Lifedefender plus
75 subscribers
2.05K photos
788 videos
9 files
1.06K links
کانال اصلی به آدرس زیر درباره کتاب، علم عمومی، و هر آنچه برای زندگی مفید است مطلب منتشر می‌کند.
@LifeDefender

*سایر مطالب اضافی و همچنین مطالب سرگرم کننده در کانال LDplus انتشار می‌یابد.
Download Telegram
نادرشاه افشار به روایت لارنس لاکهارت تاریخ‌نگار و ایرانشناس بریتانیایی

https://x.com/Davod1402/status/1908184430432473452?t=fUn6HaA7oWui0tewtZ6IQA&s=19

تصویر تبر نادرشاه افشار که در موزه‌ی ملی هند نگهداری میشود.

#تاریخ #ایران #تاریخ_ایران #نادرشاه #نادر_شاه
@LDplus
👍1
«اپل فوتوز» عزیز! مادربزرگ من سگ نبود! داستان یک خطای دردناک در فناوری

https://www.1pezeshk.com/archives/2025/04/dear-apple-photos-my-grandmother-was-not-a-dog.html

#هوش_مصنوعی #خطای_هوش_مصنوعی

@LDplus
انسان‌های تنها و مستاصل همواره به‌دنبال مکاتب هستند.

ژیل دلوز


@LDplus
👍2
انقلابی در پزشکی: کوچک‌ترین ضربان‌ساز قلب جهان با اندازه‌ای کوچک‌تر از یک دانه برنج ساخته شد

این دستگاه ضربان‌ساز یا پیس‌میکر موقتی که برای تنظیم ضربان قلب استفاده می‌شود، از یک دانه برنج نیز کوچک‌تر است، قابلیت تزریق با سرنگ را دارد، با نور کنترل می‌شود و پس از پایان کار خود در بدن حل می‌شود.

محققان ابداع این دستگاه را یک «پیشرفت تحول‌آفرین» در حوزه پزشکی خوانده‌اند که می‌تواند راه را برای نوآوری‌های گسترده‌تر در علوم زیستی هموار کند.

امروزه میلیون‌ها نفر در جهان از ضربان‌سازهای دائمی استفاده می‌کنند؛ دستگاه‌هایی که با ارسال پالس‌های الکتریکی، نظم ضربان قلب را حفظ می‌کنند. اما تیم تحقیقاتی بین‌المللی به رهبری دانشمندان آمریکایی می‌گوید هدف از توسعه این نسخه موقتی، کمک به یک درصد کودکانی است که با ناهنجاری‌های مادرزادی قلب متولد می‌شوند و در هفته اول پس از عمل جراحی نیاز به ضربان‌ساز دارند.
این دستگاه همچنین می‌تواند برای بزرگسالانی که در حال بهبودی پس از جراحی قلب هستند، نظم ضربان را موقتاً برقرار کند.

ادامه در کامنت

#سلامت #قلب #ضربان_ساز_قلب

@LDplus
👍1
بریتانیا یه قانون جدید گذاشته که جلوی هزینه‌های مخفی و نظرات فیک رو میگیره. هزینه‌های مخفی، همون پول‌های اضافی که موقع خرید آنلاین به قیمت اصلی اضافه میشن، مثل کارمزد رزرو یا هزینه خدمات. این هزینه‌ها سالانه حدود ۲.۲ میلیارد پوند حساب شدن و طبق قانون جدید، دیگه باید توی قیمت اصلی کالا یا خدمات لحاظ بشن.

این قانون نظرات جعلی رو هم ممنوع می‌کنه. خیلی وقتا دیدید که یه محصول یا رستوران کلی نظر مثبت داره، ولی وقتی می‌خری یا میری، می‌بینی اصلاً اون چیزی نیست که تعریفشو شنیدی. حالا دیگه کسب‌وکارها مسئول نظراتی هستن که توی صفحه‌شون منتشر میشه و باید جلوی نظرات الکی رو بگیرن. بعضی از این نظرات فیک معمولا توسط خود صاحبان کسب‌و‌کارها و شرکت‌ها ارسال میشن./geekalerts

theguardian

#کاروکسب #حقوق_مصرف_کننده
@LDplus
👍1👏1
میسو یه جور خمیر سویای ژاپنیه که میگن خیلی خوشمزه‌اس، سر یکی از آخرین ماموریت‌های فضایی دانشمندا یه مخلوط از سویا، برنج و نمک فرستادن به ایستگاه فضایی و فضانوردها ۳۰ روز اونو تخمیر کردن.

