🇮🇹 Italiya koloniyalari (1882–1943)

1. Eritreya (1890–1941)
Italiyaning birinchi rasmiy koloniyasi.Poytaxti: Asmara (italiyaliklar tomonidan zamonaviy shahar sifatida qayta qurilgan).1941-yilda Britaniya qo‘shinlari tomonidan egallangan.

2. Somali (1889–1941)
Shimoliy-sharqiy Somali hududlarida o‘rnatilgan.
Mussolini davrida Italiya uni infratuzilmalar bilan rivojlantirdi, ammo urushdan keyin qo‘ldan ketdi.1950–1960-yillarda BMT mandati sifatida Italiya boshqargan, lekin u koloniya emas, vaqtinchalik boshqaruv edi.

3. Liviya (1911–1943)
Uch qismdan iborat: Tripolitaniya, Kirenaika, Fezzan.Italiya Liviya ustidan nazoratni Usmonlilar imperiyasidan oldi.1930-yillarda ko‘plab italyan ko‘chmanchilari Liviyaga joylashtirilgan.1943-yilda Ittifoqchilarga boy berildi.

4. Efiopiya (1936–1941)
1935–36 yillardagi Italiya–Efiopiya urushidan so‘ng bosib olingan.Efiopiya Italiya Afrika Sharqiy imperiyasiga qo‘shilgan.1941-yilda ingliz va mahalliy kuchlar tomonidan ozod qilingan.

5. Afrika Orientale Italiana — AOI (1936–1941)

Bu Italiya tomonidan tuzilgan imperial birlik bo‘lib, quyidagilarni o‘z ichiga olgan:
• Efiopiya
• Eritreya
• Italiya Somalisi

Poytaxti: Addis-Abeba.

6. Dodekanes orollari (1912–1947)
Egey dengizidagi orollar (Rodos bosh oroli).1947-yilda Gretsiyaga berilgan.

7. Tientsin (Tianjin) Italiya konsessiyasi (1901–1943)
Xitoydagi kichik italyan ijarasidagi port hududi.Diplomatik va savdo maqsadida olingan


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Rim(italiya)da o’zini oqlamaydigan bizneslardan biri bu - game club yoki kompyuter club ochishdir.

➡️ Ijaralar Rimda Italiyadagi eng qimmat joylardan

Kompyuter klub uchun kamida 120–150 m² kerak. Rimda bunday joy ijarasi (turist bo‘lmagan hududlarda ham):
• 1500 – 3500 € / oy (periferia-chekka hudud)
• 3500 – 7000 € / oy (markazga yaqin)
Bu faqatgina ijara.

➡️ Elektr narxi Rimda juda yuqori

1 ta gaming PC → ~500W
20 ta PC → 10 kW
Kuniga 6 soatdan ishlasa:

Elektr xarajati: 900–1500 € / oy

Rimda svet narxi boshqa shaharlarga qaraganda yuqoriroq.

➡️ Ruxsat va byurokratiya juda murakkab

Rimda “sala giochi-o’yin hududi” yoki “sala LAN-internet o’yinlari” kabi joylar uchun alohida talablar bor:
• Antincendio (yong‘inga qarshi tasdiq)
• SCIA ruxsatnomasi( Faoliyatni boshlash haqida sertifikatlangan bildirishnoma
• Umumiy jamoat joyi talablari
• Videokuzatuv talabi
• Maxsus “intrattenimento” litsenziyasi

Bu jarayon 3–6 oy va 3000–7000 € ketadi.

➡️ Odamlar bunday joyga borishga odatlanmagan

Rimda yoshlar odatda:
• uyda o‘ynaydi
• do‘stlar uyiga boradi
• pub, bar, tungi klub, hookah lounge kabi joylarda yig‘iladi

Kompyuter klub madaniyat sifatida mavjud emas.

Bu degani: talab juda past.


➡️ Narx qo‘yish imkoni yo‘q

Omon qolish uchun Rimda klub quyidagidan kam bo‘lmagan narx qo‘yishi kerak:
• 1 soat → 6–8 €

Lekin Rimlik yoshlar bunday pulni faqat PC o‘ynash uchun to‘lamaydi.

Agar 4 € qo‘ysangiz → zarar.
6–8 € qo‘ysangiz → klient kelmaydi.

