هه‌مزه‌ (ء)

هه‌مزه،‌ له‌ زمانی عه‌ره‌بی و فارسیدا، له‌ چه‌ند شوێنێكی جۆربه‌جۆر به‌كار ده‌چێت، وه‌كوو: (أ ٌإ لأ لإ ؤ ء ئـ)، به‌ڵام له‌ زمانی كوردیدا ته‌نیا شێوازی (ئـ) به‌كار ده‌برێت، ئه‌ویش به‌ مه‌به‌ستی ئه‌وه‌ی نه‌هێڵێ دوو بزوێن به‌دوای یه‌كدا بنووسرێن.
هه‌ندێ له‌ زمانزانان هه‌مزه‌ به‌ بزوێن داده‌نێن و، لای هه‌ندێكیش به‌ نه‌بزوێن ده‌ناسرێت، به‌ڵام له‌ڕاستیدا كورد، هه‌مزه‌ی به‌ شێوازی (ئـ) به‌كار هێنا و بڕیاری دا وه‌كوو (نه‌بزوێن)ێك چاوی لێ بكات، بۆ ئه‌وه‌ی نه‌هێڵێ دوو بزوێن به‌دوای یه‌كدا، یان هه‌ندێ بزوێن له‌ سه‌ره‌تای وشه‌دا بنووسرێن، نموونه‌:

ناازاد = نائازاد
او = ئاو
ه‌و = ئه‌و
ۆخه‌ی = ئۆخه‌ی
ورووپا = ئورووپا
ێجگار = ئێجگار
@KurdishLanguageLearning

فەرهەنگی ناوی کوردی کۆبانێ بۆ ئاندرۆید
لە خوارەوە ڕاستەوخۆ دەتوانن دایگرن و کەڵکی لێوەرگرن،

ناوی پرۆگرام: ناونامەی کۆبانێ

پەرپێدەر: سیروان دەرمان

قەبارە:780کیلۆبایت

جۆری فایل:akp
@KurdishLanguageLearning

نویسه های زیر الفبای کُردی را نشان می دهند :
صامت (بی صدا ) :
ئـ / ب / پ / ت / ج / چ / ح / خ / د / ر / ڕ / ز / ژ / س / ش /
ع / غ / ق / ف / ڤ / ک / گ / ل / ڵ / م / ن / و / ه / ی / ( 29 نویسه )
مصوت ( صدادار ) :
ـه / ێ / ۆ / ا / وو {او کشیده } / ی / و {او کوتاه} / بزرۆکە / ( 8 نویسه)
بزرۆکە:
- در الفبای عربی نویسه ایی برای بزرۆکە در نظر گرفته نشده اما در الفبای لاتین از نویسه " i " استفاده می شود
- بزرۆکە (bzroka) صوتی نزدیک به صوت کسره است که در رسم الخط لاتین به صورت " i / I " نشان داده می شود . عرب آنرا کسره ی مختلسه یعنی کسره دزدکی می خوانند . " بزر " در کُردی به معنی گم شدن است .

--------------------------------------------------------------------------------
صامت چیست ؟ به آواهایی گفته می شوند که در هنگام ادا کردن با مانع ( موانعی مانند
لب،دندان،حلق ) برخورد می کنند یا به اصطلاع استپ می شوند .

مصوت چیست ؟ آواهایی که صامت ها به کمک آنها ادا می شوند و در هنگام ادا کردن با هیچ
گونه استپی روبرو نمی شوند .
حال به مقایسه ظاهری الفبای زبان فارسی با الفبای زبان کُردی می پردازیم :

نویسه های زیر الفبای زبان فارسی را نشان می دهد :
صامت (بی صدا )
/ ء / ا / ب/ پ/ ت/ ث/ ج/ چ/ ح/ خ/ د/ ذ / ر/ ز/ ژ/
/ س/ ش / ص/ ض/ ط / ظ/ ع / غ/ ق/ف/ک/گ/ ل/ م/ ن/ و/ ه/ ی / (33 نویسه)
مصوت ( صدادار )
َ / ِ / ُ / ا / و (صدای او کشیده ) / ی / (صدای ایی کشیده ) ( 6 نویسه)
@KurdishLanguageLearning
با کمی دقت در الفبای کوردی و فارسی می توان به تفاوت های ظاهری زیر اشاره کرد :
در صامت ها :
1. در الفبای کُردی نویسه های ( ث / ذ / ص / ض / ط / ظ ) وجود ندارند پس این نویسه ها در نوشتار کُردی هیچ کاربردی ندارند .
2. در الفبای کُردی
برای نویسه های (ث / ص / س ) ازنویسه ( س )
برای نویسه های (ت / ط ) از نویسه ( ت )
برای نویسه های (ذ / ز / ض / ظ ) ازنویسه ( ز )
استفاده می شود .
3. نویسه های (ئـ/ ڕ / ڤ / ڵ ) تنها به الفبای زبان کُردی اختصاص دارند .
در مصوت ها :
1. نویسه های ( ا / ی ) در هر دو کامل شبیه هم هستند .
2. تلفظ نویسه های (ـه / ێ / ۆ / وو ) دقیقا شبیه تلفظ نویسه های ( َ / ِ / ُ / و { او کشیده } ) است اما شیوه نوشتاریشان با هم متفاوت است .
3. نویسه های (و {او کوتاه} / { I } بزرۆکە ) تنها به الفبای زبان کُردی اختصاص دارند .
@KurdishLanguageLearning