بعد از ۳۰ روز، میسو رو برگردوندن زمین و فهمیدن که هم تخمیر شده و هم طعمش با میسو زمینی فرق داره.

میگفتن میسو فضایی یه طعم و عطر «بو داده» و «آجیلی» داشت که توی میسو زمینی نبود./geekalerts

gizmodo

#تغذیه #کنجکاوی #فضا
@LDplus
👍2
برای اولین‌بار در جهان: قرص ضدبارداری مردانه غیرهورمونی روی انسان آزمایش می‌شود/Digiato

محققان دانشگاه مینه‌سوتا می‌گویند قرص ضدباروری غیرهورمونی مردانه با نام YCT-529در موش‌های نر، بارداری را در جفت‌های ماده نزدیک به ١٠٠ درصد کاهش می‌دهد. نکته قابل‌توجه این است که با قطع دارو این حیوانات باروری خود را دوباره به‌ دست آوردند. همچنین این دارو هیچ تغییر قابل‌توجهی در ٣ هورمون مهم برای تولید اسپرم (تستوسترون، FSH و اینهیبین B) ایجاد نمی‌کند.

درحال‌حاضر، کارآزمایی بالینی فاز ١ برای YCT-529 انجام شده و اگرچه نتایج آن منتشر نشده، به اندازه کافی موفق بوده و این دارو اکنون وارد فاز ٢ شده است تا ایمنی و اثربخشی آن ارزیابی شود. این آزمایش‌ها از سپتامبر ٢٠٢۴ در نیوزیلند آغاز شدند. البته سال‌ها پیش محققان گفتند آزمایش‌های بالینی این دارو را تا سال ٢٠٢٢ انجام خواهند داد. اگرچه تحقیقات کندتر از پیش‌بینی‌ها جلو می‌رود، همچنان درحال پیشرفت است.

تحقیقات قبلی نشان داده بود YCT-529 بر پروتئینی به نام RAR-alpha که برای رشد سلولی، تشکیل اسپرم و رشد جنین مهم است، تأثیر می‌گذارد. در واقع قرص جدید فقط گیرنده RAR-alpha را مسدود می‌کند؛ به‌ همین دلیل عوارض جانبی کمتری دارد.

#بارداری #ضدبارداری
@LDplus
👍2
وجود یک پروتئین در مغز کرم‌های نر زندگی آنها را برای رابطه جنسی به خطر می‌اندازد. / roznegardanesh


یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که پروتئینی خاص به نام "گیرنده نوروتیپید NPR-5" در مغز کرم‌های نر باعث می‌شود که آن‌ها در یادگیری از تجربه ضعیف‌تر از همتایان خود باشند و گاهی برای تولیدمثل جان خود را به خطر بیندازند. این پروتئین در مغز نرها به‌گونه‌ای عمل می‌کند که باعث نادیده گرفتن خطرات مرگبار می‌شود.

جالب اینجاست که پس از تجربه جنسی، این رفتار بهبود می‌یابد که نشان می‌دهد انگیزه تولیدمثل بر مغز نرها غالب است. در پستانداران، از جمله انسان‌ها، معادل این گیرنده، NPY، تاثیر زیادی بر رفتارهایی مانند یادگیری و حافظه دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که سطح NPY در موش‌های ماده نسبت به نرها پایین‌تر است، که ممکن است دلیل حساسیت بیشتر آنها به خطر باشد. این مطالعه زمینه‌ای برای درک تفاوت‌های جنسی در موجودات پیچیده‌تر فراهم می‌کند.

مطالعه روی کرم‌های گرد (Caenorhabditis elegans) انجام شد که سیستم عصبی ساده‌ای دارند و اتصالات عصبی آن‌ها در هر دو جنس به‌طور کامل نقشه‌برداری شده است. جنسیت این کرم‌ها عمدتاً توسط ژن‌ها تعیین می‌شود و تغییرات جنسیتی فقط پس از بلوغ اتفاق می‌افتد، بدون دخالت هورمون‌ها. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که کرم‌های گرد برای مطالعه تفاوت‌های ژنتیکی بین جنس‌ها مناسب باشند.