➡️ Omonat daromad modeliga ega emas

20 ta kompyuterli klub Rimda oylik xarajatlari:

Xarajat turi

Ijara 2000–5000 €
Elektr 900–1500 €
Internet + telefon 100–200 €
Soliq + ruxsatlar 300–600 €
Xodim (shart emas, lekin kerak bo‘lsa) 1300–1500 €
Amortizatsiya (PC ta’miri, yangilash) 300–500 €

Umumiy xarajat: 5200 – 9300 € / oy

Buni yopish uchun, masalan, 7 € / soat bo‘lsa:

7000 € → ~1000–1200 soat o‘ynalishi kerak
Bu degani: har kuni 50–60 soat o‘yin (20 ta PC to‘liq band bo‘lsa kuniga 3 soat).

Rimda bu natijaga erishish deyarli imkonsiz

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

🇮🇹Italiyada hozirgi kunda 13 ta vazirlik mavjud.

1. Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi ( Ministero degli Affari Esteri e Cooperazione Internazionale )

2. Ichki ishlar vazirligi ( Ministero dell'interno )

3. Adliya vazirligi ( Ministero della Giustizia )

4. Mudofaa vazirligi ( Ministero della Difesa )

5. Iqtisodiyot va moliya vazirligi ( Ministero dell'Economia e Finanze )

6. Iqtisodiy rivojlanish vazirligi ( Ministero dello sviluppo Economico )

7. Infrastruktura va transport vazirligi ( Ministero della infrastrutture e trasporti )

8. Qishloq xo'jaligi , iste'mol va o'rmon siyosati vazirligi ( Ministero delle Politiche agricole alimentari e forestali )

9. Ta'lim vazirligi ( Ministero dell'Istruzione , Università e Ricerca )

10. Mehnat va ijtimoiy siyosat vazirligi ( Ministero del Lavoro e politiche sociali )

11. Madaniy meros va madaniyat faoliyat hamda turizm vazirligi ( Ministero dei Beni e Attività Culturali e Turismo )

12. Atrof muhit va Italiya dengizi va yerlarni himoya qilish vazirligi ( Ministero dell'Ambiente e Tutele del Territorio e del Mare )

13. Sog'liqni saqlash vazirligi ( Ministero della salute )

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Bugun soat 08:30 dan boshlab Rim va butun italiya bo’ylab 24 soatlik sciopero(ish tashlash) sodir bo’ladi. Italiya Mehnatkashlar Kasaba Uyushmalari konfederatsiyasi 12-dekabrni butun italiya bo’yicha ish tashlashni e’lon qildi.2026 yilgi byudjet qonunini «nohaq, adolatsiz va zararli» deb hisoblaydi. Unga ko‘ra, bu manevra xodimlar, pensionerlar va yoshlarga zarar yetkazadi va asosiy ijtimoiy masalalarni hal etmaydi

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

#vocabolario

🇮🇹Cos'hai? Cosa ti fa male?--🇺🇿Senga nima bo'ldi ? Qayering bezovta qilyapti ?

🇮🇹Il morbillo - 🇺🇿 qizamiq
🇮🇹Mal di schiena -🇺🇿 bel og'riqi🚶‍♀
🇮🇹La febbre - 🇺🇿temperatura😰
🇮🇹Tagliarsi - 🇺🇿kesib olmoq
🇮🇹Il freddo - 🇺🇿sovqatmoq🥶
🇮🇹Farsi un livido - 🇺🇿qontalash bo'lmoq🥴
🇮🇹Mal di denti - 🇺🇿 tish og'riqi🦷
🇮🇹I brividi - 🇺🇿qaltirash🥶
🇮🇹La influenza - 🇺🇿grip😷
🇮🇹La tosse - 🇺🇿 yo'talish🥱
🇮🇹Mal di orecchie -🇺🇿 quloq og'riqi🦻

🇮🇹Il raffreddore - 🇺🇿shamollash🤧

🇮🇹Mal di gola -🇺🇿 tomoq og'riqi🥱

🇮🇹Mal di testa -🇺🇿 bosh og'riqi🤯

🇮🇹Mal di pancia -🇺🇿 qorin og'riqi
🇮🇹Il braccio rotto -🇺🇿singan qo'l


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Rim Metro  C – yangi muzey bekatlari ochildi! 🎉

Rimning Metro C liniyasida yaqinda yangi bekatlar ochildi, jumladan Colosseo‑Fori Imperiali va Porta Metronia. Bu stansiyalar nafaqat transport, balki arxeologik muzey tajribasi sifatida ishlaydi – yer ostida qadimiy rim artefaktlari, freskalar, mozaikalar va termal vanna qoldiqlarini ko‘rish mumkin 🏛️.

