایی سروکار داریم که پیش‌خورد FeedForward یا پیش‌خبردهنده‌ هستند و وقوع خطائی در آینده را نوید می‌دهند.

در فرآیند FeedForward مسائل و مشکلات را قبل از شکل‌گیری خواهیم دید و اصولاً نگاه رو به عقب نداریم و در جریان بازی این نوع نگاه در واقع دیرهنگام و کنکاش در دلایل عدم رسیدن به هدف، ارزش عملی ندارد.

💢 به نظر استادبزرگ نیکولای کروگیوس، روانشناس تیم ملی شطرنج شوروی سابق، یکی از متغییرهای وابسته به «حس تشخیص خطر» زمان‌سنجی درست است: به‌عنوان مثال بازیکن تشخیص می‌دهد اگر معطل کند شکست خواهد خورد و تنها همین الان باید اقدامی فوری با ضدحمله انجام دهد وگرنه بعداً شانسی برای این اقدام وجود نخواهد داشت. این حس زمان‌شناسی خود را در قالب حس تشخیص خطر نمایان می‌سازد.

💢 مارک دوورتسکی فقید مکانیزم عملکرد «حس تشخیص خطر» در جریان بازی شطرنج را به بهترین شکل ممکن توصیف کرده است:
حریف حرکتی به‌ظاهر خنثی انجام می‌دهد اما بنا به دلایلی هوشیاری ما بر‌انگیخته می‌شود و بی‌درنگ نیرنگ پنهان در آن هویدا می‌شود. یا در جای دیگر: توجه جدی به حرکتی که در نگاه اول بسیار وسوسه‌انگیز است را رها کرده تنها به این دلیل که احساس می‌کنیم دلیل موجهی برای رد آن وجود خواهد داشت و یا در نمونهٔ دیگر: شاخه‌ای که در محاسبات به سود خود یافته‌ایم را مکرراً بازبینی و کنترل می‌کنیم تا سرانجام خطایی در جریان محاسبه آن پیدا می‌کنیم.

◼️عملاً هر بازیکن به مرور برای خود «سیستم اعلان خطر» تعبیه می‌کند که هدف آن اعلان خطر واقعی موجود یا بالقوه در وضعیت است. این سیستم هشدار به مرور و با کسب تجربه توسعه بیشتر پیدا خواهد کرد. ایدهٔ کلی در آن است که هر نشانه می‌تواند زنگ خطری را به صدا در‌آورده که اکنون محاسبه دقیق‌تر شاخه‌ها ورای دلایل استراتژیک موجود ضروری است.

🔸باید توجه داشت که این نشانه‌ها تنها احتمال بروز یک موقعیت خطرناک را نهیب می‌زنند و شاهدی بر ایجاد قطعی آن‌ها نیستند. در شطرنج عموماً از پیش نمی‌توان وقوع رویداد را قطعی به اثبات رساند اما داشتن حس خوب تشخیص خطر بی‌تردید بسیار ارزشمند است.

♨️ آماتزیا اَونی در ادامه و در فصول مختلف کتاب تلاش دارد اجزای این سیستم هشدار دهندهٔ خطر را به خوانندگان خود معرفی کند و با ذکر مثال‌های عملی عملکرد هر یک را در جریان بازی نشان دهد:

در فصل دوم برخی خطرهای واضح را شرح می‌دهد:
• تنها رها کردن شاه بدون حمایت مناسب سوارها
• ضعف عرض آخر
• گرفتار آچمز ابدی شدن
• گرفتن پیاده‌‌های سمی
• جای‌گیری سوار در جائی که راه فراری ندارند

فصل سوم کوتاهی متداول تشخیص خطر در فاکتورهایی که به عملکرد حریف وابسته‌اند بازنمایی شده:
• زمانی که حریف گشایش خود را بد اجرا می‌کند
• زمانی که بازی حریف قابل درک نیست
• زمانی که حریف ابراز بی‌تفاوتی می‌کند

فصل چهارم کوتاهی متداول تشخیص خطر در مواردی که به فاکتورهای پوزیسیونی مربوط می‌شوند:
• وقتی پوزیسیون آشنا به نظر می‌رسد
• صدای سکوت در وضعیت
• وجه تاریک زمانی که تسلط پوزیسیونی داریم
• زمانی که در وضعیت (تقریباً) سواری باقی نمانده
• حرکت‌هایی که حس ایجاد امنیت‌ کاذب به ما می‌دهند