کرم‌های گرد دو جنس دارند: نرها و هرمافرودیت‌ها که می‌توانند خودشان اسپرم تولید کرده و با خود تولیدمثل کنند. در این مطالعه، توانایی یادگیری از تجربه در هر دو جنس بررسی شد. وقتی کرم‌ها با باکتری‌های سمی روبرو شدند، هرمافرودیت‌ها سریعاً از غذاهای مضر اجتناب کردند، اما نرها حتی پس از بیماری، همچنان به خوردن غذای سمی ادامه دادند. این تفاوت به علت فعالیت متفاوت نورون‌ها در واکنش به بوی سمی بود. برای بررسی این تفاوت، محققان با دستکاری ژنتیکی سیستم عصبی نرها، توانایی یادگیری را کاهش دادند. همچنین مشخص شد که تغییر در سیستم گوارشی نرها برای ارتباط بیماری با بوی سمی ضروری است. در نهایت، مشاهده شد که گیرنده NPR-5 در مغز نرها یادگیری را سرکوب می‌کند و با حذف آن، یادگیری بهبود می‌یابد.

اگرچه یادگیری برای اجتناب از خطر مفید است، نرها تحت فشار تکاملی برای اولویت دادن به تولیدمثل هستند. این مطالعه نشان داد که وقتی نرها اجازه جفت‌گیری با ماده‌ها را داشتند، توانایی آن‌ها برای یادگیری از تجربه بهبود یافت. این یافته نشان می‌دهد که گیرنده NPR-5 باعث می‌شود نرها در تصمیم‌گیری‌های خود تولیدمثل را به یادگیری ترجیح دهند. بنابراین، انگیزه تولیدمثل ممکن است بر نیاز به اجتناب از خطر غلبه کند.

این مطالعه در مجله Nature Communications منتشر شده است.

https://www.sciencealert.com/one-protein-in-male-worm-brains-makes-them-risk-their-lives-for-sex

#جفت‌گیری #نر #زیست‌شناسی
@LDplus
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
همسرنمایی برخی ایرانیان! / نادر سهرابی

@LDplus
۲۰ سال پیش در چنین روزی، لینوس توروالدز، سازنده هسته لینوکس، نرم افزار Git رو به صورت عمومی منتشر کرد که ابزاری برای مدیریت تغییرات در فایلها، به خصوص فایلهای متنی و پروژه های برنامه نویسی بود.

تا سال ۲۰۰۵ برنامه نویسهای هسته لینوکس از ابزار Bitkeeper برای مدیریت کدها و تغییرات اون استفاده میکردن ولی در اون سال Bitkeeper نسخه مجانیش رو تعطیل کرد و اقای توروالدز تا وقتی جایگزینی برای اون پیدا نشه، توسعه کرنل رو متوقف کرد ولی جایگزین قابل قبولی برای اون پیدا نکرد. ایشون که خفن بودنش با ساخت هسته لینوکس ثابت شده بود، تصمیم گرفت باز هم خودش استینهارو بالا بزنه و خودش ابزاری برای اینکار بنویسه.

در نتیجه گیت رو تنها در ۴ روز نوشت که ابزار سریع، بهینه و متن بازی برای مدیریت تغییرات کدها بود که بلافاصله برای توسعه هسته لینوکس استفاده شد و بعد از تکمیل کدهای اولیه، توسعه و نگهداری اون رو به Junio Hamano سپرد که هنوز هم ایشون مسئول این پروژه هست.

این پروژه طی دو دهه از یک پروژه شخصی کوچک، به محبوبترین نرم افزار ورژن کنترل تاریخ تبدیل شد و در حاضر تقریبا همه برنامه نویسها از اون برای مدیریت تغییرات در کدهاشون استفاده میکنن.

دلیل نامگذاری اون هم جالب هست و مثل لینوکس، اسم Git هم به خود توروالدز اشاره داره که اصطلاح عامیانه ای در انگلیسی هست که معنی اون ادم‌های لجبازی که فکر می‌کنن همیشه حق با خودشونه و دائم بحث می‌کنن، هست!



🔎 heise

#برنامه‌نویسی #لینوکس
TechTube
@LDplus
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
تبلیغ خلاقانه محصولات گیاهی که همه بر پایه بنه هستند.