Kelajakda Metro C tarmog‘i yana kengayadi: Venezia, San Pietro, Ottaviano va Clodio/Mazzini bekatlari qurilishi rejalashtirilgan. Shu bilan Rim markazi, Kolizey, Foro Romano va Vatikan hududlari zamonaviy metro bilan bog‘lanadi.

Metro C ga yaqin joyda yashaydigan kamina admin uchun juda qulay bo’ldi

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

TRACOTANTE - g‘ururlangan, kibrli, o‘zini ustun deb biladigan inson , bodicha😅

Misol:

🇮🇹 Il suo atteggiamento tracotante era insopportabile - 🇺🇿Uning haddan tashqari kibrli xulq-atvori juda yoqimsiz edi



🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

#Elisione_Troncamento

#Eliziya (Elisione)

Eliziya — bir so‘zning urg‘usiz oxirgi unlisi keyingi so‘zning boshidagi unli bilan to‘qnashganda tushib qolishidir,yozuvda eliziya apostrof bilan belgilanadi.

Eliziya majburiy bo‘lgan holatlar:
Aniq artikllar lo, la va ular bilan tuzilgan artiklli predloglar:
l’animale (hayvon), l’albero (daraxt), dell’imbuto(voronka quyg’ich), all’opera va hokazo;
• Noaniq artikl una:
un’anfora(sopol idish), un’eresia(bid’at), un’impresa(korxona), un’occhiata(nigoh)
• sifatlar bello va quello:
un bell’albero, quell’immagine
(bella va quella ning jenskiy rod shakllarida eliziya mumkin, ammo majburiy emas);
• Santo va santa:
sant’Anselmo, sant’Anna.

Eliziya keng tarqalgan, ammo majburiy bo‘lmagan holatlar:
•di predlogi (ayniqsa i bilan boshlanuvchi so‘zlardan oldin):
d’invitare(taklif qilish), d’improvviso(kutilmaganda);
• Urg‘usiz shaxs olmoshlari lo, la, mi, ti, ci, si, vi, ne:
l’incontrai (yoki lo incontrai), m’avvisò (yoki mi avvisò) va boshqalar;
•sifatlar questo:
quest’anno, questo intervento;
•Ravish va bog‘lovchi come fe’l essere bilan kelganda:
com’è grande!, com’era cambiato
(lekin: come avevo detto, come immaginerai).

Eliziya faqat ayrim holatlarda yuz beradi:
• Joy ravishi ci faqat essere fe’lidan oldin apostrof oladi:
c’è, c’erano
(lekin: ci abitano, ci arrivano);
• Ba’zi iboralar foydalanishda qotib qolgan shaklda apostrof bilan keladi:
a quattr’occhi, tutt’altro, senz’altro, mezz’ora va boshqalar;
• da predlogi faqat quyidagi iboralarda elidatsiyalanadi:
d’ora in poi, d’altra parte, d’altronde.

Eliziya hech qachon bo‘lmaydi:
• Yarim undosh i oldidan:
lo iato, lo iodio, di ieri
(ammo u yarim undosh bo‘lsa mumkin: l’uomo, l’uovo);
• Urg‘usiz olmoshlar le, li to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘ldiruvchi bo‘lganda:
le ammiravo, li incontrai;
• ci olmoshi a, e, o bilan boshlanuvchi fe’ldan oldin:
ci osserva, ci affidai

#Qisqartirish (Troncamento yoki apokopa)

Qisqartirish — so‘z oxiridagi unli yoki bo‘g‘inning tushib qolishidir.

Qisqartirish turlari:
• Unli qisqartirish:
professor (professore), nessun (nessuno);
bunda tushirilgan unlidan oldingi undosh l, m, n, r bo‘lishi kerak:
un bel quadro, ben detto;
• Bo‘g‘in qisqartirish:
gran (grande), quel (quello).

Eliziya va qisqartirish o‘rtasidagi farq:
• Qisqartirish keyingi so‘z undosh bilan boshlansa ham yuz berishi mumkin:
un buon vino;
Agar keyingi so‘z unli yoki z, s+undosh, gn, ps, x bilan boshlansa, qisqartirish bo‘lmaydi:
un buono zio, un bello scarponcino
Qisqartirish apostrof bilan belgilanmaydi, istisnolar:
po’, a mo’ di, di’, da’, fa’, sta’, va’

Majburiy unli qisqartirish:
buono, bene: un buon vino, ben arrivato
uno, alcuno,nessuno, ciascuno:un marinaio,nessun incidente;
signore, professore, dottore va boshqalar ism oldidan:
il signor Rossi, il dottor Fanti.

