منابع یادگیری شطرنج

فرازهایی از در ششم استادبزرگ لارس بوهنسن

📕چگونه از عوامل شکست بی‌مورد دوری کنیم؟

سوژه: تقویت حس تشخیص خطر در جریان بازی

◽️ من هم مثل شما غم ناشی از شکستم بیش از شادی پیروزی است. (لارس‌بوهنسن)

از این منظر بازی شطرنج کاملاً نامتقارن است و در حقیقت به‌رغم اینکه همواره تعداد بازنده و برنده برابرند، نوعی بی‌رحمی و قصاوت در آن دیده می‌شود.

🔸هدف از ارایهٔ این درس توسط استادبزرگ لارس بو‌هنسن کاهش تعداد باخت‌های بی‌مورد شماست.

♨️اگر بتوانید «حس تشخیص خطر» خود را در جریان بازی بهبود بخشید تعداد باخت‌های شما به‌طرز چشم‌گیری کاهش خواهند یافت.

ماهیت بازی شطرنج از همان ابتدا تعادل است و بسیاری از استادان و خِبرگان در نهایت به همین نتیجه بسنده می‌کنند.

تنوع وضعیت‌هایی که منجر به تساوی می‌شوند بسیار زیاد است و حتی در موقعیت‌هایی که ماتریال کمتر وجود دارد، کسب تساوی امکان‌پذیر است. در این مورد می‌توان به وضعیت رخ مقابل رخ و پیاده یا حتی رخ مقابل فیل و رخ اشاره کرد. یکی از مثال‌های شاخص در این مورد آخربازی دو اسب در برابر شاه تنهاست که با وجود برتری فراوان ماتریال همچنان کسب پیروزی مقدور نیست.

♨️ آنچه باعث شکست خواهد شد بروز یک یا چند اشتباه حرکتی و در برخی موارد تنها یک اشتباه فاحش است.

💢هدف از ارایهٔ این درس کمک به بازیکنان در جهت کاهش تعداد خطا و ارتقای درک آن‌ها از منابع شایع بروز خطا و یا به بیان دیگر تقویت «حس تشخیص خطر» در ذهن آن‌هاست.

♨️حس تشخیص خطر یا Sense of Danger نوعی فراشایستگی ذهنی است که در اعماق ادراک آدمی عمل می‌کند و ضرورتاً به چیز خاصی وابسته نیست. یک حس درونی است که بروز یک رویداد بد را در صورت ناهوشیاری نوید می‌دهد.

⏰ نوعی زنگ خطر ذهنی است که به شما نهیب می‌زند تا هوشیاری خود را بالاتر برده یا به حداکثر میزان خود برسانید.

در این درس با تعدادی از نشانه‌های هشدار دهنده آشنا خواهید شد که با دیدن آن‌ها می‌توان سطح هوشیاری خود را در صورت نیاز افزایش داد.

🤕 طبیعی است نمی‌توان در همهٔ لحظات بازی، در این سطح از هوشیاری قرار داشت چون زمان و انرژی زیادی نیاز دارد که موجب خستگی زودرس خواهد شد.

برخی از نوابغ شطرنج جهان نظیر کاپابلانکا، پتروسیان یا کارپوف به شکلی ذاتی دارای این مهارت مهم شطرنجی بوده‌اند اما بیشتر دیگر شطرنج‌بازان باید برای کسب و بهبود این مهارت تمرین مناسب و مستمر انجام دهند.

♨️ در این درس لارس بوهنسن به لیست علائم هشداردهندهٔ شایع زیر اشاره کرده و تک‌تک آنها را در جریان چند بازی عملی بزرگان شطرنج با استادی و بسیار گویا به تصویر کشیده است:

1. امنیت کوتاه‌مدت شاه
2. امنیت بلندمدت شاه
3. سوارهایی که جای کمی برای رفتن دارند یا کلاً بی‌جا هستند
4. سوارهایی که قبلاً از دست داده‌ایم
5. عدم گسترش مناسب
6. سوارهای حریف فعال‌ترند
7. نسبت ناهمگون دفاع و حمله
8. ضعف‌های درازمدت (پیاده‌ها یا خانه‌ها)
9. آچمزی
10. حرکت‌های بینابینی
11. کوچک شماردن دورنمای حملهٔ حریف
12. کوچک شماردن دورنمای امکانات دفاعی حریف
13. کوچک شماردن حریف و ایده‌های او
14. اینکه باور داشته باشیم تحت جمیع شرایط وضعیت برای هر طرف مساوی یا بازنده است

بوهنسن در ادامه برای بازنمایی این علائم هشدار دهنده و اعلان خطر، سه بازی درنظر گرفته است: بازی خود او با مهرهٔ سیاه در برابر کارپوف المپیاد دسالانیکی ۱۹۸۸، بازی واسیلی اسمیسلوف در برابر تیگران پتروسیان قهرمانی شطرنج شوروی، مسکو ۱۹۶۱ و در نهایت بازی والنتین لوتوف در برابر پاول الجانوف در المپیاد ترومسو نروژ ۲۰۱۴. پس از آن با طرح چهار تمرین مهارت حس خطر شما را می‌سنجد که در جریان شرح پاسخ تمرین‌ها جزییات و نکات بیشتری را بازنمایی می‌کند.

وضعیت‌های انتخابی در این چهار تمرین به ترتیب از بازی‌های زیر انتخاب شده‌اند:
◦ کورچنوی-کارپوف، بازی اول مچ قهرمانی جهان ۱۹۸۱
◦ کوالیوف - ایوانچوک، ادمونتون ۲۰۱۴
◦ لارس بوهنسن - کارستن مولر، بوندسلیگ ۲۰۰۰/۰۱
◦ کارپوف - کاسپاروف، ۲۷امین بازی، مچ قهرمانی جهان ۱۹۸۴/۸۵

💢در پایان بوهنسن توصیه‌های جالبی برای تقویت حس تشخیص خطر و شیوهٔ تمرین و مطالعهٔ خانگی آن ارایه داده که بسیار مفید و کاربردی هستند.

📚به هر ترتیب این درس لارس بوهنسن نیز همچون دیگر درس‌های او در این سری هشت‌تایی «خبرگی در شطرنج» فوق‌العاده مفید و کارآمد است و محتوای بسیار جالبی برای مربیان و دوستداران پیشرفت شطرنجی دارد.

🔸 برای دریافت فایل pdf هر درس 👈 اینجا کلیک کنید.

محمّد خیرخواه

📌 منابع یادگیری شطرنج