قرتاندنی (ئـ)

هه‌ندێ جار ڕوو ده‌دات كه‌ وشه‌یه‌ك وا به‌ پیتێكی نه‌بزوێن كۆتاییی هاتووه‌، وه‌كوو: (شه‌و şew)، له‌گه‌ڵ وشه‌یه‌ك كه‌ به‌ (ئـ) ده‌ستی پێ كردووه‌، وه‌كوو (ئاهه‌نگ aheng)، پێكه‌وه‌ كۆ ده‌بنه‌وه‌ و وشه‌یكی نوێ پێك ده‌هێنن كه‌ واتایه‌كی نوێتری هه‌یه‌ وه‌كوو:
شه‌و + ئاهه‌نگ = شه‌وئاهه‌نگ. لێره‌دا پێویست ناكات (ئـ) بمێنێته‌وه‌ و ده‌توانین بیقرتێنین، چونكوو پیتی پێش ئه‌و بزوێن نییه‌ تا كێشه‌ بێت. ده‌نووسین: (شه‌واهه‌نگ). هه‌روه‌ها:

كارئاسانی ده‌بێته‌: كاراسانی.
ماڵئاوایی = ماڵاوایی.
بانئه‌فشار = بانه‌فشار (ناوی گه‌ڕه‌كێكه‌ له‌ شاری قه‌سری شیرین له‌ پارێزگای كرماشان).
كارئه‌ندامزانی = كاره‌ندامزانی (physiology).
تووڵئامراز = تووڵامراز (toolbar). (تووڵ، شیش = bar)، (ئامراز، كه‌ره‌سته‌ = tool).

هه‌روه‌ها:

كه‌مه‌ندام، چاوه‌سمه‌ر، چاوه‌ستێره‌، گوڵه‌ندام، گوڵه‌ستێره‌، شێره‌ندام، خاكه‌ناز.

@KurdishLanguageLearning

شیوە؛شێواز
میسیونر؛بانگەشەکەر
ریشە؛بنەچە
اثر؛بەرهەم
اثر؛کاریگەری
عصر؛سەردەم
تکیە؛پاڵدانەوە،پشتبەستن
تکریم؛ڕێزلێنان
گرامیداشت؛ڕێزگرتن
جایگاە؛پێگە
تفاوت؛جیاوازی
تلاش؛هەوڵ،تێکۆشان
اولین؛یەکەمین
شایستە؛شایان
نهاد؛ڕێکخراوە
تغییر؛گۆڕان
@KurdishLanguageLearning

ڕاسته‌قینه ناتوانێ حاشاکردن به خۆی وه‌رگرێ، ڕه‌نگه موغریزێ هێرشی بۆ بات، یان به رزه‌بڵێسێ واته نه‌فامێ ڕاسته‌قینه به گاڵته‌و پێکه‌نیناوی‌‌بگرێ ، به‌ڵام له ئاخریدا ڕاسته‌قینه، پته‌و و قنج و قیت ڕا‌وه‌ستاوه.
ڕاسته‌قینه👈حقیقت
حاشاکردن👈انکارکردن
موغریز👈بدخواه
ڕه‌نگه👈شاید
هێرش👈حمله
به ‌رزه‌بڵێس👈نادان
نه‌فام👈نادان
گاڵته👈شوخی
پێکه‌نیناوی👈مسخره
پته‌و👈محکم
قنج و قیت👈پابرجا
@KurdishLanguageLearning

وانە

۱ـ چاوگ (مصدر):

پێناسەی چاوگ(تعریف‌مصدر):

وشەیێکی تەواوە کە سەرچاوەی کردارە، واتە کرداری لێ ئەگیردرێت.