Mumkin bo‘lgan qisqartirish:
tale, quale: un tal Mario, qual è il mio posto?;
Fe’l infinitivlari: andar via;
olmosh bilan kelganda majburiy: amarlo;
Ba’zi qotib qolgan iboralar:
amor proprio, mal di testa.

Eslatma:
• Ko‘plik va jenskiy rodda qisqartirish bo‘lmaydi;
• a faqat suora so‘zida tushadi: suor Paola;
• sifatlar va ravishlar faqat oldin kelganda qisqaradi:
ben fatto, lekin fatto bene emas

Bo‘g‘in qisqartirish:
bello, grande, santo, frate, poco, modo:
un bel libro, un gran giorno, san Crispino, fra Cristoforo, un po’ di gente

“Qual è”

To‘g‘ri shakl: qual è, qual’è emas.
Bu eliziya emas, balki apokopa bo‘lgani uchun apostrof qo‘yilmaydi.

Misollar:
• Qual è il problema?
• Qual buon vento ti porta?

Bu qoida Accademia della Crusca va yetakchi italyan grammatiklari tomonidan tasdiqlangan.

“Nessun” yoki “nessuno”
• Olmosh sifatida: nessuno qisqarmaydi.
• Sifat sifatida: nessun artikl un kabi qo‘llanadi:
nessun amico, nessun uomo;
• Ammo quyidagilar bilan qisqartirilmaydi:
z, gn, sci: nessuno zaino, nessuno gnomo.

H bilan boshlanuvchi so‘zlar va bello, grande
• h talaffuz qilinmasa, unli kabi:
l’hotel, bell’hotel;
• h talaffuz qilinsa:
bel hotel, gran hotel;
• humour so‘zida h talaffuz qilinadi: lo humour.

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

🎄 Rojdestvo kunlarida jamoat transport jadvali: Xizmatlar ikki vaqt oralig‘ida faol: 8:30–13:00 va 16:30–21:00.
🚌🚇🚃 Metro, avtobus va tramvaylar ushbu vaqt oralig‘ida odatdagidek harakatlanadi.
🚊 #TerminiCentocelle temir yo‘l liniyasi faqat 13:00 gacha ishlaydi, tushdan keyin #Linea105 mavjud.
🌙🚌 Tungi avtobuslar tarmog‘i butun hudud bo‘ylab odatdagidek ishlaydi.


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

#Ciarliereccio

“Ciarliereccio” — bu italyancha sifat 🇮🇹
(ko‘proq og‘zaki nutqda ishlatiladi)

Tarjimasi - 🗣 vaysaqi
🗣 bekorga gapiradigan
🗣 gapdon, lekin mazmunsiz
🗣 chaqchaqchi (sal sal salbiy ohangda)
🗣 og’zi tinmaydigan

#Esempio

🇮🇹 Il collega ciarliereccio non smette mai di raccontare aneddoti - 🇺🇿 og’zi tinmaydigan hamkasb tinmay kulguli hikoyalarni gapirib beradi


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

🎆🎶 Rimda Yangi yil: musiqa, mushakbozliklar va ajoyib muhit

Agar siz uchun Capodanno(yangi yil)= jonli musiqa, odamlar va bayram kayfiyati bo‘lsa, tanlov aniq — Roma Capitale tomonidan Circo Massimoda tashkil etiladigan katta bepul konsert.

🕘 Boshlanishi 21:00, sahnada:
Alessandra Amoroso, Fabri Fibra va Tananai
🥂 Yarim tundan keyin — DJ JJ Carrozzo va Don Cash shousi tonggacha davom etadi.

🎇 Rimda mushakbozliklar
🔥 Kolizey va Via dei Fori Imperiali
Antik xarobalar + osmondagi zamonaviy chiroqlar = kuchli hissiy taassurot. ( Kolizey men uchun doim eng yaxshi tanlov bo’lib kelgan)
🏛 Piazza Venezia
Ochiqcha kartinaga o‘xshash manzara: Vatan Qurbongohi ustidagi mushakbozliklar.
🌙 Gianicolo
🌿 Piazza del Popolo — do‘stlar bilan qulay, Pincio tepalikidan go’zal manzara, bu yerda tez-tez mushakbozliklar bo‘ladi.

💃 Klubcha Yangi yilni xohlovchilar uchun
🎤 Vanity Club (Trastevere)
Qizish uchun karaoke → countdown’dan keyin tonggacha raqslar.
🍽 Eden Experience (Roma Nord)
Avval an’anaviy kechki ovqat,
keyin — kokteyllar bilan klub zonasi.
🎶 Shuningdek mashhur joylar: The Sanctuary, Art Cafè, Spazio 900, Vinile — har birining o‘ziga xos yangi yil paketi bor.