@LDplus
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
فساد و ناکارآمدی ۱۱ میلیارددلاری بانک مرکزی

دکتر مسعود نیلی:
در سال ۱۴۰۲ بانک مرکزی بیش از ۱۱ میلیارد دلار اشتباهات و از قلم افتادگی در گزارش تراز پرداخت‌ها ثبت کرده است!


@LDplus
🤯2
اومدن سوالای المپیاد ریاضی امسال آمریکا رو بلافاصله بعد آزمون دادن به LLM هایی که reasoning دارن و کل اثبات رو چک کردن. نتیجه این شده که همه‌شون کمتر از 5% نمره رو تونستن بگیرن. این نشون می‌ده که نمره‌های خیلی خوب این مدلا تو تستای دیگه؛ احتمالا بخاطر اینه که سوالای شبیهش تو دیتای ترین وجود داشته یا اینکه با اثبات و منطق اشتباه صرفا تونستن جواب آخرو درست دربیارن. (مقاله) /توییتر mohammadsh377

#هوش_مصنوعی #ریاضی
@LDplus
👍1
هرچه بیشتر عمر و تجربه می‌کنم، بیشتر به عمق آموزه‌های پدرم پی می‌برم.

یک جمله‌ای که همیشه تکرار می‌کرد این بود: «در زندگی زور زیادی نزن».

معتقد بود باید کار کرد، تلاش کرد، ولی زور زیادی نباید زد؛ یعنی آنچه می‌شود را باید انجام داد و آنچه نمی‌شود را باید رها کرد. با زور زدن، چیزهای نشدنی شدنی نمی‌شوند. نه‌تنها نمی‌شوند، که خودت هم از کار می‌افتی.

بودیست‌ها هم همین را می‌گویند: شکوفه را با زور و فشار نمی‌شود به گل تبدیل کرد.

پدر می‌گفت: همه یک‌روز می‌میریم. هرچی بیشتر زور بزنی، زودتر می‌میری.

فقط هم حرف نبود؛ زندگی خودش تجلی همین فلسفه بود (و هست). همیشه پرتلاش بود و به‌قول خودش «کار مفیدی» برای انجام داشت، اما زور نمی‌زد.

حتی در روش تربیتی هم همین بود؛ هیچ‌وقت چیزی را زور نمی‌کرد. معتقد بود: «بچه رو باید آزاد بذاری راه خودش رو پیدا کنه». راست هم می‌گفت... بچه کم‌کم بزرگ شد و راه خودش رو پیدا کرد./bayanz

پ.ن:
👈۱. ده الی بیست سال پیش، سر کلاس اسمبل کامپیوتر و نصب سیستم‌عامل... به مهارت‌آموزانی که می‌خواستن یاد بگیرن فن cpu رو نصب کن یا جدا کنن... یا ram با سوکت برق منبع تغذیه رو‌ مادربرد ... می‌گفتم لازم به زور زدن نیست... هر جا دیدید دارید زور می‌زنید، بدونید دارید اشتباه می‌کنید. کار رو متوقف کنید. به قطعه بیشتر نگاه کنید... از اهل فن بپرسید یا با اینترنت سروکار داشته باشید ببینید دیگرون چطور اینکارو کردند.

👈۲. فصل دوم کتاب یادگیری آزاد (نوشته پیتر گری) رو امروز شروع می‌کنم. این فصل درباره روش تربیتی کودکان قبایل شکارگر-خوراک‌جو امروزیست که در نقاط مختلف دنیا تعداد کمی از آنها باقی مانده است. آنها ناظر کودکان هستند اما مداخله نمی‌کنند و بچه‌ها آزادند تا راه خودشان را پیدا کنند... چیزهایی دربارشون خواندم که شگفت‌زده شدم!

حدود ۱۰ هزار سال پیش، با شروع کشاورزی و یکجانشینی، اجداد انسان‌های امروزی کم‌کم از شکار‌گری و خوراک‌جویی فاصله گرفتند و سبکی از زندگی را شروع کردند که ادامه آن به زندگی امروزی ما ختم شده است.

اگر به‌صورت دلخواه یک‌میلیون سال قبل را آغاز تاریخ انسان انتخاب کنیم، آنگاه در طول ۹۹ درصد از این زمان ما شکارگرخوراکجو بوده‌ایم.