نیشانەکانی چاوگ:

ئەوەی چاوگە بە ۵ نیشانە کۆتایی دێت:

۱ـ ین : چنین ، بڕین ، هانین

۲ـ وون:چوون،بوون،دەرچوون

۳ـ تن:هاتن، خستن، گرتن

۴ـ دن:مردن، بردن، سەندن

۵ـ ان: لێنان، دانان، گەڕان
@KurdishLanguageLearning

درێژەی وانە

۲ـ کردار (فعل) :

پێناسە:
وشەیێکی تەواوە کە لە چاوگ ئەگیردرێت و کات (زمان) و کەسی (شخص) تێدایە. واتە پیشانی ئەدات کە چ کارێ لە چ کاتێ و بەدەس چ کەسێ ڕووی داوە.

چاوگی خواردن لە ڕابردوودا:

خواردم
خواردت
خواردی
خواردمان
خواردتان
خواردیان

چاوگی خواردن لە داهاتوودا:

دەخۆم
دەخۆی
دەخوات
دەخۆین
دەخۆن
دەخۆن

کەوابوو لە کرداردا جیناوەلکاوەکان دەرئەکەون.

چاوگی سەندن لە ڕابردوودا:

سەندم
سەندت
سەندی

سەندمان
سەندتان
سەندیان

چاوگی سەندن لە داهاتوودا:

دەسێنم
دەسێنیت
دەسێنێت

دەسێنین
دەسێنن
دەسێنن

سەرنج:

کەوابوو چاوگ کات و کەسی نییە بەڵام کردار کات و کەسی هەیە!
@KurdishLanguageLearning

فەرهەنگی رێژگه -ئەمین گەردیگلانی
(ئه و وشانه ي له هه نبانه بورينه دا نه هاتوون)

@KurdishLanguageLearning

معرفی الفبای زبان کردی:
زبان کردی بر اساس دو رسم الخط آرامی و لاتین نوشته می شود.

پس در حال حاضر زبان کردی دو نوع الفبا دارد که ما به بررسی رسم الخط آرامی میپردازیم.
الفبای زبان کردی بر اساس رسم الخط آرامی از
۲۹ حرف بی صدا و
۸ حرف صدا دار تشکیل می یابد.

الف)
حروف بی صدا
حروفی که همیشه کلمه با آنها آغاز می شود و معمولا در آن لب ها به هم برخورد می کنند.
حروف بی صدا عبارتند از:
ئ
ب
پ
ت
ج
چ
ح
خ
د
ر
ڕ
ز
ژ
س
ش
ع
غ
ف
ڤ یا حرف v انگلیسی
ق
ک
گ
ل
ڵ
م
ن
و
ه
ی

ب)حروف صدا دار عبارتند از:
و
وو
ی بیا
ه که
ێ کێا
ۆ
ڵ

تفاوت های اولیه زبان کردی با زبان فارسی:

الف)
در زبان کردی برای حروف (ت/ط)
تنها از حرف (ت) استفاده می شود.

برای حروف (ث / س / ص) تنها از حرف (س) استفاده می شود.

برای حروف (ذ / ز / ظ / ض)
تنها از حرف (ز) استفاده می شود.

ب)
نوشتار زبان کردی متفاوت از زبان فارسی، بر اساس گفتار شکل می گیرد.
برای مثال در زبان فارسی کلمه (خواهر) که از
(خ.و.ا.ه.ر) تشکیل شده است.

(خواهر) نوشته می شود اما ( خاهر ) خوانده میشود.
در صورتی که در زبان کردی به هر شیوه ای نوشته شود به همان شیوه نیز خوانده می شود و برعکس
که این مورد از امتیازات زبان کردی می باشد.
ج)
در زبان فارسی تعدادی از حروف صدا دار نوشته نمی شوند اما تلفظ می گردند
مانند
فتحه
ضمه
کسره
در صورتی که در زبان کردی صداها نیز به حرف تبدیل می شوند.

د)
در زبان کردی حرفی وجود ندارد که نوشته شود اما خوانده شود
به عبارت ساده تر
مثلا
جمله فارسی
من خیلی گشنه هستم
را با الفبای زبان کردی به این صورت بنویسیم چنین خواهد بود
مه ن خه یلی گوشنه هه سته م
احمد
ئه حمه د
علی
عه لی
بهرام
به هرام
ایران
ئێران
آپارتمان
ئاپارتمان
تاکسی
ته کسی
حضرت
حه زره ت

به عنوان مثال
سبد(سه به د)----مملکت(مه ملێکه ت)
آرش(ئاره ش)-----اسب(ئه سب)
مثال های کردی
(خه م---خه فه ت-----ده گمه ن----فه رهه نگ----مه هه ستی)