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Auguro a tutti un felice anno nuovo, ricco di salute, successo e nuove opportunità. Che il nuovo anno porti gioia, serenità e tanti bei momenti.
Con i migliori auguri,
Shokhrukh

1-yanvar Rimda — shahar odamlarga tegishli bo‘ladigan kun

1-yanvar kuni Capodarte — katta shahar festivali qaytadi. Bu kunda Rim bir kunga ochiq sahnaga aylanadi:
muzeylar, saroylar, arxeologik joylar, musiqa va spektakllar — ko‘plari bepul.

🏛 Rim har qachongidan ham ochiq
Bu kuni Musei Civici, Palazzo delle Esposizioni, MACRO, Mattatoio va shahar bo‘ylab o‘nlab ko‘rgazma maydonlariga bepul kirish mumkin.

🏺 Chiptasiz arxeologik hududlar
Quyidagi arxeologik hududlar ochiq bo‘ladi:
• Circo Massimo
• Largo Argentina
• Villa di Massenzio
• Celiodagi Forma Urbis

Bepul, lekin bron bilan
• Circo Maximo Experience (VR)
• Villa Torlonia bunkeri
• Rim planetariysi

🎶 Turli tumanlarda — konsertlar, spektakllar, san’atkorlar bilan uchrashuvlar.
Shunchaki sayr qilib yurib, tasodifan voqealar markaziga tushib qolish mumkin — bu faqat Rimga xos holat.

🎺 Albatta, shahar markazidagi mashhur Rim paradi

AQShdan kelgan marsh orkestrlar va chirliderlar ishtirokidagi katta bayram paradi, ularga italyan jamoalari ham qo‘shiladi. Bu — energiya, quvonch va yangi yil kayfiyatining haqiqiy namoyondasi bo’ladi

📍 Marshrut
Parad Piazza del Popolodan boshlanib, quyidagi ko‘chalar orqali o‘tadi:

• Via del Babuino
• Piazza di Spagna
• Via dei Condotti
• Via del Corso

Ya’ni musiqa va raqslar Rimning eng mashhur ko‘chalari fonida bo‘lib o‘tadi.

🇺🇸 Ishtirokchilar orasida — Nyu-Orlean, Florida, Kaliforniya, Texas, Illinoys va Nyu-Yorkdan kelgan orkestrlar, 🇮🇹 shuningdek, paradga janubona iliqlik va an’anaviy ritm qo‘shadigan italyan folklor guruhlari ham bor.

👨‍👩‍👧‍👦 Hamma uchun mos

✨ Musiqa butun shahar bo‘ylab yangraydi, yangi yil tunidan keyin Rimni jonlantiradi va bu yerda bayram faqat mushakbozliklar emas, balki odamlar, ko‘chalar va muhit ekanini eslatadi.

🎟 Kirish bepul
🕒 Boshlanishi: 15:30

Agar 1-yanvar kuni Rimda bo‘lsangiz — albatta o‘tkazib yubormang.

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Bugun 1-yanvardan boshlab Rimdagi mashhur Trevi favvorasiga kirish shahar aholisi bo‘lmaganlar uchun pullik bo‘ladi. Sayyohlar uchun kirish narxi — 2 yevro, Rim aholisi esa bepul kirishi mumkin.

💡 Yig‘ilgan mablag‘lar shaharni obodonlashtirishga yo‘naltiriladi: favvoralarni restavratsiya qilish, transportni yaxshilash va ekologik loyihalarga.

P.S: permesso di soggiorno per motivo di studio bo’lsa ham siz baribir 2 yevro to’laysiz , agar sizda carta d’identità bo’lsa siz uchun bepul bo’ladi


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

#Aforismo_italiano

“Tutto il male viene per il bene.”

Bu so‘zning ma’nosi: “Barcha yomonliklar oxir-oqibat yaxshilikka olib keladi.”




🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

#Indovinello_italiano
#topishmoq

È tuo ma gli altri lo usano più di te. Cos’è?
(Bu senga tegishli, lekin boshqalar undan ko‘p foydalanadi. Bu nima?)

Risposta …?


🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹

Piza minorasining tepasiga olib boradigan zinapoyalar

Minoraning o'zi 1173 yildan 1360 yilgacha deyarli 200 yil davomida qurilgan(turli davrlarda).Zinalardagi marmar so'nggi o'n yilliklarda sayyohlar oqimi tufayli shu holatga kelgan

🇮🇹 @italian_lan 🇮🇹