آیدی کانال:
@Ketanoos

#فرزند #فرزند‌پروری #خودشناسی #تربیت #استعداد
@LDplus
یکی از عجیب‌ترین و شاید تاثیرگذار داستان‌های کوتاه جهان، داستانی است به نام Boule de suif نوشته گی‌دو موپاسانِ فرانسوی که در فارسی به تُپُلی ترجمه شده است و در سال ۱۹۴۵ نیز فیلمی به همین نام، بر روی پرده سینمای جهان رفت.

تُپُلی، روایت اولویت غریزه‌ی بقا و پیشی گرفتن آن از تمام اخلاقیات ساخته‌ی بشر در مواقعی است که منافع و امنیت آدمیزاد به خطر می‌افتد و چقدر در جامعه ما روایتی آشناست!
داستان در خلال یکی از جنگ‌های پروس (آلمان) و فرانسه در قرن نوزدهم اتفاق می‌افتد. ده تن از اهالی یکی از شهرهای مرزی فرانسه برای فرار از نیروهای اشغالگر پروس تصمیم می‌گیرند سوار یک کالسکه شوند.

یک فاحشه که نام اصلی او الیزابت روزت (Elisabeth Rousset) است، یک کُنت، یک زوج مغازه دار از طبقه متوسط، یک کارخانه دار ثروتمند و همسرش، یک روشنفکر جمهوری خواه،  دو زن راهبه و چند بورژوای دیگر که سبب می‌شوند کالسکه، یک جهان کوچک از جامعه فرانسه را تشکیل بدهد.

الیزابت که برخلاف باقی مهمان‌ها شخصیتی رُک و غیرنمایشی دارد نه به نظرات سیاسی باقی حاضران در کالسکه گوش می‌دهد و نه محافظه‌ کار و محاسبه گر است. برخلاف بقیه که پس از پیمودن چند ساعت از راه، گرسنگی را سرکوب می‌کنند و آذوقه‌هایشان را رو نمی‌کنند، تُپُلی(الیزابت) سبد غذایش را باز می‌کند و به بقیه هم تعارف می‌کند.

مهمان‌ها که در بدو ورود و به دلیل دانستنِ شغل تُپلی با اکراه و انزجار به او نگاه می‌گردند و از همسفر بودن با او احساس حقارت می‌کردند، دست رد به غذاهای خوشمزه تُپُلی نمی‌زنند!

در این میان، کالسکه به دلیل هوای بد و مه گرفتگی، وارد نواحی تحت اشغال آلمانی‌ها می‌شود و اعضای کالسکه که برای شب‌مانی به یک مسافرخانه مراجعه می‌کنند، متوجه حضور نظامیان پروس در آنجا می‌شوند.

افسر آلمانی، تمام اعضای کالسکه را در مسافرخانه بازداشت می‌کند و پس از دو روز که فرانسوی‌ها جویای دلیل می‌شوند افسر آلمانی به آنها می‌گوید شرط آزادی شان این است که تُپُلی بپذیرد که یک شب پیش او بخوابد.

فرانسوی‌ها که ابتدا از شنیدن این درخواست بی‌شرمانه، خشمگین شده بودند، رفته‌رفته از غرور و مقاومت الیزابت برای نخوابیدن با افسر آلمانی به ستوه می‌آیند.

روشنفکر و ثروتمند و راهبه و تاجر و فرهیخته همه دست به یکی می‌کنند تا تُپُلی را راضی به قحبگی کنند!

موپاسان در این داستان، به طرزی شگفت‌انگیزی، وابسته بودن اخلاق به شرایط را نشان می‌دهد. تمام کسانی که تا چند ساعت پیش ظاهرا فاحشگی را زشت و قبیح می‌دانستند به هر روشی که ...به هر روشی که بلد بودند از توجیهات مذهبی تا شیوه‌های رایزنی تجاری استفاده می‌کنند تا دختر بینوا را راضی کنند با افسر آلمانی بخوابد ...

