به این موضوع باید زبان رسمی‌ای را هم افزود که سلاطین در مکاتبات خود با صفویان به کار می‌بردند. همان‌طور که پیش‌تر دیدیم، این زبان بیان مستقیم اتحاد با امپراتوری صفوی بود، نه‌تنها از نظر سیاسی بلکه از نظر ایدئولوژیک نیز. نمونه‌ای جالب، نامه‌ای است از ابراهیم دوم به شاه عباس اول که در اوایل سال ۱۶۲۳ میلادی ارسال شد:

«سرزمین‌های دکن همان‌قدر جزئی از امپراتوری صفوی به شمار می‌آیند که استان‌های عراق، فارس، خراسان و آذربایجان. بر این اساس، نام پادشاهان صفوی در خطبه جمعه خوانده شده و در آینده نیز خوانده خواهد شد. نیاکان ما از سوی اجداد اعلیحضرت برای حکومت بر این سرزمین‌ها و حفاظت از آن‌ها منصوب شده‌اند. بنابراین وظیفه ما این است که این کشورها را از جانب اعلیحضرت اداره کرده و در برابر تجاوز بیگانگان از آن‌ها دفاع کنیم.»

این نامه بیان می‌کند که سلطان سنیِ بیجاپور نه‌تنها نقش صفویان در انتصاب سلاطین عادل‌شاهی را پذیرفته بود (ادعایی که جای تردید دارد، زیرا سلطنت عادل‌شاهی پیش از آن‌که شاه اسماعیل اول صفوی در سال ۱۵۰۱ وارد تبریز شود شکل گرفته بود)، بلکه با کمال میل حاضر بود به حاکمیت صفویان گردن نهد و آن را با ذکر نام در خطبه (خطبه جمعه) ابراز کند. پذیرش خطبه شیعی توسط یک حاکم سنی، برخی را ناخشنود ساخت. «ریاض‌الاسلام» به «نبود اشاره به ائمه شیعه، که از ویژگی‌های برجسته نامه‌های ارسال‌شده از دربارهای دکن به ایران است» اشاره می‌کند. این تنش بیش از پیش نشان‌دهنده برداشت خاصی از معنای خطبه به‌عنوان نشانه‌ای از پذیرش حاکمیت صفویان از سوی دکنی‌ها با تمام نمادهای آن است.

📚The Idea of Iran Safavid Persia in the Age of Empire
📖Page 343-344
🏛Charles Melville (University of Cambridge Cambridge)

@kuxtt | 🪻تاریخکده اَنوشِگان