فصل پنجم به کوتاهی در تشخیص خطر در مواردی که به فرآیند فکرکردن مرتبط هستند:
• خطرهای واقعی و خیالی
• کم توجهی به طرح‌های حریف
• در جریان حمله از خیر دفاع گذشتن
• زمانی که در آستانۀ کسب پیروزی هستیم
• زمانی که تصور می‌کنیم خطر برطرف شده است

و در فصل ششم تلاش دارد تا انواع حس خطر را در کنار هم بررسی و به مفهوم عدم تطابق میان آن‌ها اشاره کند.

فصل هفتم به روش‌های بهبود حس تشخیص خطر شامل:
• ایجاد نگرش درست
• و تکنیک‌های مختلف کوچینگ در این زمینه

و فصل هشتم به هنر فریبکاری و به اشتباه انداختن حریف اشاره دارد.

💢 در مجموع کتاب آماتزیا اَونی به نکات بسیار جالبی اشاره دارد که کمتر در منابع دیگر شطرنجی بدان اشاره شده است. استادبزرگ لارس بوهنسن نیز در درس ششم 👈 سری «خبرگی در شطرنج» خود از محتوای کتاب آماتزیا اَونی بهرهٔ فراوان برده است.

♨️ در پایان شاید اشاره به این نکته جالب باشد که بین «تفکر پیشگیرانه» و «حس تشخیص خطر» در شطرنج ارتباط تنگاتنگی برقرار است و بعداً در این مورد می‌توان گفتگوی بیشتری ترتیب داد.

برای دریافت pdf این کتاب مفید و کاربردی 👈 اینجا کلیک کنید.

محمّد خیرخواه

📍منابع یادگیری شطرنج

💥به یاد داشته باشید که پیکارهای قهرمانی فری‌استایل جهان در ماه فوریه 2027 در دو بخش آزاد و بانوان در وایزنهاوس هامبورگ آلمان برگزار خواهد شد.
از تاریخ 5 تا 7 فوریه بخش بانوان و 12 تا 14 فوریه بخش آزاد آن اجرا خواهد شد.

مگنس کارلسن، فابیانو کارووانا، نادربیک عبدوستاروف، وینسنت کایمر و پراناو ونکاتش (برندۀ فری استایل جمعه‌ها) بازیکنان تأیید شده تا این لحظه در جدول هستند.

امیدواریم پرهام و سینای عزیز نیز در این لیست جای گیرند و شاهد پیکارهای جذاب هر دو در این رویداد هیجان‌انگیز باشیم.

امیدواریم پرهام و سینای عزیز نیز در این لیست جای گیرند و شاهد پیکارهای جذاب ایشان در این رویداد هیجان‌انگیز باشیم.

معیارهای انتخاب برای حضور سه بازیکن دیگر در قهرمانی فری استایل جهان که قرار است در ماه فوریۀ سال آتی میلادی در وایزنهاوس آلمان برگزار شود.
در بخش دوم قهرمانی روزهای جمعه: هفت بازیکن برتر در جدول رده‌بندی ترکیبی فصل عادی، به مرحله حذفی راه پیدا می‌کنند. حذفی شامل یک چهارم نهایی، نیمه نهایی و فینال.

💥همانطور که در پروفایل روز جمعۀ مگنس کارلسن دیده می‌شود، در پیکارهای آنلاین فری‌استایل جمعه پس از شکست مقابل پویا ایدنی در دور ششم کلاً از مسابقه خارج شد و به بازی ادامه نداد.

📍ضمناً همانطور که این خبر قبل از آغاز المپیاد سمرقند اعلان شده بود، استادبزرگ پویا ایدنی از این به بعد با پرچم فرانسه در تمامی رویدادهای بین‌المللی بازی خواهد کرد.

💥برای پیگیری و مرور بازی پویا ایدنی با مهرۀ سفید مقابل مگنس کارلسن 👈اینجا کلیک کنید.

شمای بازی دور ششم فری استایل روز جمعۀ مگنس کارلسن با مهرۀ سیاه مقابل پویا ایدنی که با شکست مگنس همراه بود.

💥 برای مرور بیشتر این بازی جالب 👈اینجا کلیک کنید.
.