صحنه‌های پایانی داستان، یک تراژدی محض است تپلی برخلاف غرور و خواست قلبی فقط فقط برای خیر جمعی با افسر آلمانی خوابیده در حال حرکت است و افرادی که در روز و کالسکه روشن برای تپلی دیوثی کرده‌اند حالا آذوقه‌هایشان را در آورده‌اند و می‌خورند. تپلی گرسنه و غمگین در گوشه کالسکه نشسته است و به جماعتی نگاه می‌کند که دوباره بر سر میهن و غرور و آزادی و خدا و پاکدامنی دارند حرف می‌زنند هیچکس به الیزابت نگاه نمی‌کند ولی گی دو موپاسان او را در تاریخ ادبیات جهان جاودانه می‌کند. دختری مهربان و پاک که بین فاحشه‌های واقعی نشسته است. / اینستاگرام dr.neurosafari

#ادبیات #داستان_کوتاه #فیلم #سینما #گی_دو_موپاسان

@LDplus
1👍1
هر از گاهی خلاصه بازی‌های فوتبال رو می‌بینم. دیشب بازی آرسنال و رئال‌مادرید‌ بود. هر ۳ گل آرسنال زیبا بودن، بخصوص ۲ فوق‌العاده دکلر رایس‌...

بازی در ورزشگاه امارات آرسنال انجام شد و جالبه روی پیراهن هم دو تیم تبلیغ هواپیمایی امارات انجام شده!

ویدیو خلاصه بازی

#سرگرمی #فوتبال #آرسنال #رئال‌مادرید.
@LDplus
👍1🔥1
گردان آزوف نیروی داوطلب جذب می‌کنه برای یک سال، با دستمزد ۲۴ هزار دلار. که میشه به پول ما ۲ میلیارد و پونصد. تازه مزایا و حق ماموریت‌های ویژه جداست.
اگه قصد خودکشی دارید، کاری که اون کتابفروش کرد انجام ندید. برید اوکراین. هم مرگ شرافتمندانه‌تری خواهید داشت، هم به درد میخورید، هم خانواده‌تون میتونند این پول رو به یکی از زخم‌‌هاشون بزنند. مفت مردن هنر نیست.

anarchonomy
@LDplus
👎2👍1🤯1
گزارش دانشگاه استنفورد میگه موسسه‌های آمریکایی تو سال ۲۰۲۴ تعداد ۴۰ مدل هوش مصنوعی مهم تولید کردن، چین ۱۵ مدل و اروپا فقط ۳ مدل.

یه نقشه هم گذاشتن و کشورهایی رو نشون میده که علوم کامپیوتری رو توی مدارس آموزش میدن، ایران، افغانستان و عراق از کمتر کشورهایی هستن که آموزش نمیدن./geekalerts

👈ادامه در کامنت

#هوش_مصنوعی
stanford
@LDplus
روند خوب مرمت ایوان خسرو در تیسفون عراق.

عکس از Lwis Siberian

فلات ایران

@LDplus
👏2
چگونه مردم تاجیکستان علیرغم ۷۰ سال فشار فرهنگی در دوران اتحاد جماهیر شوروی توانستند هویت و فرهنگی ایرانی خود را حفظ کنند؟

در جایی خواندم که دانش‌آموزی در شهر دوشنبه، زیر نور شمع شعر حافظ می‌خواند، چون معلمش گفته بود این زبان، زبان نیاکانش است. مسئله هویت فرهنگی ایرانی در تاجیکستان، یکی از شگفتی‌های قرن بیستم است. کشوری که بیش از هفتاد سال تحت سلطه اتحاد جماهیر شوروی قرار داشت، اما توانست پیوند خود را با زبان پارسی و ادب ایرانی قطع نکند. مفهوم هویت فرهنگی ایرانی در تاجیکستان، چیزی فراتر از زبان یا تاریخ است؛ این یک مبارزه خاموش و در عین حال عمیق بوده است. کسانی که تاریخ آسیای مرکزی را مطالعه می‌کنند، همواره از این ایستادگی بی‌صدا حیرت‌زده می‌شوند. هویت فرهنگی ایرانی در تاجیکستان، معجونی‌ست از مقاومت مردمی، ریشه‌های عمیق تاریخی و عشق به ادبیات...

خواندن مطلب:

https://www.1pezeshk.com/archives/2025/04/how-tajikistan-preserved-its-persian-identity-during-the-soviet-era.html

#تاریخ #فرهنگ #تاجیکستان #ایران
@LDplus